TARIFNAME IKINCIL SÖNÜMLEME YAPILMASI içiN YAY IÇEREN BIR PISTON TERTIBATI TEKNIK ALAN Bulus, iç içe konumlanmis en az bir iç boru ve en az bir dis boru, içerisine hidrolik sivi yerlestirilmesi için bahsedilen iç boru ve dis boru arasinda tanimlanan en az bir dis hazne ve bahsedilen iç boru içerisinde tanimlanan en az bir iç hazne, bahsedilen iç hazne içerisinde en azindan kismen hareketlendirilebilen en az bir piston kolu, iç haznede hidrolik sivinin sikismasi durumunda sinirli geçise imkan vermek için piston kolu üzerinde konumlanmis en az bir birinci valf grubu, iç hazne ve dis hazne arasinda konumlanarak hidrolik sivinin sikismasi durumunda sinirli geçise imkan vermek için en az bir ikinci valf grubu içeren en az bir piston tertibati ile ilgilidir. ÖNCEKI TEKNIK Pistonlar diger bir adi ile amortisörler tasitlarda çalisma sirasinda meydana gelen sarsinti ve titresimlerin siddetini ve etkisini azaltmak için kullanilan elemanlardir. Pistonlar hareket yönüne ters, hiz ile orantili bir direnç gösterirler. Böylece sarsinti ve titresim doguran enerjiyi isiya çevirerek yutarlar. Piston; tasitlar basta olmak üzere her türlü darbeli çalisan makinelerde (tekstil makineleri, presler, is makineleri, kaldirma makineleri vb.) kullanilabilmektedir. Genel olarak pistonlarin çalisma prensibi sürtünme yoluyla harekete karsi bir direnç göstererek, hareket enerjisinin isiya dönüstürülüp, yutulmasi esasina dayanmaktadir. Pistonlar sivi veya sivi-gaz esasli olabilmektedir. Sivi tiplerde yag kullanilmaktadir. Yaglarin iç moleküler sürtünmesi olan yüksek viskozite (kivamlilik) özelligine dayanilarak basinç altindaki yagin dar kanallardan geçmeye zorlanmasiyla sikisan moleküllerin arasindaki sürtünme yardimiyla isiya çevrilen enerji absorbe edilmektedir. Günümüzde motorlu tasitlar, kullanicilarin konfor, sürüs rahatligi, güvenlik gibi beklentilerine cevap vermek üzere farkli sekillerde tasarlanmis elemanlar içermektedirler. Bu elemanlar içerisinde pistonlar önemli bir yer teskil etmektedirler. Pistonlarin sertlik seviyeleri, araçlarin yol tutusu, sürüs konforu ve yoldaki bozukluklarin araca iletimi konularinda etkili olmaktadirlar. Pistonlarin sert olmalari, aracin yol tutusu ve direksiyon hakimiyetini arttirirken yolculuk konforunu azaltmaktadirlar. Tersi durumda da pistonlarin fazla yumusak olmasi engebeli yollarda sürücünün titresimleri hissetmesine ve konforunun azalmasina sebebiyet vermektedir. Bahsedilen amortisör; bir hidrolik sikistirma durdurucu cihaz, bir piston çubugunun ucundan hidrolik sikistirma durdurucu cihaza dogru uzanan bir çalistirma çubugu ve bir sikistirma odasindaki bir silindirin iç duvarina sabitlenmis bir durdurucu mahfaza içerir. Içindeki sikistirma odasi ile baglantili bir operasyon odasi ve çalisma odasinin üst kismini kaplayan ve çalisma odasinda elastik bir eleman tarafindan elastik olarak desteklenirken yukari ve asagi hareket edebilir sekilde konfigüre edilmistir. Mevcut teknikte bilinen pistonlarda ikincil sönümleme saglayan kovan yapilarinda kovanin alt ve yan duvarlarinin açik oldugu görülmektedir. Bu sebeple ikincil sönümleme için bir ayar yapilmasi imkani mevcut teknikteki yapilarda bulunmamaktadir. Mevcut teknikteki yapilarda kovan üzerindeki delikler hangi derecede sönümleme yapiyorsa o degistirilemez sekilde tasariminin bir parçasi olmaktadir. Pistonlar üzerinde konumlanacaklari tasitin özelliklerine göre tasarlanmakta ve önceden belirlenen bir sertlik performansina sahip olmalari beklenmektedir. Ancak her bir araç için farkli piston imalati imalatçi firmalar açisindan ek is yükü ve lojistik anlamina gelmektedir. Sonuç olarak, yukarida bahsedilen tüm