Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania nowych barwników styrylowych trudno rozpuszczal¬ nych w wodzie, lecz rozpuszczajacych sie zarówno w hydrofilowych, jak i hydrofobowych rozpuszczalnikach organicznych. Barwniki otrzymywane sposobem wedlug wynalazku przedstawiono za pomoca ogólnego wzoru 1, w którym A oznacza grupe cyjanowa, estryfikowana grupe karboksylowa albo grupe N,N-dwualkiloaminokarbo- nylowa, B oznacza rodnik alifatyczny o 1 —4 atomach wegla, grupe cyjanoalkilenowa lub estryfikowana grupe karboksyalkilenowa, Xi oznacza atom wodoru lub chloru albo grupe metylowa, metoksylowa wzglednie etoksy- lowa, X2 oznacza atom wodoru albo X! i X2 zamykaja wspólnie szescioczlonowy pierscien aromatyczny, Y oznacza atom wodoru albo grupe metylowa, metoksylowa lub etoksylowa, R oznacza grupe alkilenowa, a Ri - grupe alkilowa. Omawiane barwniki róznia sie od znanych barwników styrylowych obecnoscia ugrupowania /R-COOR —N w czasteczce. ^B Stwierdzono, ze rozpuszczalnosc omawianych barwników w hydrofilowych badz hydrofobowych rozpusz¬ czalnikach organicznych jest uzalezniona od dlugosci lancuchów weglowych w resztach R i Ri oraz w podstawni¬ ku B. Sposobem wedlug wynalazku przeksztalca sie w pierwszej kolejnosci amine o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie, w aldehyd o ogólnym wzorze 3, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie. Synteze aldehydu prowadzi sie dowolnym znanym sposobem, korzystnie metoda Wills- meyer'a, dzialajac na wspomniana wyzej amine w temperaturze 80°C dwumetyloformamidem w obecnosci tleno¬ chlorku fosforu. Po zakonczeniu syntezy aldehydu rozciencza sie mase poreakcyjna woda, przy czym aldehyd wydziela sie w postaci oleju, który oddziela sie od warstwy wodnej i poddaje nastepnie, ewentualnie po uprzed¬ nim wysuszeniu, kondensacji z dwunitrylem kwasu malonowego lub pochodna kwasu cyjanooctowego.2 97 750 Jako pochodne kwasu cyjanooctowego stosuje sie w sposobie wedlug wynalazaku estry tego kwasu i alko¬ holi, zawierajacych 1—6 atomów wegla albo amidy tego kwasu, podstawione przy azocie resztami alifatycznymi, zawierajacymi 1-4 atomów wegla. Proces kondensacji prowadzi sie korzystnie w temperaturze wrzenia, w srodo¬ wisku alkoholi takich, jak metanol lub etanol, w obecnosci srodków redukujacych, jak piperydyna. Otrzymuje sie jaskrawe zólcienie, odznaczajace sie bardzo dobrymi trwalosciami na swiatlo oraz trwalosciami termicznymi w granicach 2-3 do 5 w skali pieciostopniowej. Termiczne trwalosci tych barwników zaleza od rodzaju podsta¬ wników, zawartych w czasteczce barwnika. Najwyzsze trwalosci termiczne posiadaja barwniki, zawierajace duza ilosc podstawników o dlugich lancuchach. Omawiane barwniki barwia hydrofobowe wlókna syntetyczne, glównie poliestrowe, poliamidowe, octano¬ we i poliakrylonitrylowe z kapieli wodnych metoda wyczerpywania lub napawania, suszenia i utrwalania ter¬ micznego, a takze z kapieli rozpuszczalnikowych, metoda napawania, suszenia i dogrzewania. Do barwienia z kapieli wodnych stosuje sie otrzymywane sposobem wedlug wynalazku barwniki w postaci zdyspergowanych proszków lub zawiesin, które przygotowuje sie w taki sam sposób, jak proszki i zawiesiny barwników zawiesinowych. Przygotowane z tych proszków kapiele wzglednie zawiesiny sa bardzo trwale i nie wykazuja zjawiska aglomeracji ani wytracania sie barwników nawet po dluzszym ogrzewaniu kapieli w tempera¬ turze wrzenia. Do barwienia z kapieli rozpuszczalnikowych stosuje sie omawiane barwniki w postaci proszków, nie zawie¬ rajacych srodków dyspergujacych albo w postaci roztworów o wysokiej koncentracji barwnika, wynoszacej do %. Sporzadzanie z omawianych barwników roztworów o tak wysokim stezeniu jest mozliwym dzieki bardzo dobrej rozpuszczalnosci tych barwników w rozpuszczalnikach organicznych, siegajacej w przypadkach dlugich lancuchów weglowych w podstawnikach R, Ri i B 400 g/l. Wynalazek ilustruja nastepujace przyklady, z których czesci i procenty oznaczaja czesci i procenty wago¬ we. Przyklad I. Do 100 czesci dwumetyloformamidu wkrapla sie podczas mieszania w temperaturze 0—5°C 30 czesci tlenochlorku fosforu, po czym w temperaturze 10°C dodaje sie do masy reakcyjnej 42,1 czesci estru dwuizoheksylowego kwasu 2-metoksy-5- metyloanilino-N,N-dwuoctowego. Calosc ogrzewa sie do tempera¬ tury 80°C i utrzymuje w tych warunkach w cia*u 4 godzin. Mase reakcyjna chlodzi sie nastepnie do temperatury 40°C i wylewa na 40 czesci wody z lodem oraz zobojetnia amoniakiem do pH = 7—8. Wydzielony w postaci oleju aldehyd oddziela sie od warstwy wodnej, przemywa woda i suszy w temperaturze 40—50°C. Wysuszony aldehyd rozpuszcza sie w 60 czesciach metanolu, dodaje do otrzymanego roztworu 8 czesci dwunitrylu kwasu malonowego oraz piperydyne w ilosci okolo 1% w stosunku du masy reakcyjnej i ogrzewa calosc w temperaturze wrzenia w ciagu 5 godzin. Z masy reakcyjnej wytraca sie zólty barwnik, który po ochlodzeniu masy odsacza sie, przemywa metanolem i suszy. Postepujac sposobem, opisanym w przykladzie I, przy uzyciu jako zwiazków wyjsciowych amin aroma¬ tycznych oraz pochodnych kwasu malonowego lub cyjanooctowego, podanych ponizej w tabeli, otrzymuje sie zólte barwniki o ogólnym wzorze 1. Przez odpowiedni dobór amin aromatycznych i pochodnych kwasu malono¬ wego albo cyjanooctowego uzyskuje sie barwniki o róznych rozpuszczalnosciach w rozpuszczalnikach organicz¬ nych i róznych trwalosciach termicznych. Tabela Przyklad II III "IV V VI .. VII. VIII Amina aromatyczna ester butylowy kwasu anilino-N-cyjanoetylo-N-octowego ester dwuetylowy kwasu l-naftyloamino-N,N-dwuoctowego ester metylowy kwasu 3-metylo-N-etyloanilino-N-octowego ester dwubutyIowy kwasu 2,5-dwumetoksyanilino-N,N-dwuoetowego ester dwu heksyIowy kwasu 2,5-dwuetoksyanilino-N,N-dwuoctowego ester butylowy kwasu N-butyloanilino-N-kapronowego ester butylowy kwasu 3-chloro-N-etyloanilino-N-octowego Pochodna kwasu malonowego lub cyjanooctowego dwunitryl kwasu malonowego cyjanooctan heksylu dwunitryl kwasu malonowego N,N-dwumetylocyjanacetamid dwunitryl kwasu malonowego N,N-dwubutylocyjanacetamid dwunitryl kwasu malonowego97 750 3 Zastrzez.enie patentowe Sposób otrzymywania nowych barwników styrylowych o ogólnym wzorze 1, w którym A oznacza grupe cyjanowa, estryfikowana grupe karboksylowa albo grupe N,N-dwualkiloaminokarbonylowa, B oznacza rodnik alifatyczny o 1—4 atomach wegla, grupe cyjanoalkilenowa lub estryfikowana grupe karboksyalkilenowa, Xi oznacza atom wodoru lub chloru albo grupe metylowa, metoksylowa wzglednie etoksylowa, X2 oznacza atom wodoru albo Xx i X2 zamykaja wspólnie szescioczlonowy pierscien aromatyczny, Y oznacza atom wodoru albo grupe metylowa, metoksylowa lub etoksylowa, R oznacza grupe alkilenowa, a Rx — grupe alkilowa, na drodze syntezy aromatycznych aldehydów dowolnym znanym sposobem, korzystnie metoda Willsmeyer'a, przez reakcje aminy aromatycznej z dwumetyloformamidem w obecnosci tlenochlorku fosforu i nastepnej kondensacji otrzy¬ manego aldehydu z dwunitrylem kwasu malonowego lub pochodnymi kwasu cyjanooctowego, znamien¬ ny t y m, ze jako zwiazek wyjsciowy w syntezie aromatycznych aldehydów stosuje sie zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, a jako pochodne kwasu cyjanooctowego w reakcji kondensacji z wytworzonymi w ten sposób aromatycznymi aldehydami o ogólnym wzorze 3, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, stosuje sie estry kwasu cyjanooctowego i alkoholi, zawierajacych 1—6 atomów wegla albo amidy tego kwasu, podstawione przy azocie resztami alifatycznymi, zawierajacymi 1-4 atomów wegla. NC Jf -C^CH^%N^-C00R' 1 2 wzór 1 X, X, yR-COOR, x2 wzór 2 -0-*: B 2 wzór3 * \ PLThe invention relates to a method for obtaining new styryl dyes which are sparingly soluble in water but soluble in both hydrophilic and hydrophobic organic solvents. The dyes obtained by the method according to the invention are represented by the general formula I, wherein A is a cyano group, an esterified carboxyl group or an N,N-dialkylaminocarbonyl group, B is an aliphatic radical with 1-4 carbon atoms, a cyanoalkylene group or an esterified carboxyalkylene group, X 1 is a hydrogen or chlorine atom or a methyl, methoxy or ethoxy group, X 2 is a hydrogen atom or X 1 . and X2 together close a six-membered aromatic ring, Y is a hydrogen atom or a methyl, methoxy or ethoxy group, R is an alkylene group, and R1 is an alkyl group. The dyes in question differ from known styryl dyes by the presence of the /R-COOR-N group in the molecule. ^B It has been found that the solubility of the dyes in question in hydrophilic or hydrophobic organic solvents depends on the length of the carbon chains in the R and R1 residues and in the B substituent. The method according to the invention first converts an amine of the general formula 2, in which the symbols have the meanings given above, into an aldehyde of the general formula 3, in which the symbols have the meanings given above. The aldehyde synthesis is carried out by any known method, preferably by the Willsmeyer method, by treating the above-mentioned amine at 80°C with dimethylformamide in the presence of phosphorus oxychloride. After completion of the aldehyde synthesis, the reaction mass is diluted with water, whereby the aldehyde separates as an oil, which is separated from the aqueous layer and then, optionally after drying, condensed with malonic acid dinitrile or a cyanoacetic acid derivative. 297750 Cyanoacetic acid derivatives used in the process according to the invention are esters of this acid and alcohols containing 1-6 carbon atoms or amides of this acid substituted on the nitrogen with aliphatic residues containing 1-4 carbon atoms. The condensation process is preferably carried out at boiling temperature, in the presence of alcohols such as methanol or ethanol, in the presence of reducing agents such as piperidine. Bright yellows are obtained, characterized by excellent light fastness and thermal stabilities ranging from 2-3 to 5 on a five-point scale. The thermal stabilities of these dyes depend on the type of substituents contained in the dye molecule. Dyes containing a large number of long-chain substituents have the highest thermal stabilities. The dyes discussed here dye hydrophobic synthetic fibers, primarily polyester, polyamide, acetate, and polyacrylonitrile, from water baths using the exhaustion or padding, drying, and heat-setting method, as well as from solvent baths using the padding, drying, and post-heating method. For water bath dyeing, the dyes obtained by the method according to the invention are used in the form of dispersed powders or suspensions, which are prepared in the same manner as powders and suspensions of disperse dyes. The baths or suspensions prepared from these powders are very stable and do not exhibit agglomeration or dye precipitation, even after prolonged heating of the bath at boiling temperature. For dyeing from solvent baths, the dyes in question are used in the form of powders containing no dispersing agents or in the form of solutions with a high dye concentration of up to 100%. The preparation of such high-concentration solutions from the dyes in question is possible due to the very good solubility of these dyes in organic solvents, which in the case of long carbon chains in the R, R1, and B substituents reaches 400 g/l. The invention is illustrated by the following examples, in which parts and percentages are by weight. Example 1. To 100 parts of dimethylformamide are added dropwise, with stirring at 0°-5°C, 30 parts of phosphorus oxychloride. Then, at 10°C, 42.1 parts of 2-methoxy-5-methylanilino-N,N-diacetic acid diisohexyl ester are added. The mixture is heated to 80°C and kept under these conditions for 4 hours. The reaction mass is then cooled to 40°C and poured onto 40 parts of ice-water and neutralized with ammonia to pH 7-8. The aldehyde separated out as an oil is separated from the aqueous layer, washed with water and dried at 40-50°C. The dried aldehyde is dissolved in 60 parts of methanol, and 8 parts of malonic acid dinitrile and approximately 1% piperidine (relative to the reaction mass) are added to the resulting solution, and the mixture is heated at boiling temperature for 5 hours. A yellow dye precipitates from the reaction mass, which, after cooling, is filtered off, washed with methanol, and dried. Following the procedure described in Example 1, using aromatic amines and malonic or cyanoacetic acid derivatives as starting materials, yellow dyes of general formula I are obtained. By appropriate selection of aromatic amines and malonic or cyanoacetic acid derivatives, dyes with various solubilities in organic solvents and various thermal stabilities are obtained. Table Example II III "IV V VI .. VII. VIII Aromatic amine anilino-N-cyanoethyl-N-acetic acid butyl ester 1-naphthylamino-N,N-diacetic acid diethyl ester 3-methyl-N-ethylanilino-N-acetic acid methyl ester dibutyl ester 2,5-dimethoxyaniline-N,N-diacetic acid dihexyl ester 2,5-diethoxyaniline-N,N-diacetic acid butyl ester of N-butylaniline-N-caproic acid butyl ester of 3-chloro-N-ethylaniline-N-acetic acid A derivative of malonic or cyanoacetic acid dinitrile malonic acid hexyl cyanoacetate malonic acid dinitrile N,N-dimethylcyanacetamide malonic acid dinitrile N,N-dibutylcyanacetamide malonic acid dinitrile 97 750 3 Patent claim A method for obtaining new styryl dyes of the general formula 1, wherein A is a cyano group, an esterified carboxyl group or an N,N-dialkylaminocarbonyl group, B is an aliphatic radical with 1-4 carbon atoms, a cyanoalkylene group or an esterified carboxyalkylene group, Xi is a hydrogen or chlorine atom or a methyl, methoxy or ethoxy group, X2 is a hydrogen atom or Xx and X2 together close a six-membered aromatic ring, Y is a hydrogen atom or a methyl, methoxy or ethoxy group, R is an alkylene group, and Rx - an alkyl group, by means of the synthesis of aromatic aldehydes by any known method, preferably by the Willsmeyer method, by reacting an aromatic amine with dimethylformamide in the presence of phosphorus oxychloride and then condensing the obtained aldehyde with malonic acid dinitrile or cyanoacetic acid derivatives, characterized in that a compound of the general formula 2 is used as a starting compound in the synthesis of aromatic aldehydes, wherein the symbols have the meanings given above, and as derivatives of cyanoacetic acid in the condensation reaction with the aromatic aldehydes of the general formula 3 obtained in this way, wherein the symbols have the meanings given above, esters of cyanoacetic acid and alcohols containing 1-6 carbon atoms or amides of this acid, substituted on nitrogen with aliphatic residues containing 1-4 carbon atoms. NC Jf -C^CH^%N^-C00R' 1 2 formula 1 X, X, yR-COOR, x2 formula 2 -0-*: B 2 formula3 * \ PL