Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania gazu z oleju lub smoly w ge¬ neratorze i otrzymywania jako produk¬ tów ubocznych weglowodorów aromatycz¬ nych lub w rodzaju gazollny; przy zacho¬ waniu okreslonych warunków nastepuje rozszczepianie ciezkiego oleju lub smoly wytwarzajac weglowodory o nizszym punkcie wrzenia oraz gaz, jako produktu ubocznego, W mysl wynalazku niniejszego sposób wyrobu gazu z ropy, smoly lub weglowo¬ dorów podobnych albo rozszczepianie pro¬ duktów tych polega na prowadzeniu pracy w generatorze zaopatrzonym w przecho¬ wujacy cieplo materjal i nagrzewanym do odpowiedniej temperatury w ten sposób, ze rope lub smole wprowadza sie do cze¬ sci generatora zawartej lub zawartych po¬ miedzy jego koncami; jednoczesnie wpu¬ szcza sie powietrze, celem wytworzenia niezbednego dla reakcji ciepla, kolejno z przeciwleglych konców, dzieki czemu ule¬ ga spalaniu wegiel oraz sadza, wydzielone w poprzednim okresie procesu, przyczem wytworzone gazy, skladajace sie z miesza¬ niny gazu, oparów oleju i smoly oraz pro¬ duktów spalania, uchodza kanalem, umie¬ szczonym w koncu generatora przeciwlegle do kanalu, przez który wprowadza sie po¬ wietrze; proces uskutecznia sie pod cisnie¬ niem mniej wiecej atmosferycznem albo wyzszem. Pod koniec okresu wdmuchiwa¬ nia powietrza mozna w ten sam koniec ge¬ neratora wprowadzac pare w celu wype¬ dzenia niespozytkowanego powietrza w tejczesci generatora przed odwróceniem prze¬ biegu. Ponadto mozna zastosowac dodat¬ kowe wpusty pary dla ciaglego lulb prze¬ rywanego wprowadzania tego srodka do generatora z tego samego konca, przez który wprowadza sie powietrze.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania podobnego generatora w przekroju podluznym. Generator sklada sie z dwóch jednakowych pionowych cylindrów stalo¬ wych* A i B polaczonych u góry kanalem 1. Retorty A i B sa zamkniete na obu kon¬ cach stalowemi dnami, które, jezeli wy¬ twarzanie gazu odbywa sie pod cisnieniem, moga posiadac ksztalt kolisty. Generator jest wylozony cegla ogniotrwala lub innym ogniotrwalym materjalem, a retorty A i B sa podzielone na jednakowe przedzialy (komory), o kilku sklepieniach kazdy.Sklepienia te sa wykonane z dziurkowanej cegly lub innego materjalu ogniotrwalego i dzwigaja szeregi cegiel lub innych ma- terjalów ogniotrwalych, które spelniaja role zbiorników ciepla (wstawek zasobni- czych). W górnej czesci retort A i B mie¬ sci sie jeden lub kilka rozpylaczy 5 i'5' do wtryskiwania podgrzewanej uprzednio ropy lub smoly, podlegajacych przeróbce.W miejscach 2 i 2' znajduja sie wloty po¬ wietrza oralz paliwa (plynnego lub gazo¬ wego) dto ogrzewania generatora przed rozpoczeciem normalhej przeróbki. W dol¬ nej czesci retort umieszczone sa wloty 3 i 3' dla powietrza potrzebnego do spalania podczas wytwarzania gazu, kanaly 4 i 4* z komina (na rysunku niewskazanego) od¬ prowadzajace gazy spalinowe podczas przedwstepnego oglrzewania generatora (do niewskazanego na rysunku komina), wyloty gazu 7 i 7' polaczone zaworami S i 8' z gairaikiem do smoly oraz z wymien- nicami ciepla 9, w których nagrzewaja sie przerabiane olej luib smola podlegajace przeróbce, a dalej z chlodnicami skrube- rami i t. d. (niewskazanemi na rysunku) i wreszcie zawory 6 i 6', przez które moztna doprowadzac pare w celu usuwania powie¬ trza z tej czesci generatora przed odwró¬ ceniem kierunku jego pracy.Wytwarzanie gazu wedlug wynalazku odbywa sie w nastepujacy sposób: jezeli generator jest zimny, nalezy go najpierw ogrzac plonacemi gazami u wlotów 2; ga¬ zy spalinowe podnosza sie w czesci A, przechodza przez kanal 1, opadaja w fi i uchodza przez kanal 4' do komiina, ogrze¬ wajac po drodze wstawki zasobnicze i wy¬ kladzine generatora. Podczas ogrzewania generatora przez wlot 2, wloty powietrzne 3 i 3' sa zamkniete, jak równiez zawory 6 i 6' dla pary oraz polaczenie 4 z kominem.Po pewnym czasie ogrzewanie przerywa sie i rozpoczyna sie ogrzewanie ponowne przez wlot 2, w przeciwnym kierunku do wylotu 4, przyiczem produkty spalania u- chodza przez wylot 4, otwarty, gdy wylot 4* jest zamkniety. Ogrzewanie generatora prowadzi sie wiec naprzemian przez wy¬ lot 2 i 2', az do osiagniecia zadanej tempe¬ ratury, stwierdzanej zapomoca pyrome- trów odpowiednio umieszczonych w gene¬ ratorze (na rysunku niewskazanych). Ga¬ zy spalinowe mozna odprowadzac, zamiast do komina, przez zawory 8 i 8* do wy- miennicy ciepla 9, a stamtad dopiero do komina. Po tern przedwstepnem nagrzaniu nalezy zatkac wloty powietrza i paliwa 2 i 2' materjalem ogniotrwalym oraz za¬ mknac szczelnie z zewnatrz otwory w re¬ tortach A i B, dla zapobiezeriia uchodzeniu gazów. Usuniecie palników zapobiega u- szkadzaniu przez cieplo urzadzen wloto¬ wych, sa one wreszcie juz zbyteczne az do chwili (wypadkowego) zatrzymania pra¬ cy generatora i potrzeby ponownego pu¬ szczenia go w ruch.Generator jest wiec gotów1 do wytwa¬ rzania gazu lub rozszczepiania, która to czynnosc mozna zapoczatkowac przez wtry¬ skiwanie oleju slub smoly przez rozpylacze 5 i 5' i otwarcie obydwóch wylotów gazu 7 i 7' oraz zamkniecie wszystkich innych — 2 —zaworów, Olej lub smola gazuja sie pod wplywem ciepla panujacego w generato¬ rze, a wytworzone produkty opadaja w retortach A i B nadól i uchodza wylotami gazowemi 7 i 7' do garnka ze smola, wy- miennicy ciepla i t. d., wydzielajac po drodze wolny wegiel, glównie w górnej, goretszej czesci generatora. Po wytworze¬ niu w ten sposób w generatorze normal¬ nych warunków dzialania, zamyka sie za¬ wór 8 w czesci A, a przez wlot 5 wpu¬ szcza sie powietrze potrzebne do spalania.Wznosi sie ono poprzez sklepienie i mase zasobnicza w czesci A, gdzie sie ogrzewa, a przy zetknieciu z osadzonym zarzacym sie weglem spala go glównie na tlenek we¬ gla, wytwarzajac cieplo potrzebne do o- grzania i odgazowiania wtryskiwanego o- leju lub smoly oraz pokrycia strat ciepl¬ nych generatora. Mieszanina produktów spalania, ga/z olejowy i pary oleju i smo¬ ly opadaja w retorcie B, wydzielajac po drodze wegiel i sadze i ogrzewajac dolna, chlodniejsza czesc retorty, gdzie miesza¬ nina gazu i par ochladzia sie nieco i prze¬ chodzi przez wylot 7* do garnka ze smola, wymiennlicy ciepla i t. d. Po pewnym cza¬ sie wytwarzania gazu w powyzszy spo¬ sób, wlot 3 zostaje ziamkniety, a para wprowadza sie przez chwile przez wlot 6 dla usuniecia niezuzytego powietrza z cze¬ sci A. Przechodzac przez czesc A para przegrzewa sie i przy zetknieciu jej w gór¬ nych czesciach A i B z wydzielonym tam i zarzacym sie weglem wytwarza gaz wod¬ ny, który miesza sie z gazem. Nastepnie zamyka sie wlot, zawór 8 otwiera, zawór 8', zamyka, poczerni otwiera sie wlot 3' i wytwarzanie gazu prowadzi dalej w kie¬ runku odwrotnym.W ten sposób wytwarzanie gazu od¬ bywa sie naprzemian w dwóch kierunkach, w praktyce w sposób nieprzerywany, je¬ dynie zaledwie z malemi zmianami w ga¬ tunku wytworzonego gazu i par.Temperature generatora reguluje sie, zmieniajac stosunek miedzy