Przedmiotem wynalazku jest suport narzedziowy do obrabiarek, zwlaszcza do tokarek i obrabiarek, w których wzgledny ruch pomiedzy narzedziem i przedmiotem obrabianym uzyski¬ wany jest przez ruch przedmiotu obrabianego.W znanych obrabiarkach krawedz tnaca narzedzia musi byc ustawiona w odpowiedniej pozycji wzgledem obrabianego przedmiotu, przez rozpoczeciem jego obróbki. Dotychczas bylo to osiagane przez zamontowanie narzedzia w obrabiarce a nastepnie ustawienie go w zadanej pozycji.Po kazdym zuzyciu sie lub zniszczeniu narzedzia konieczne bylo jego ponowne ustawienie lub tez wymiana i ustawienie. W wyniku tego wzrastal czas martwy obrabiarki, powodujac strate czasu produkcyjnego i wzrost kosztów.Celem wynalazku jest opracowanie suportu nastawnego do obrabiarek, w którym nastawianie wstepne narzedzia odbywa sie poza obrabiarka, umozliwiajacego latwa i szybka wymiane narze¬ dzia, dajacego sie zastosowac w obrabiarkach róznego typu, a którego montaz na suporcie narzedziowym obrabiarki nie wymaga lub wymaga tylko nieznacznej modyfikacji tego suportu, po czym mozliwejest szybkie, latwe i precyzyjne ustawienie narzedzia w obrabiarce bez ryzyka jego samoistnego odlaczenia oraz latwe jego usuniecie w razie zaistnialej potrzeby.Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze w suporcie zawierajacym uchwyt narzedziowy, wyposazony w elementy ustalajace i zaciskowe, laczace go z zamocowana do obrabiarki plyta podstawowa, uchwyt narzedziowy jest polaczony przesuwnie z plyta podstawowa za pomoca elementu ustalajacego, który stanowi korzystnie szyna ksztaltowa z podluznymi powierzchniami ustalajacymi.Suport zawiera ponadto zaciski, zamocowane w uchwycie narzedziowym, mocujace ten uchwyt do plyty podstawowej w zadanym polozeniu.Zaciski sa osadzone nieobrotowo w otworze w uchwycie narzedziowym ewentualnie w plycie podstawowej, a ich powierzchnie stykaja sie z dwóch stron z elementem ustalajacym.Zgodnie z korzystna cecha wynalazku uchwyt narzedziowy zawiera imak narzedziowy do zamocowania narzedzia, stykajacy sie z uchwytem powierzchnia oporowa, przy czym polozenie imaka narzedziowego wzgledem uchwytu narzedziowego jest ustalane za pomoca zespolu blokujacego.2 121003 Przedmiot wynalazku przedstawiony zostal w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia suport wedlug wynalazku w widoku z boku i w czesciowym przekroju, fig. 2 — suport w widoku z kierunku wskazanego strzalka na fig. 1, fig. 3 — fragment suportu w przekroju wzdluz linii 3-3 na fig. 1, w powiekszeniu, fig. 4 — suport w innym przykladzie wykonania w widoku z boku i w czesciowym przekroju, fig. 5 — fragment suportu z fig. 4 w widoku z góry, fig. 6 — fragment suportu w przekroju wzdluz linii 6-6 na fig. 4, w powiekszeniu, fig. 7 — fragment suportu w przekroju wzdluz linii 7-7 na fig. 5, w powiekszeniu, fig. 8 — zespól blokujacy suportu wedlug wynalazku w przekroju, fig. 9 — zespól blokujacy w innym przykladzie wykonania, w przekroju, fig. 10 — zespól blokujacy w suporcie wedlug wynalazku w innym przykladzie wykonania.Nastawny suport narzedziowy (fig. 1) sklada sie z uchwytu narzedziowego 10 i plyty podsta¬ wowej 12 z przymocowanym do niej ogranicznikiem 14. Plyta podstawowa 12 przy mocowana jest do obrabiarki 16. Ogranicznik 14 jest przymocowany do plyty podstawowej 12 w dowolny sposób na przyklad przy uzyciu srub i bolców ustalajacych. Uchwyt narzedziowy 10 wykonany jest zwykle jako prostopadloscian z utwardzonej stali zawierajacy w swej przedniej czesci uchwyt mocujacy 18 o znanej konstrukcji pozwalajacy na zamontowanie w znany sposób narzedzia 20, na przyklad przecinaka.Uchwyt narzedziowy 10 ma odpowiednio uksztaltowana powierzchnie 22 zawierajaca pewna ilosc równoleglych i równo od siebie oddalonych wystepów i uskoków o trójkatnym przekroju usytuowanych równolegle do dluzszego boku uchwytu narzedziowego 10. Powierzchnia 22 zazebia sie z powierzchnia 24 plyty podstawowej 12. Uksztaltowanie powierzchni 22 i 24jest identyczne co pozwala na ich wzajemna wspólprace (fig. 2). Sa mozliwe i inne uklady wspólpracy przy wykorzy¬ staniu przekrojów prostokatnych lub kolowych zapewniajacych suwliwosc uchwytu narzedzio¬ wego 10 wzgledem plyty podstawowej 12 tylko wzdluz jednej osi dzieki zwiekszeniu powierzchni styku obu elementów i ich wzajemnemu zazebianiu sie, co mechanicznie uniemozliwia poruszanie sie uchwytu 10 wzgledem plyty podstawowej 12 w innych kierunkach. Naciecia powierzchni powinny byc ze wzgledów ekonomicznych stosunkowo plytkie a uksztaltowanie powierzchni powinno umozliwic rozdzielenie obu elementów. Uksztaltowanie powierzchni 22, 24 zapobiega przesuwaniu sie wzgledem siebie uchwytu narzedziowego 10 i plyty podstawowej 12 wzdluz osi pionowej i wzdluz osi poziomej poprzecznej do zalozonego kierunku ruchu. Przesuwanie sie uchwytu narzedziowego 10 i plyty podstawowej 12 wzgledem siebie mozliwe jest tylko wzdluz osi poziomej prostopadlej do plaszczyzny rysunku (fig. 2).Plyta podstawowa 12 jest wykonana z prostopadlosciennego bloku utwardzonej stali i ma w przyblizeniu taka sama szerokosc jak uchwyt narzedziowy 10. Dolna powierzchnia 26 plyty podstawowej 12 spoczywa na obrabiarce 16 i jest do niej przymocowana na stale przy pomocy srub 28 przechodzacych przez otwory wykonane w wydrazeniu 30 plyty podstawowej 12 i zabezpieczo¬ nych nakretkami 32 wchodzacymi w podluzne wyciecia 34 w obrabiarce 16. Mozliwe jest takze bezposrednie przymocowanie plyty podstawowej 12 do powierzchni obrabiarki 16.Górna powierzchnia 24 plyty podstawowej 12 zawiera podluzne wyciecie 36 w ksztalcie litery T, w które wchodzi podluzny element ustalajacy 38 o odpowiadajacym wycieciu 36, ksztalcie co pozwala na ich wzajemne zazebianie sie. Wybranie 30 dla srub 28 wykonanejest wdnie wyciecia 36.Górna czesc elementu ustalajacego 38 ma ksztalt prostopadloscianu z wydrazonym po przeciw¬ nych stronach rowkami 40 i 42 w ksztalcie litery V. Rowki 40 i 42 maja dwie nachylone do srodka scianki boczne stanowiace powierzchnie ustalajace 44 i 46.Uchwyt narzedziowy 10 ma prostokatny otwór 48 wykonany w powierzchni 22 wspólbieznie z elementem ustalajacym 38, gdy uchwyt 10 i plyta podstawowa 12 ustawione sa w zadanym polozeniu. Odpowiednie luzy pomiedzy elementami ustalajacymi 38 i wycieciem 36 pozwalaja na przesuwanie uchwytu 10 wzgledem plyty 12 (fig. 2 i 3).Uchwyt narzedziowy 10 umiejscowiony jest w odpowiednim polozeniu dzieki wspóldzialaniu ogranicznika 14 i elementu oporowego 50. Element oporowy 50 jest wykonany jako sztywny bez mozliwosci regulacji lub ma srube nastawcza 52 z kolnierzem 54 opierajacym sie o powierzchnie tylna 56 uchwytu narzedziowego 10. Sruba nastawcza 52 ma na swym koncu powierzchnie oporowa 58, której ustawienie wzgledem uchwytu narzedziowego 10 okreslone jest przez ustawie-121 003 3 nie kolnierza oporowego 54 nakreconego na srube nastawcza 52, która moze chowac sie we wnetrzu uchwytu narzedziowego 10 dzieki wykonaniu w jego powierzchni tylnej otworowi 60.Wykonany na srubie nastawczej 52 klin 59 wchodzacy w rowek klinowy 61 wyciety w otworze 60 zabezpiecza srube 52 przed obrotem i ulatwia jej ustawianie. Po ustawieniu sruby 52 i kolnierza 54 we wlasciwej pozycji nalezy srube 52 zablokowac przez dokrecenie sruby 62 umieszczonej w otworze w srubie nastawczej 52 i wchodzacej w nawiercony w uchwycie narzedziowym 10otwór64 (fig. 1). Dostep do sruby 62 mozliwy jest dzieki szczelinie 63 w ograniczniku 14. Powierzchnia oporowa 58 sruby nastawczej 52 opiera sie o ogranicznik 14, w celu ustawienia uchwytu narzedzio¬ wego 10 w przewidzianej pozycji wzgledem plyty 12.Po ustawieniu uchwytu narzedziowego 10 wzgledem plyty 12 zostaje on w tej pozycji zabloko¬ wany przy uzyciu zespolu blokujacego 66.Zespól blokujacy 66 zawiera prostopadloscienny otwór 68 przechodzacy poprzecznie przez uchwyt narzedziowy 10 przecinajac wierzch elementu ustalajacego 38 i otworu 48. Do otworu 68 wsuniety jest zacisk 70 umieszczony po prawej stronie elementu ustalajacego 38 symetrycznie wzgledem znajdujacego sie po przeciwnej stronie zacisku 72. Oba zaciski 70, 72 maja ten sam przekrój co otwór 68 i moga sie w jego wnetrzu przesuwac bez mozliwosci obrotu. W zacisku 70 wykonany jest otwór 74 z nacietym gwintem o kierunku zwojów przeciwnym niz w otworze 76 przechodzacym przez zacisk 72. Przez otwory 74, 76 przechodzi sruba blokujaca 78 zawierajaca dwa odcinki gwintu 80 i 82 o odpowiednim kierunku zwojów. Kazdy z konców sruby blokujacej 78 zawiera otwór pod klucz 84co umozliwia obracanie sruby 78. Mozliwejest tez zastosowanie innego typu otworów umozliwiajacych uzycie róznego rodzaju kluczy. Srodkowa czesc sruby blokujacej 78 nie jest gwintowana i zawiera pierscieniowy rowek 86 wspólpracujacy z kolkiem 88zabezpiecza¬ jacym zespól blokujacy 66 przed wysunieciem po zdemontowaniu uchwytu narzedziowego 10 z plyty podstawowej 12. Kolek 88 umieszczony w otworze 90 przechodzi przez uchwyt narzedziowy 10 poczynajac od jego powierzchni czolowej i jest umiejscowiony przy pomocy sruby 92 (fig. 1).Kolek 88 ma wystarczajaca dlugosc aby zabezpieczyc oba zespoly blokujace 66jednak mozliwejest uzycie oddzielnych kolków.Wewnetrzny koniec zacisku 70 ma nachylona powierzchnie zaciskowa 94dopasowanaksztal¬ tem do scianki bocznej 44 elementu ustalajacego 38. Zacisk 72 ma nachylona powierzchnie zaciskowa 96 dopasowana ksztaltem do scianki bocznej 46 elementu ustalajacego 38. Obrót sruby blokujacej 78 powoduje zblizanie lub oddalanie sie od siebie zacisków 70 i 72. Gdy sruba blokujaca 78 obracana jest w kierunku powodujacym zblizanie sie zacisków 70 i 72, to zblizaja sie one do siebie az do momentu silnego docisniecia do powierzchni 44, 46 elementu ustalajacego 38, co powoduje mocne zwiazanie ze soba uchwytu narzedziowego 10 i plyty podstawowej 12. Obrót sruby blokujacej 78 w kierunku przeciwnym powoduje zwolnienie zacisków 70, 72, umozliwia rozdzielenie uchwytu narzedziowego 10 od plyty podstawowej 12 lub ich przesuniecie wzgledem siebie. Uzycie gwintów o przeciwnych zwojach przyspiesza montaz. Pierscieniowy rowek 86 jest szerszy niz kolek 88 co pozwala na lekki ruch sruby blokujacej 78 i w efekcie lepsze zablokowanie elementów a takze latwosc wymiany czesci. Elementy blokujace moga byc latwo usuniete przez wyjecia kolka 88 i wysuniecie ich przez otwór 68.Uchwyt narzedziowy 10 moze byc zdjety z plyty podstawowej 12 przez zsuniecie do wzdluz osi wzdluznej lub przez podniesienie do góry po uprzednim calkowitym rozsunieciu zacisków 70 i 72.Zespoly blokujace 66 dostepne sa z obu stron uchwytu 10, co czyni to szczególnie uzytecznym w przypadku obrabiarek o latwym dostepie bocznym.Przy zastosowaniu suportu narzedziowego wedlug wynalazku w przypadku zaistnienia konie¬ cznosci wymiany narzedzia w wyniku zuzycia, zniszczenia itp. nalezy zwolnic zespólblokujacy 66i zsunac uchwyt narzedziowy 10 z plyty podstawowej 12, po czym natychmiast moze zostac nasu¬ niety nowy uchwyt z nowym narzedziem, co jest niezwykle latwe dzieki obecnosci powierzchni oporowej 58 i ogranicznika 14. Nastepnie nalezy zacisnac elementy blokujace 66.Usuniete narzedzie, jak równiez to, które nie bylo w uzyciu musza byc ustawione do kolejnego wykorzystania poprzez wstawienie ich do odpowiedniego uchwytu lub urzadzenia o tych samych punktach odniesienia i plaszczyznach jakie sa okreslone przez pofalowana powierzchnie 24 plyty podstawowej 12 i powierzchnie oporowa ogranicznika 14. Pofalowana powierzchnia 24 plyty4 121 003 podstawowej 12 ustala polozenie uchwytu 10 w dwóch plaszczyznach a ogranicznik 14 w trzeciej.Po zalozeniu nowego narzedzia nalezy tak ustawic element oporowy 50, aby powierzchnia tnaca noza ustawiona byla w odpowiedniej pozycji wzgledem wszystkich trzech plaszczyzn.Uchwyt narzedziowy 10 zostaje nastepnie przymocowany do plyty podstawowej 12 i dzieki prawidlowemu ustawieniu narzedzia mozliwe jest jego natychmiastowe uzycie. Dzieki temu zmniejsza sie znacznie czas przestoju obrabiarki. Jezeli konieczna jest drobna korekcja ustawienia narzedzia jest to dokonane przez regulacje polozenia elementu oporowego 50. Przed regulacja konieczne jest zwolnienie zespolów blokujacych 66, które nastepnie sa ponownie zacisniete.Zespól blokujacy uchwyt narzedziowy 10 na elemencie ustalajacym 38 zawiera zacisk 100, zwykle cylindryczny umieszczony w pionowym otworze 102 w uchwycie narzedziowym 10. Dolny koniec zacisku 100 zawiera podluzne wyciecie, (fig. 6) o dwóch nachylonych powierzchniach 104 i 106 wspólpracujacych ze sciankami bocznymi 44 i 46 elementu ustalajacego 38. Zacisk 100 ma pionowy otwór 108, w który wkrecona jest sruba blokujaca 110 majaca na swym górnym koncu naciecie pod klucz 112 i kryze 114. Pomiedzy kryza 114 a uchwytem narzedziowym 10 umieszczona jest podkladka 116 o srednicy wiekszej niz srednica otworu 102.Obrót sruby blokujacej 110 w kierunku powodujacym wyciaganie zacisku 100 spowoduje silne polaczenie uchwytu narzedziowego 10 z plyta podstawowa 12. Wymiary zacisku 100 zapewniaja odpowiedni luz umozliwiajacy latwe jego przesuwanie az do calkowitego zablokowania. Po obrocie sruby blokujacej 110 w kierunku przeciwnym nastepuje zwolnienie nacisku zacisku 100na element ustalajacy 38, co pozwala na przesuniecie uchwytu narzedziowego 10 wzgledem plyty podstawowej 12. Zdjecie uchwytu 10 z plyty podstawowej 12 dokonuje sie przez zsuniecie go wzdluz osi wzdluznej lub tez przez podniesienie do góry po calkowitym wykreceniu sruby blokuja¬ cej 110. Zastosowanie podkladki w ksztalcie litery C pod kryze 114 sruby blokujacej umozliwia zdjecie uchwytu narzedziowego 10 bez zacisków 100.Imak narzedziowy 120 zawiera wystajacy ku tylowi element 122 majacy na swej wewnetrznej powierzchni wybranie 124 i wspólliniowy z nim otwór 126 przechodzacy od wybrania 124 az do zewnetrznej powierzchni elementu 122 majacy rowek klinowy 125. Do otworu 126 wsunieta jest sruba blokujaca 127 majaca na swym zewnetrznym koncu nakrecony na gwint kolnierz nastawczy 128. W czesci srodkowej klin 129 a na koncu nakretke blokujaca 130, przy czym wewnetrzny koniec sruby blokujacej 127 posiada powierzchnie oporowa 132 opierajaca sie na powierzchni bocznej 134 uchwytu. Elementy te spelniaja te sama funkcje co element oporowy 50 w przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 1-3. Kolnierz nastawczy 128obracanyjest do momentu, gdy opierajac sie o element 122 i powierzchnie 132 spowoduje wlasciwe ustawienie imaka narzedziowego 120 wzgle¬ dem uchwytu narzedziowego 10, po czym dokreca sie nakretke blokujaca 130 dla zablokowania wszystkich elementów.Narzedzie moze byc szybko i latwo zdjete z uchwytu narzedziowego przez zwolnienie zespolu blokujacego 66 umieszczonego w otworze 68* i zsuniecie lub podniesienie uchwytu narzedziowego.Ustawienie narzedzia i uchwytu narzedziowego jest nastepnie sprawdzone i skorygowane przez obrócenie sruby 127 po umocowaniu calego zespolu w urzadzeniu do ustawiania wykorzystujac jako punkty odniesienia pofalowana powierzchnie 22/ i powierzchnie oporowa 132. Nastepnie uchwyt narzedziowy moze byc szybko ponownie zamontowany przez zetkniecie powierzchni 22*, 24' i wlasciwie ustawiony przy uzyciu tych samych punktów odniesienia, po czym zaciska sie zespól blokujacy 66' unieruchamiajacy uchwyt narzedziowy.Dokladne ustawienie narzedzia moze byc dokonywane juz po zamontowaniu uchwytu do obrabiarki przez zwolnienie elementów blokujacych i wlasciwe ustawienie elementu oporowego 50 lub sruby blokujacej 127 i nastepnie ponowne ich zablokowanie.Element ustalajacy 38a (fig. 8) jest elementem o znanym ksztalcie jaskólczego ogona wsunie¬ tym w odpowiadajace mu ksztaltem wyciecia 36a. Ten rodzaj polaczenia potrzebuje stosunkowo mniejszej glebokosci wyciecia w porównaniu do wyciecia w ksztalcie litery Ti moze byc uzywane w obrabiarkach majacych wyciecie tego typu.Element ustalajacy 38b (fig. 9) stanowi jeden element z plyta podstawowa 12. Ten rodzaj polaczenia jest duzo mocniejszy i odpowiedni dla duzych obrabiarek. Dowolny z trzech rodzajów elementu ustalajacych 38\ 38a, 38b moze byc wykorzystywany i zastosowany zarówno pomiedzy121003 5 plyta podstawowa 12 z uchw7tem narzedziowym 10 jak i uchwytem narzedziowym 10, uchwytem mocujacym zaleznie od konkretnych potrzeb. Wszystkie elementy ustalajace 38*, 38a, 38b maja dlugosc wystarczajaca, aby umozliwic zastosowanie potrzebnej ilosci zespolów blokujacych 66, 66 Element ustalajacy 38 (fig. 10) przechodzi pod uchwytem narzedziowym 10 az do konca plyty podstawowej 12 i sluzy takze do umocowania ogranicznika 14a. Ogranicznik 14a jest przymoco¬ wany do plyty podstawowej 12 przy uzyciu zespolu blokujacego 66a. Takierozwiazanie daje duza swobode w ustawieniu, gdyz mozna przesuwac nie tylko uchwyt narzedziowy 10 ale i ogranicznik 14a.Wyciecie 34 w ksztalcie litery T moze byc na tyle szerokie, aby mozliwe bylo przesuniecie poprzeczne uchwytu mocujacego wzgledem plyty podstawowej ojedno wyciecie w powierzchniach 22 i 24.Suport wedlug wynalazku znajduje zastosowanie w wielu rodzajach obrabiarek takich jak tokarki gwinciarki, tokarki uchwytowe i przystosowanyjest do montazu na glowicy rewolwerowej, saniach poprzecznych, suwaku badz tez innych typach suportu narzedziowego obrabiarki.Suport wedlug wynalazku umozliwia zamocowanie prawie wszystkich standardowych typów narzedzi takich jak przecinak, nóz boczny, imak kolankowy itd. Przykladowo suport przedsta¬ wiony na fig. 1-3 podtrzymuje przecinak, zas fig. 4-7 pokazuja zamocowanie noza bocznego, jednak kazdy z przedstawionych przykladów wykonania przystosowany jest do podtrzymywania wszystkich typów narzedzi.Zastrzezenia patentowe 1. Suport narzedziowy do obrabiarki, zawierajacy uchwyt narzedziowy, wyposazony w ele¬ menty ustalajace i zaciskowe, laczace go z plyta podstawowa, zamocowana do obrabiarki, zna¬ mienny tym, ze uchwyt narzedziowy (10) jest polaczony przesuwnie z plyta podstawowa (12) za pomoca elementu ustalajacego (38, 38\ 38a, 38b), który stanowi korzystnie podluzna szyna ksztaltowa z podluznymi powierzchniami ustalajacymi (44,46). 2. Suport wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera zaciski (70, 72, 100) zamocowane w uchwycie narzedziowym (10), mocujace uchwyt narzedziowy (10) do plyty podstawowej w zada¬ nym polozeniu. 3. Suport wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze zaciski (70,72,100) sa osadzone nieobrotowo w otwprze (68,68\ 102) w uchwycie narzedziowym (10) ewentualnie w plycie podstawowej (12), a ich powierzchnie zaciskowe (94, 96, 104, 106) stykaja sie z dwóch stron z elementem ustalajacym (38, 38V38a,38b). 4. Suport wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uchwyt narzedziowy (10) zawiera imak narze¬ dziowy (120) do zamocowania narzedzia (20) stykajacy sie z uchwytem narzedziowym (10) powierzchnia oporowa (132), przy czym polozenie imaka narzedziowego (120) wzgledem uchwytu narzedziowego (10) jest ustalone za pomoca zespolu blokujacego (66).121003 TFT t.-L SJ j Ui«ii.' iii', ii) Uli U i_iV w7 I I ' M uJUkiF k jiiiilujulu' k . I Lii y^ JEE W 7/ "4- „ ,"Ji"T"iir^8-"-ri--rrfan, ii—4 '' X n ii b+-"l!rv FTi121 003 FTi sK.uJJr121003 lETi i-i tt: i i- .ID.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL PL PL PL PL