sorunlar, ilgili teknik alanda bir yenilik yapmayi zorunlu hale getirmistir. BULUSUN KISA AÇIKLAMASI Mevcut bulus yukarida bahsedilen dezavantajlari ortadan kaldirmak ve ilgili teknik alana yeni avantajlar getirmek üzere, bir piston tertibati ile ilgilidir. Bulusun bir amaci, sönümleme özelligi iyilestirilmis bir piston tertibati ortaya koymaktir. Bulusun diger bir amaci ikincil sönümleme imkani veren bir piston tertibati ortaya koymaktir. Yukarida bahsedilen ve asagidaki detayli anlatimdan ortaya çikacak tüm amaçlari gerçeklestirmek üzere mevcut bulus, iç içe konumlanmis en az bir iç boru ve en az bir dis boru, içerisine hidrolik sivi yerlestirilmesi için bahsedilen iç boru ve dis boru arasinda tanimlanan en az bir dis hazne ve bahsedilen iç boru içerisinde tanimlanan en az bir iç hazne, bahsedilen iç hazne içerisinde en azindan kismen hareketlendirilebilen en az bir piston kolu, iç haznede hidrolik sivinin sikismasi durumunda sinirli geçise imkan vermek için piston kolu üzerinde konumlanmis en az bir birinci valf grubu, iç hazne ve dis hazne arasinda konumlanarak hidrolik sivinin sikismasi durumunda sinirli geçise imkan vermek için en az bir ikinci valf grubu içeren en az bir piston tertibatidir. Buna göre yeniligi, ani kuvvet yüklemelerini sönümlemek için piston kolunun iç hazneye bakan tarafinda konumlanmis ve piston koluyla birlikte hareket edebilen en az bir ikincil sönümleme kolu, bahsedilen ikincil sönümleme kolunun hareket ettirilmesi ile en azindan kismen içine girebildigi bir iç bosluga sahip en az bir kovan, bahsedilen kovan in iç boslugunda ikincil sönümleme kolunun hareketine bagli olarak sinirli sekilde hidrolik sivisi geçisine imkan vermek üzere hareket ettirilebilen en az bir üçüncü valf grubu, bahsedilen üçüncü valf grubunun kovan içerisindeki hareketini sinirlandirmak için en az bir yanak, üçüncü valf grubu üzerinde kovan iç boslugu ve iç hazne arasinda akiskan geçisine imkan veren en az bir delik ve üçüncü valf grubunu bahsedilen yanak civarinda konumlandirmak için kovan iç boslugunda konumlandirilan ve en azindan kismen sönümleme yapan en az bir yay içermesidir. Böylece piston tertibatinin ani ve olaganin üzerinde kuvvet yüklemelerine maruz kalmasi durumunda istenilen sönümleme performansini göstermesi saglanmaktadir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinin özelligi, bahsedilen üçüncü valf grubunun ikincil sönümleme koluna bakan tarafinda ikincil sönümleme kolu ile es eksenli en az bir baski bölgesi içermesidir. Böylece ikincil sönümleme kolunun üçüncü valf grubunu ayni eksende itebilmesi saglanmaktadir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, bahsedilen yayin helezonik yay olmasidir. Böylece yayin üçüncü valf grubunu geri itebilmesi saglanmaktadir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, yayin ikincil sönümleme kolu ile es ekseni konumlanmasi için bir tarafindan en az bir taban aparati ile iliskilendirilmis olmasidir. Böylece yayin sürekli olarak ikincil sönümleme kolu ile es eksenli sekilde tutulmasi saglanmaktadir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, taban aparati üzerinde kovanin yerlesmesi için en az bir yuva içermesidir. Böylece kovanin montaji kolayca taban aparati üzerine yapilabilmektedir. SEKILIN KISA AÇIKLAMASI Sekil 1a' da bulus konusu piston tertibatinin birinci konumdaki temsili bir kesit görünümü verilmistir. Sekil 1b' de bulus konusu piston tertibatinin birinci konumdaki temsili bir kismi kesit görünümü verilmistir. Sekil 2a' da bulus konusu piston tertibatinin ikinci konumdaki temsili bir kesit görünümü verilmistir. Sekil 2b' de bulus konusu piston tertibatinin ikinci konumdaki