RS56560B1 - Upotreba ubrzivača vezivanja za suvu maltersku smesu, postupak za dobijanje takvog ubrzivača vezivanja, i suva malterska smesa - Google Patents

Description

Oblast pronalaska

Ovaj pronalazak se odnosi na ubrzivač vezivanja suve malterske smese, pri čemu ta suva malterska smesa sadrži kalcijum nitrat. Ovaj pronalazak se još odnosi na postupak dobijanja takvog ubrzivača vezivanja. Pronalazak se takođe odnosi na suvu maltersku smesu koja sadrži takav ubrzivač vezivanja, kao i na malter pastu koja sadrži takvu suvu maltersku smesu koja se meša sa vodom.

Stanje tehnike

Suva malterska smesa se meša sa vodom da se dobije upotrebljiva malter pasta koja je često korišćen građevinski materijal za spajanje građevinskih blokova i popunjavanje šupljina između njih. Kada se stegne, malter pasta postaje tvrda, čime se dobija kruta agregatna struktura. Malter se može još koristiti za pričvršćivanje građevinskog materijala ili popunjavanje šupljina u njima kada se prvobitni malter izgubi.

Savremene malterske smese se obično dobijaju mešanjem agregata kao što je pesak, veziva kao što su cement ili kreč, i vode. Suva malterska smesa se uglavnom sastoji od oko 25% cementa i oko 75% peska. Neposredno pre upotrebe, suva malterska smesa se pomeša sa vodom. Ovakva suva malterska smesa se čuva u džakovima na suvom.

Cement se, dakle, koristi kao vezivni materijal koji se učvršćuje tako da postane spojni materijal između čvrstih tela. U građevinarstvu se koriste hidraulični i ne-hidraulični cementi. Hidraulični cementi (tzv. Portland cement) se stvrdnjavaju hidratacijom – hemijskom reakcijom između anhidrovanog cementnog praha i vode.

Prema tome, mogu se učvrstiti pod vodom ili ako se neprekidno izlažu vlažnom vremenu. Takvom hemijskom reakcijom se dobijaju hidrati koji se ne rastvaraju u vodi tako lako, te su stoga izdržljivi u vodenoj sredini. Ne-hidraulični cementi se ne stvrdnjavaju pod vodom. Do stvrdnjavanja gašenog kreča, na primer, dolazi reakcijom sa atmosferskim ugljen-dioksidom.

Portland cement je daleko najzastupljenija vrsta cementa širom sveta. Ova vrsta cementa se dobija zagrevanjem krečnjaka (kalcijum-karbonat) sa malom količinom drugih materijala (kao što je glina) u peći na temperaturi od 1450 °C. Ovaj proces je poznat kao kalcinacija. U procesu kalcinacije jedan molekul ugljen-dioksida se oslobađa iz kalcijum-karbonata i formira kalcijum-dioksid, takođe poznat kao živi ili negašeni kreč, koji se zatim meša sa ostalim materijalima koje će mešavina sadržati. Dobijena čvrsta supstanca, tzv. klinker, se potom samelje sa malom količinom gipsa tako da se dobije prah, nakon čega se dobija „običan Portland cement“ (OPC) – najčešće korišćena vrsta cementa.

Postoje različite vrste cementa, sa oznakama od CEM I do CEM V, u zavisnosti od koncentracije Portland cementa i cementa sa zgurom visokih peći, odnosno:

● CEM I: Portland cement (OPC) sa maksimalno 5% ostalih jedinjenja;

● CEM II: sve vrste mešavine OPC i na primer škriljca, pri čemu koncentracija OPC iznosi minimalno 65%;

● CEM III: mešavina cementa sa zgurom visokih peći i Portland cementa, podeljena u 3 klase: A, B i C, pri čemu CEM III/A sadrži najmanju (40%), a CEM III/C najveću (60%) koncentraciju zgure od visokih peći;

● CEM IV: pucolanski cement

● CEM V: kompozitni (mešani) cement – mešavina Portland cementa, zgure od visokih peći i pucolana cementa

U zavisnosti od klime i primene, potreban je odgovarajući ubrzivač vezivanja malterske smese. Na primer, kada je hladno vreme, može biti korisno korišćenje ubrzivača vezivanja pomoću koga će se vreme vezivanja skratiti i samim tim izbeći nedovoljno hlađenje i gubitak snage i postojanosti.

Sve do sada, najzastupljeniji ubrzivač vezivanja je kalcijum format (Ca(CHOO)2). Kalcijum format je nehigroskopski prah (ne upija tečnost) koji se pokazao dobrim u kombinaciji sa Portland cementom (OPC). Međutim, nedostatak kalcijum formata je taj da pokazuje slab odgovor na sve popularnije mešavine cementa kao što je CEM II/A-V. Osim toga, kalcijum format je prilično skupa kalcijumova so.

Kalcijum hlorid (CaCl2), koji je najisplatljivija kalcijumova so, se takođe može koristiti kao ubrzivač vezivanja. Međutim, strukture čija je osnova malter su često ojačane metalnim delovima koji obezbeđuju određeni oblik maltera tokom proizvodnje. U ovom slučaju nedostatak hlorida je taj što oni dovode do korodiranja metala. Rđa dovodi do povećanja zapremine i pucanja maltera, zbog čega je postojanost elemenata koji ojačavaju malter smanjena.

Takođe je moguće koristiti litijum karbonat (Li2CO3). Nedostatak korišćenja karbonata je u tome da on smanjuje pH vrednost maltera, što može dovesti do oštećenja umetnutog ojačanja.

Postoji i korišćenje ubrzivača stvrdnjavanja umesto ubrzivača vezivanja. Uobičajena je upotreba natrijum tiocijanata, triizopropalonamina (TIPA) ili trietanolamina (TEA). Ove supstance dovode do pojačanog intenziteta reakcija, što dovodi do smanjenog vremena vezivanja. Međutim, ovi ubrzivači stvrdnjavanja su opasne supstance. Stoga, ovakve supstance su štetne kako za životnu sredinu, tako i za korisnike.

Kalcijum nitrat (Ca(NO3)2) se uglavnom koristi kao primesa u proizvodnji betona, najčešće u obliku rastvora. Finalni tečni proizvod za krajnje korisnike se priprema ili iz rastvora ili iz rastvorenog praha, granula ili peleta. Kalcijum nitrat se dobro pokazao kod više vrsta mešanog cementa i česta je primesa u proizvodnji betona. Obično se dodaje 1% do 2% kalcijum nitrata po jedinici mere za cement.

U patentu WO 2002006182 opisana je upotreba čestica celuloze kao što su netretirane pirinčane ljuske da se proširi hidraulični sastav cementa. Da bi se prevazišao problem da se netretirane pirinčane ljuske ne vezuju dobro za vlažna cementna jedinjenja, smesi se dodaju ubrzivač ili vezivo. U opisu patenta je navedeno da se dobri rezultati postižu sa kalcijum nitratom. Međutim, nije navedeno u kom obliku ili u kojoj koncentraciji ga treba dodati cementu.

Kalcijum nitrat u prahu se obično nalazi u obliku tetrahidrata. Sa sadržajem kristalne vode većim od 30%, so kalcijum nitrata je vlažna. Kada se kalcijum nitrat tetrahidrat u prahu izmeša sa cementom, mešavina se zgrušava. Zatim, kalcijum nitrat u granulama ili peletama se ne može direktno mešati sa malterom jer se granule koje se stavljaju u vodu, zajedno sa cementom i peskom, ne mogu rastvoriti u vodi pošto je cement i pesak upijaju, ali i zbog toga što nemaju afinitet prema vodi. Količina preostale vode je suviše mala da rastvori granule kalcijum nitrata, a koncentracija kalcijum nitrata je suviše visoka, te se na kraju stvara talog.

U ovoj primeni, korišćena je smrvljena so kompleksa kalcijum nitrata i amonijum nitrata (amonijum nitrat : kalcijum nitrat : voda u razmeri 1:5:10)

Međutim, doza od 1% do 2% težine cementa i generalno visok sadržaj cementa u malteru dovodi do emisije amonijaka koja može da pređe mirisni prag koji iznosi 5 – 50 ppm. Stoga, postoji potreba za suvom malterskom smesom koja sadrži kalcijum nitrat koji se ne zgrušava i ne formira se kolač i u kojoj se kalcijum nitrat ne taloži kada se meša sa vodom. Zatim, postoji potreba za suvom malterskom smesom koja tokom prerade neće imati miris.

Kratak prikaz pronalaska

Prema prvom aspektu ovog pronalaska, ubrzivač vezivanja se koristi za dobijanje suve malterske smese. Taj ubrzivač vezivanja sadrži kalcijum nitrat, pri čemu je ubrzivač vezivanja u obliku praha i sadrži kalcijum nitrat veličine čestica od 0,1 mm do 1,0 mm i vodu u koncentraciji od 0,1% do 20%. Prah je suva, rasuta, čvrsta supstanca koja se sastoji od velikog broja veoma finih čestica koje slobodno lete kada se protresu.

Ukoliko se ubrzivač vezivanja, prema ovom pronalasku, pomeša sa agregatom, vezivom i ostalim mogućim jedinjenjima da se dobije suva malterska smesa, neće doći do formiranja kolača ili zgrušavanja zato što su čestice praha dovoljno male da se mogu rastvoriti u preostaloj vodi. Dalje, ovakav ubrzivač vezivanja, kada se koristi sa mešavinom suvog maltera, ne otpušta mirise prilikom obrade.

U mogućoj realizaciji ubrzivača vezivanja prema ovom patentu, prah je anhidričan kalcijum nitrat u prahu koji sadrži vodu u koncentraciji od 0,1% do 5%. Iznenađujuće, pronađeno je da je upotrebom ovakvog anhidričnog kalcijum nitrata u prahu kao ubrzivača vezivanja u suvoj malterskoj smesi, ubrzanje vezivanja malterske paste koja se dobija mešanjem suve malterske smese i vode još bolje zbog egzotermnog efekta do kojeg dolazi rastvaranjem anhidričnog kalcijum nitrata u prahu u preostaloj vodi (= voda koju nisu primili agregat i vezivo).

U drugoj mogućoj realizacijii ubrzivača vezivanja, prema ovom pronalasku, puder sadrži kalcijum nitrat i najmanje jednu različitu nitratnu so, i sadrži vodu u koncentraciji od više od 5% i manje od 20%, najbolje između 16% i 20%.

Poželjno je da ta druga nitratna so bude kalijum nitrat.

Poželjnije je da se prah sastoji od 75% do 80% težine kalcijum nitrata i 7% do 11% težine kalijum nitrata.

Ovde se upotrebljava prah koji se sastoji od soli kompleksa kalcijum nitrata i kalijum nitrata, kao što je detaljnije opisano u patentu WO 00/02831 firme Norsk Hydro ASA, i čija je prednost da takva so nije izraženo higroskopska. Prema ovom pronalasku, ubrzivač vezivanja u prahu ima veličinu čestica od 0,1 mm do 1 mm.

Prema daljem aspektu ovog pronalaska, izložen je postupak pravljenja ubrzivača vezivanja prema ovom pronalasku, kao što je gore opisano; postupak se sastoji od obrade peleta i/ili granula koje sadrže kalcijum nitrat i najmanje jednu različitu nitratnu so i njihovog pretvaranja u prah koji sadrži kalcijum nitrat i najmanje jednu različitu nitratnu so veličine čestica od 0,1 mm do 1 mm, i vodu u koncentraciji većoj od 5% a manjoj od 20%.

U poželjnoj realizaciji postupka prema ovom pronalasku, pelete i/ili granule se obrađuju na temperaturi između 10°C i 40°C.

U povoljnoj realizaciji postupka prema ovom pronalasku, pelete i/ili granule se obrađuju na relativnoj vlažnosti između 1% i 45%, najbolje između 1% i 40%.

U prvoj mogućoj realizaciji postupka prema ovom pronalasku, pelete i/ili granule se iseku tako da postanu prah. Na ovaj način, pelete i/ili granule su samo lokalno izložene pritisku, tako da je toplota koju otpuštaju smanjena, što je povoljna karakteristika jer prah stimuliše zgrušavanje.

Poželjno je da se pelete i/ili granule seku rotacionim sečivima. U drugoj mogućoj realizaciji postupka prema ovom pronalasku, pelete i/ili granule se samelju tako da postanu prah.

Prema drugom aspektu ovog pronalaska, iznesen je postupak proizvodnje ubrzivača vezivanja prema ovom pronalasku, kao što je prikazano gore: ubrzivač vezivanja sadrži kalcijum nitrat, pri čemu postupak obuhvata korak sušenja prskanjem vodenog rastvora koji najmanje sadrži rastvoreni kalcijum nitrat na temperaturi između 150°C i 250°C, tako da se formira prah veličine čestica od 0,1 mm do 1 mm koji sadrži najmanje kalcijum nitrat i sadržaj vode u koncentraciji od 0,1% do 20%. U mogućoj realizaciji postupka prema ovom pronalasku, on obuhvata korak sušenja prskanjem vodenog rastvora koji sadrži rastvoreni kalcijum nitrat i najmanje jednu različitu rastvorenu nitratnu so na temperaturi između 150°C i 250°C, tako da se dobije prah veličine čestica između 0,1 mm i 1 mm koji sadrži kalcijum nitrat i najmanje jednu različitu nitratnu so, kao i vodu u koncentraciji većoj od 5% a manjoj od 20%. Poželjno je da druga nitratna so bude rastvoreni kalijum nitrat.

Poželjno je da vodeni rastvor sadrži 50% težine rastvorenog kalcijum nitrata.

Ovaj pronalazak se takođe odnosi na suvu maltersku smesu koja sadrži najmanje jedno vezivo, jedan agregat i jedan ubrzivač vezivanja prema pronalasku opisanom iznad.

Poželjnije je da odnos praha i cementa u suvoj malterskoj smesi bude od 0,005 do 0,1.

Poželjno je da odnos agregata i cementa u suvoj malterskoj smesi bude između 2 i 4.

Ovaj pronalazak se dalje odnosi na maltersku pastu koja sadrži suvu maltersku smesu prema ovom pronalasku koja je opisana iznad, gde je odnos vode i veziva u malterskoj smesi od 0,4 do 0,8.

Kratak opis slika

- Na slici 1 je prikazan grafik koji predstavlja temperaturu hidratacije (u °C) u funkciji vremena (u časovima) na tri uzorka kao što je opisano na primeru 1.

- Na slici 2 je opisan grafik koji predstavlja temperaturu hidratacije (u °C) u funkciji vremena (u časovima) na uzorcima materijala različite veličine.

-Detaljan opis pronalaska

Ubrzivač vezivanja koji se koristi za suvu maltersku smesu prema ovom pronalasku je u obliku praha koji sadrži najmanje kalcijum nitrat veličine čestica od 0,1 mm do 1 mm i vodu u koncentraciji od 0,1% i 20%. Ovakav prah se može dobiti na više načina. Prva mogućnost dobijanja praha je obrada peleta i/ili granula nastalih od soli kompleksa kalcijum nitrata i najmanje jedne različite nitratne soli, pri čemu je poželjno da ta druga nitratna so bude kalijum nitrat. Poželjno je da se takva so sastoji od 75% do 80% težine kalcijum nitrata i 7% do 11% težine kalijum nitrata. Kao što je već pomenuto, poželjno je da se ove pelete i /ili granule iseku rotacionim sečivima ili da se samelju tako da se dobije prah. Poželjno je da se sečenje ili samlevanje peleta i/ili granula odvija na temperaturi između 10°C i 40°C, i na relativnoj vlažnosti vazduha između 1% i 45%. Ovim postupkom dobija se prah koji ima koncentraciju vode veću od 5% a manju od 20%, poželjno između 16% i 20%.

Druga mogućnost dobijanja praha je sušenje prskanjem vodenog rastvora koji sadrži najmanje rastvoreni kalcijum nitrat na temperaturi od 150°C do 250°C. Taj vodeni rastvor se zatim pomoću štrcaljke ubrizgava u struju vrelog vazduha temperature između 150°C i 250°C.

Stoga je moguće osušiti prskanjem vodeni rastvor kalcijum nitrata (koji se sastoji samo od kalcijum nitrata rastvorenog u vodi). Na ovaj način, anhidrični prah kalcijum nitrata se dobija tako što je koncentracija vode između 0,1% i 5%.

Druga mogućnost je sušenje prskanjem vodenog rastvora koji se sastoji od rastvorenog kalcijum nitrata i druge rastvorene nitratne soli, po mogućnosti rastvorene soli kalijum nitrata. Na ovaj način, dobija se prah koji sadrži kalcijum nitrat i najmanje jednu različitu nitratnu so, po mogućnosti so kalijum nitrata, pri čemu prah sadrži vodu u koncentraciji većoj od 5% a manjoj od 20%, najbolje između 16% i 20%.

U oba slučaja, poželjno je da ovakav vodeni rastvor sadrži 50% težine kalcijum nitrata.

Prah koji je dobijen iz gorepomenutog postupka ima veličinu čestica od 0,1 mm do 1 mm. Da bi se dobila suva malterska smesa, prah se, kao što je opisano gore prema ovom pronalasku, prvo pomeša sa vezivom, po mogućnosti cementom. Prema ovom pronalasku, dodaje se oko 0,5% do 2% težinskih praha. Zatim se dodaje agregat, po mogućnosti pesak. Suva malterska smesa se može čuvati u džakovima nekoliko nedelja.

Primećuje se da dobijena suva malterska smesa, u kojoj je kalcijum nitrat u prahu ubrzivač vezivanja, pomešana sa vodom da se dobije malter pasta, ispoljava iste karakteristike kao konvencionalni malteri kojima je kalcijum nitrat u prahu (koji sadrži isključivo kalcijum nitrat) dodat kao ubrzivač vezivanja pri mešanju sa vodom.

Primeri

Primer 1

Proizvedena su tri uzorka malter paste, odnosno:

- netretirani uzorak (A) koji se sastoji od netretirane suve malterske smese, koja se sastoji od agregata i veziva pomešanih sa vodom. Pri mešanju sa vodom nije dodat nikakav ubrzivač vezivanja;

- konvencionalni uzorak (B) koji se sastoji od suve malterske smese, koja se sastoji od agregata i veziva pomešanih sa vodom. Tokom mešanja sa vodom, dodato je 2% težinskih kalcijum nitrata kao ubrzivača vezivanja;

- uzorak malter paste prema ovom pronalasku (C) koji sadrži suvu maltersku smesu prema ovom pronalasku, koja se sastoji od jednog agregata i jednog veziva koji su pomešani sa vodom. Tokom mešanja sa vodom, dodato je 2% težinskih praha prema ovom pronalasku kao ubrzivača vezivanja. Ovaj prah je dobijen iz granula proizvođača Yara NitCal<®>K, koje se sastoje od tehničke azotne kiseline i kalcijum kalijumove soli. Hemijski sastav ove soli je KNO3: Ca(NO3)2: H2u razmeri 1:5:10. Granule proizvođača Yara NitCal<®>K su zdrobljene u laboratorijskoj drobilici zasnovanoj na principu rotacionih noževa. Dobijeni prah ima veličinu čestica od približno 0,01 mm do 0,1 mm.

-Suve malterske smese iz sva tri primera (A – C) su pripremljene tako što je kao vezivo korišćen cement, a kao agregat običan pesak. Odnos vode i cementa je bio 0,5, a odnos peska i cementa je iznosio 3.

Veličina sva tri uzorka je bila po 500 ml. Uzorci suve malterske smese prema ovom pronalasku su čuvani na policama na temperaturi od oko 20°C tokom perioda od 2 meseca.

Hidratacija gorepomenutih uzoraka (A – C) je merena pomoću razvoja temperature u periodu hidriranja. Za merenje temperature hidratacije korišćen je senzor tipa PT-100, koji je često korišćen senzor. Za evidentiranje podataka o temperaturi korišćen je uređaj E+H (Endress Hauser) Memograph M, tj. uređaj koji je posebno dizajniran da čuva različite odstupajuće parametre procesa.

Testovi učinka su ocenjivani nakon nekoliko nedelja. Na slici 1, rezultati temperature hidratacije u funkciji vremena (u časovima) tokom 2 nedelje skladištenja uzorka su dati kao primer. Kada se posmatra grafik prikazan na slici 1, primećuje se da uzorak prema ovom pronalasku (C) daje uporedive rezultate kao konvencionalni uzorak (B). Oba uzorka (B i C) pokazuju brže vezivanje u poređenju sa netretiranim uzorkom (A). Drugim rečima, učinak hidratacije oba uzorka (B i C) je veći nego učinak hidratacije netretiranog uzorka (A).

Primer 2

U laboratorijskom mikseru granule proizvođača Yara NitCal<®>K su sečene. Uzorak je zatim izolovan prema veličini čestica i oformljene su sledeće klase:

- ˃ 2 mm;

- 1 – 2 mm;

- 0,5 – 1 mm;

- 0,1 – 0,5 mm;

- ˂ 0,1 mm.

Odvojeno su korišćene dve vrste cementa – CEM I 42.5R i CEM II/A – V 42.5. Pripremljeni su uzorci suve malterske smese veličine po 500 ml i odnosa vode i cementa od 0,65. Dodato je 1,5% bwoc praha prema ovom pronalasku. Temperatura čuvanja je bila 5°C i 20°C. Kao što se može videti na slici 2, testovi su ukazali da je prah prema ovom pronalasku, čije su čestice veličine od 0,1 mm do 1 mm, imao najbolji učinak, dok prahovi prema ovom pronalasku, veće i manje veličine čestica od gore pomenute, nisu imali tako dobar učinak.

1

Claims (15)

PATENTNI ZAHTEVI

1. Upotreba praha kao ubrzivača vezivanja suve malterske smese, prah sadrži kalcijum nitrat, naznačena time što prah sadrži vodu između 0,1% i 20% i čestice veličine od 0,1 mm do 1 mm.

2. Upotreba prema zahtevu 1, naznačena time što je prah anhidrični kalcijum nitrat sa sadržajem vode između 0,1% i 5%.

3. Upotreba prema zahtevu 1, naznačena time što prah sadrži kalcijum nitrat i najmanje jednu različitu nitratnu so, poželjno kalijum nitrat, i vodu čija je koncentracija veća od 5% a manja od 20%.

4. Upotreba prema zahtevu 3, naznačena time što se prah sastoji od 75% do 80% težine kalcijum nitrata i od 7% do 11% težine kalijum nitrata, a ostatak je voda.

5. Upotreba prema bilo kojem od zahteva 3 ili 4, naznačena time što se prah sastoji od soli kompleksa kalcijum nitrata i kalijum nitrata.

6. Postupak dobijanja ubrzivača vezivanja suve malterske smese; ubrzivač vezivanja je u obliku praha koji sadrži kalcijum nitrat, naznačen time što postupak uključuje korak obrade peleta i/ili granula koje sadrže kalcijum nitrat i najmanje jednu različitu nitratnu so, i formiranje ubrzivača vezivanja veličine čestica od 0,1 mm do 1 mm koji sadrži vodu u koncentraciji većoj od 5% a manjoj od 20%.

7. Postupak prema zahtevu 6, naznačen time što se pelete i/ili granule seku ili melju na temperaturi između 10°C i 40°C.

8. Postupak prema zahtevu 6 ili 7, naznačen time što se pelete i/ili granule seku ili melju na relativnoj vlažnosti vazduha između 1% i 45%.

9. Postupak prema bilo kojem od zahteva 6 do 8, naznačen time što se pelete i/ili granule seku rotacionim sečivima.

10. Postupak dobijanja ubrzivača vezivanja suve malterske smese, ubrzivač vezivanja je u obliku praha koji sadrži kalcijum nitrat, naznačen time što se postupak uključuje korak sušenja prskanjem vodenog rastvora koji sadrži najmanje rastvoreni kalcijum nitrat, na temperaturi između 150°C i 250°C, i formiranje ubrzivača vezivanja čije su čestice veličine od 0,1 mm do 1 mm, a sadržaj vode u koncentraciji između 0,1% i 20%, poželjno između 0,1% i 5%,

11. Postupak prema zahtevu 10, naznačen time što vodeni rastvor sadrži rastvoreni kalcijum nitrat i najmanje jednu različitu rastvorenu nitratnu so, a pri čemu ubrzivač vezivanja sadrži vodu u koncentraciji većoj od 5% a manjoj od 20%.

12. Postupak prema bilo kojem od zahteva 10 ili 11, naznačen time što vodeni rastvor sadrži 50% težine rastvorenog kalcijum nitrata.

13. Suva malterska smesa koja sadrži najmanje jedno vezivo, jedan agregat i jedan ubrzivač vezivanja, naznačena time što je ubrzivač vezivanja prah veličine čestica između 0,1 mm i 1 mm, koji sadrži kalcijum nitrat i vodu u koncentraciji između 0,1% i 20%.

14. Suva malterska smesa prema zahtevu 13, naznačena time što su težine praha i veziva u suvoj malterskoj smesi u odnosu od 0,005 do 0,05.

15. Suva malterska smesa prema zahtevu 13 ili 14, naznačena time što su težine agregata i veziva u suvoj malterskoj smesi u odnosu između 2 i 4.