Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych pochodnych piperazyny i piperydyny o ogólnym wzorze 1, w którym Ar1 i Ar2 niezalez¬ nie od siebie oznaczaja rodnik fenylowy, podstawio¬ ny rodnik fenylowy lub rodnik pirydynylowy, przy czym rodnik fenylowy jest podstawiony przez 1—2 podstawniki sposród takich jak atom chlorowca, nizszy rodnik alkilowy, nizsza grupa alkoksylowa, rodnik trójfluorometylowy i grupa nitrowa, m oz¬ nacza liczbe 0 lub 1, A oznacza N— lubCH—, przy czym gdy A oznacza N— wówczas m=0, a gdy A oznacza CH— wówczas m = l, n oznacza liczbe 2—6 wlacznie, przy czym gdy CnH2n oznacza rozgaleziony lancuch alkilenowy, wówczas co naj¬ mniej 2 atomy wegla znajduja sie w liniowej czesci lancucha laczacego podstawnik B z atomem azotu piperydyny lub piperazyny, B oznacza rodnik o wzo¬ rze 1A, w którym R1 i R2 niezaleznie od siebie ozna¬ czaja atom wodoru, chlorowca, nizszy rodnik alki¬ lowy lub trójfluorometylowy, Y oznacza atom tle¬ nu, siarki lub ugrupowanie o wzorze N—L, gdzie L oznacza atom wodoru, nizszy rodnik alkilowy, nizszy alkilokarbonylowy, nizsza grupe alkoksy- karbonylo-nizszy alkil, karboksy-nizszy alkil, rod¬ nik fenylowy, fenylometylowy, nizszy alkoamino- karbonylowy, hydroksymetylowy lub nizszy alkeny- lowy, B oznacza równiez rodnik o wzorze IB, w którym R1 i R2 niezaleznie od siebie oznaczaja atom wodoru, chlorowca, nizszy rodnik alkilowy lub trój¬ fluorometylowy, M oznacza tom wodoru, nizszy rod¬ nik alkilowy, fenylowy, fenylometylowy, grupe merkaptanowa, nizsza alkilotio, nizsza alkilokarbo- nyloaminowa, nizsza alkoksykarbonyloaminowa lub rodnik cykloalkilowy zawierajacy 3—6 atomów wegla.Pochodne piperazyny i piperydyny takie jak 1 -[/heterocyklilo/alkilo]piperazyny, 1 -podstawione 4-/dwuarylometylo/piperazyny i 4-/dwuarylometo- ksy/piperydyny, posiadajace wlasciwosci farma£o- io logiczne, zostaly opisane w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 3362956, 3472854, 3369022, 2882271 i 3956328 oraz CA.Zwiazki wedlug wynalazku róznia sie od wspom- nianych zwiazków charakterem grupy B—CnH2n wystepujacej w pozycji 1 grupy piperazynowej lub piperydynowej i/lub charakterem grupy dwuarylo- metylowej lub dwuarylometoksylowej wystepujacej w pozycji 4 piperazyny lub piperydyny.Uzywane powyzej i ponizej okreslenie „nizszy rodnik alkilowy" oznacza prosty i rozgaleziony lancuch weglowodorowy zawierajacy 1—6 atomów wegla, taki jak na przyklad rodnik metylowy, ety¬ lowy, 1-metyloetylowy, 1,1-dwumetyloetylowy, pro- pylowy, butylowy, pentylowy, heksylowy i podobne.Okreslenie „nizszy rodnik alkenylowy" oznacza ro¬ dnik alkenyIowy o lancuchu prostym lub rozgale¬ zionym zawierajacy 2—6 atomów-wegla, taki jak rodnik etenylowy, 1-metyloetenyIowy, 1-propeny- Iowy, 2-propenylowy, 2-butenylowy, l-metylo-2-bu- 106 572106 572 3 tenylowy, 2-pentenylowy, 2-heksenylowy i podob¬ ne.„Rodnik cykloalkilowy" oznacza cykliczny rodnik weglowodorowy zawierajacy 3—6 atomów wegla, taki jak cyklopropylowy, cyklobutylowy, cyklopen- tylowy i cykloheksylowy. Okreslenie „CnH2n" ozna¬ cza prosty i rozgaleziony lancuch alkilenowy zawie¬ rajacy 2—6 atomów wegla i posiadajacy co najmniej 2 atomy wegla w prostej czesci lancucha laczacego podstawnik B z atomem azotu piperydyny lub pipe¬ razyny, taki jak 1,2-etadienylowy, 1,3-propadieny- lowy, 2-metylo-l,3-propadienylowy, 1,4-butadieny- lowy, 2-metylo-l,4-butadienylowy, 1,5-pantadieny" .Iowy, 1,6-heksadienylowy i podobne. Okreslenie atom chlorowca oznacza atom chlorowca o ciezarze atomowym ponizej 127, tzn. fluoru, chloru, bromu lub jodu.Zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym A, Ar1, Ar2, B, n i m maja wyzej podane znaczenie, otrzymuje sie na drodze reakcji reaktywnego estru o ogólnym wzorze 2, w którym B i n maja wyzej podane zna¬ czenie a W oznacza reaktywna grupe estrowa, na przyklad atom chlorowca, grupe metanosulfonylo- v wa, 4-metylobenzenosulfonylowa i tym podobne, z pochodna piperydyny lub piperazyny o ogólnym wzorze 3, w którym A, m, Ar1 i Ar2 maja wyzej po¬ dane znaczenie.Reakcje kondensacji, przedstawiona na schema¬ cie 1, korzystnie przeprowadza sie w odpowiednim obojetnym rozpuszczalniku organicznym, takim jak nizszy alkanol, na przyklad metanol, etanol, propa- nol, butanol; aromatyczne weglowodory jak benzen, metylobenzen, dwumetylobenzen, etery jak 1,4-dio- ksan, l,l7-oksybispropan; ketony jak 4-metylo-pen- tanon-2, N,N-dwumetyloformamid, nitrobenzen i podobne. Celem zwiazania kwasu wytwarzajacego sie podczas reakcji mozna stosowac dodatek odpo¬ wiedniej zasady takiej jak weglan lub wodorowe¬ glan metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicz¬ nych. Jako promotora reakcji mozna dodac niewiel¬ ka ilosc odpowiedniego jodku metalu, np. jodku so¬ dowego lub potasowego.Podwyzszona temperatura zwieksza szybkosc re¬ akcji i korzystnie reakcje prowadzi sie w tempera¬ turze wrzenia mieszaniny reakcyjnej pod chlodnica zwrotna. Produkty reakcji wydziela sie z mieszani¬ ny reakcyjnej i ewentualnie dalej oczyszcza stosu¬ jac metody powszechnie znane w tej dziedzinie.Zwiazki o wzorze 2 sa czesciowo znane, niektóre z nich sa opisane w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4035369 i 4066772 i wszy¬ stkie moga byc otrzymane znanymi metodami.W zaleznosci od rodzaju podstawnika B w zwiaz¬ kach o wzorze 2 mozna je wytwarzac nastepujacy¬ mi sposobami. Zwiazki o wzorze 2-a mozna wytwo¬ rzyc w sposób przedstawiony na schemacie 2.Odpowiednio podstawiony 2-chloronitrobenzen o wzorze 4 poddaje sie reakcji z odpowiednim ami- noalkanolem o wzorze H2N—CnH2n—OH ogrzewajac reagenty pod chlodnica zwrotna w obojetnym roz¬ puszczalniku, takim jak nizszy alkanol to jest eta¬ nol, propanol, propanol-2, butanol i podobne, przy czym otrzymuje sie [/2-nitrofenylo/amino]alkanol o wzorze 5, który poddaje sie redukcji przeksztalca¬ jac grupe nitrowa w aminowa przez katalityczne uwodornienie przy uzyciu niklu Raneya jako kata¬ lizatora. Tak otrzymany zwiazek o wzorze 6 podda¬ je sie nastepnie reakcji z odpowiednim srodowiskiem cyklizujacym i otrzymany alkohol o wzorze 7 na¬ stepnie przeksztalca sie w odpowiedni ester o wzo¬ rze 2—a znanymi metodami.Halogenki otrzymuje sie dogodnie przez reakcje zwiazku o wzorze 7 z odpowiednim srodkiem chlo- rowcujacym takim jak chlorek sulfinylu, chlorek sul- furylu, pieciochlorek fosforu, pieciobromek fosforu, chlorek fosforylu i podobne. Jezeli reaktywnym es- trem jest jodek zwiazek ten korzystnie otrzymuje sie z odpowiedniego chlorku lub bromku przez zas- stapienie tych chlorowców jodem. Inne reaktywne estry takie jak metanosulfoniany i 4-metyloben- zenosulfoniany otrzymuje sie w reakcji alkoholu z odpowiednim halogenkiem sulfonylu, takim jak na przyklad chlorek metanosulfonylu i 4-metyloben- zenosulfonylu.Zwiazki o wzorze 2—a mozna równiez otrzymac jak przedstawiono na schemacie 3. Zwiazek o wzo¬ rze 8, w którym R3 i R4 moga oznaczac rózne grupy ale korzystnie R3 oznacza nizszy alkil a R4 oznacza atom wodoru, nizszy alkil lub fenyl poddaje sie re¬ akcji z chlorowcoalkanolem o wzorze halo—C2H2n— —OH droga konwencjonalnego N-alkilowania otrzy¬ mujac alkohol o wzorze 9. Grupe hydroksylowa w zwiazku 9 przeksztalca sie w reaktywna grupe estrowa w zwykly sposób i usuwa podstawiona gru¬ pe etenylowa w otrzymanym zwiazku o wzorze 10 przez hydrolize kwasowa.Lancuch hydroksyalkilowy mozna równiez wpro- wadzic do zwiazku o wzorze 8, celem otrzymania zwiazku o wzorze 9, droga reakcji zwiazku o wzo¬ rze 8 z odpowiednim 2-/chlorowcoalkoksy/czterowo- doro-2H-piranem, otrzymujac zwiazek o wzorze 11, w którym grupe eterowa odszczepia sie hydrolitycz- in nie na przyklad dzialajac wodnym roztworem kwa- 40 su chlorowodorowego.W przypadku gdy reaktywnym estrem o wzorze 2—a jest halogenek o wzorze 2—a—1, mozna go równiez otrzymac droga reakcji w zwiazku o wzorze 45 8 z równowazna iloscia odpowiedniego dwuchloro- wcoalkanu (halo—C2H2n—halo) w obecnosci odpo¬ wiedniej mocnej zasady takiej jak metanolan so¬ dowy albo poddajac reakcji Mackosza przy uzyciu wodnego roztworu lugu i czwartorzedowej soli 50 amoniowej jako katalizatora, takiej jak chlorek N,N,N-trójetylobenzenometanoamoniowy, otrzymu¬ jac produkt posredni o wzorze 10—a, w którym podstawiona grupe etenylowa nastepnie usuwa sie na drodze kwasowej hydrolizy otrzymujac pozada¬ ny halogenek o wzorze 2—a—1. Takie same spo¬ soby stosuje sie równiez, gdy zamiast podstawionej grupy etenylowej wystepuje inna odpowiednia gru¬ pa ochronna, z tym, ze usuwa sie ja metoda odpo¬ wiednia dla tej szczególnej grupy. 60 Zwiazki o wzorze 2—b, w którym R1, R2, n i W maja wyzej podane znaczenie a L2 oznacza nizszy rodnik alkilowy, nizszy alkenylowy, nizsza grupe alkoksykarbonylo-nizszy alkil, rodnik fenylowy, fe- nylometylowy lub nizszy alkiloaminokarbonylowy, 65 mozna latwo otrzymac wprowadzajac boczny lan-5 cuch reaktywnego estru do zwiazku wyjsciowego o wzorze 12 w podobny Sposób jak juz opisano przy otrzymywaniu zwiazków. posrednich o wzorze 10 ze zwiazków o wzorze 8.Zwiazki o wzorze 2—c mozna otrzymac wycho¬ dzac z odpowiednich zwiazków o wzorze 2—a przez ich hydroksymetylowanie w zwykly sposób za po¬ moca formaldehydu.Zwiazki o wzorze 2—d, za wyjatkiem tych, gdzie M oznacza grupe merkaptanowa lub nizsza alkilotio, otrzymuje' sie w znany sposób, wprowadzajac bo¬ czny lancuch reaktywnego estru do zwiazku wyj¬ sciowego o wzorze 13. Grupe CnHan—W mozna wprowadzic w podobny sposób jak juz opisano przy wprowadzaniu takiej grupy do zwiazku wyjsciowe¬ go o wzorze 8.Zwiazki o wzorze 2—e, w którym R1, R2, M1, n i W maja wyzej podane znaczenie, mozna otrzymac poddajac odpowiedni alkohol o wzorze 14 reakcji zamkniecia pierscienia z odpowiednim srodkiem cyklizujacym, nastepnie przeprowadzajac grupe hydroksylowa w otrzymanym zwiazku o wzorze 15 w reaktywna grupe estrowa, co przedstawiono na schemacie 4.Zwiazki P wzorze 2—f mozna latwo otrzymac przez S-alkilowanie odpowiedniego zwiazku o wzo¬ rze 15, w którym M1 oznacza grupe merkaptanowa (wzór 15—a) odpowiednim nizszym chlorowco-al- kanem a nastepnie przeksztalcenie grupy hydro¬ ksylowej w otrzymanym zwiazku o wzorze 16 w re¬ aktywna grupe estrowa, co przedstawiono na sche¬ macie,5. , Zwiazki o wzorze 2—g mozna latwo otrzymac przez N-acylowanie odpowiedniego amino-analogu o wzo¬ rze 2—h, poddajac w znany sposób zwiazek o wzo¬ rze 2—h r:akcji z odpowiednim nizszym halogen¬ kiem alkanokarbonylu lub bezwodnikiem nizszego kwasu alkanokarboksylowego.Zwiazki o wzorze 3, w którym A oznacza N— a m=0 (wzór 3—a) sa na ogól znane i mozna je otrzymac zranymi metodami. Zwiazki o wzorze 3—a mozna na przyklad otrzymac poddajac odpowiedni halogenek aroilu reakcji Friedla-Craftsa z odpowie¬ dnim arylenem otrzymujac Ar1-, Ar2-metanon, który poddaje sie redukcji, w zwykly sposób na przyklad borowodorkiem sodowym do odpowied¬ niego metanolu. Zwiazek ten z kolei przeprowadza sie w reaktywny ester o wzorze 17 znanym sposo¬ bem wytwarzania reaktywnych estrów, wychodzac z alkoholi i odpowiednich zwiazków posrednich o wzorze 3—a otrzymywanych w reakcji zwiazków o wzorze 17 z piperazyna.Zwiazki o wzorze 3, w którym A oznacza CH— a m=l (wzór 3—b), mozna latwo otrzymac przez 0-alkilowanie piperydynolu-4 0 wzorze 18, w którym Q oznacza odpowiednia grupe ochronna, odpowiednim reaktywnym estrem o wzorze 17, na¬ stepnie usuwajac grupe ochronna w otrzymanym zwiazku o wzorze 19 w zwykly sposób, co przed¬ stawiono na schemacie 6.Zwiazki wyjsciowe stosowane we wszystkich opi¬ sanych metodach sa ogólnie znane i moga byc otrzy¬ mywane metodami znanymi fachowcom. 572 6 Zwiazki o wzorze 1 mozna przeprowadzac w te¬ rapeutycznie czynne nietoksyczne sole addycyjne z kwasami, dzialajac odpowiednim kwasem, takim jak kwas nieorganiczny, na przyklad chlorowcowo- dorowy, jak chlorowodorowy, bromowodorowy i podobne, siarkowy, azotowy, fosforowy i podobne lub kwas organiczny taki jak octowy, propionowy, 1-hydroksyoctowy, 1-hydroksypropionowy, 1-keto- propionowy, malonowy, bursztynowy, fumarowy, maleinowy, 1-hydroksybursztynowy, 1,2-dwuhydro- ksybursztynowy, cytrynowy, benzoesowy, 2-fenylo- etenokarboksylowy, migdalowy, metanosulfonowy, etanosulfonowy, benzenosulfonowy, 4-metylobenze- nosulfonowy, cykloheksanoamidosulfonowy, 2-hy- droksybenzoesowy, 4-amino-2-hydroksybenzoesowy i podobne. Sole mozna przeprowadzac w wolne za¬ sady przez traktowanie alkaliami.Zwiazki o wzorze 1 i ich farmakologicznie dopu¬ szczalne sole addycyjne z kwasami posiadaja wlas- ciwosci silnie przeciwanafilaktyczne i przeciwhista- minowe i jako takie sa uzyteczne w leczeniu ludzi i zwierzat. Wlasciwosci przeciwanafilaktyczne i przeciwhistaminowe tych zwiazków wyraznie wy¬ kazaly wyniki badan opisanych ponizej.Zwiazki wymienione w tablicach nie ograniczaja zakresu wynalazku gdyz podano je przykladowo ce¬ lem wykazania wlasciwosci przeciwanafilaktycz- nych i przeciwhistaminowych wszystkich zwiazków objetych ogólnym wzorem 1.A. Materialy i metody a) Dzialanie przeciwanafilaktyczne i przeciwhis¬ taminowe „in vivo" Dzialanie przeciwanafilaktyczne i przeciwhista- minowe zwiazków o wzorze 1 i ich soli badano „in ^ vivo" na swinkach morskich. Swinki morskie wa¬ zace 400-^500 g uczulono na owalbumine przez pod- podeszwowe (s.p.) wstrzykniecie 0,05 ml antyserum do lewej tylnej lapy. Zwierzeta nastepnie glodzono 40 i 24 godziny po uczuleniu podano im doustnie roz¬ twór soli (zwierzeta kontrolne) lub specjalna dawke badanego zwiazku.Histamine (w dawce 50 ng) wstrzyknieto (s.p.) w prawa tylna lape w 2 godziny po doustnym poda- 45 niu zwiazku. Srednice obu tylnych lap najpierw zmierzono przed wstrzyknieciem histaminy i po¬ nownie po 10 minutach. Zwierzetom wstrzyknieto dozylnie po 0,6 mg owalbuminy w 30 minut po wstrzyknieciu histaminy. U wszystkich zwierzat 50 kontrolnych wystapily typowe pierwsze objawy szoku anafilaktycznego (kaszel, trudnosci w oddy¬ chaniu, konwulsja) i 85% z tych zwierzat kontrol¬ nych zmarlo w ciagu 15 minut po infekcji owalbu¬ miny. Jako kryterium skutecznosci przyjeto uchro- 55 nienie przed zgonem. Otrzymane wartosci ED60, to jest dawki doustnej, która chroni przed zgonem 50% swinek morskich podano w tablicach 1—5 zamiesz¬ czonych ponizej.Sredni obrzek lapy wywolany w 10 minut po 60 wstrzyknieciu wynosil u 200 kontrolnych zwierzat jednostek (1 jednostka =0,1 mm). Reakcje po¬ nizej 10 jednostek wystepuja u mniej niz 5% zwie¬ rzat kontrolnych i sa okreslone jako skutecznosc hamowania obrzeku histaminowego u zwierzat trak- 65 towanych zwiazkami. Wielkosc dawki doustnej przy106 572 8 której efekt hamowania jest widoczny, równiez po¬ dano w tablicach 1—5. b) Dzialanie przeciwhistaminowe „in vitro".Wycinki kretnicy swinki morskiej zawieszono w 100 ml kapieli Tyrode'a w temperaturze 37,5°C, ze wstepna zawartoscia 0,75 g, przepuszczajac mie¬ szanine gazowa 95% Oz i 5% C02. Wywolane hista¬ mina (0,5 mg/litr) skurcze rejestrowano kymografi- cznie za pomoca izotonicznej dzwigni dajacej 5-kro- tne powiekszenie. Badano wzajemne oddzialywanie zwiazku (czas inkubacji 5 minut) z agonista (hista¬ mina). W ponizszych tablicach 1—5 podano skute¬ czne stezenie (w mg/l) róznych zwiazków, powodu¬ jace znaczne ^hamowanie (50%) skurczu wywolane¬ go histamina.Na podstawie powyzszych badan stwierdzono, ze zwiazki o wzorze 1 i ich farmakologicznie dopusz¬ czalne sole sa na ogól aktywnymi srodkami przeciw- alergicznymi w dawkach od okolo 0,25 do okolo mg/kg wagi ciala przy ogólnoustrojowym poda¬ waniu zwierzetom cieplokrwistym.Ze wzgledu na przeciwanafilaktyczne i przeciw¬ histaminowe dzialanie zwiazki wedlug wynalazku moga byc przygotowywane w róznych postaciach farmakologicznych w zaleznosci od drogi podawa¬ nia. Skuteczna ilosc zwiazku o wzorze 1 w postaci zasady albo kwasowej soli addycyjnej laczy sie z farmaceutycznie dozwolonym nosnikiem, którego rodzaj zalezy od pozadanej postaci preparatu.Srodki farmaceutyczne korzystnie wytwarza sie w postaci dawek jednostkowych odpowiednich zwla¬ szcza do stosowania doustnego, doodbytniczego lub injekcji pozajelitowych. Na przyklad, przy wytwa¬ rzaniu srodków do podawania doustnego, mozna stosowac kazdy ze zwyklych srodków farmaceuty¬ cznych takich jak woda, glikole, oleje, alkohole i po¬ dobne w przypadku doustnych roztworów takich jak zawiesiny, syropy, eliksiry i roztwory, lub nosniki stale takie jak skrobie, cukry, kaolin, srodki sma¬ rujace, wiazace, rozkruszajace i podobne, w przy¬ padku pudrów, pigulek, kapsulek i tabletek. Z po¬ wodu latwosci stosowania, najkorzystniejsza^forma preparatów doustnych sa tabletki i kapsulki i w tym przypadku nalezy stosowac stale nosniki farmaceu¬ tyczne.Do stosowania pozajelitowego, nosniki zawieraja zazwyczaj sterylna wode, co najmniej w duzej czes¬ ci, jakkolwiek moga zawierac inne skladniki na przyklad zwiekszajace rozpuszczalnosc. Roztwory do injekcji moga na przyklad jako nosnik zawierac roztwór solanki, glukozy lub mieszanine solanki z glukoza. Zawiesiny do injekcji moga równiez za¬ wierac odpowiednie ciekle nosniki, srodki rozpra¬ szajace i podobne. Sole addycyjne z kwasami zwiaz¬ ków o wzorze 1 odpowiednio do ich zwiekszonej rozpuszczalnosci w wodzie w stosunku do odpowie¬ dniej postaci zasadowej, sa bardziej odpowiednie do wytwarzania wodnych preparatów.Jest szczególnie korzystne wytwarzanie uprzed¬ nio wymienionych srodków farmaceutycznych w jed¬ nostkach dozowania latwych do" stosowania i jed-< nolitego dozowania.Jednostki dozowania podane w opisie i zastrze¬ zeniach dotycza fizycznie odrebnych jednostek od¬ powiednich jako jednostki dozowania. Kazda jed¬ nostka zawiera okreslona ilosc zwiazku aktywnego obliczona na wywolanie pozadanego skutku leczni¬ czego w polaczeniu z pozadanym farmakologicznie nosnikiem. Przykladami takich jednostek dozowania sa tabletki (wylacznie z nacinanymi i powlekanymi tabletkami) kapsulki, pigulki, proszki dozowane, roztwory do injekcji lub zawiesiny, do podawania lyzeczka od herbaty lub lyzka stolowa i podobne i ich okreslone wielokrotnosci.Tablica 1 Zwiazki o wzorze 20 L 1 H H H H H H H H H R1 2 H —Cl H —CF8 —CH3 H H H —Cl R2 8 H H 6—Cl H H H H H H CnH2n 4 (CH2)2 (CH2)2 (CH2)2 (CH2)2 (CH2)2 (CH2)2 (CH2)2 CH2)8 CH2)8 R6 H H H H H 2—F 4^-F H H R7 6 H H H H H H 4^-F H H Zasada lub sól 7 zasada zasada zasada zasada zasada zasada zasada 1/2H20 zasada zasada Histamina „in vitro" (kretnica) Skuteczne l stezenie w mg/1 8 0,01 0,01 0,02 0,02 0,01 0,02 0,02 0,005 0,01 Anafilaksja u swinek mor¬ skich Skuteczna daw¬ ka doustna w mg/kg przezy¬ lo 9 0,63 0,63 2,5 0,31 1,25 0,31 0,63 0,10 0,63 obrzek hista- mino- wy 1,25 1,25 2,5 1,25 1,25 0,16 0,63 0,31 1,25106 572 9 10 Tablica 1 ciag dalszy 1 1 H H H H H H CH2=C(CH8) C2H5—OOC— (CH2)2 C6H5—CH2 CHj-^CO— CHj—NH—CO— CH8— HOCH2— C6H5- H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H HOOC—CHji 2 —CH8 H H H 6—Cl 6—CF8 H H H H H H H 6—Cl H H H H —Cl H H H H H H H H H H H H H H H H 3 OH 6—Cl 6—CH8 7—Cl 6—Cl H H H H H H H H H H H H H H 6—Cl H H H H H H H H H H H H H H H 4 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 . (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (GH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)4 (CH2)4 (CH2)5 (CH2)5 " (CH^ —CH2— —CH (CH8)— —CH2 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 H H H H H H H H H H H H H H 4—F 4—Cl 3^-Cl 4^-F 4—F 4^-Y 2—F H 4^F H 4^-F H 4—F H 4—Cl "* H H 4—F H H H 6 H H H H H H H H H H H H H H H H H 4—F 4^-F 4—F 4—Cl H 4—F H 4-F H 4—F 2—Cl 4—Cl 4—Br 2—F 4—CH8 4—CH8 4—NOk H 7 zasada zasada zasada zasada zasada zasada zasada 2HC1-2H20 2HC1 zasada zasada 2HC1-H20 zasada 2HC1-1/ /2H20 zasada zasada zasada zasada zasada zasada •H20 zasada zasada 2HC1-H20 1/2 C2H5OH 2HC1-H20 2HC1-H20 zasada zasada zasada zasada zasada zasada zasada zasada zasada zasada 1/2 H20 8 0,01 0,04 0,01 0,08 0,16 0,02 0,01 0,005 0,16 0,005 0,02 0,01 0,01 0,08 0,01 0,01 0,01 0,01 0,04 0,02 0,02 0,01 0,01 0,01 0,01 0,01 0,02 0,08 0,16 0,16 0,02 0,16 0,08 0,16 , 0,08 9 0,08 0,63 0/16 2,5 2,5 0,31 0,16 0,63 1,25 0,10 — 1,25 0,31 — 0,31 1,25 0,63 0,31 1,25 0,63 0,31 0,16 0,16 0,63 1,25 1,25 1,25 — <2,5 <2,5 <2,5 <2,5 <2,5 <2,5 <2,5 1 0,16 0,63 0,31 — 2,5 0,31 0,31 0,63 1,25 0,31 — 2,5 0,31 — 0,31 0,63 1,25 0,16 1,25 1,25 1,25 0,31 0,31 2,5 2,5 2,5 1,25 — , <2,5 <2,5 <2,5 <2,5 <2,5 <2,5 <2,5 Tablica 2 Zwiazki o wzorze 21 M 1 H C*H5- -H CH,—S— CH8 R1 2 H H H H S CnH2n 3 (CH2)2 (CH2)2 (CH2)8 (CH^a (CH2)8 R6 4 H H H H H R7 H H H H H Zasada lub sól 6 zasada 3HC1-H20 zasada 3HC1-H20 zasada Histamina „in vitro" (skretnica) Skuteczne x stezenie w mg/l 7 0,005 0,16 0,0025 0,16 0,02 Anafilaksja u swinek morskich Skuteczna dawka doustna w mg/kg przezylo 8 1,25 0,08 1,25 2,5 obrzek his- taminowy 9 1,25 0,16 1,25 2,5106 572 11 12 1 1 C2H5 HS— cykloheksyl C6H5—CH2— CH2OOC—NH— CH8—CO—NH— C2H5— cykloheksyl C2H6— C5H5—CH2— CeHg— cykloheksyl H H H H H CH8 H H H H H 2 H H H H H H H —Cl ^C1 ^C1 6—Cl 6—Cl H H H H H H H H H H H 3 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)3 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)4 (CH2)4 (CH2)4 (CH2)4 (CH2)4 CH2—CH (CH8)CH2 CH2—CH (CH8)CH2 4 H H H H H H H H H H H H 4-F 2-Cl 4-Cl 4-F H H 4-F 3-C1 4-F H 4-F H H H H . H H H H H H H H H H H 4-F H H H ' H 4-F II 4-F 6 zasada zasada zasada 3HC1-H20 zasada zasada 3HC1-H20 zasada 3HC1-H20 3HC1-H2Ó zasada zasada zasada 3HC12H20 zasada zasada H20 zasada zasada zasada 3HC1-H20 1/2CH2CH OHCH8 zasada 3HC11/2H20 3HC11/2H20 7 0,08 0,01 0,16 0,16 <0,16 0,16 0,01 — 0,01 — — — (££05 0,01 0,01 0,02 0,0025 0,005 0,005 0,01 0,005 0,02 0,02 Tablica 2 ciag dalszy 8 0,63 2,5 — 2,5 2,5 2,5 0,63 — 2,5 2,5 2,5 0,31 1,25 0,08 0,16 0,16 1,25 0,08 1,25 0,31 — 0,63 9 1 1,25 2,5 — 2,5 — 2,5 2,5 — — — — 0,31 1,25 0,31 0,31 0,16 1,25 0,16 1,25 0,31 — 1,25 Tablica 3 Zwiazki o wzorze 22 Y S O Zasada lub sól 2 HCM/2H20 2 HC1 Histamina „in vitro" (kretnica) Skuteczne stezenie w mg/l 0,01 0,01 Anafilaksja u swinek morskich Skuteczna dawka doustna w mg/kg Przezylo 1,25 0,63 Obrzek histaminowy 1,25 2,5 Tablica 4 Zwiazki o wzorze 23 B wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 25 CnH2n (CH2)2 (CH2)8 (CH2)4 (CH2)2 (CH2)8 (CH2)8 R6 H H H 4-F 4-F H R7 H H H 4-F 4-F H ¦ Zasada lub sól HjCl zasada zasada - HCM/2H20 HCM/2H20 zasada Histamina „in vitro" (kretnica.) Skuteczne stezenie w mg/l 0,0025 0,0025 0,005 0,0025 0,0025 0,0025 Anafilaksja u swinek morskich Skuteczna dawka doustna w mg/kg | przezylo 0,31 0,63 0,63 0,31 0,63 0,16 obrzek histaminowy 0,16 1,25 0,31 0,31 0,63 0,1613 106 572 Tablica 5 Zwiazki o wzorze 26 14 Ar1 C6H5 C6H5 4-Cl-C6H4 4-F-C6H4 4-F-C6H4 Ar2 2-pirydynyl 3-pirydynyl 2,5-(CH3)2-C6H3 3-pirydynyl 3-pirydynyl 4-pirydynyl Zasada lub sól zasada zasada zasada zasada zasada zasada Histamina „in vitro" (kretnica) Skuteczne ste¬ zenie w mg/l 0,16 0,08 0,16 0,08 0,08 0,16 Anafilaksja u swinek morskich Skuteczna dawka doustna w mg/kg przezylo 1,25 <2,5 obrzek histamino- nowy 2,5 <2,5 2,5 <2,5 <2,5 Nastepujace przyklady ilustruja sposób wedlug wynalazku. Jesli nie podano inaczej, wszystkie czes¬ ci oznaczaja czesci wagowe.Przyklad I. Do mieszaniny 20 czesci chlorku glinu i 100 czesci fluorobenzenu, mieszajac ja, wkra- pla sie 20,5 czesci chlorku 2,4-dwuchlorobenzoilu, po czym mieszanine ogrzewa sie i miesza w tempe¬ raturze wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu minut. Mieszanine reakcyjna wylewa sie na roz¬ drobniony lód a produkt ekstrahuje l,l'-oksybise- tanem. Ekstrakt suszy sie i odparowuje uzyskujac czesci /2,4-dwuchlorofenylo//4-fluorofenylo/me- tanonu jako oleista pozostalosc.Podobnie otrzymuje sie /4-fluorofenylo//4-pirydy- nylo/metanon o temperaturze topnienia 85,5°C.Przyklad II. Do mieszaniny 23,4 czesci /4-chlo- rofenylo//2-fluorofenylo/metanonu w 280 czesciach 2-propanolu, mieszajac ja i ogrzewajac pod chlod¬ nica zwrotna, dodaje sie porcjami 3,7 czesci boro¬ wodorku sodowego, po czym miesza dalej w ciagu 2 godzin pod chlodnica zwrotna (okolo 80°C). Mie¬ szanine chlodzi sie i rozklada dodajac wode. Propa- nol-2 odparowuje sie a pozostaly produkt ekstra¬ huje trójchlorometanem. Ekstrakt suszy sie, saczy i odparowuje uzyskujac 23,6 czesci chloro-a-/2-flu- orofenylo/fenylometanolu jako pozostalosci.Podobnie otrzymuje sie: 2,4-dwuchloro- pozostalosc, a-/4-fluorofenylo/4-pirydynometanol o temperatu¬ rze topnienia 138,2°C, chlorowodorek a-/4-fluorofenylo/-3-pirydynometa- nonu o temperaturze topnienia 158,3°C i 4-metoksy-a-[3-/trójfluorometylo/fenylo]fenylome- tanol jako pozostalosc.Przyklad III. Mieszanine 22 czesci 2,4-dwu- chloro-a-/4-fluorofenylo/fenylometanolu i 240 czesci 12n roztworu kwasu solnego miesza sie w ciagu 40 godzin w temperaturze pokojowej. Mieszanine re¬ akcyjna wylewa sie do wody z lodem a produkt eks¬ trahuje trójchlorometanem. Ekstrakt przemywa sie woda, suszy, saczy i odparowuje. Pozostalosc desty¬ luje sie uzyskujac 13,2 czesci 2,4-dwuchloro-l-[chlo- ro/4-fluorofenylo/metylo]benzenu o temperaturze wrzenia 146°C przy cisnieniu 0,15 mm.Podobnie otrzymuje sie: l-[a-chloro-a-/4-meto- ksyfenylo/metylo]-3-/trójfluorometylo/benzen jako pozostalosc i 1-[chloro-/4-metylofenylo/metylo-4-fluorobenzen jako pozostalosc.Przyklad IV. Do mieszaniny 23,6 czesci 4-chlo- ro- benzenu, mieszajac, wkrapla sie 24 czesci chlorku sulfinylu, po czym calosc ogrzewa sie i miesza w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 5 godzin, a nastepnie przez cala noc w tem¬ peraturze pokojowej. Benzen odparowuje sie a po¬ zostalosc destyluje uzyskujac 16,5 czesci l-chloro-4- -[a-chloro-a-/2-fluorofenylo/metylo]benzenu o tem¬ peraturze wrzenia 122—125°C przy cisnieniu 0,1 mm.Podobnie otrzymuje sie: chlorowodorek 3-[a-chloro-o.-/4-fluorofenylo/mety¬ lo]pirydyny jako oleista pozostalosc, chlorowodorek 3-[a-chloro-a-/4-chlorofenylo/mety¬ lo]pirydyny jako pozostalosc, chlorowodorek 4- [a-chloro- lo]pirydyny o temperaturze topnienia 198—200°C, l/chlorofenylometylo/-2,3-dwumetylobenzen o tem¬ peraturze wrzenia 137°C przy cisnieniu 0,7 mm, l-/chlorofenylometylo/-2,4-dwumetylobenzen o tem¬ peraturze wrzenia 137°C przy cisnieniu 0,7 mm, 2-/chlorofenylornetylo/-l,4-dwumetylobenzen o tem¬ peraturze wrzenia 136°C przy cisnieniu 0,7 mm l-/chlorofenylometylo/-2-fluorobenzen o tempera¬ turze wrzenia 108—109°C przy cisnieniu 0,4 mm. 60 Przyklad V. Mieszanine 121 czesci piperazy¬ ny, 54 czesci chlorowodorku 3-[ rofenylo/metylo]pirydyny i 315 czesci N,N-dwume- tyloformamidu miesza sie w ciagu 20 godzin w tem- 65 peraturze pokojowej. Mieszanine reakcyjna odparo- 4o 45 50 55106 . wuje sie a do pozostalosci dodaje 250 czesci wody.Produkt ekstrahuje sie metylobenzenem.Faze organiczna przemywa sie woda i ekstrahuje % roztworem kwasu octowego. Kwasna faze wo¬ dna zobojetnia sie 60% roztworem wodorotlenku so- J dowego a produkt ponownie ekstrahuje metyloben¬ zenem. Ekstrakt suszy sie, saczy i odparowuje.Oleista pozostalosc przeprowadza sie w sól azotano¬ wa w etanolu. Sól odsacza sie, przemywa etanolem i 2,2'-oksybispropanem i krystalizuje w etanolu 1( otrzymujac 48 czesci trójazotanu l-[a-/4-chlorofeny- lo/-a-/3-pirydynylo/metylo]piperazyny o temperatu¬ rze topnienia 132,9°C.Podobnie otrzymuje sie: 1-[ piperazyne, 1-[ razyne o temperaturze topnienia 108,4°C, 1- [/2-chlorofenylo//3-chlorofenylo/metylo] piperazy¬ ne, szczawian (1:1) l-[/2-fluorofenylo/fenylomety- 2C lo]-piperazyny o temperaturze topnienia 195,5°C, szczawian (1:2) 1-[/4-fluorofenylo//4-metyloksyfeny¬ lo/metylo]piperazyny o temperaturze topnienia 280,1°C i dwuchlorowodorek l-[/4-nitrofenylo/feny- lometylo]piperazyny. 2a Przyklad VI. Mieszanine 21,5 czesci 4-hydro- ksy-piperydynokarboksylanu-1 etylu, 35,2 czesci bis/4-fluorofenylo/bromoetanu i 8,6 czesci weglanu potasowego miesza sie i ogrzewalna lazni olejowej w temperaturze 140°C w ciagu 3 godzin. Mieszanine reakcyjna chlodzi sie do temperatury pokojowej i dodaje wody.Produkt ekstrahuje sie metylobenzenem. Ekstrakt przemywa sie kolejno woda, rozcienczonym roztwo- 35 rem kwasu solnego, roztworem wodoroweglanu so¬ dowego, suszy, saczy, i odparowuje. Przedgon od- destylowuje sie (temperatura wrzenia 143°C przy cisnieniu 0,5—1 mm) uzyskujac 29 czesci 4-[bis/4- -fluorofenylo/metoksy]piperydynokarboksylanu-1 40 etylu jako oleista pozostalosc.Podobnie otrzymuje sie: 4-/dwufenylometoksy/pi- perydynokarboksylan-1 etylu o temperaturze wrze¬ nia 150°C przy cisnieniu 0,4 mm.Przyklad VII. Mieszanine 29 czesci 4-[bis/4- 45 -fluorofenylo/metoksy]-piperydynokarboksylanu-l etylu, 25 czesci wodorotlenku potasowego, 1 czesc wody i 160 czesci propanolu-2 miesza sie w tempe¬ raturze wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 4 godzin. Rozpuszczalnik odparowuje sie a do pozos- 50 talosci dodaje wody. Produkt ekstrahuje sie mety¬ lobenzenem.Ekstrakt przemywa sie kilkakrotnie woda, suszy, saczy i odparowuje.. Oleista pozostalosc przeprowa¬ dza sie w chlorowodorek w 4-metylopentanonie-2 i propanolu-2 w temperaturze pokojowej. Sól od¬ sacza sie i suszy uzyskujac 20,5 czesci (78%) chloro¬ wodorku 4- [bis/4-fluorofenylo/metoksy]piperydyny o temperaturze topnienia 161,8°C.Podobnie otrzymuje sie chlorowodorek 4-/dwufe- nylometoksy/piperydyny o temperaturze topnienia 209,8°C.Przyklad VIII. Do goracej mieszaniny 54 czes¬ ci l,3-dwuwodoro-l-/fenylometylo/-2H-benzimida- 65 16 zolonu-2, 47,25 czesci l-bromo-3-chloropropanu i 6 czesci chlorku N,N,N-trójetylobenzenometano- amoniowego, mieszajac, wkrapla sie 450 czesci 60% roztworu wodorotlenku sodowego w temperaturze 60°C, po czym miesza sie w ciagu 6 godzin w tej temperaturze.Mieszanine reakcyjna chlodzi sie i wylewa do wody.Oleisty produkt ekstrahuje sie trójchlorometanem.Ekstrakt suszy sie, saczy i odparowuje. Pozostalosc krystalizuje sie z 2,2'-oksybispropanu uzyskujac po wysuszeniu 42 czesci (58%) l-/3-chloropropylo/-l,3- -dwuwodoro-3-/fenylometylo/-2H-benzimidazolonu- -2.Podobnie otrzymuje sie zwiazki o wzorze 27 (ta¬ blica 6).Tablica 6 Zwiazki o wzorze 27 L CH2=C(CH8) CH2=C(CH8) CeH CH2= C(CH8) CH2=C(CH3) CH2=C(CH8) ^ R1 -CH8 6-CH8 -Cl H H H n 3 3 3 4 6 Tempera¬ tura wrzenia 140°C/0,015 mm 140°C/0,02 mm — — — — Przyklad IX. Postepujac jak w przykladzie VIII i stosujac równowazne ilosci odpowiedniego 1H benzimidazolu jako produktu wyjsciowego otrzy¬ muje sie jako produkt zwiazki o wzorze 28 (tabli¬ ca 7).Tablica 7 Zwiazki o wzorze 28 M CH* cykloheksyl C2H5 H ¦'C.H.CH8 CnH2n (CHj), (CH,), (CH2)S CH2-CH(CH,)-CH2 (CH,), _ (CH£)4 Przyklad X. Mieszanine 20 czesci 3-[/2-amino- -4-chlorofenylo/amino]-propanolu-l, 50 czesci kwasu octowego i 150 czesci 4n roztworu kwasu solnego miesza sie w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu nocy. Mieszanine reakcyjna chlo¬ dzi sie i odparowuje. Pozostalosc rozpuszcza sie w wodzie a roztwór zobojetnia wodorotlenkiem amo¬ nowym. Produkt ekstrahuje sie trójchlorometanem.Ekstrakt suszy sie, saczy i odparowuje. Pozostalosc106 572 17 18 krystalizuje sie z mieszaniny 4-metylo-pentanonu-2 i 2,2'-oksybispropanu uzyskujac 6,5 czesci (28%) 5- -chloro-2-metylo-l-H-benzimidazolo-propanolu-1.Podobnie otrzymuje sie 5-chloro-2-etylo-lH-ben- zimidazolo-propanol-1 w reakcji 3-[/2-aimino-4-chlo- rofenylo/-amino]-propanolu-l z kwasem propiono- wym.Przyklad XI. Do mieszaniny 30 czesci 3-[/2- -amino-4-chlorofenylo/amino]-propanolu-l i 0,1 czes¬ ci kwasu 4-metylobenzenosulfonowego w 405 czes¬ ciach metylobenzenu, mieszajac w temperaturze wrzeniaQd chlodnica zwrotna (z oddzielaczem wo¬ dy), wkrapla sie roztwór 34 czesci aldehydu cyklo- heksylomrówkowego w 45 czesciach metylobenzenu, po czym miesza w ciagu godziny w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna z oddzielaczem wo¬ dy. Metylobenzen usuwa sie przez odparowanie pod próznia, a pozostalosc rozciera sie z 2,2'-oksybispro- panem. Produkt odsacza sie i suszy uzyskujac 16,5 czesci (38%) 5-chloro-2-cykloheksylo-lH-benzimi- dazolo^propanolu-1 o temperaturze topnienia 95°C.Przyklad XII. Mieszanine 30 czesci 3-[/2-ami- no-4-chlorofenylo/amino]-propanolu-l, 44,8^ czesci a-hydroksybenzenoetanosulfonianu sodowego i 120 czesci etanolu miesza sie w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotfia w ciagu 30 minut. Mieszanine reakcyjna odparowuje sie, a pozostalosc przenosi do wody. Oleisty produkt ekstrahuje sie trójchlorome- tanem. Ekstrakt suszy sie i odparowuje uzyskujac 45 czesci (100%) 5-chloro-2-/fenylometylo/-lH-ben- zimidazolo-propanolu-1 jako pozostalosc.Podobnie otrzymuje sie 6-chloro-2-cykloheksylo- -lH-benzimidazolo-propanol-1 9 temperaturze top¬ nienia 120,1°C w reakcji 3-[/2-amino-5-chlorofenylo/ /amino]-propanolu-1 z a-hydroksycykloheksanome- tanosulfonianem sodowym.Przyklad XIII. Do mieszaniny 93 czesci 3-/2- -aminofenylo/amino-propanolu-1, 45,5 czesci wodo¬ rotlenku potasowego i 600 czesci 85% roztworu eta¬ nolu w wodzie, mieszajac, wkrapla sie 60,8 czesci dwusiarczku wegla, po czym miesza w ciagu 6 go¬ dzin w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna.Mieszanine reakcyjna odparowuje sie a pozostalosc przenosi do 1500 czesci wody. Calosc saczy sie a prze¬ sacz zakwasza kwasem octowym. Oleisty produkt zestala sie. Odsacza sie go, przemywa woda i suszy uzyskujac 92 czesci (78,9%) 2-merkapto-lH-benzimi- dazolo-propanolu-1 o temperaturze topnienia 110°C.Mieszanine 20,8 czesci 2-merkapto-lH^benzimida- zolo-propanolu-1, 15,62 czesci jodometanu i 120 czes¬ ci metanolu miesza sie w ciagu nocy w temperaturze pokojowej. Mieszanine reakcyjna odparowuje sie a pozostalosc rozpuszcza w 500 czesciach wody.Roztwór saczy sie a przesacz zobojetnia stalym wodorotlenkiem potasowym. Oleisty produkt eksta- huje sie trójchlorometanem. Ekstrakt suszy sie, sa¬ czy i odparowuje uzyskujac 19 czesci (85,5%) 2-/me- tylotio/-lH-benzimidazolo-propanolu-l jako pozos¬ talosc.Do mieszaniny 19 czesci 2-/metylotio/-lH-benzimi- dazolo-propanolu-1, 15,2 czesci N,N-dwuetyloetyno- aminy i 195 czesci dwuchlorometanu, mieszajac, wkrapla sie 11,5 czesci chlorku metanosulfonylu, po 60 czym miesza sie w ciagu godziny w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna. Po ochlodzeniu do¬ daje sie wody i rozdziela warstwy.Faze organiczna suszy sie, saczy i odparowuje uzyskujac 19 czesci metanosulfonianu 3-[2/metylo- tio/-lH-benzimidazoilo-l]propylu jako oleista pozo¬ stalosc.P r z yk l a d XIV. Mieszanine 30 czesci lH-benzi- midazoli, 49 czesci 2-/4-chlorobutoksy/-czterowodo- ro-2H-piranu, 21 czesci wodorotlenku potasowego i 200 czesci etanolu miesza sie w temperaturze wrze¬ nia pod chlodnica zwrotna w ciagu nocy. Mieszani¬ ne reakcyjna chlodzi sie do temperatury pokojowej, saczy a przesacz odparowuje. Pozostalosc miesza sie z woda i zakwasza rozcienczonym roztworem kwasu solnego.Calosc miesza sie i ogrzewa w ciagu 30 minut na lazni wodnej. Po ochlodzeniu do temperatury poko¬ jowej produkt ekstrahuje sie metylobenzenem. Faze wodna oddziela sie i zobojetnia wodorotlenkiem amonowym. Produkt ekstrahuje sie dwuchlorometa- nem. Ekstrakt suszy sie, saczy i odparowuje uzysku¬ jac 50 czesci lH-benzimidazolo-butanolu-1 jako ole¬ ista pozostalosc.Przyklad XV. Do mieszaniny 5 czesci 4-chlo- ro-l,3-dwuwodoro-3-/3-hydroksypropylo/-2H-ben- zimidazolonu-2 i 75 czesci trójchlorometanu, mie¬ szajac, wkrapla sie 8 czesci chlorku sulfinylu, po czym miesza w ciagu 3 godzin w temperaturze wrze¬ nia pod chlodnica zwrotna. Mieszanine reakcyjna chlodzi sie i odparowuje.Pozostalosc miesza sie z niewielka iloscia 4-mety- lo-2^pentanonu. Produkt odsacza sie i suszy uzys¬ kujac 3,5 czesci 3-chloro-3-/3-chloropropylo/-l,3- -dwuwodoro-2H-benzimidazolonu-2.W