iloscia wtry¬ skiwanego oleju i wprowadzanego powie¬ trza, a czesciowo i przez zmiane ilosci wprowadzanej pary.Jezeli wytwarzanie gazu odbywa sie w temperaturze niskiej, ze ilosc wydzielone¬ go wegla wolnego jest mniejsza od ilosci paliwa potrzebnego do wytworzenia nie¬ zbednego ciepla, nastepuje wtedy spala¬ nie czesci wtryskiwanego oleju lub wy¬ tworzonego gazu* Jezeli zas w generatorze wydziela sie wieksza ilosc wóliiego wegla niz potrzeba do wytworzenia niezbednego ciepla, które nagromadza sie wtedy w generatorze, moz¬ na zapobiec temu przez zwiekszenie ilosci wprowadzanego powietrza i wpuszczenie odpowiedniej ilosci pary, przez co spiala sie nadmiar wegla, wytwarzajac gaiz gene¬ ratorowy bez podnoszenia temperatury, Jezeli nie mozna rozcienczac wytwarziane- go normalnie gazu tym gazem generato¬ rowym, nalezy od czasu do ozasu przerwac dzialanie urzadzenia, i usunac nadmiar wegla przez przepuszczanie przez genera¬ tor powietrza i pary w1 przeciwnych kie¬ runkach.Opisany powyzej sposób wytwarzania gazu z ropy lub smoly pozwala otrzymy¬ wac tani gaz z tamiej ropy, olejów palnych, smoly i produktów podobnych przy naj- oszczedniejszem zuzyciu paliwa. Poniewaz wedlug danego sposobu nietylko olej uzy¬ wany do wytwarzania gazu, leci równiez i powietrze do spalania sa ogrzewane u- przednio, ilosc produktów spalania wy¬ tworzonych jest niewielka, a mieszanina gazowa otrzymana w generatorze posiada bardzo wysoka wartosc cieplna. W razie jednak zastosowania sposobu do rozszcze¬ piania ciezkich weglowodorów w tempera¬ turze niskiej, wartosc cieplna wytworzo¬ nego gazu bedzie oczywiscie nizsza, gdyz tylko mala czesc uzytego oleju zostanie rozlozona na gazy stale.Ponadto wytwarzanie gazu mozna pro- — 3 —wadzic w ten sposób, ze otrzymuje sie znaczne ilosci cennych produktów ubocz¬ nych. Poniewaz gaz olejowy zostaje roz¬ cienczony produktami spalania, trudniej jest zatem usunac z gazu weglowodory skraplajace sie, lecz ze wzgledu na cia¬ glosc przeróbki, pomimo prowadzenia jej najDlrzeniiian w pnzeciwnych kierunkach, mozna uskuteczniac wytwarzanie gazu, a wiec £ chlodzenie oraz oczyszczanie go pod cisnieniem wyzsizem i odzyskiwac we¬ glowodory skraplaj ace slie w sposób zwy¬ kle stosowany przy •wytwarzaniu gazoliny z gazu naturalnego.Generator przeznaczony do wytwarza¬ nia gazu wedlug tego sposobu, moze byc oczywiscie zbudowany w inny sposób: dol¬ ne czesci retort A i B, które spelniaja role podgrzewaczy powietrza spalinowego i pary, a chlodnic dla gazu, mozna wyko¬ nac oddzielnie i polaczyc z dolnemi cze¬ sciami A i B. W czesciach dolnych retort tych zostaja wówczas umieszczone w 2 i 2' urzadzenia ogrzewaj ace, a w czesci gór¬ nej podgrzewaczy umieszicza sie wloty dla powietrza i pary oraz wyloty dla gazu po¬ laczone z kominem oraz z glównym zbiorni¬ kiem gazu. Jezeli chodzi glównie o otrzyma¬ nie jak najwiekszej ilosci gazu, a nie o ga¬ tunek produktów ubocznych, mozna prowa¬ dzic wytwarzanie gazu w temperaturze wyzszej, lectz w tych przypadkach zawory 8 i 8* nie maja zastosowania, gdyz wydzie¬ lanie sie wolnego wegla «w tych zaworach uniemozliwiloby ich dzialanie, poza tem przewody gazowe zostalyby zapelnione sadza. W tym prizypadku wiec musi byc u- stawiona plódzka miedzy wylotem gazu a przewodem gazowym dla chlodzenia gazu i zatrzymania -wiekszej czesci sadzy. Zawo¬ ry 8 i 8' znajduja sie wtedy miedzy plóoz- ka a przewodem gazowym, zas miedzy wy¬ lotem gazowym 5 plóczka stosuje sie za- twóir -wodny. PL PL PL