temsili bir kismi kesit görünümü verilmistir. BU LUSUN DETAYLI AÇIKLAMASI Bu detayli açiklamada bulus konusu sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik hiçbir sinirlayici etki olusturmayacak örneklerle açiklanmaktadir. Bulus bir piston tertibati (10) ile ilgilidir. Bulus konusu piston tertibati; (10) çalismasi sirasinda aralarinda konumlandigi bir birinci taraf (T1) ve bir ikinci taraf (T2) arasinda en azindan kismen sönümleme yapan mekanizmadir. Piston tertibatinin (10) irtibatlanmis oldugu birinci taraf (T1) ve ikinci taraftan (T2) en az biri hareketli olabilmektedir. Piston tertibati (10) vasitasiyla iki taraf arasinda kuvvetin sönümlenmesi saglanmaktadir. Piston tertibati (10) bulusun mümkün bir yapilanmasinda tasitlar üzerinde konumlanmaktadir. Tasitlarda birinci taraf (T1) tasit gövdesidir, ikinci taraf (T2) ise tasitin tekerlegidir. Bu sayede tasit gövdesi ve tasit tekerlegi arasinda sönümleme yapilmasi saglanmaktadir. Ancak piston tertibati (10) bununla da sinirli kalmayip tekstil makineleri, presler, is makineleri, kaldirma makineleri gibi farkli alanlarda da kullanilabilmektedir. Bulus konusu piston tertibati; (10) iç içe geçmis bir iç boruya (11) ve bir dis boruya (13) sahiptir. Iç borunun (11) iç kismi bir iç hazne (12) ve iç boru (11) ile dis boru (13) arasinda kalan kisim ise bir dis hazne (14) olarak tanimlanmaktadir. Iç hazne (12) ve dis hazne (14) birbiriyle iliskilendirilmekte olup içerilerinde hidrolik sivi bulunmaktadir. Hidrolik sivi piston tertibatinda (10) sönümleme imkan vermektedir. Iç borunun (11) bir tarafindan iç hazneye (12) dogru uzanan bir piston kolu (20) bulunmaktadir. Bahsedilen piston kolu (20) iç hazne (12) boyunca en azindan kismen hareket edebilmektedir. Piston kolunun (20) iç boru (11) içerisinde kalan ucu civarinda saglanan bir birinci valf grubu (V1) bulunmaktadir. Bahsedilen birinci valf grubu (V1) iç hazne (12) içerisinde akiskan tasinimi sirasinda sönümleme yapacak sekilde konfigüre edilmistir. Bunun için birinci valf grubu (V1) akiskanin iç hazneden (12) dis hazneye (14) geçisini sinirlamaktadir. Piston tertibatinin (10) çalismasi sirasinda birinci valf grubunun (V1) bölmüs oldugu iç haznenin (12) karsilikli taraflari arasinda kontrollü sivi geçisine imkan saglanmaktadir. Piston tertibatinda (10) birinci taraf (T1) veya ikinci taraftan (T2) birinin digerine dogru yaklastirilmasi-uzaklastirilmasi durumunda iç hazne (12) içerisinde akiskan geçisi birinci valf grubu (V1) vasitasiyla kontrol edilmektedir. Ayrica iç borunun (11) piston koluna (20) bakan karsi ucu civarinda en az bir ikinci valf grubu (V2) bulunmaktadir. Bahsedilen ikinci valf grubu (V2) iç hazne (12) ve dis hazne (14) arasinda akiskan geçisini düzenlemektedir. Piston tertibatinda (10) sikisma miktarina bagli olarak hidrolik sivi iç hazneden (12) dis hazneye (14) tasinmaktadir. Bu sivi tasinmasi ise piston tertibatinda (10) ikinci valf grubu (V2) tarafindan kontrol edilmektedir. Tersi hareket olmasi durumunda da dis hazneden (14) iç hazneye (12) sivi geçisi ikinci valf grubu (V2) vasitasiyla kontrollü sekilde yapilmaktadir. Sekil 1a ve 1b' de bulus konusu piston tertibatinin (10) birinci konumdaki (l) temsili birer kesit görünümü verilmistir. Buna göre bulus konusu piston tertibati (10) ikincil sönümleme yapacak sekilde konfigüre edilmektedir. Ikincil sönümleme piston tertibatina (10) ani ve olaganin üzerinde kuvvet binmesi durumunda sönümleme saglamaktadir. Bunun için piston tertibatinda (10) ikinci valf grubu (V2) civarinda en az bir kovan (30) bulunmaktadir. Bahsedilen kovan (30) bir iç bosluga (31) sahip olacak sekilde formlanmaktadir. Kovan (30) tercihen silindirik sekillidir. Bahsedilen kovana (30) karsilik olarak piston kolu (20) üzerinde en az bir ikincil sönümleme kolu (21) bulunmaktadir. Bahsedilen ikincil sönümleme kolu (21) piston kolunun (20) kovana (30) bakan tarafinda konumlanmaktadir. Ikincil sönümleme kolu (21) kovan (30) içerisine girip çikabilir sekilde ebatlanmistir. Ikincil sönümleme kolunun (21) kovan (30) içerisine girip çikabilmesi için kovanin (30) piston koluna (20) bakan tarafinda en az bir açiklik (32) bulunmaktadir. Bahsedilen açiklik (32) içerisinden ikincil sönümleme kolu (21) geçebilecek sekilde ebatlanmistir. Buna ek olarak açikligin (Q) kenarlarinda açiklik (32) merkezine dogru çikinti yapan en az bir yanak (33) kismi bulunmaktadir. Bahsedilen yanak (33) kismi kovan (30) içerisinde yer alan diger komponentlerin sabit bir sekilde tutulabilmesine imkan vermektedir. Sekil 2a ve 2b' de bulus konusu piston tertibatinin (10) ikinci konumdaki (ll) temsili birer kesit görünümü verilmistir. Buna göre kovan (30) içerisindeki iç bosluga (31) hidrolik sivisi doldurulabilir ve bosaltilabilir sekilde konfigüre edilmistir. Bunun için kovan (30) içerisinde en az bir üçüncü valf grubu (V3) bulunmaktadir. Bahsedilen üçüncü valf grubu (V3) kovan (30) içerisinde en azindan kismen hareket edebilir sekilde konumlanmaktadir. Kovan (30) içerisinde üçüncü valf grubu (V3) iç bosluga (31) dolan hidrolik sivinin geçisini kontrol etmektedir. Bahsedilen üçüncü valf grubu (V3) ise kovanin (30) iç boslugu (31) ile iç hazne (12) arasindaki akiskan geçisinin düzenlenmesini saglamaktadir. Ikincil sönümleme elemani kovan (30) içerisine girmesi ile iç bosluktaki (31) sivi sikistirilmakta ve üçüncü valf grubu (V3) vasitasiyla iç hazneye (12) akiskan geçisi olmaktadir. Tersi durumda da üçüncü valf grubu (V3) vasitasiyla kovan (30) içerisindeki iç bosluga (31) sivi girisi saglanmaktadir. Üçüncü valf grubu (V3) kovanin (30) sürekli olarak açikliga (g) bakan tarafinda tutulmaya zorlanmaktadir. Bunun için kovan (30) içerisinde en az bir yay (34) bulunmaktadir. Bahsedilen yay (34) bir tarafindan taban aparatina (35), diger tarafindan ise üçüncü valf grubuna (V3) yasland irilmaktadir. Yay (34) tercihen helezonik yaydir (34). Yay (34) bu yapisi sayesinde hem üçüncü valf grubunu (V3) iç hazneye (12) dogru iterken hem de kuvvet altinda sönümleme yapmaktadir. Bu da piston tertibatinin (10) toplam sönümlemesine katki saglamaktadir. Taban aparati (35) kovanin (30) iç boru (11) ile birlesim yerinde bulunmaktadir. Taban aparati (35) yayin (34) sürekli olarak ikincil sönümleme kolu (21) ile es eksenli olarak tutulmasina imkan vermektedir. Bu sayede üçüncü valf grubunun (V3) üzerine yük binmedigi sürece sürekli olarak açiklik (32) civarinda tutulmasini saglamaktadir. Buna ek olarak taban aparati (35) üzerinde en az bir yuva (351) bulunmaktadir. Bahsedilen yuva (351) taban aparati (35) üzerinde saglanan bir açiklik (Q) formudur. Bu yuva (351) formuna kovan (30) geçirilerek sabitlenmekte ve montajlama tamamlanmis olmaktadir. Piston tertibatinda (10) üçüncü valf grubunun (V3) ikinci sönümleme koluna bakan tarafinda en az bir baski bölgesi (36) bulunmaktadir. Bahsedilen baski bölgesi (36) esasen ikincil sönümleme kolunun (21) uzanma dogrultusu ile es eksenlidir. Bu sayede piston kolunun (20) iç haznede (12) hareket ettirilmesi ile ikincil sönümleme kolu (21) da baski bölgesine (36) yaslandirilabilmektedir. Üçüncü valf grubunun (V3) baski bölgesinde (35) (E) en az bir delik (361) bulunmaktadir. Bahsedilen delik (361) kovanin (30) iç boslugu (31) ile iç hazne (12) arasinda akiskan geçisine imkan veren açikliktir (g). Kovan (30) iç boslugundaki (31) hidrolik sivisi ikincil sönümleme kolunun (21) deligi (361) örtmesi ile sikistirilmaktadir. Bu islem sirasinda sikisan hidrolik sivisi kontrollü olarak üçüncü valf grubundan (V3) geçerek iç hazneye (12) transfer olmaktadir. Üçüncü valf grubunun (V3) hidrolik sivisinin geçisi sirasinda sinirli geçise imkan verir yapida olmasi sayesinde sönümleme yapilmis olmaktadir. Ikincil sönümleme kolunun (21) üzerindeki yükün kalkmasi ile beraber delik (361) de bosa çikmaktadir. Bu sayede iç bosluktan (31) iç hazneye (12) akiskan geçisi yapilarak sönümleme döngüsü tamamlanmaktadir. Sekil 1a ve 1b' de bulus konusu piston tertibatinin (10) birinci konumdaki (l) temsili birer görünümü verilmistir. Buna göre bahsedilen birinci konumda (l) piston tertibati (10) üzerine ani yük bindirilmemis halidir. Bu konumda iken ikincil sönümleme kolu (21) kovan (30) disinda konumlanmaktadir. Piston tertibatina (10) yüksek kuvvet yüklemesi yapilmadigi durumlarda sürekli olarak birinci konumda (l) çalisabilmektedir. Bunun için akiskan kovan (30) içerisinde sikistirilmadan dogrudan ikinci valf grubuna (V2) aktarilmaktadir. Sekil 2a ve 2b' de bulus konusu piston tertibatinin (10) ikinci konumdaki (ll) temsili birer görünümü verilmistir. Bahsedilen ikinci konumda (ll) ise piston tertibatina (10) ani ve olaganin üzerinde kuvvet yüklemesi yapilmis halidir. Piston tertibatinda (10) birinci taraf (T1) ve ikinci taraftan (T2) biri digerine dogru yaklastirildiginda birinci konumdan (l) ikinci konuma (ll) geçilmis olmaktadir. Bu yaklasmanin sebebi piston tertibatinin (10) kullanildigi yerde istenmeyen titresimler olabilmektedir. Piston tertibatina (10) yük binmesi durumunda önce iç hazne (12) içerisindeki hidrolik sivi sikisarak piston kolunu (20) durdurmaya çalismaktadir. Ancak piston koluna (20) binen yük fazla ise ikincil sönümleme kolu (21) baski bölgesine (36) yaslanarak deligi (361) kapatmakta ve üçüncü valf grubunu (V3) kovan (30) içerisine itmektedir. Bu durumda kovan (30) iç boslugundaki (31) hidrolik sivi ve yay (g) sikistirilmaktadir. Akabinde üçüncü valf grubu (V3) hidrolik akiskan geçisini sinirli sekilde saglamaktadir. Bu hareketler sirasinda ikinci valf grubu (V2) da iç hazneden (12) dis hazneye (14) hidrolik sivi seçisini sinirli sekilde saglamaktadir. Piston tertibati (10) üzerine binen yükün kalkmasi durumunda da valf gruplari geri akiskan hareketine imkan vererek birinci konuma (l) geri dönmesi saglanmaktadir. Bu islem sorasinda ikincil sönümleme kolunun (21) baski bölgesinden (35-) (g) ayrilmasi durumunda delik (361) açik kalarak akiskan geçisi hizlica saglanmaktadir. Bu islem sirasinda kovan (30) içerisindeki yay (34) da uyguladigi baski ile birlikte üçüncü valf grubunu (V3) açiklik (32) civarina dogru iterek pozisyonlamis olmaktadir. Tüm bu yapilanma ile beraber; piston tertibatinda (10) standart kuvvet yüklemelerine ek olarak ani ve yüksek enerjili kuvvetlerin de sönümlenmesi saglanmaktadir. Bu islem sirasinda üçüncü valf grubuna (V3) sahip bir kovan (30) kullanilmasi sayesinde sikistirma yogunlugunun kullanici tarafindan ayarlanabilmesi de saglanmis olmaktadir. Buna ek olarak birinci valf grubu (V1) ve ikinci valf grubunun (V2) da sivi geçisi ayarlanabilir oldugundan dolayi piston tertibatinda (10) istenilen sönümleme ayarinin yapilabilmesi saglanmaktadir. Bulusun koruma kapsami ekte verilen istemlerde belirtilmis olup kesinlikle bu detayli anlatimda örnekleme amaciyla anlatilanlarla sinirli tutulamaz. Zira teknikte uzman bir kisinin, bulusun ana temasindan ayrilmadan yukarida anlatilanlar isiginda benzer yapilanmalar ortaya koyabilecegi açiktir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR