TARIFNAME YOLCU KOLTUK SIRTLIGI IÇIN GELISTIRILMIS KUVVET SÖNÜMLEYICI ÇARPISMA Teknik Alan Bulus, motorlu tasitlarda kaza esnasinda gelen darbeyi sönümlemek için araçtaki yolcu koltugunda kapak ile sase profili arasinda konumlandirilmis kuvvet sönümleyici çarpisma kutusu ile ilgilidir. Teknigin Bilinen Durumu Gelisen teknoloji ile tüketicilerin araçlardan beklentileri her geçen gün büyük bir hizla artmaktadir. Bu beklentilerin ilk baslarinda da araç güvenligi yer almaktadir. Araç güvenligi ile ilgili yapilan arastirmalarda en çok çalisilan çarpisma sekilleri önden ve yandan araç çarpismalardir. Araçlarda yandan aldiklari darbeler sonucu olusan sürücü ve yolcularin yaralanmalari ve ölümleri aracin önden çarpmasi sonucu meydana gelen yaralanmalar ve ölümlerden sonra kazalarda ikinci önemli kaza sekli olarak yer almaktadir. Tüm mekanik, mekatronik ve elektronik iyilesmelerin ürün seklinde uygulamalari araç üzerinde aktif ve pasif güvenlik sistemleri olarak adlandirilmaktadir. Aktif güvenlik sistemleri elektronik kontrollü ve sürücüden bagimsiz olarak hareket edebilen sistemler olurken, pasif güvenlik sistemleri çarpisma anindaki hasar miktarinin minimum düzeylere çekilmesini saglayan sistemlerdir. Sonuç olarak bahsedilen sistemlerin ortak amaci, sürücü ve yolcularin araç içindeki saglik durumlarinin maksimum seviyede tutarak seyahatlerini yapabilmelerini saglamaktir. Kaza aninda araçlarin hizlari ve kütleleri sebebiyle yüksek miktarda enerji açiga çikmakta ve bu enerjinin uygun sekilde sönümlenmesi gerekmektedir. Kapi panellerinin bagli bulundugu kapi saclarindan gelen darbelerin emilmesi için yapilan sac güçlendirmeleri yapilar mevcuttur. Bu yapilarin ortak amaçlari yandan çarpisma aninda yolcu/sürücünün pelvis ve abdomen bölgelerinde olusacak hasarin minimumuma indirilmesidir. Düzgün sönümlenemeyen enerji iç parçalara, sürücüye ve yolculara zarar verecek kuvvetlerin olusmasina sebep olarak hayati sorunlara yol açmaktadir. Araçlarda bu sönümlemeyi yapabilmek için özel tasarlanmis çarpisma kutusu adindaki parçalara ihtiyaç duyulmaktadir. Otomobillerde kullanilan çarpisma kutulari, genellikle aracin ön ve arka bölgelerinde konumlandirilmis metal ya da kompozit malzemelerden olusan, ince duvarli pasif güvenlik elemanlaridir. Bu yapilarin kullanilmasinin amaci, kaza aninda olusacak enerjiyi sönümleyerek yolcularin güvenligini ve çarpisma kutusunun arkasinda kalan bilesenlerin olabildigince az hasar almasini saglamaktir. Çarpisma kutulari bazi yapisal kusurlar bulunacak sekilde tasarlanir ve bu yapisal kusurlar, çarpisma kutusunun darbe esnasinda enerjiyi, istenen dogrultularda ve istenen kuvvetlerde sekil degistirerek sönümlenmesine olanak saglamaktadir. Günümüzdeki motorlu tasitlarda kullanilan ve ön tampon üzerinde yer alan çarpisma kutulari, önden çarpmali kazalarda deforme olarak ortaya çikan kinetik enerjiyi emebilme yetenegine sahiptir. Çarpisma kuvveti sönümleyici bu elemanlar genellikle araçlarin dis kisminda tamponlarda konumlandirilmakta olup yolcu koltuklarinda kapak ile sase arasinda sönümleyici herhangi bir eleman bulunmamaktadir. Mevcut araç koltuklarinda sönümleyici olmadigi için Kaza aninda maruz kaldigi darbe kuvvetlerinin yeterince sönümlenememesi bu kuvvetlerin dogrudan araç içerisindeki yolcu bölümüne aktarilmasina neden olmaktadir. Bu durum hem araç içerisindeki yolcularin ölümcül yaralanmalarina neden olmakta ve hem de araçta üzerinde yüksek miktarda maddi hasara yol açmaktadir. Sürücü ve yolcularin çarpisma etkisiyle yaralanmasinin önlenmesi amaciyla araç içi sönümleyiciler konusunda çalismalar gerçeklestirilmis ve yeni koltuk darbe sönümleyiciler gelistirilmistir. Bu Platformu" baslikli patent basvurusuna konu olan bulustur. Bulus tasitlarda çarpisma esnasinda bahsedilen tasitin bir tabanindan yolcuya iletilen darbe enerjisinin sogurulmasini saglamak üzere, bahsedilen taban ile en az bir koltuk arasinda konumlandirilan; tasit tabanina sabit sekilde irtibatli en az bir alt platform; tasit taban düzlemi üzerinde bulunan en az bir x ekseni ve en az bir y ekseni dogrultularinda bahsedilen alt platforma hareket serbestligine sahip olan, koltuk ile irtibatli en az bir üst platform içeren; alt platform ve bahsedilen üst platform arasinda konumlandirilan ve en azindan kismen deforme olarak darbe enerjisini sogurma görevi gören en az bir sönümleyici içeren bir darbe sönümleme platformu ile ilgilidir. Bir diger çalisma, EP3944737B1 numarali ve "Araç Koltugu" baslikli patent basvurusuna konu olan bulustur. Bir koltuk minderi, söz konusu koltuk minderine sabitlenmis bir koltuk basligi içeren, bir temas yüzeyini tanimlayan ve en azindan kismen viskoelastik bir köpük malzemeden yapilmis bir yastik gövdesi içeren bir araç koltugu olup burada viskoelastik köpük malzeme, 50 Nmm'den daha büyük bir sikistirma enerjisi ve baslangiç kalinliginin %80'ine esit veya daha büyük bir ezme ile Sonuç olarak mevcut teknikte var olan dezavantajlari ortadan kaldiran kuvvet sönümleyici çarpisma kutusuna olan gereksinimin varligi ve mevcut çözümlerin yetersizligi ilgili teknik alanda bir gelistirme yapmayi zorunlu kilmistir. Bulusun Kisa Açiklamasi Mevcut bulus, yukarida bahsedilen gereksinimleri karsilayan, tüm dezavantajlari ortadan kaldiran ve ilave bazi avantajlar getiren motorlu tasitlarda kaza esnasinda gelen darbeyi sönümlemek için araçtaki yolcu koltugunda kapak ile sase profili arasinda konumlandirilmis kuvvet sönümleyici Teknigin bilinen durumundan yola çikarak bulusun amaci, çarpisma kutusunun kapak ile sase profiline yerlestirilmesi sayesinde kaza aninda maruz kaldigi darbe kuvvetlerini sönümlemesinin ve bu kuvvetlerin dogrudan araç içerisindeki yolcu bölümüne aktarilmasina engel olmasinin saglanmasidir. Bulusun amaci, çarpisma kutusunun malzemede olusacak hasarin minimuma indirgemesi sayesinde malzeme kullanim ömrünün uzatilmasinin saglanmasidir. Bulusun diger bir amaci, sönümleyici parça sayesinde plastik kapaga gelen darbenin sönümlenerek sase profiline olan etkisinin azaltilmasinin saglanmasidir. Bulusun yapisal ve karakteristik özellikleri ve tüm avantajlari asagida verilen sekiller ve bu sekillere atiflar yapilmak suretiyle yazilan detayli açiklama sayesinde daha net olarak anlasilacaktir, bu nedenle degerlendirmenin de bu sekillerin ve detayli açiklamalarin göz önüne alinarak yapilmasi gerekmektedir. Sekillerin Kisa Açiklamasi Mevcut bulusun yapilanmasi ve ek elemanlarla birlikte avantajlarinin en iyi sekilde anlasilabilmesi için asagida açiklamasi yapilan sekiller ile birlikte degerlendirilmesi gerekir. Sekil-1; çarpisma kutusunun sematik genel görünümüdür, Sekil-2; çarpisma kutusunun yandan sematik genel görünümüdür, Sekil-3; çarpisma kutusunun arkadan sematik genel görünümüdür. Referans Numaralari . Çarpisma kutusu 11. Kapak 12. Sönümleyici parça 13. Sase Bulusun Detayli Açiklamasi Bu detayli açiklamada, bulus konusu motorlu tasitlarda kaza esnasinda gelen darbeyi sönümlemek için araçtaki yolcu koltugunda kapak (11) ile sase (13) profili arasinda konumlandirilmis kuvvet sönümleyici çarpisma kutusu (10) sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik örnek olarak ve hiçbir sinirlayici etki olusturmayacak sekilde anlatilmaktadir. Sekil-1"de gösterilen çarpisma kutusu (10), kaza aninda kapak (11) ile sase (11) profiline yerlestirildigi içi maruz kaldigi darbe kuvvetlerini sönümlemekte ve bu kuvvetlerin dogrudan araç içerisindeki yolcu bölümüne aktarilmasina engel olmaktadir. Bahsedilen çarpisma kutusu (10 ayrica malzemede olusacak hasari da minimuma indirgeyerek malzemenin kullanim ömrünü uzatmaktadir. Sekil-2"de gösterilen çarpisma kutusu (10), tasit yolcu koltugunun içerisinde konumlandirilmis plastik malzemeden mamul kapak (11); metal profil malzemeden mamul sase (13); ve koltugun darbelerden daha az hasar alarak yolcunun zarar görmesinin engellenmesi için kapaga (11) gelen darbeyi sönümleyerek saseye (13) etkisini azaltan, kapak (11) ile sase (13) arasinda konumlandirilmis sönümleyici parçadan (12) olusmaktadir. Sekil-3"te gösterilen çarpisma kutusu (10) farkli formlarda profillerin kullanimi ile farkli alasim malzemelerle (çelik, alüminyum ve benzeri) mamul edilerek gelismis yüksek mukavemetli performans göstermektedir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR