Przedmiotem wynalazku jest wielokanalowe urzadze¬ nie do manipulowania unieruchomionymi substancjami biologicznie czynnymi, w którym do wielu irurek pro¬ bierczych doprowadza sie co najmniej jeden ciekly od¬ czynnik. 5 Za pomocq urzadzen tego rodzaju mozna np. ozna¬ czac zawartosc hormonów w surowicy ludzkiej krwi.W szpitalach musza byc wykonywane duze ilosci takich i tym podobnych oznaczen w jak najkrótszym czasie. Is¬ totnym zagadnieniem jest problem automatyzacji pracy 10 tych urzadzen.Wszystkie znane obecnie urzadzenia, jak automaty do pipetowania lub zautomatyzowane urzadzenia przeply¬ wowe posiadaja duza wade, gdyz moga pracowac tylko szeregowo. Jak wiadomo kazda analizowana próbka 15 musi byc poddana calemu szeregowi operacji, takich jak: pipetowanie, odwirowywanie, dozowanie cieklych od¬ czynników itp., dotychczas jednak nie udalo sie jeszcze zbudowac urzadzenia, w którym operacje te mozna by bylo wykonywac równoczesnie 'j równolegle dla wiekszej 20 ilosci próbek.Wprowadzenie tak zwanej techniki „sitalej fazy", po¬ legajacej na tym, ze próbke badanej cieczy kontaktuje sie z unieruchomiona substancja, biologicznie czynna w postaci stalych czastek, umozliwia wprawdzie zastoso- 25 wanie systemu przeplywowego, co znacznie upraszcza metode analizy i wykonywanie niezbednych manipulacji, lecz szybkosc i ilosc wykonywanych analiz jest ograni¬ czona wskutek tego, ze poszczególne próbki musza byc analizowane kolejno.. 30 Celem wynalazku jest opracowanie rozwiazania urza¬ dzenia, za pomoca którego mozna równoczesnie i rów¬ nolegle analizowac wieksza ilosc próbek.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera usytuowana poziomo plyte podajaca, na której w regularnym porzad¬ ku umieszczone sa rurki probiercze, nastepnie usytowa- nq mad plyta podajaca plyte mocujaca z oprawkami, w których zamocowane sa irurki probiercze przez wcisnfieciie przy zblizeniu plyty podajacej i plyty podajacej na od¬ powiednia odleglosc. Kazda z oprawek jest polaczona poprzez kanal o przekroju mniejszym niz przeikrój opraw¬ ki z wielokanalowa pompa wyporowa, która zaleznie od potrzeby pracuje jako pompa ssaca lub tloczaca.Ponadto przewiiWiano: jest plyta (nosna, w kitónej znaj¬ duja sie wybrania przeznaczone do umieszczania próbek cieczy poddawanych analizie, przy czym rozmieszczenie tych wybran odpowiada rozmieszczeniu rurek probier¬ czych, a plyta mosna moze byc wymieniana na plyte podajaca. .Dzieki polaczeniu wyzej wymienionych elementów pow¬ stalo urzadzenie wielokanalowe, w którym caly zestaw rurek probierczych, umieszczonych w regularnym po¬ rzadku na plycie podajacej, zostaje równoczesnie i w jednym takcie roboczym polaczony z plyta mocujaca, a przez wymiane plyty podajacej na plyte nosna kazda rurka probiercza wprowadzona w zetkniecie z próbka poddawana analizie. Dzieki odpowiednim taiktom prze¬ laczania pompy wyporowej na pnace ssania lub tlocze¬ nia próbka zostaje najpierw zassana do rurki probier- 111646UH ¦; 3 ':': . ' ^ : l czej a nastepnie moze byc poddana dzialaniu róznych cieklych odczynników.Plyta nosna stanowi blok oporowy z otworami a na bloku oporowym ulozona jest wzglednie sztywna folia, w której, nad otworami bloku, znajdujq sie zaglebie- 5 nra przeznaczone do umlieszczanlia w nich cieklych pró¬ bek, przy czym zaglebienia te nie siegaja den otworów.Przez zastosowanie folii jednorazowego uzycia, przezna¬ czonej do wyrzucenia po uzyciu, uzyskuje sie dalsze przyspieszenie analiz, gdyz zbedne staje sie klopotliwe mycie naczyiniek do próbek.Rurki probiercze wykonane sq przede wszystkim z ela¬ stycznego materialu, przy czym sa one rozszerzone stoz- kowo do góry a Ikazda z oprawek w plycie mocujacej sklada sie z lejkowatej czesci wprowadzajacej i z cy¬ lindrycznej czesci trzymajacej, której srednica jest mniej¬ sza od najwiekszej zewnetrznej srednicy rurki. Takie wykonanie rurek probierczych i oprawek gwarantuje pewnosc polaczenia rurek z plyta mocujaca. Podczas przeplywu próbki przez rurke moze panowac w niej znaczne cisnienie wskutek wystepowania duzych oporów przeplywu, co wymaga zapewnienia mocnego polacze¬ nia miedzy rurka a plyta mocujaca.Korzystnie rurki probiercze maja taka dlugosc, aby 25 po odsunieciu bldku oporowego mozna bylo wyjac je z oprawek przez skosne ustawienie. Umozliwia to uchwy¬ cenie wszystkich rureik probierczych usytuowanych w pros¬ tej linii za pomoca odpowiedniego uchwytu, przy czym przez poruszanie tego uchwytu w plaszczyznie pionowej 30 rurki zostaja ustawione skosnie, co powoduje rozluznie¬ nie zamkniec wciskowych i wypadniecie rurek do otwo¬ rów uchwytu. Dzieki temu unika sie dotykania rurek probierczych reka jak równiez niebezpieczenstwa za¬ mianyrurek. 35 Rurki probiercze maja uformowane na obwodzie ze¬ wnetrznym wystepy, opierajace sie na krawedziach otwo¬ rów w plycie podajacej. Ruriki nalezy wprowadzac na plyte mocujaca z pewna sila, aby zapewnic szczelne zamkniecie wciskowe. Wystepy, znajdujace sie na zew- 40 netrznym obwodzie rurek, przeszkadzaja zakleszczeniu sie ich w plycie podajacej pod dzialaniem wyzej wspom¬ nianej sily.Pompa wyporowa moze byc pracujaca w przód i tyl pompa szlauchowa. Korzystnie jednak jest to pompa 45 skladajaca sie z kilku dzialajacych równoczesnie jedno¬ stek tlokowo-cylindrowych, polaczonych wezami z opraw¬ kami w plycie mocujacej.Korzystne zamocowanie tloków z jednej strony a cy¬ lindrów z drugiej strony na mogacych sie przesuwac 50 równolegle w stosunku do siebie plytach, zapewnia cal¬ kowicie synchroniczna i dokladna prace jednostek tlo¬ kowo-cyindrowych. Szczególni prosta Iconstlrdkcje uzys¬ kuje sie wówczas, gdy jednostki tlokowo-cylindrowe sa hermetycznymi strzykawkami precyzyjnymi. 55 . Przy wykonywaniu niektórych analiz moze byc wyma¬ gane oddzielne dodawanie dwóch odczyniików do prób¬ ki. W tym celu do kazdej oprawki doprowadzony jest drugi waski kanal, polaczony z druga wielokanalowa pompa wyporowa. Przez ten dodatkowy kanal moze byc M dodawany drugi odczynnik niezaleznie od pierwszego.Urzadzenie wedlug wynalazku jest urzadzeniiem wie¬ lokanalowym, którego uzycie powoduje przelom w dzie¬ dzinie automatyzacji a na liiz próbek surowicy, wykony¬ wanych technika stalejfazy. ** ¦'"¦ ¦ 4 Rrzedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku.Zasadnicza czesc urzadzenia stanowi stacjonarna, usy¬ tuowana poziomo plyta mocujaca 10. Na dolinej stronie plyty mocujacej znajduja sie liczne oprawki 12 roz¬ mieszczone w odpowiednim ukladzie geometrycznym.Oprawki te umieszczone sa w okreslonych odstepach w stosunku do siebie, w punktach przeciecia prostopa¬ dlych linii, tworzacych siatke.Oprawki 12 skladaja sie z czesci wprowadzajacej 14 o ksztalcie lejkowatym i z cylindrycznej czesci trzyma¬ jacej 16. Z czesci trzymajacej 16 prowadzi do góry waski kanal 18, konczacy sie w gwintowanym otworze 20.W otwór 20 moze byc wkrecony korek mocujacy o od¬ powiednim ksztalcie, do którego przymocowany jest osio¬ wo waz o srednicy odpowiadajacej w przyblizeniu sred¬ nicy kanalu 18.Gdy korek wkrecony jest w otwór 20, wówczas kanal 18 laczy sie bezposrednio z nie pokazanym na rysunku wezem, umieszczonym w srodku tego korka. Kazdy z wezy polaczonych jednym koncem z korkiem mocujacym, laczy sie z drugim Ikoncem z nie pokazanym na rysunku cylindrem jednostki tlokowo-cylindrowej. Ilosc oddziel¬ nych jednostek tlokowo-cylindrowych, jest dokladnie rów¬ na ilosci otw,orów 20 wzglednie oprawek 12.Tloki i cylindry przymocowane sa oddzielnie do umiesz¬ czonych równolegle do siebie oddzielnych plyt, przy czym jedna plyta moze przesuwac sie równolegle w stosunku do drugiej. Przesuwanie dokonywane jest za pomoca zebnika wrzecionowego i dozorowane przez odpowied¬ nie urzadzenie sterujace.W jednej z odmian urzadzenia jako jednostki tloko¬ wo-cylindrowe zastosowano z bardzo dobrym skutkiem hermetyczne strzykawki precyzyjne. Pojemnosc cylindrów jest tak dobrana, aby wystarczala do wykonania wielu analiz.Ponizej plyty mocujacej 10 umieszczona jest tafkze po¬ ziomo plyta nosna 22.Jak wskazano podwójna strzalka, plyta nosna 22 moze byc przestawiana w kierumku pionowym. Przestawianie dokonuje sie przede wszystkim hydraulicznie a skok, cze¬ stotliwosc oraz Szybkosc przestawiania regulowane sa za pomoca odpowiedniego urzadzenia sterujacego. W bloku oporowym znajduja sie otwory 24, których osie pokrywaja sie z osiami oprawek 12. Kazdej oprawce 12 jest wiec przyporzadkowany w polozeniu roboczym otwór 24. Na górnej powierzchni bloku oporowego 22 umiesz¬ czona jest folia 26 z zaglebieniami 28 w ksztalcie mi¬ seczek, w których umieszcza sie na poczatku badane próbki cieczy. Wazne jest przy tym, aby zaglebienia 28 zwisaly swobodnie w otworach 24.Poniewaz folia jest wykonana z gietkiego tworzywa, moze sie nieco poddawac przy nacisku.W oprawki 12, w ich cylindryczne czesci trzymajace 16, wsuwa sie irurki probiercze 30 i umocowuje przez wcis¬ niecie. Srednica zewnetrzna górnej czesci rurek pro¬ bierczych jest. nieco wieksza od srednicy wewnetrznej czesci trzymajacej 16. Podczas wsuwania rurek probier¬ czych 30 w oprawki górna czesc tych rurek ulega de- formacjli, co powoduje powstanie sily utrzymujacej inuirki pewnie w oprawkach 12, takze pod dzialaniem cisnie¬ nia.Blok oporowy 22 moze byc wymieniany na nie po¬ kazana na rysunku plyte podajaca. W plycie podajacej znajduje sie szereg otworów, Iktórych osie takie pokry-111646 wajq sie z osiami oprawek 12. Srednica otworów do¬ brana jest tak, aby dolna czesc rurek probierczych 30 mogla byc wprowadzana w nie z pewnym luzem. Na obwodzie dolnej czesci rurek probierczych 30 uformowa¬ ny jest wystep 32, który opierajac sie na brzegu otwo¬ rów plyty podajacej przeszkadza zakleszczaniu slie rurek w otworach tej plyty pod wplywem cisnienia dzialaja¬ cego wzdluz osi z góry na rurki.Wkladanie przygotowanych uprzednio, to znaczy na¬ pelnionych stala substancja biologicznlie czynna, rurek probierczych w plyte mocujaca. 10 odbywa sie w ten sposób, ze rurki probiercze 30 wtyka sie najperw w otwo¬ ry nie pokazanej na rysunku plyty podajacej.Nastepnie ustawia sie plyte podajaca na równiez nie pokazanej na rysunku prowadnicy lub uchwycie pod¬ nosnika hydraulicznego, stanowiacego czesc urzadze¬ nia, przy czym osie otworów plyty poikrywaja sie z osiami oprawek 12. Przy podnoszeniu plyty podajacej górne brzegi irurek probierczych 30 wchodza w czesci wpro¬ wadzajace 14 oprawek 12, po czym zostaja wsuniete az do górnego oporu w cylindryczne czesci trzymajace 16.Nastepnie plyta podajaca zjezdza ponownie na dól a rurki probiercze 30 pozostaja zawieszone w opraw¬ kach 12, gdyz rurki probiercze 30 nie ulegaja zaklesz¬ czeniu w otworach plyty podajacej wskutek spelnienia swej funkcji przez wystepy 32.Po wprowadzeniu rurek probierczych, nie pokazana na rysunku plyta podajaca zostaje wyjeta z urzadzenia i wymieniona na blok oporowy 22, na którym ulozona jest folia 26 z próbkami surowicy, umieszczonymi w za¬ glebieniach 28. Blok oporowy 22 zostaje podniesiony do góry za pomoca nie pokazanego na rysunlku pod¬ nosnika az do zetkniecia sie konców rurek probierczych 30 z dnami zaglebien 28, z równoczesnym lekkim od¬ ksztalceniem tych den.Nastepna czynnoscia jest zasysanie próbek surowicy do rurek probierczych. W tym celu zostaja troche cof¬ niete tloki strzykawek precyzyjnych, co powoduje obnize¬ nie cisnienia we wnetrzu rurek i zassanie cieklych próbek do rurek.Jezeli np. oznacza sie zawartosc hormonu w surowicy krwi, przy czym substancja biologicznie czynna jest prze¬ ciwcialo w postaci suchego proszku, wówczas pozos¬ tawia sie rurki w spokoju na przeciag czasu, w ciagu którego mlieszaniina proszku, przeciwciala z próbka su¬ rowicy ulega specznieniu na zel i zachodzi reakcja przeciwciala z analizowanym i znaczonym hormonem.Z chwila uplyniecia niezbednego czasu reakcji tloki strzykawek precyzyjnych przesuwaja sie do przodu, co powoduje przeplukanie rurek probierczych 30 odpowied¬ nia ciecza. Ciecz ta eliuuje próbke, to znaczy wyplukuje z niej nie zwiazane z przeciwcialem, znaczone i nie- znaczone hormony.Plyta mocujaca moze byc w tym celu zmodyfikowana przez doprowadzenie Ndo oprawki 12 dwóch kanalów za¬ miast jednego kanalu 18. Drugi kanal polaczony jest z druga, oddzielna pompa wyporowa i moze byc za¬ silany calkowicie niezaleznie. W tym przypadku do prób¬ ki tloczy sie pompa najpierw roztwór wskaznika izoto¬ powego, pozostawia przez pewien czas w spokoju w celu umozliwienia zadzialania i dopiero potem podaje poprzez kanal 18 roztwór buforowy, którym eluuje sie próbke i w ten sposób rozdziela zwiazany wskaznik od niezwiazartego.Odpowiednio przed lub po zakonczeniu eluowania opuszcza sie blok oporowy 22 do dolu, tak ie rarkl pro¬ biercze 30 zwisaja swobodnie pod plyta mocujaca. Na¬ stepnie chwyta sie rurki probiercze 30 specjalnie do 3 tego przeznaczonym uchwytem, wyjmuje je z oprawek 12 w plycie mocujacej 10 i przenosi do urzadzenia, w któ¬ rym oznacza sie analitycznie radioaktywnosc próbek.Uchwyt do wyjmowania rurek probierczych z plyty mocujacej posiada chwytntki dla poszczególnych rurek io usytuowanych wzdluz jednej linii, przy czym osie tych chwytników rozmieszczone sa, identycznie jaflc osie opra¬ wek 12, wzdluz jednej linii prostej. Uchwyt nasuwa sie od dolu na rurki probiercze 30 az do zetkniecia z plyta mocujaca 10 i przez poruszenie w plaszczyznie srodko- 15 wej wyjmuje rurki z oprawek 12. Jest to mozliwe dzieki elastycznosci materialu, z którego wykonane sa rurki, oraz z uwagi na wystarczajaca dlugosc rurek, umozli¬ wiajaca wykorzystanie zasady dzwigni.Taki sposób wyjmowania rurek probierczych z plyty 20 mocujacej zapobiega zamianie i pomyleniu rurek, jak równiez ich kontaminacji.Wyzej opisany sposób dzialania urzadzenia moze byc oczywiscie zmieniony zaleznie od wymagan wynikajacych z rodzajów wykonywanych analiz. Mozna takze dowolnie 251 zmieniac ilosc rurek, umieszczonych w jednej plycie mocujacej 10, przy czym skonstruowano juz pompy wie¬ lokanalowe, zawierajace do 92 kanalów. 30 Z a s t r z e ze nia patentowe 1. Wielokanalowe urzadzenie do manipulowania unie¬ ruchomionymi substancjami biologicznie czynnymi, w którym do wielu rurek probierczych doprowadza sie co 35 najmniej jeden ciekly odczynnik, znamienne tym, ze za¬ wiera usytuowana poziomo plyte podajaca, w której w regularnym porzadku umieszczone sa nurki probier¬ cze (30), nastepnie usytuowana nad plyta podajaca plyte mocujaca (10) z oprawkami (12), w których rurki 40 probiercze (30) zamocowane sa przez wcisniecie przy zbfizeniu plyty podajacej i plyty mocujacej (10) na od¬ powiednia odleglosc, a kazda z oprawek (12) jest po¬ laczona poprzez kanal (18) o przelkroju mniejszym niz przekrój oprawki (12) z wielokanalowa pompa wyporo- 45 wa, która zaleznie od potrzeby pracuje jako pompa ssaca lub tloczaca, oraz ze ponadto zawiera plyte nosna, w której znajduja sie wybrania przeznaczone do umiesz¬ czania próbek cieczy poddawanych analizie, przy czym rozmieszczenie tych wybran odpowiada /rozmieszczeniu 50 rurek probierczych (30), a plyta nosna jest przystosowa¬ na do wymiany na plyte podajaca. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze plyta nosna stanowi blok oporowy (22) z otworami (24) a na bloku oporowym (22) ulozona jest wzglednie sztyw- 55 na folia, w której nad otworami (24), znajduja sie za¬ glebienia (28), przeznaczone do umieszczanfia w nich cieklych próbek, przy czym zaglebienia (28) nie siegaja den otworów (24). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze $0 irurki probiercze (30) wykonane sa z elastycznego ma¬ terialu i rozszerzone stozkowo do góry, a kazda z opra¬ wek (12) sklada sie z lejlkowatej czesci wprowadzajacej (14) i z cylindrycznej czesci trzymajacej (16), której srednica jest mniejsza od najwiekszej zewnetrznej sred- $* nScy irurldi probierczej (30)111646 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze rurki probiercze (30) maja takq dlugosc, ze po odsu¬ nieciu bloku oporowego (22) daja sie wyjac z oprawek (12) przez skosne ustawienie. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze rurki probiercze maja uformowane na obwodzie zew¬ netrznym wystepy (32), opierajace sie na krawedziach otworów w plycie podajacej. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze pompa jest pracujaca w przód j w tyl pompa szlau- chowa. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze pompa sklada sie z szeregu dzialajacych równoczesnie 10 8 jednostek tlokowo-cyln'ndnowych, polaczonych wezami z oprawkami w plycie mocujacej (10). 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze tloki zamocowane sa z jednej strony a cylindry z drugiej strony na mogacych sie przesuwac równolegle w sto¬ sunku do siebie plytach. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 7 albo 8, znamienne tym, ze jedmostki tlokowo-cylindrowe stanowia hermety¬ czne strzykawki precyzyjne. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze do kazdej oprawki (12) doprowadzony jest drugi kanal, polaczony z druga wielokanalowa pompa wyporowa.LDA - Zaklad 2 - zam. 1652/81 - 100 szt.Cena zl 100 PL PL PL PL PL PL PL PL