podobny sposób otrzymuje sie l-/chloro-alkilo/- -lH-benzimidazole o wzorze 29 (tablica 8).' Tablica 8 Zwiazki o wzorze 29 M C5H5-CH2 CH8 C2H5 cykloheksyl CjH5-CH2 cykloheksyl C2H5 H n 3 3 3 3 3 3 2 4 R1 5hC1 -Cl -Cl -Cl H 6-Cl H H Zasada lub sól zasada zasada zasada HCI zasada HCI zasada zasada Tempera¬ tura topnienia ¦— — — 211,7°C 112°C 227,5°C J — — Przyklad XVI. Mieszanine 113,2 czesci 1,2,4- trójchloro-5-nitrobenzenu, 75 czesci 3-amino-propa- nolu-1, 0,2 czesci jodku potasowego i 200 czesci bu¬ tanolu miesza sie pod chlodnica zwrotna w ciagu nocy. Butanol odparowuje sie pod próznia, a do po¬ zostalosci dodaje wody. Produkt ekstrahuje sie 4- -metylo-pentanonem-2. Ekstrakt przemywa sie kil¬ kakrotnie woda, suszy, saczy i odparowuje.106 572 19 20 Oleista pozostalosc oczyszcza sie na kolumnie chromatograficznej z zelem krzemionkowym stosu¬ jac jako eluent mieszanine trójchlorometanu i 5% metanolu. Czyste frakcje zbiera sie i odparowuje eluent. Pozostalosc rozciera sie z 2,2"-oksybispropa- n«m. Produkt odsacza sie i krystalizuje z mieszani¬ ny 2,2'-oksybispropanu i propanolu-2 uzyskujac 31,7 czesci 3-[/4,5-dwuchloro-2-nitrofenylo/amino]-propa- nolu-1 o temperaturze topnienia 97°C.Podobnie otrzymuje sie 3-{[2-nitro-4-/trójfluóro- metylo/fenylo]amino}-propanol-1 i 2-{[2-nitro-4- -/trójfluorometylo/fenylo]amino etanol.Przyklad XVII. Do mieszaniny 39,2 czesci 3-/2- -nitrofenylo/amino-propanolu-1 i 225 czesci trój- chlorometanu, mieszajac, wkrapla sie 35,7 czesci chlorku sulfinylu (reakcja egzotermiczna: temperatu¬ ra wzrasta do 45°C), po czym miesza w ciagu 6 go¬ dzin w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrot¬ na. Mieszanine reakcyjna odparowuje sie uzyskujac 43 czesci (100%) N-/3-chloropropylo/-2-nitrofenylo- aminy jako pozostalosc.Podobnie otrzymuje sie: N-/3-chloropropylo/-2-nitro-4-/trójfluorometylo/ /fenyloamine, 4,5-dwuchloro-N-/3-chloropropylo/-2-nitrofenylo- amine o temperaturze topnienia 78°C i N-/3-chloropropylo/-2-nitro-4-/trójfluorometylo/fe- nyloamine, Przyklad XVIII. Mieszanine 21,5 czesci N-/3- -chloropropylo/-2-nitrofenyloaminy, 22,68 czesci 1- -/dwufenylometylo/-piperazyny, 20 czesci N,N-dwu- etyloetanoaminy i 180 czesci N,N-dwumetyloaceta- midu miesza sie i ogrzewa w ciagu 6 godzin w tem¬ peraturze 100°C.Mieszanine reakcyjna odparowuje sie, a pozosta¬ losc przenosi do wody. Oleisty produkt ekstrahuje sie trójchlorometanem. Ekstrakt suszy sie, saczy i odparowuje. Pozostalosc krystalizuje sie z miesza¬ niny propanolu-2, etanolu i' z^-oksybispropanu.Produkt odsacza sie i suszy uzyskujac 15,5 czesci (36,9%) chlorowodorku 4-/dwufenylometylo/-N-/2- -nitrofenylo/-l-piperazynopropyloaminy o tempera¬ turze topnienia 228°C.Podobnie otrzymuje sie: N-/4,5-dwuchloro-2-nitrofenylo/-4-/dwufenylomety- lo/-l-piperazynopropyloamine jako pozostalosc, 4-/dwufenylometylo/-N-[2-nitro-4-/trójfluoromety- 40 lo/-fenylo]-l-piperazynopropyloamine o temperatu¬ rze topnienia 113,7°C i 4-/dwufenylometylo/-N-[2-nitro-4-/trójfluoromety¬ lo/fenylo]-1-piperazynoetyloamine o temperaturze topnienia 152,1°C.Przyklad XIX. Mieszanine 15 czesci chlorowo¬ dorku 4-/dwufenylometylo/-N-/2-nitrofenylo/-l-pi- perazynopropyloaminy w 160 czesciach metanolu uwodornia sie pod normalnym cisnieniem w tsmpe- raturze pokojowej w obecnosci 5 czesci niklu Raneya jako katalizatora. Po pobraniu obliczonej ilosci wo¬ doru, katalizator odsacza sie a przesacz odparowuje.Stala pozostalosc krystalizuje sie z mieszaniny pro¬ panolu-2 i 2,2'-oksybis propanu. Produkt odsacza sie i suszy uzyskujac 12 czesci (78,9%) chlorowo¬ dorku N-/2-aminofenylo/-4-/dwufenylometylo/-l-pi- perazynopropyloaminy o temperaturze topnienia 223,1°C.Podobnie otrzymuje sie: 4,5-dwuchloro-N1^3-[4-dwufenylometylo/-l-pipera- zynylo]-propylo}-benzenodwuamine-l,2 jako oleista pozostalosc, N1- {3-[4-/dwufenylornetylo/-l-piperazynylo]propy- lo}4-/trójfluorometylo/-benzenodwuamine-l,2 i N1^{2-[4-/dwufenylometylo/-l-piperazynylo]etylo}- 4-/trójfluorometylo/-benzenodwuamine-l,2 jako ole¬ ista pozostalosc.Przyklad XX. Mieszanine 5,3 czesci l-/3-chlo- ropropylo/-l,3-dwuwodoro-2H-benzimidazolonu-2, czesci l-/dwufenylometylo/piperazyny, 6,4 czesci weglanu sodowego i 200 czesci 4-metylo-pentanonu- -2 miesza sie w ciagu nocy w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna z oddzielaczem wody. Po ochlodzeniu dodaje sie wody i rozdziela warstwy.Warstwe 4-me,tylo-pentanonu-2 suszy sie, saczy i odparowuje. Pozostalosc oczyszcza sie na kolum¬ nie chromatograficznej z zelem krzemionkowym stosujac jako eluent mieszanine trójchlorometanu i 5% metanolu. Czyste frakcje zbiera sie i odparo¬ wuje eluent. Oleista pozostalosc krystalizuje sie z mieszaniny 2,2'-oksybispropanu i malej ilosci pro¬ panolu-2. Produkt odsacza sie i suszy uzyskujac 2 czesci (23%) l-{3-[4-/dwufenylometylo/-l-piperazy- nylo] propylo}^l,3-dwuwodoro-2H-benzimidazolo- nu-2 o temperaturze topnienia 153,6°C.W podobny sposób otrzymuje sie nastepujace zwiazki (tablica 9) w postaci wolnej zasady lub soli addycyjnej z kwasem po potraktowaniu wolnej za¬ sady odpowiednim kwasem.L 1 H H H H H H R1 2 -Cl 6-Cl • H H -CH, H CnHfcn 3 (CH2)8 (CH2)8 (CH*), (CH2)2 (CH2)2 (CH2)2 Tablica 9 Zwiazki 0 wzorze 30 Ar1 4 CeH5 C6H5 4-F-C6H4 C6H6 CeHg C6Hs Ar2 CeHfi C«H5 4-F-C6H4 4-F-C6H4 CeH* CgHs Zasada lub sól 6 zasada zasada zasada 1/2H20 zasada zasada zasada Temperatura topnienia w °G 7 175 206,1 132 172,4 214,6 218106 572 21 22 Tablica 9 ciag dalszy 1 1 H H H H H H H H H C6H5-CH2 1 H 1 H H H H H H CA H . 2 H H H -Cl 6-C1 H 6-C1 -Cl H H H H H H H H 7-C1 -Cl H 3 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)4 (CH2)2 (CH2)2 (CH2)4 (CH2)S (CH2)4 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)4 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 4 CeH5 CA 4-Cl-C6H4 4-F-C6H4 4-F-C6H4 CeH5 C6H5 C6H6 CeH* CeH5 4-F-C6H4 CeH5 4-OCH8-C6H4 Ce^ 4-F-C6H4 C«H6 'CA CeH6 CeH5 _ 4-F-CA 4-Cl-CoH4 2-F-C6H4 4-F-C6H4 4-F-C6H4 CA C6H5 CeH5 CeH5 CeH5 4-F-C6H4 4-N02-C6H4 4-F-C6H4 4-Br-CeH4 2-F-C6H4 3-C^-CA CA CA CA 6 zasada zasada zasada zasada zasada H20 zasada zasada zasada zasada 1/2H20 2HC1 2HC1-H20 zasada zasada zasada 2HC1-Ht0 zasada zasada 2HC11/2H20 zasada • H20 7 1 153,6 180,2 136 205,8 132,9 196,6 204,1 203,6 197,8 199,6 184,4 103,6 157,4 189,7 172,9 112,7 196,9 184,2 156,6 Przyklad XXI. W analogiczny sposób jak w przykladzie XX otrzymuje sie nastepujace zwiaz¬ ki: 1- [3-{4- [bis/4-fluorofenylo/metylo] -1-piperazyny- lo}propylo]-1,3-dwuwodoro-2H-benzimidazolon-2 o temperaturze topnienia 197,3°C przez -reakcje me- tanosulfonianu 1,3-dwuwodoro-l-/3-hydroksypropy- lo/-2H-benzimidazolonu-2 z l-[bis/4-fluorofenylo/me¬ tylo]piperazyna, wodzian dwuchlorowodorku l-{3- -[4-/dwufenylometylo/-l-piperazynylo]propylo}-l,3- -dwuwodoro-3-metylo-2H-benzimidazolon-2 o tem¬ peraturze topnienia 201,8°C przez reakcje lj3-dwu- wodoro-l-/3-jodopropylo/-3Tmetylo-2H-benzimida- zolonu-2 z l-/dwufenylometylo/piperazyna, pólwodzian dwuchlorowodorku 3-{3-[4-/dwufenylo- metyloM-piperazynylo]propylo} -2/3H/-benzotiozo- lonu o temperaturze topnienia 186,1°C przez reak¬ cje 3-/3-bromopropylo/-2/3H/-benzotiazolonu z 1- -/dwufenylometylo/piperazyna i dwuchlorowodorek 3-{3-[4-/dwufenylometylo/-l-pi- 40 45 perazynylo]propylo}-2/3H/-benzotiozolonu o tem¬ peraturze topnienia 212,4°C przez reakcje 3-/3-chlo- ropropylo/-2/3H/-benzoksazolonu z l-/dwufenylo- metylo/piperazyna.Przyklad XXII. Do roztworu 76 czesci l-{3- -[4-/dwufenylometylo/-l-piperazynylo]propylo} -1,3- dwuwodoro-3-A-metyloetenylo/-2H-benzimidazolo- nu-2 w 280 czesciach etanolu, mieszajac, dodaje sie 120 czesci roztworu kwasu solnego i 250 czesci wo¬ dy. Calosc miesza sie w ciagu 30 minut w tempe¬ raturze pokojowej. Po ochlodzeniu w kapieli lodo¬ wej produkt wytraca sie. Odsacza sie go, przemywa propanonem-2 i 2,2'-oksybispropanem i suszy uzys¬ kujac 43 czesci (55%) wodzianu dwuchlorowodorku 1- {3-[4-/dwufenylometyloM-piperazynylo]propylo}- -l,3-dwuwodoro-2H-benzimidazolonu-2 o tempera¬ turze topnienia 237,5°C.Podobnie otrzymuje sie zwiazki o wzorze 31 (ta¬ blica 10).Tablica 10 Zwiazki o wzorze 31 R1 H H H H -CH8 6-CH8 H CnH^n (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 (CH2)8 CH8-CH(CH8)-CH2 Ar1 3-pirydynyl 4-pirydynyl 4-Cl-C6H4 CA ca CA 4-F-CeH4 Ar* 4-C1-CA 4-F-C«H4 4-OCH8-CeH4 2-F-CA CeH5 . CA 4-F-CeH4 Temperatura topnienia w °C 160,2 183,2 199,3 157/F 178,3 195,7 176 /106 572 24 Przyklad XXIII. Mieszanine 4,9 czesci 1-/3- -chloropropylo/-lH-benzimidazolu, 5,76 czesci l-[bis/ /4-fluorofenylo/metylo]piperazyny, 5,3 czesci wegla¬ nu sodowego, 0,1 czesci jodku potasowego i 200 czesci 4-metylo-pentanonu-2 miesza sie w tempe¬ raturze wrzenia pod chlodnica zwrotna z oddziela¬ czem wody w ciagu 20 godzin. Mieszanine reakcyj¬ na chlodzi sie, dodaje wody i rozdziela warstwy.Faze organiczna suszy sie, saczy i odparowuje.Pozostalosc krystalizuje sie z mieszaniny 4-metylo- -pentanonu-2 i 2,2'-oksybispropanu. Produkt odsa¬ cza sie i suszy, uzyskujac 5,5 czesci (59,3%) wodzia- nu 1- [3{4-[bis/4-fluorofenylo/metylo]-1-piperazyny- lo}propylo]-lH-benzimidazolonu o temperaturze top¬ nienia 108,4°C.Podobnie otrzymuje sie zwiazki o wzorze 32 (ta¬ blica 11).Przyklad XXIV. Postepujac jak w przykladzie XXV otrzymuje sie wodzian trójchlorowodorku 1- - {3-[4-/dwufenylometyloM-piperazynylo] propylo}- -2-/metylotio/-lH-benzimidazolu o temperaturze top¬ nienia 203,4°C przez reakcje metanosulfonianu 3-[2- -/metylotio/-lH-benzimidazolilo-l]propylu z l-/dwu- fenylometylo/piperazyna.Przyklad XXV. Mieszanine 4,8 czesci 1-/3- -chloropropylo/-l,3-dwuwodoro-2H-benzimidazolo- nu-2, 6,1 czesci chlorowodorku 4-/dwufenylometylo- ksy/piperydyny, 7,5 czesci weglanu sodowego i 200 czesci 4-metylo-pentanonu-2 miesza sie w ciagu nocy w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrot¬ na z oddzielaczem wody. Mieszanine reakcyjna chlodzi sie i dodaje wody. Warstwy rozdziela sie, faze 4-metylopentanonu-2 suszy, odsacza i ^odparo- wuje.Oleista pozostalosc oczyszcza sie na kolumnie chro¬ matograficznej z zelem krzemionkowym stosujac jako eluent mieszanine trójchlorometanu i 5% me¬ tanolu. Czyste frakcje zbiera sie i odparowuje elu¬ ent. Pozostalosc krystalizuje sie z 4-metylopentano- nu-2 uzyskujac 4,2 czesci (48%) l-{3-[4-/dwufenylo- metoksy/-l-piperydynylo]propylo}-l,3-dwuwodoro- -2H-benzimidazolonu-2 o temperaturze topnienia 149,2°C .Podobnie otrzymuje sie zwiazki o wzorze 33 (ta¬ blica 12).M H H CA CA CA CA CjHj-CHj CgHg-CHj H H H H H H H H CH, CHf CH, CA cA ca cyklohekjyl cyklohekgyl cykloheksyl H ; R1 H H H -Cl H -Cl H -Cl H H ff H H H H H H -Cl H H H -Cl fi -Cl] 6-Cl H Tablica 11 Zwiazki 0 wzorze 32 CnH2n (CH,), (CH,), (CH,), fCHJ, (CH,), (CH,), (CH,), (CH,), (CH,), (CH,), (CH,), (CH,)4 (CH,)4 (CH,)4 CH,-CH(CH,)-CH, CH,-CH(CH^-CH, . (CH,), (CH,), (CH^ (CH,), (CH,), (CH,), (CH,), (CH,), (CH,), | Ar1 CA C6H5 CA CA CA ca CeH5 CA CA CA CA CA CA 4-F-CA CA 4-F-CA CA CA CA CA CA CA CA CA CA CA Ar* CA 3-Cl-CA CA CA C(A CA CgH5 CA CA 4-F-CA 4-Cl-C6H4 CA 4-F-CA 4-F-CA CA 4-F-CA C6H5 CA CA CA CA CA CA CA CA 3C1-CA Zasada lub sól zasada 3HC1-H20 l/2CH8-CHOH-CH8 zasada zasada 3HC1-H20 zasada 3HC1-3H,0 3HC1-H20 zasada zasada zasada zasada zasada zasada 3HC11/2H20 3HC11/2H20 zasada 3HC1H20 zasada 3HC1H20 3HC1H20 3HC1H20 zasada zasada zasada 3HC1-2H20 Tempera¬ tura top¬ nienia w °C 192,3 191,1 130,5 143,9 198,3 127,8 179,9 198,2 132,3 102,5 90,8 106 114,9 86,3 237,3 223,4 121,2 226,4 118,7 208,5 224,4 233,1 106,5 114,9 173,6 182,925 106 572 Tablica 12 Zwiazki o wzorze 33 B j wzór 24 j wzór 24 j wzór 24 wzór 24 -wzór 25 n 2 3 2 4 3 Ar1 C6H5 4-F-C6H4 4-F-C6H4 CeH5 C6H5 Ar2 CeH5 4-F-C6H4 4-F-C6H4 C6H5 C6H5 Zasada lub sól * HC1 HC11/2H20 HC11/2H20 zasada zasada • Temperatura topnienia w ° C 253,1 167,2 251,4 152 110,2 PL PL PL PL PL