TARIFNAME AKSESUARLI ALÜMINYUM JANTLAR IÇIN MONTAJ DELIGI ÜRETIM YÖNTEMI Teknolojik Alan: Bulus, aksesuarli jantlar basta olmak üzere, görsel yüzeyine çesitli parçalar montajlanan jantlardaki, aksesuar montaj deliginin imalatina yönelik bir yöntem ile ilgilidir. Teknigin Bilinen Durumu: Jantlar, aracin yola teker araciligiyla temas eden, araç üzerinde lastik ile aks sistemi arasinda yer alan, servis ömürleri boyunca farkli çevre kosullari altinda Jantlar özellestirmeye uygun parçalar olmalari sebebiyle, çesitli aksesuarlarin jant üzerine montaji gerçeklestirilebilmektedir. Aksesuarlar jant üzerine farkli yöntemler ile montajlanmaktadir. Bu sebeple jant üzerinde aksesuarlarin montajlanacagi adalarin ve civatali olarak baglanmasini saglayan montaj deliklerinin bulunmasi gerekliligi ortaya çikmaktadir. Mevcut durumda aksesuar montaji yapilan jant modellerinde, aksesuarin janta montajlanmasini saglayan montaj delikleri talasli imalat prosesinde delme operasyonu ile olusturulma ktad ir. Günümüzde üretilen alüminyum alasimli jantlarin büyük orani alçak basinçli döküm yöntemi (ABDY) ile üretilmektedir. Devaminda ise aksesuarlarin montaji için talasli imalat yöntemleri kullanilarak montaj delikleri açilmaktadir. ABDY yöntemi seri üretime uygun olmakla beraber bazi dezavantajlara sahiptir. ABDY ile üretimi gerçeklestirilen parçalar boyutlarina göre geometrik olarak milimetre mertebesine varabilen ölçülerde sekil degisimlerine ugramaktadir. Jant üretimi esnasinda "çarpilma" adi verilen geometrik degisimler jant geometrisinin homojen/simetrik olmayan sekilde nominal ölçülerden sapmasina neden olmaktadir. Sekil degisimine ugramis parça üzerinde CNC tezgahin sahip oldugu standart koordinat sistemine göre isleme gerçeklestirildiginde, delikler jantin üzerinde tolerans disi sekilde konumlanabilmektedir. Bir baska deyisle, talasli imalat yöntemi ile islenerek elde edilen montaj deliklerindeki genis toleranslar ve delikler arasi konum sapmalari nedeniyle proses yeterliligi oldukça düsük seviyededir. Meydana gelen bu genis toleranslar sebebiyle aksesuarlar, jant üzerine uygun sekilde montajlanamamaktadir. Bu durum fire orani oldukça yüksek olan bir üretime sebep olmaktadir. dokümaninda, aerodinamik jantlara yönelik bir jant kapagi montaj yöntemi tarif edilmektedir. Bahsedilen dokümanda jant kapaginin monte edilmesine yönelik deliklerden bahsedilmektedir. Bu delikler hali hazirda var olan ve talasli imalat ile açilan delikler olup, yukarida yer alan dezavantajlari içermektedir. Sonuç olarak, aksesuarli jantlarda kullanilan çesitli parçalarin montajlanabilmesine yönelik teknigin bilinen durumunun asildigi, dezavantajlarinin giderildigi birjant imalat yöntemine ihtiyaç duyulmaktadir. Bulusun Kisa Açiklanmasi: Bulus, janta takilan aksesuarlarin montajlanabilmesine yönelik teknigin bilinen durumunun asildigi, dezavantajlarinin giderildigi, ilave özellikler barindiran bir jant imalat yöntemidir. Bulusun amaci, aksesuarlarin jantlara montaji için jant üzerinde yer alan montaj deliklerinin döküm yöntemi ile olusturuldugu yeni bir üretim yöntemi ortaya koymaktir. Bulusun bir diger amaci, montaj deliklerinin olusturulmasinda karsilasilan eksen sapmalari, tolerans kaçikliklari ve benzeri üretim hatalarindan kaynakli yüksek fireli jant imalatinin önüne geçmek üzere jant üretim yöntemi ortaya koymaktir. Yukarida bahsedilen ve asagidaki detayli anlatimdan ortaya çikacak tüm amaçlari gerçeklestirmek üzere mevcut bulus, görsel yüzeyine aksesuar parçalari montajlanan jantlarin imalatina yönelik bir yöntem olup, özelligi; jant üzerinde yer alan aksesuar montaj deliklerinin döküm prosesi sirasinda imal edilmesi ile karakterize edilmesidir. Bulusun bir diger amaci, montaj deliklerinin olusturulmasina karsilasilan eksen sapmalari, tolerans kaçikliklari ve benzeri üretim hatalarindan kaynakli yüksek fireli jant imalatinin önüne geçmek üzere jant üretim yöntemi ortaya koymaktir. Yukarida bahsedilen ve asagidaki detayli anlatimdan ortaya çikacak tüm amaçlari gerçeklestirmek üzere mevcut bulus, görsel yüzeyine aksesuar montajlanan jantlarin imalatina yönelik bir yöntem olup, özelligi; jant üzerinde yer alan aksesuar montaj deliklerinin döküm prosesi kullanilarak imal edilmesi ile karakterize edilmesidir. Sekillerin Açiklanmasi: Bulus, ilisikteki sekillere atifta bulunularak anlatilacaktir, böylece bulusun özellikleri daha net anlasilacaktir. Ancak, bunun amaci bulusu bu belli düzenlemeler ile sinirlamak degildir. Tam aksine, bulusun ilisikteki istemler tarafindan tanimlandigi alani içine dâhil edilebilecek bütün alternatif, degisiklik ve denkliklerinin kapsanmasi da amaçlanmistir. Gösterilen ayrintilar, sadece mevcut bulusun tercih edilen düzenlemelerinin anlatimi amaciyla gösterildigi ve hem yöntemlerin sekillendirilmesinin, hem de bulusun kurallari ve kavramsal özelliklerinin en kullanisli ve kolay anlasilir tanimini saglamak amaciyla sunulduklari anlasilmalidir. Bu çizimlerde; Sekil -1 Bulus konusu üretim yönteminin kullanildigi montaj geometrisinin Sekil -2 Bulus konusu üretim yönteminin kullanildigi jantin aksesuar montaj deliklerini gösteren görünümdür. Bu bulusun anlasilmasina yardimci olacak sekiller ekli resimde belirtildigi gibi numaralandirilmis olup isimleri ile beraber asagida verilmistir. Referanslarin Açiklanmasi: . Jant 11.Aksesuar montaj deligi .Aksesuar 21 . Montaj elemani 22. Montaj yuvasi Bulusun Açiklanmasi: Bu detayli açiklamada bulus konusu jant üretim yöntemi sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik olarak, hiçbir sinirlayici etki olusturmayacak örneklerle açiklanmaktadir. Tarifnamede, görsel yüzeyine aksesuar parçalari montajlanan jantlarin imalatina yönelik bir yöntem anlatilmaktadir. Sekil 1'de bulus konusu üretim yönteminin uygulandigi bir janta yönelik patlatilmis kesit görünüm verilmektedir. Buna göre montaj geometrisi, bir jant (10) ve bir aksesuar (20) içermektedir. Jant (10) standart görünüme sahip alüminyum alasimli bir parçadir. Görsel yüzeyine, janti (10) özellestirmek üzere bir aksesuar (20) monte edilmektedir. Bu aksesuarlar (20) bilinen teknikte malzemeden kullanilmakta olup, sahip oldugu malzemenin bulusa herhangi bir etkisi bulunmamaktadir. Aksesuarlar (20) jantlarin (10) görsel yüzeyine monte edilmektedir. Buna yönelik, jant (10) üzerinde aksesuar montaj delikleri (11) bulunmaktadir. Aksesuar (20) bahsedilen montaj delikleri (11) ve sahip oldugu montaj yuvasinin (22) montaj elemanlari (21) ile iliskilendirilmesi ile janta (10) monte edilmektedir. Sekil 2'de bulus konusu üretim yönteminin uygulandigi birjantin (10) perspektif görünümü verilmektedir. Buna göre jant (10) üzerinde aksesuarlarin (20) montajina yönelik çok sayida montaj delikleri (21) yer almaktadir. Bahsedilen aksesuar montaj delikleri (11) bilinen teknikte talasli imalat ile imal edilmekte olup, tarifname konusu bulusta döküm yöntemi ile imal edilmektedir. Bilindigi üzere jantlar (10) alçak basinçli döküm yöntemi (ABDY) ile üretilmektedir. Döküm prosesi sirasinda jant (10) üzerinde aksesuar montaj deligi (11) olusturmak üzere, montaj deliklerinin (11) bulunmasi gereken lokasyonlar hesaplanarak, döküm prosesinde kullanilan alt kalip ve üst kalip parçalarinda pimler içeren kaliplar hazirlanmaktadir. Devaminda döküm prosesi gerçeklestirilmekte ve jant (10) üretimi tamamlanmaktadir. Döküm kalibinda yer alan pimlerin oldugu bölümler montaj deliklerini (11) olusturmaktadir. Aksesuar montaj delikleri (11) jantin (10) döküm prosesi sirasinda olusturuldugu için talasli imalat kullanilmamakta, talasli imalat kaynakli eksen ve tolerans kaçikliklarinin sebep oldugu yüksek fireli jant üretim problemlerinin önüne geçilmektedir. TR