Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia emulgatora do sporzadzania emulsji olejowo- -wodnych z zastosowaniem wody o twardosci do °N przeznaczonych jako ciecze hydrauliczne do stojaków hydraulicznych indywidualnie i central¬ nie zasilanych, zmechanizowanych obudów hy¬ draulicznych, popychaków i innych urzadzen gór¬ niczych.Wedlug patentu nr 77 089 wytwarza sie emulga¬ tor dla plynów hydraulicznych przeznaczonych do wypelniania obudów kroczacych przez rozpusz¬ czenie 20—40 czesci wagowych wyzszych nienasy¬ conych kwasów w 33—43 czesciach wagowych al- kilofenoli oksyetylowanych 2—4 molami tlenku, ogrzanie mieszaniny do temperatury 50—90°C i wprowadzenie do niej 12—20 czesci wagowych eta- noloamin a nastepnie 8^23 czesci wagowych sred¬ nio zoksyetylowanego alkilofenolu lub 8—'23 czesci wagowych nienasyconych lub nasyconych alkoholi zoksyetylowanych za pomoca 8—12 moli tlenku ety¬ lenu i uzupelnienie calosci 1—2 czesciami wago¬ wymi wody. Emulgator ten tworzy z olejem mi¬ neralnym oraz inhibitorami korozji olej hydraulicz¬ ny, który z woda o twardosci nie przekraczajacej °N daje emulsje stosowane jako plyny hydrau¬ liczne.Emulgator wedlug patentu 77 0»89 produkowany jest przez zaklady chemiczne, nastepnie przewozo¬ ny jest do rafinerii nafty, gdzie sporzadza sie z jego dodatkiem oleje hydrauliczne, z których w • 25 kopalniach sporzadza sie emulsje wodne. Emulsje te stosowane sa jako plyny hydrauliczne w urza¬ dzeniach górniczych.Stwierdzono, ze otrzymany wedlug patentu 77 089 emulgator jest malooporny na zmiany temperatur i niestabilny w czasie. Przechowywany w tempe¬ raturach ponizej +20°C ulega czesciowemu zesta¬ leniu i rozwarstwieniu. Ze wzgledu na te wlas¬ nosci transport w okresie jesienno-zimowym wy¬ maga cystern ogrzewanych. Przy dluzszym prze¬ chowywaniu emulgatora istnieje koniecznosc sto¬ sowania zbiorników stokazowych ogrzewanych, wy¬ posazonych dodatkowo w mieszadla. Wlasnosci te utrudniaja transport i rozladunek tego emulgato¬ ra.Celem wynalazku bylo otrzymanie emulgatora trwalego w czasie i nieulegajacego rozwarstwie¬ niu pod wplywem obnizenia temperatury otocze¬ nia a ponadto o wysokim efekcie emulgowania ole¬ jów, pozwalajacym przy zastosowaniu emulgatora do sporzadzania plynów hydraulicznych dla gór¬ nictwa przy uzyciu wód o sredniej twardosci to jest w granicy okolo 25°N, jakimi najczesciej dys¬ ponuja kopalnie.Umozliwia to sporzadzanie plynów hydraulicz¬ nych bezposrednio na dole w kopalniach i daje duze oszczednosci w kosztach transportu.Sposobem wedlug wynalazku emulgator przezna¬ czony do sporzadzania emulsji olejowo-wodnyeh stosowanych jako plyny hydrauliczne dla potrzeb 96 4313 96 431 4 górnictwa wytwarza sie przez zmieszanie 40—60 czesci wagowych produktu oksyetylowania niena¬ syconych alkoholi tluszczowych 2—8 molami tlen¬ ku etylenu z 20—30 czesciami wagowymi wyzszych nienasyconych kwasów