TARIFNAME SIKILMA DÜZEYINI GÖSTEREN MAKINE ELEMANI TEKNIK ALAN Bulus, makine elemaninin montaj esnasinda sikarken artan tork seviyesine bagli olarak sikma düzeyinin makine elemanini sikan kisi tarafindan renk degisimine bagli olarak gözlenebilmesini saglayan yeni makine elemaniyla ilgilidir. ÖNCEKI TEKNIK Civata, birbirine baglanmak istenen parçalarin üzerine delik açilarak ucuna somun takilarak sikistirilan bir baglanti elemanidir. Civatalar, demir, çelik, pirinç, bronz, titanyum, bakir, alüminyum gibi maddelerden yapilmakta olup, makine ve insaat sektöründe en çok demir - çelik alasimi tipleri kullanilmaktadir. Civatanin uzunlugu ile yük degeri arasindaki uygunluk üretim esnasinda planlanarak kalibre edilmistir. Civata, bas ve gövde olmak üzere iki bölümden olusmaktadir. Bas bölümünden alyan, tork anahtari ve benzeri bir alet yardimiyla montaj yapilacak unsurlari birlestirecek sekilde çevrilerek sikilmaktadir. Bu süreçte civata üzerindeki disler somun veya montaji yapilan parça üzerindeki dis adimlarinin uyumlu olmasi gereklidir. Montaj esnasinda civata anahtar yardimiyla bas bölümünden döndürülerek sikildikça bas bölümüyle somun veya dis açilmis diger montaj yüzeyi arasinda sikistirilir. Sikilma esnasinda tork arttikça gövde bölümü ve disler üzerindeki stres/gerilim artar. Eger çok fazla sikistirilirsa dislerde siyrilma, gövdede mikro çatlaklar olusma riski söz konusudur. Bu durum montaj yapilan parçalarin güvenli bir sekilde bir arada tutulmaya devami için risk olusturmaktadir. Bilinen teknikteki uygulamalar dâhilinde ortaya konan akilli civatalar için iddialar incelendiginde akilli civatalarin montaji sonrasinda titresim ve dis etkenler dolayisiyla olusan gevsemelere odaklandigi görülmektedir. Ilk montaj esnasinda asiri sikma yüküne maruz kalmasi sonucunda civatanin yapisinda meydana gelen deformasyonlar veya geregi kadar sikilmamasi durumunda olusabilecek risklerin etraflica ele alinmadigi görülmektedir. Mevcut çözümler kapsaminda sensörler yardimiyla ölçüm yapilmasi gibi önerilere sikça rastlanmasina karsin civatalarin kullanim alanlarinin tamaminda sensör kullanmanin mümkün olmamasi ve gelismis teknoloji kullaniminin isgücü niteligini ciddi oranda artirmasindan dolayi uygulama alani bulmakta zorlanilmaktadir. BULUSUN KISA AÇIKLAMASI Bulus, bilinen teknikte yasanan teknik sorunlarin civatanin sikilma siddetinin, uzmanlik gereksinimi duymadan operatörtarafindan bulusa konu akilli civatanin bas kisminda olusturulan renk degisimiyle anlasilabildigi yeni sikilma düzeyini gösteren akilli civatayla ilgilidir. Söz konusu bulus sayesinde civata anahtar yardimiyla uzunlugu ile yük degeri arasindaki kalibre edilen sinira kadar sikildiginda, civatanin üst kismindaki görsel açikliktan (seffaf kisim) görünen renk degisecek, koyu renkli bir sivi merkeze dogru akacak ve civata kafasinin orta kismini kaplayarak operatörün civatanin uygun düzeyde sikildigini görsel olarak anlamasi saglanmaktadir. SEKH.USTESI Sekil 1.Akilli Civata Genel Görünümü Sekil 2. Akilli Civata A-A Kesit Görünümü Sekil 3. Akilli Civata A Detay Görünümü Sekil 4. Opak Gövde Üstten Görünüm Sekil 5. Opak Gövde Yandan Görünüm Sekil 6. Opak Gövde B-B Kesit Görünümü Sekil 7. Alt Gövde Perspektif Görünümü Sekil 8. Alt Gövde Yandan Görünüm Sekil 9. Alt Gövde C-C Kesit Görünümü Mil Kilifi Yandan Görünüm Mil Kilifi D-D Kesit Görünümü O-ring Üstten Görünüm O-ring Yandan Görünüm O-ring E-E Kesit Görünümü Renkli Sivi Üstten Görünüm Renkli Sivi Yandan Görünüm Yansitici Üstten Görünüm Yansitici Sivi Yandan Görünüm Yansitici Sivi F-F Kesit Görünümü olmadan elektronik ve kimyasal ekipmanlara Sekillerde Gösterilen Numaralarin Karsiliklari 1. Bas 2. Gövde 3. Sikilma Düzeyi Göstergesi 3.1.0pak Gövde 3.2.Alt Gövde 3.3. Mil 3.4.Mil Kilifi 3.5.0-ring 3.6. Renkli Sivi 3.7.Yansitici BULUSUN DETAYLI AÇIKLAMASI Bulus; bas (1) ve