Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie wspor¬ cze wózka wagonowego.Urzadzenie tego typu zwlaszcza stosowane jako wagon-kadz w transporcie kolejowym plynnej surówki zaopatrzone sa w wózek wagonowy po¬ zwalajacy na przewozenie ladunku w jego dwóch koncach.Wagony przeznaczone do surówki plynnej za¬ wieraja kadz o ksztalcie przewaznie cylindrycz¬ nym i o osi pionowej. Kadz ta jest zamocowana na koncach przez dwa zespoly wózków, na któ¬ rych kadz ta opiera sie dzieki czopom nosnym.Czopy te pozwalaja na obracanie kadzi tak, aby mogla ona przyjac pozycje dogodna do jej na¬ pelniania lub oprózniania. Aby otrzymac maksy¬ malna pojemnosc kadzi jej czesc srodkowa jest bardzo obnizona tak, ze dwa zespoly wózków sa polaczone prze? te kadz. Lozyska promieniowe powinny przenosic cala sile wywolana przyspie¬ szeniem lub hamowaniem wagonu. Ciezar kadzi wypelnionej surówka moze wynosic kilkadziesiat ton i lozyska czopów musza przenosic jednoczes¬ nie sily promieniowe jak i osiowe powstale wsku¬ tek przyspieszenia i hamowania, które sa bardzo znaczne.Znane jest urzadzenie wsporcze wózka wagono¬ wego, w którym czopy kadzi sa oparte na koly¬ skowych wspornikach za pomoca panewek lub rolek. Kazdy wspornik kolyskowy obraca sie wokól osi pionowej umieszczonej na podstawie 2 wózka wagonowego na lozysku wzdluznym w ce¬ lu umozliwienia wzglednego przesuniecia kato¬ wego pomiedzy kadzia a wózkiem podczas prze¬ jazdu wagonu po luku. W tych urzadzeniach sily powstajace pomiedzy wózkiem a wspornikiem sa przenoszone przez lozysko oporowe. Sily przy¬ spieszenia powstajace miedzy wspornikiem koly¬ skowym a czopem sa przenoszone przez krazki uzupelniajace, których osie sa prostopadle do osi kadzi.Aby zapewnic dobra stabilnosc wózka wagono¬ wego, lozysko oporowe, które przenosi ciezar na wózek powinno byc umieszczone mozliwie nisko i z tego powodu wszystkie znane urzadzenia sa klopotliwe ze wzgledu na odleglosc miedzy punk¬ tem przylozenia sily przyspieszenia do wózka i do wspornika kolyskowego, poprzez lozysko oporowe i punktem przylozenia sily do wsporni¬ ka kadzi poprzez czop. Na skutek tego powstaje para znacznych sil, która wymaga uzycia lozy¬ ska oporowego w przypadku lozysk slizgowych i która dzialajac na lozysko w wiekszosci przy¬ padków powoduje oderwanie podstawy od ramy wózka.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych niedogodnosci przez zastosowanie oddzielnych or¬ ganów do przenoszenia obciazenia na wózek wa¬ gonowy i do przeniesienia sil powstalych od przyspieszania i hamowania. Te organy moga byc umieszczone blisko czopu w celu zmniejszenia 91410s pary sil przylozonej do wspornika. Organy do przenoszenia obciazenia nie powinny przenosic pary sil i nie powinny byc oddzielone od ramy wózka. Ponadto celem wynalazku jest zapewnie¬ ni* pttekaiyWanUi tó i umozliwienia obrotu wo¬ kól Osi pionowej bez bezposredniego tarcia i ze zredukowana sila oporu czolowego.Cel ten zostal osiagniety przez wykonanie urza¬ dzenia wsporczego wózka wagonowego obrati&Ja* cego sie na czopach, zawierajacego lozysko nosne czopu, zaopatrzone w srodki do przenoszenia sil poosiowych, oraz Wspornik z lozyskiem oporo¬ wym podpartym na wózku umozliwiajacym obrót wokól osi pionowej. Istota wynalazku polega na tym, ze ponadto urzadzenie zawiera plytke pola¬ czona z lozyskiem, w celu umozliwienia poslizgu wzdluznego oraz organy do przinotienla sit po¬ wstajacych od przyspifeszania i hamowania, po¬ miedzy lozyskiem 1 rama, umieszczone miedzy czopem i wspornikiem lozyska oporowego, usy¬ tuowanym w poblizu czopu.W korzystnej postaci wykonania wynalazku, organy do przenoszenia sil powstajacych od przy¬ spieszenia i hamowania zawieraja prowadnice o zarysie cylindrycznym wspólosiowe z lozyskiem oporowym, polaczone z rama w poblizu czopu oraz plytki oporowe o zarysie cylindrycznym, wspólosiowe z lozyskiem oporowym, polaczone z tym lozyskiem i dolaczone do prowadnic w celu prowadzenia lozyska wokól osl.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zespól konca wagonu-kadzi do tran¬ sportu eiektel surÓWkl umieiiciony na wózku noShym, fig. a — lozysko Oporowe W przekroju wzdluz linii II—II óihacionej lim fig. 1 oraz ko¬ niec lozyska i czopu czesciowo w widoku, fi* a -^ lozysko i czop w przekroju wzdluz linii iii— III oznaczonej na fig. 2 a lig. 4 ~* ciopi lozy¬ sko w przekróju wzdlua linii IV*-IV oanaczonej nalfe 3.Kadz i (fig. lj jest oparta stozkowa taeicia koncowa 2 na lozysku 3, które jest umifc&zczonO na wózku o wielu osiach. Ten wielokrotny Wó- zfek jfcst utworzony przez kilka wózków elemen¬ tarnych i polaczonych do Jednej ramy nosnej & Urzadzenie wsporcze (fig. 2 do fig. 4) jest uwtorzone przez korpus 8 zlozony z elementów polaczonych mechanicznie, majacy w dolnej Cze¬ sci sworzen kulisty Ó podparty slizgowo na lozy¬ sku oporowym 10 przenoszacym sily wzdluzne przez plytke 11 stanowiaca element podstawy wózka* W pozycji srodkowej lozyska wzgledem^ plytki (fig. 3) istnieje luz podluzny 12, z kazdej strony lozyska 10 miedzy tym lozyskiem i cze¬ scia plytki 11 tworzacym lozysko oporowe. Lo¬ zysko oporowe 10 (fig. 2) jest prowadzone na plytce 11 bez luzu poprzecznego.Korpus S lozyska jest zaopatrzony w dwa kraz¬ ki 15 o osiach podluznych, podpierajace koniec kadzi utworzony przez wieniec tworzacy czop 16, który przenosi obciazenie. Polaczenie osiowe czo^ pu 16 kadzi z korpusem 8 lozyska jest zapewnio- 410 4 ne, z uwzglednieniem luzu, ptse* plytki li* ktd» re sa polaczone srubami z korpUsim 8 ha Kolnie¬ rzu czopu 16.Plytki 18 sa ulozne z obu stron korpusu, aby 9 zapewnic polaczenie w dwóch kierunkach. Kaz¬ da plytka 16 zawiera krazek 19, który jest za¬ montowany na laczniku 20 polactOnym prtegubo- wo na osi 21 z plytka 18, zas kaidy krazek 19 jest dociskany do plaszczyzny CzolOWóJ t tylnej !• lub przedniej czesci clopu poprzez sprezyne 22, której nacisk jest regulowany za pomoca nakret¬ ki 23. Zderzaki 18l ograniczaja zblizenie krazków 19 do czopu, wynikajace z nacitku tpreiyny. W normalnym polozeniu czopu krazki nie oddzialy- i* wuja na jego wieniec, nie ma wówczas sily Opo¬ ru czolowego i tarcie jest zredukowane podczas obrotu ladunku wokól osi poziomej.Rama wózka zawiera zderzak 25 o dwóch ra- mionach, którego plaszczyzny boczne sa oparte o prowadnice posrednia 26 o zarysie cylindrycz¬ nym. Prowadnica ta laczy sie z plytka oporowa 27 o zarysie cylindrycznym. Plytka oporowa 27 jest przytrzymywana poprzecznie w korpusie 8 lozyska pomiedzy zderzakami 28, zas jej zarys cylindryczny 29 odpowiada zarysowi cylindrycz¬ nemu prowadnicy 26. Te zarysy sa wspólosiowe z lozyskiem 10 i sworzniem 9. Zderzaki 25 styka¬ ja sie plaszczyznami poprzecznymi z glowica plaskiego jarzma Sft która jest umieszczona pod prowadnica 26 pod plytka 27, pod czopem 16, pod plytka oporowa 27' podobna do plytki 27 i jest zakonczona glowica rozszerzona po bokach. Pro¬ wadnica 32 zawierajaca .powierzchnie nosna 33 o zarysie cylindrycznym wspólpracujacym z plyt¬ ka oporowa 27', jest przytrzymywana miedzy plytka oporowa 27' i glowica 30.Prowadnica o zagietym ksztalcie zawiera jedna czesc umieszczona w gniezdzi* « podstawy wóz* 40 kft.* Jezeli pominac sily powstajace przy przyspie¬ szeniu i hamowaniu, wówczas sila wytworzona przez obciazenie kadzia jest przylozona w zwykly sposób do ramy wózka za posrednictwem sworz- 48 nia 9 i lozyska oporowego 16. 2 drugiej strony, pod wplywem sily odsrodkowej wywolanej prze¬ jazdem wózka po luku, sily czolowe czopów 16 sa przenoszone na krazki 19 powodujac obraca¬ nie korpusu 8 wokól osi lozyska oporowego, zas 50 zarys cylindryczny plytek oporowych 27 i 27' umozliwia ten obrót bez zadnego oddzialywania na prowadnice 26 lub jarzmo 30, które zmieniaja tylko polozenie katowe w stosunku do korpusu 8 lub czopu. Plytki slizgowe 81 polaczone z kor- 55 pusem 8 wspólpracuja z plytkami slizgowymi 13 polaczonymi z rama wózka w celu zapewnienia stabilnosci poprzecznej urzadzenia.Gdy pojawiaja sie sily od przyspieszania lub M hamowania o znacznej wartosci tarcie miedzy lozyskiem oporowym i plytka 11 unosi wspornik za pomoca krazków 19 oddzialywujacych za po¬ moca sprezyny 22 i lacznika 20, a tym samym podnosi ladunek. Gdy sily te zaczynaja odgrywac w decydujaca role, luz miedzy plaszczyzna czolowa91410 6 czopu 16 i plytkami 18 jest zmniejszany przez nacisk sprezyn 22 i plytek 18 bezposrednio na plaszczyzne czolowa czopu 16. "Jezeli sily od przy¬ spieszania lub hamowania sa duze i sa wieksze od sil tarcia miedzy lozyskiem oporowym 16 i plytka 11, to wtedy nastepuje poslizg lozyska , a sily maja stala wartosc. Sily te sa przeno¬ szone przez prowadnice 26 lub przez jarzmo 80 lub przez plytke oporowa 27, a nastepnie przez prowadnice 32 i plytke oporowa 27. Sily sciska¬ jace sa przenoszone przez prowadnice 26 krótka i sztywna, natomiast sily rozciagajace i niektóre sily wyboczenia sa przenoszone przez jarzmo 30.Jarzmo 30 ma zarys podluzny. Oddzialywanie gniazda 34 na prowadnice o ksztalcie zagietym pozwala na zrównowazenie sil, a tym samym za¬ pobiega skrecaniu jarzma.Urzadzenie opisane zawiera zderzak 25, za po¬ moca którego sa przenoszone sily od przyspie¬ szania i hamowania, z lozyska na wózek. To po¬ woduje, ze najbardziej wytrzymala czescia ramy nosnej 5 jest czesc polozona na koncu wagonu, gdzie potrzebna jest rozporka. Natomiast czesc ramy nosnej w czesci srodkowej wózka jest kon¬ strukcja lekka, gdyz w tym miejscu podluzna czesc wózka podtrzymuje czesc opuszczona kadzi, zas to utrudnia uzycie rozporek. Gdy konstruk¬ cja wózka na to pozwala w jego wnetrzu mozna uzyc zderzaków podobnych do zderzaków 25, oraz prowadnice podobna do prowadnicy 26. Ce¬ cha charakterystyczna wynalazku jest to, ze sily powodowane przyspieszaniem i hamowaniem sa przenoszone na rame nosna wózka w czesci we¬ wnetrznej czopu.W urzadzeniu tym latwo rozdzielic kadz i jej cylindryczne podparcia wraz ze sworzniem kuli¬ stym 9 od ramy nosnej 5 i jej lozyska oporowe¬ go 10. Dzieki temu mozna uniknac calkowitego unieruchomienia wagonu podczas naprawy wy¬ kladziny ogniotrwalej kadzi, wykorzystujac dwie wymienne kadzie, podczas, gdy kadz o zuzytej wykladzinie ogniotrwalej jest na nieruchowym nosniku lub wózku, to na ramie jest umieszczo¬ na kadz o nowej wykladzinie.Ksztalt lukowy korpusu lozyska pozwala na latwiejsze manewrowanie, a czop umieszczony w tym lozysku przenosi na krazki 15 bardziej równomiernie rozlozone sily. PL