tluszczowych, korzystnie kwasu oleinowego lub rzepakowego. Calosc mie¬ szajac ogrzewa sie, do temperatury 60—85°C naj¬ korzystniej 75—85°C, a nastepnie neutralizuje dwu- etanoloamina do pH od 7 do 8, stosujac 10—20 czesci wagowych dwuetanoloaminy, która wprowa¬ dza sie do srodowiska reakcji tak, by nie przekro¬ czyc temperatury 85°C.Nastepnie mieszajac powoli dodaje sie 5—15 czesci wagowych alkilofenolu, korzystnie nonylo- fenolu oksyetylowanego 2—6 molami tlenku ety¬ lenu i .1—5 czesci wagowych nienasyconych alko¬ holi tluszczowych najlepiej alkoholu lojowego, u- trzymuje w temperaturze do 85°C w czasie 20—40 minut, poczym ochladza do temperatury okolo °C.Tak sporzadzony emulgator stanowi gotowy pro¬ dukt dla warunków letnich to jest dla tempera¬ tur otoczenia powyzej 15°C. Natomiast dla warun¬ ków stokazowania i transportu produktu w tem¬ peraturze póriizej 10% emulgator miesza sie z —115 czesciami wagowymi oleju mineralnego od- aromatyzowanego, spelniajacego rolej homogeniza- tora produktu.Mieszanie prowadzi sie w czasie od 20—40 mi¬ nut w temperaturze 00—80°C poczym mieszanine chlodzi sie do temperatury okolo 20ÓC i otrzymuje produkt jednorodny.Wytworzony sposobem wedlug wynalazku emul¬ gator wykazuje duza trwalosc w czasie, nie ulega rozwarstwieniu i zestaleniu w obnizonych tempe¬ raturach do +5°Cl Tym samym nie wymaga w okresie wiosennym i jesiennym ogrzewanych cy¬ stern i zbiorników stokazowych.Emulgator otrzymany sposobem wedlug wyna¬ lazku wykazuje wysoka zdolnosc emulgowania ole¬ jów, to jest zmieszany z olejem mineralnym i wo¬ da o twardosci do 25°N, daje emulsje stabilne w czasie powyzej 24 godzin w temperaturze 60— —70°C.Mozliwosc zastosowania do sporzadzenia plynów hydraulicznych wód o twardosci do 25°N z uzy¬ ciem emulgatora wedlug wynalazku, pozwala na wyeliminowanie stosowanych dotychczas do spo¬ rzadzenia plynów hydraulicznych kondensatów wodnych, wzglednie budowy urzadzen do uzdat¬ niania wody. Wysoki efekt emulgujacy otrzymuje sie równiez w przypadku, kiedy w wodzie wyste¬ puje wyjatkowo niekorzystny sklad soli, majacy wplyw na stopien twardosci, przy czym na efek¬ tywnosc emulgowania ma wplyw nie tylko stopien twardosci zastosowanej wody, lecz równiez rodzaj skladników powodujacych te twardosc. Za naj¬ bardziej niekorzystny sklad kopalnianych wód do¬ lowych uwazana jest woda o twardosci 25°N, za¬ wierajaca w 1 litrze: 0,5310 g — MgS04 • 7H20 0,3300 g — CaS04 • 2H20 0,0705 g — CaCl2 • 6H20 0,29-20 g — NaCl.W zalaczonych przykladach sprawdzono przydat¬ nosc emulgatora do sporzadzania plynów hydrau¬ licznych przeznaczonych do stosowania w urza¬ dzeniach górniczych zwlaszcza w obudowach kro- s czacych i popychakach na wodzie o wyzej poda¬ nym skladzie. Emulsje wodne wytworzone z zasto¬ sowaniem emulgatora wedlug wynalazku nie po¬ woduja praktycznie korozji stali, natomiast miedz i aluminium ulegaja korozji ponizej norm okres¬ lonych dla urzadzen górniczych, to jest ponizej 0,02 g/m2 w czasie 1 doby. Emulsje te praktycznie nie deformuja uszczelnien gumowych, a pecznie¬ nie i kurczenie gumy jest w zakresie od 2 do + 5*/o wagowych w stosunku do masy uszczelki.Przyklad I. Do reaktora z ogrzewaniem zao¬ patrzonego w mieszadlo wprowadza sie 40 czesci wagowych alkoholu lojowego oksyetylowanego 8 molami tlenku etylenu oraz 30 czesciami wagowy¬ mi kwasu oleinowego. Calosc mieszajac ogrzewa sie powoli do temperatury 75°C a nastepnie dozu¬ je sie do srodowiska reakcji 20 czesci wagowych dwuetanoloaminy prowadzac reakcje neutralizacji az do uzyskania pH=8, tak aby nie przekroczyc 85ÓC. Poczym utrzymujac temperature mieszaniny na poziomie 80°C dodaje sie 8 czesci wagowych nonyiofenolu oksyetylowanego 3 molami tlenku e- tylenu oraz 2 czesci wagowe alkoholu lojowego, miesza zawartosc reaktora w ciagu 30 minut uzys¬ kujac jednorodna kompozycje, która po ochlodze¬ niu do temperatury 20°C, stanowi gotowy emul¬ gator.Tak sporzadzony emulgator po zmieszaniu go z olejami mineralnymi i woda o twardosci 25°C da¬ je ciecz hydrauliczna, nie ulegajaca rozwarstwie¬ niu w temperaturze 70°C w czasie powyzej 24 go¬ dzin.Efektywnosc emulgatora sprawdza sie sporzadza¬ jac wpierw olej hydrauliczny z 20 czesci wago¬ wych emulgatora i 80 czesci wagowych oleju mi¬ neralnego, z którego nastepnie sporzadza sie emul¬ sje zastosujac 5 czesci wagowych oleju hydraulicz¬ nego i 95 czesci wody.Zdolnosc emulgujaca produktu sprawdzono sto¬ sujac do sporzadzania plynu hydraulicznego wode o twardosci i25°N zawierajaca w 1 litrze: 0,5510 g — MgS04 • 7H20 0,3300 g — CaS04 • 2HiO 0,0705 g — CaOl, • 611*0 0,2920 g — NaCl.Przyklad II. Do reaktora wprowadza sie 48 czesci wagowych alkoholu lojowego oksyetylowa¬ nego 3 molami tlenku etylenu oraz 25 czesci wa¬ gowych kwasu rzepakowego i ogrzewa mieszajac do temperatury 60°C. Nastepnie mieszanine neu¬ tralizuje sie 15 czesciami wagowymi dwuetanolo¬ aminy do uzyskania pH=7,5 i kolejno wprowadza czesci wagowych nonylofenolu oksyetylowane¬ go 4 molami tlenku etylenu oraz 2 czesci wagowe alkoholu rzepakowego. Mieszanine utrzymuje sie w temperaturze 85°C w czasie 40 minut, poczym chlodzi sie emulgator do temperatury 25°C Otrzymany emulgator korzystnie wplywa na emulgowanie sie oleju mineralnego w wodzie *o 29 40 45 50 55 60&8 431 twardosci do 25°N daje emulsje trwale w czasie powyzej fc4 godzin vt temperaturze 60 do 70ÓC, co odpowiada wymogom stawianym przez górnic¬ two.Przyklad III. Próbe prowadzi sie podobnie jak w przykladzie I stosujac 41 czesci wagowych alkoholu rzepakowego oksyetylowanego 7 molami tlenku etylenu i 20 czesci wagowe kwasu oleino¬ wego.Mieszanine ogrzewa sie do temperatury 70°C a nastepnie dodaje sie 13 czesci wagowych dwueta¬ noloaminy, otrzymujac pH=7 oraz mieszajac z 12 czesci wag. nonyloienolu oksyetylowanego 6 mo¬ lami tlenku etylenu oraz 1,7 czesci wagowych al¬ koholu rzepakowego i 13,3 czesci wagowe oleju mineralnego odaromatyzowanego o punkcie anili¬ nowym powyzej 90°, temperaturze krzepniecia po¬ nizej —5°C i lepkosci 20—25 cSt w temperaturze 50°C, spelniajacego role nomogenizatora produktu zapobiegajacego zestaleniu sie emulgatora. Otrzy¬ many emulgator jest trwaly w trakcie magazyno¬ wania i nie ulega rozwarstwieniu w temperaturze +2°C, a zmieszany z olejem mineralnym i woda o twardosci 25°N daje emulsje trwale w tempe¬ raturze 70°C w czasie powyzej 24 godzin.Przyklad IV. Do reaktora wprowadza sie mieszajac 48 czesci wagowych alkoholu lojowego oksyetylowanego 6 molami tlenku etylenu, 25 czes¬ ci wagowych kwasu oleinowego i 10 czesci wago¬ wych nonylofenolu oksyetylowanego 3 molami tlen¬ ku etylenu. Mieszajac ogrzewa sie calosc do tem¬ peratury 75°C, poczym powoli do srodowiska wpro¬ wadza sie 15 czesci wagowych dwuetanoloaminy do uzyskania pH=7,5.Na koncu dodaje sie jeszcze 2 czesci wagowe alkoholu lojowego, utrzymuje zawartosc reaktora mieszajac w temperaturze 70°C w czasie 60 minut.Po zakonczeniu reakcji produkt chlodzi sie do temperatury 20°C, otrzymujac efektywny emulga¬ tor dla warunków letnich, który zmieszany z ole¬ jem mineralnym i woda o twardosci 25°N daje emulsje trwale w czasie powyzej 24 godzin w tem¬ peraturze 60^70°C.Przyklad V. Do reaktora wprowadza sie mie¬ szajac 48 czesci wagowych alkoholu lojowego oksy¬ etylowanego 6 molami tlenku etylenu, 23 czesci wagowych kwasu oleinowego i w temperaturze 75°C zobojetnia sie kwasy organiczne etanolodwu- amina w ilosci 15 czesci wagowych do pH=7,5.Nastepnie dodaje sie 10 czesci wagowych nonylo¬ fenolu oksyetylowanego 3 molami tlenku etylenu oraz 4 czesci wagowe alkoholu lojowego miesza¬ jac zawartosc w czasie 60 minut w temperaturze 70PC. Emulgator po zmieszaniu z olejem mineral¬ nym gleboko odaromatyzowany daje trwale emul¬ sje przy uzyciu wody o twardosci do 25°N.Przyklad VI. Do reaktora wprowadza sie 10 czesci wagowych nonylofenolu oksyetylowanego 3 molami tlenku etylenu, 23 czesci wagowych kwasu oleinowego i mieszajac w temperaturze 75°C wia¬ ze sie wolne kwasy etanoloamina stosowana w ilosci. 15 czesci do uzyskania pH=7,5. Nastepnie dodaje sie 50 czesci wagowych alkoholu lojowego oksyetylowanego 6 molami tlenku etylenu i 2 czes¬ ci wagowe wolnych alkoholi lojowych mieszajac calosc przez -60 minut w temperaturze 75°C.Emulgator po zmieszaniu z olejem mineralnym odaromatyzowanym o punkcie anilinowym 00 da- je trwale emulsje 2 i 5°/o przy uzyciu wody o twardosci do 25°N.Przyklad VII. Do reaktora wprowadza sie 43,0 czesci wagowych alkoholi lojowych oksyetylo- wanych i6 molami tlenku etylenu oraz 21,0 czesci io wagowych kwasu oleinowego i mieszajac w tem¬ peraturze 80°C zobojetnia sie, przy ciaglym chlo¬ dzeniu reaktora, kwasy organiczne za pomoca 13 czesci wagowych dwuetanoloaminy do pH=7,5.Nastepnie kolejno mieszajac wprowadza sie 8,0 czejsci wagowych nonylofenolu oksyetylowanego 3 molami tlenku etylenu, 1,7 czesci wagowych alko¬ holu lojowego oraz 13,3 czesci wagowe oleju mi¬ neralnego odaromatyzowanego o punkcie anilino¬ wym 90°.Produkt po schlodzeniu do +5°C jest klarowny, stabilny i ciekly a zmieszany z olejem mineral¬ nym oraz woda o twardosci do 25°N daje trwale emulsje hydrauliczne spelniajace testy jakosciowe okreslone przez górnictwo.Emulgator wedlug powyzszego przykladu daje sie transportowac bez przeszkód i stosowac jako pro¬ dukt jednorodny w procesie technologicznym.Przyklad VIII. 60 czesci wagowych alkoholu rzepakowego oksyetylowanego 6 molami tlenku etylenu, 20 czesci wagowych kwasu oleinowego o- raz 5 czesci wagowych nonylofenolu oksyetylowa¬ nego 4 molami tlenku etylenu ogrzewa sie mie¬ szajac do temperatury 60°C. Nastepnie neutralizu¬ je sie mieszanine do pH=7 za pomoca dwuetano- loaminy, stosujac 10 czesci wagowych dwuetano¬ loaminy. Poczym do reaktora wprowadza sie 5 czesci wagowych oleju .rzepakowego, utrzymuje mieszanine w temperaturze 60°C w czasie 30 mi¬ nut, nastepnie chlodzi sie zawartosc otrzymujac 40 jednorodny produkt.Sporzadzony emulgator z woda o twardosci do °N daje emulsje trwale w czasie powyzej 24 go¬ dzin w temperaturze 70°C.Przyklad IX. Do reaktora wprowadza sie 45 mieszajac 50 czesci wagowych alkoholu lojowego oksyetylowanego 5 molami tlenku etylenu, 20 czes¬ ci wagowych kwasu rzepakowego oraz 5 czesci wagowych nonylofenolu oksyetylowanego 4 mola¬ mi tlenku etylenu. Próbe ogrzewa sie do 60°C i 50 traktuje do zobojetnienia 10 czesciami wagowymi dwuetanoloaminy. Nastepnie mieszajac w czasie 40 minut wprowadza sie do srodowiska reakcji w temperaturze 60°C kolejno 2 czesci wagowe alko¬ holu lojowego oraz 13 czesci wagowych oleju mi- 55 neralnego to jest frakcji weglowodorowej ropy naftowej o lepkosci 20 cSt w temperaturze 50°C, temperaturze krzepniecia ponizej —6°C i punkcie anilinowym 95°C, to jest frakcji prawie-calkowicie odparafinowanej i odaromatyzowanej. 60 Emulgator taki w trakcie magazynowania i trans¬ portu w warunkach jesienno-wiosennych nie ze¬ stala sie do +&°C.Zmieszany z woda o twardosci do 25°N i olejem mineralnym daje emulsje o trwalosci powyzej 24 65 godzin w temperaturze do 70°C.7 Przyklad X. Próbe prowadzi sie podobnie jak wedlug przykladu IX, stosujac 40 czesci wa¬ gowych alkoholu rzepakowego oksyetylowanego 8 molami tlenku etylenu, 23 czesci kwasu oleinowe¬ go, 15 czesci wagowych dwuetanoloaminy, 10 czesci wagowych nonylofenolu oksyetylowanego 3 mola¬ mi tlenku etylenu, 2 czesci wagowe alkoholu lojo¬ wego oraz 10 czesci wagowych oleju mineralne¬ go.Emulgator zastosowany do sporzadzania emulsji olejowo-wodnych daje plyny hydrauliczne spelnia¬ jace wymogi górnictwa.Sam emulgator jest trwaly w trakcie magazyno¬ wania w warunkach jesienno-wiosennyeh. PL PL