gövde (2) bölümlerinden meydana gelen civataya entegre edilen sikilma düzeyi göstergesiyle (3) karakterize edilmektedir. Bulusu karakterize eden sikilma düzeyi göstergesi (3); opak gövde (3.1), alt gövde (3.2), mil (3.3), mil kilifi (3.4), o-ring (3.5), renkli sivi (3.6), yansitici (3.7) parça ve bölümlerinden olusmaktadir. Bulusu karakterize eden sikilma düzeyi göstergesi (3); opak gövde (3.1) ile alt gövde (3.2) arasina yerlestirilmis yansitici (3.7), o-ring (3.5) ve yansitici (3.7) arasinda bulunan renkli sivi (3.6), renkli sivinin (3.6) yansitici (3.7) altinda tutulmasini alt gövde (3.2) ile arasina yerlestirilmis o-ringle (3.5) birlikte mil kilifi (3.4) ve bu mil kilifina (3.4) baski yapan mil (3.3) ile olusturulmustur. Renkli sivi (3.6) yansitici (3.7) altinda serbest olarak bulunmaktadir. Herhangi bir ambalaj gereksinimi yoktur. Civata anahtar yardimiyla sikilmaya basladiginda gövde (2) bölümü üzerinde gelen yük arttikça uzamaya baslamaktadir. Gövde (2) içindeki kanala yerlestirilmis olan ve mil kilifina (3.4) baski yaparak renkli sivinin (3.6) yansitici (3.7) ile o-ring (3.5) arasinda tutulmasini saglayan mil (3.3), gövdedeki (2) uzama dolayisiyla gövdenin (2) alt kismina dogru hareket ederek mil kilifi (3.4) üzerindeki baskisi azalmaktadir. Mil kilifi (3.4) üzerindeki baskinin azalmasiyla o- ring (3.5) gevseyerek asagiya hareket edecek, açilan bosluktan o-ringin (3.5) sag ve sol tarafinda sabit duran renkli sivi (3.6) o-ringin (3.5) ortasina dogru hareket edecektir. Civata kalibre edilen sikma düzeyine geldiginde renkli sivi (3.6) opak gövde (3.1) alt yüzeyini tamamen kaplamakta ve makine elemanini sikan kisinin makine elemanini yeterince siktigini anlamasi saglanmaktadir. Böylece üretimi ve kullanimi üst düzey uzmanlik gerektirmeyen, kullanimi kolay, pil, batarya, kimyasallarin saklama kosullari, elektronik donanim gerektirmeyen her türlü kosulda kullanilabilecek bir akilli civata ortaya konmustur. Opak gövde (3.1), alt gövde (3.2) ve yansitici (3.7) plastik, kompozit ve Polyamid GF30 malzemelerden en az biri kullanim alanindaki ihtiyaçlara göre seçilebilmektedir. Bu sayede sikilma düzeyi göstergesi (3) uzun süre fonksiyonunu kaybetmeden kullanilmaya hazir olacaktir. Yansitici (3.7) seffaftir. Bundan dolayi civatanin bas (1) kismindan bakildigi zaman direk olarak renk degisimi gözlenebilmektedir. Kullanim alanina göre civatanin gevsek veya sikilmis oldugunu gösterir renkler farklilik gösterebilmektedir. Bu nedenle yansiticinin (3.7) içindeki haznede bulunan renkli sivinin (3.6) rengi üretim asamasinda planlanarak kullanima sunulmaktadir. Civatanin kullanilmamis veya gevsek haldeki durumda civatanin bas (1) kismindan bakildiginda o-ring (3.5)'in rengi görüldügünden ve o-ring (3.5) istenilen her renkte üretilebilir oldugundan sistemde ikinci bir renkli siviya ihtiyaç duyulmamaktadir. malzemedendir. Mil kilifi (34); mil (3.3) yardimiyla o-ring (3.5) üzerinde baski olusturarak sizdirmazligi saglarken ayni zamanda da kauçuk (EPDM) malzemede o-ringin (3.5) zarar görmesini engellemektedir. Böylece civata kalibre edilen düzeyde sikilana kadar kullanima hazir halde uzun süreler bekleyebilmektedir. Sikilma düzeyi göstergesini (3) olusturan tüm parçalar birbirine baglantili kanalli yapida olmasindan dolayi montaj kolayligi saglamaktadir. Bulusumuzla birlikte üretim asamasinda yasanan montaj zorlugu ve süresinin uzamasina iliskin teknik sorunlar çözülmektedir. Akilli civatanin montaj süreci sonrasi kullanima kadar geçen sürede olusabilecek teknik sorunlar çözülmektedir. En önemlisi de her saha kosulunda civatanin sikilma kalibrasyonuna uygun düzeyde sikilip sikilmadiginin kontrolü basitçe saglanmaktadir. Operatörün kontrolü saglandigi gibi daha sonrasinda yapilacak kontrollerde fonksiyonunu yitirmeden islev görmektedir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR