Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych dwusiarczków benzimidazolu o ogól¬ nym wzorze 1, w którym R1 oznacza atom wodo¬ ru lub grupe —COOR5, gdzie R* oznacza rodnik Ci-4 alkilowy, R2 oznacza atom wodoru lub chlo¬ rowca, rodnik Ci_e alkilowy, rodnik trójfluoro- metylowy lub rodnik Ci-4 alkoksylowy.Termin „nizszy rodnik alkilowy", oddzielnie lub jako skladnik nazwy zlozonej, jak grupa alkoksy- lowa, grupa alkilotio itp., oznacza w niniejszym opisie nasycony, alifatyczny rodnik weglowodoro¬ wy o lancuchu prostym lub rozgalezionym, maja¬ cy 1—6, korzystnie 1—4 atomów wegla, jak me¬ tylowy, etylowy, n-propylowy, izopropylowy, n- -butylowy, izobutylowy, n-amylowy itp. Termin „atom chlorowca" obejmuje atomy wszystkich czterech chlorowców, tj. fluoru, chloru, bromu i jodu.Zwiazki o wzorze ogólnym 1 i ich sole sa no¬ we. Zwiazki o wzorze 1 sa uzyteczne jako pro¬ dukty przejsciowe w syntezie przeciwczerwiowych zwiazków i wykazuja same czynnosc grzybo- i czerwiobójcza i moga byc stosowane w rolnic¬ twie jako srodki przeciwgrzybowe, a w weteryna¬ rii jako srodki przeciwczerwiowe.Preparaty formuje sie metodami znanymi z li¬ teratury w postaci mieszanek proszkowych granu¬ latu, zawiesiny, emulsji, i mieszaniny do spryski¬ wania.Preparaty moga zawierac zwykle stale albo cie- 10 W 30 2 kle nosniki jak np. bentonit, kaolin, atapulgit, kwarc, wode oraz srodki powierzchniowo-czynne, srodki emulgujace, dyspergujace i stabilizujace.Preparaty mozna wytwarzac takze w formie kon¬ centratów (zawartosc substancji czynnej 20—60V»), które rozciencza sie do odpowiedniego stezenia bezposrednio przed stosowaniem.Korzystna klase zwiazków o wzorze 1, stano¬ wia te, w których R1 jest atomemi wodoru lub grupa metoiksykarbonyloaminowa, a R* jest ato¬ mem wodoru, chloru, bromu lub fluoru, grupa trójfluorometylowa, metylowa lub butylowa lub grupa metoksyiowa. Szczególnie uzytecznymi zwia- ' zkami o wzorze 1 sa nastepujajce pochodne: dwu¬ siarczek dwu-5i/12-metok8ykarbonyloamino/benziimi- dazolilu, dwusiarczek dwu-G-ZS-metoksykarbonylo- amino-6-metylo/-lbenzimidazolilu, dwusiarczek dwu- -5V2-metoksykarbonyloamino-6-butylo/benziinidazo- lilu, dwusiarczek dwu-5-/2-metoksykarbonyioamino- -6-foroino/toenziinidazolilu, dwusiarczek dwu-5-/|2- -rnetoksykaribonylo-amino-6-chloro/benzimiidazolilu, dwusiarczek dwu-5-/2-metoksykartonyloamino-6- -fluoro/benzimidazc-lUu, dwusiarczek dwu-5^/2-me- toksykarboinylQamino-6-tr6jfluoroimetylo/benzimida- zolilu, dwusiarczek dwu-5-i/|2-metoksykaribonyloami- no-^-metoksy/nbenzimidazolilu, dwusiarczek dwu-5- -/2 -metoksykarbonyloamino ~6-fenoksy/benziimidazo- Ulu i dwusiarczek dwu-5^/2-metoksykaribonyloaini- no-6-benzoksy/benzimidazolilu.Zwiazki o wzorze 1, w którym R1 oznacza atom 122 569122 569 wodoru otrzymuje sie dzialajac na zwiazek o wzorze 2, w którym R2 ma wyzej podane zna¬ czenie, cyjanamidem lub bromocyjanem, natomiast zwiazki o wzorze 1, w którym R1 oznacza grupe —COOR6 gdzie R5 ma wyzej podane znaczenie, otrzymuje sie dzialajac na zwiazek o wzorze 2, w którym R2 ma wyzej podane znaczenie zwiazkiem o wzorze 3, w którym R5 ma wyzej podane zna¬ czenie lub dzialajac na zwiazek o wzorze 1, w którym R1 oznacza atom wodoru, czynnikiem wprowadzajacym grupe —COOR5, takim jak zwiazek o wzorze X^COOR5 lub /nK/2CO, gdzie R5 ma wyzej podane znaczenie, a X oznacza atom *ctrtorowca i ewentualnie otrzymany zwia¬ zek o wzorze * r przeprowadza sie w farmakolo¬ gicznie dopuszczalna sol.Ijealfccje zwiazku o wzorze 2 z izotiomocznikiem o Azorze 3 przeprowadza sie ogrzewajac reagenty w rozpuszczalniku protonowym, w obecnosci kwa¬ su. Jako srodowisko reakcji mozna stosowac wode, rozpuszczalniki organiczne lub mieszanine wody z organicznym rozpuszczalnikiem, np. mieszanine woda-etanol. Reakcje korzystnie prowadzi sie przy wartosci pH — 3,6, zwlaszcza 3,5^—6. Do odpo¬ wiedniej wartosci pH doprowadza sie miesza¬ nine za pomoca kwasu nieorganicznego, jak sol¬ ny, siarkowy lub fosforowy lub organicznego, jak mrówkowy, octowy, propionowy, korzystnie octo¬ wy. Korzystna temperatura reakcji jest 50—100°C.Dobre wyniki uzyskuje sie prowadzac reakcje w temperaturze wrzenia mieszaniny. Produktem reakcji jest zwiazek o wzorze Ib.Zwiazek o wzorze la mozna przeprowadzic v w odpowiedni zwiazek o wzorze Ib dzialajac nan czynnikiem wprowadzajacym grupe -COOR5. Re¬ akcje prowadzi sie korzystnie w zasadowym roz¬ puszczalniku organicznym, np. w pirydynie, w temperaturze 0—100°. Jako czynnik wprowadza¬ jacy grupe kanboalkoksylowa stosuje sie jeden z czynników zwykle w tym celu stosowanych, np. chloromrówczan alkilu o wzorze X-COOR5.Zwiazek o wzorze la mozna równiez przepro¬ wadzic w zwiazek o wzorze Ib dzialajac nan weglanem dwualkilu o wzorze fRKJ^DO w obec¬ nosci równomolowej ilosci alkoholanu metalu al¬ kalicznego. Jako rozpuszczalnik korzystnie stosuje sie alkainol, zwlaszcza taki, którego rodnik alki¬ lowy jest identyczny ; z rodnikiem R5 weglanu dwualkilowego. Reakcje prowadzi sie w 20—120°C, korzystnie w temperaturze wrzenia uzytego roz¬ puszczalnika alkoholowego.Dla fachowca jest oczywiste, ze przedstawione w przykladach zwiazki mozna oznaczac dwoma sposobami, zaleznie od tego, czy numerowanie rozpoczyna sie od atomu N, czy tez od grupy NH. Tak wiec dwusiarczek dwu-5-/E-metoksykar- bonyloamino/benzimidazolilu mozna równiez naz¬ wac dwusiarczkiem dwu-6-/2-metoksykarbonylo- amino/benzimidazolilu.Przyklad I. 2,78 g dwusiarczku dwu-/3,4- -dwuaminofenylu i 6,0 g N^^dwumetoksykarbo- nyio-S-metyloizotiomocznika rozpuszcza sie w 100 ml 50P/o (objetosciowo) alkoholu, a do roz¬ tworu dodaje 1 ml kwasu octowego. Mieszanine 10 20 25 30 doprowadza sie do wrzenia i utrzymuje w tym stanie do ustania wydzielania metylomerkaptanu (okolo 3 godziny), odsacza wytracony dwusiar¬ czek dwu-5-/2-metoksykarbonylo/benzimidazolilu, przemywa go i suszy. Otrzymuje sie 4,2 g (wy¬ dajnosc 95°/o) produktu o temperaturze topnienia 328°C (z rozkladem).Przyklad II. 8,8 g wodorotlenku sodu roz¬ puszcza sie w 50 ml wody, a do rozftworu dodaje 4,2 g cyjanamidu. Mieszanine oziebia sie do 10°C i dodaje do niej 9,4 g chloromrówczanu metylu, w ciagu 30—45 minut. Calosc miesza sie w cia¬ gu dalszej 0,5 godziny i dodaje do roztworu 13,9 g dwusiarczku dwu-/3,4-dwuamino/fenylu w 200 ml 15 75°/o (objetosciowo) alkoholu. Mieszanine doprowa¬ dza sie do wrzenia z za pomoca stezonego kwasu solnego utrzymuje w zakresie pH 3—4.Po uplywie 90 minut mieszanine oziebia sie * do temperatury pokojowej i odsacza wytracony produkt. Otrzymuje sie 19,0 g dwusiarczku dwu- -5-/2-metoksykarbonyloamino/-benzimidazolu o tem¬ peraturze topnienia 325°C (z rozkladem).Przyklad III do IX. Postepujac jak w przy¬ kladach I i II z dwusiarczku dwu-/2-metylo-,4,5- ^dwuamino/fenylu, dwusiarczku dwu-/2-fou!tylo-4,6- -dwuamino/fenylu, dwusiarczku dwu-/2-ibroino-4,5- -dwuamino/fenylu, dwusiarczku dwu-/2-chloro-4,5- -dwuamino/fenylu, dwusiarczku dwu-/2-fluoro-4,5- -dwuamino/fenylu, dwusiarczku dwu-/2-trójfluoro- metylo-4,5-dwuamino/fenylo, dwusiarczku dwu-/2- -metoksy-4,5-dwuaminoi/fenylu, otrzymuje sie od¬ powiednio dwusiarczek dwu-5-/12-metoksykarbony- loamino-6-metyloyibenzimidazoliiu, temperatura top- nienia 305—a0°C, dwusiarczek dwu-5-/2-metoksy- karbonyloamino-6-butyio/benzimidazolilu, tempera¬ tura topnienia 295—8°C, dwusiarczek dwu-5n/2- -imetoksykarbonyloamino-6-bromo/benzimidazolilu, temperatura topnienia 3)10°C (z rozkladem), dwu¬ siarczek dwu-5-/2-metoksykarbonyloamino-6-chlo- ro/benzimidazolilu, temperatura topnienia 305— —10°C (z rozkladem), dwusiarczek dwu-5-/2-me- toksykarbonyloamiino-6-fluoro./benzimidazolilu, tem¬ peratura topnienia 285—8°C, dwusiarczek dwu-5- 45 -/2-metoksykarbonyloamino-6-tr6jfluorometylo^ben- zimildazolilu, temperatura topnienia powyzej 340°C, oraz dwusiarczek dwu-5-/2-metoksykarbOTiyloami- no-6-metoksy/benzimidazolilu, temperatura topnie¬ nia 297—300°C. 50 Przyklad X. 2,78 g dwusiarczku dwu-/3,4- -dwuamino/fenylu rozpuszcza sie w 70 ml alko¬ holu, a do roztworu dodaje 2,12% g bromocyjanu •rozpuszczonego w 10 ml alkoholu. Mieszanine po¬ zostawia sie w spoczynku w ciagu nocy, po czym ^ 55 oddestylowuje alkohol, a pozostalosc rozpuszcza w wodzie i alkalizuje wodorotlenkiem sodu. O- trzymuje sie 3,0 g (wydajnosc 90"%) dwusiarczku dwu-5-/2-aminoyibenzimidazolilu o temperaturze topnienia 245°C, z rozkladem. 60 Przyklad XI. 2,78 g dwusiarczku dwu-/3,4- -dwuamino/-fenylu rozpuszcza sie w 1,7 ml 371% kwasu solnego, a do roztworu wkrapla roztwór 0,92 g cyjanamidu w 1 ml wody. Mieszanine re¬ akcyjna utrzymuje sie w ciagu 60 minut w 100°C, •5 dodaje 0,9 g wodorotlenku sodu w postaci 40%122 569 5 6 roztworu i utrzymuje w temperaturze 100°C do ustania wydzielania amoniaku. Po oziebieniu wy¬ traca sie dwusiarczek dwu-5-/2-amino/-benzimida- zolilu. Waiga: 2,70 g ¦ (8i,/o). Temperatura topnie¬ nia: 245°C (z rozkladem).Przyklad XII. 3,32 g dwusiarczku dwu-5-/2- -amino/benzimidazolilu rozpuszcza sie w 300 ml pirydyny, a do roztworu dodaje, przy chlodzeniu, 2,0 g chloTomrówczanu metylu. Mieszanine pozo¬ stawia sie w spoczynku w ciagu nocy, po czym w ciagu 90—120 minut grzeje na lazni z goraca woda. Pod zmniejszonym cisnieniem oddastylowu- je sie pirydyne, na pozostalosc wylewa wode, a wytracone krysztaly odsacza, przemywa i suszy.Otrzymuje sie 3,4 g dwusiarczku dwu-5-/2-meto- ksykarbonyloammó/-benzimidazolilu. Wydajnosc 78P/*, temperatura topnienia 325°IC (z rozkladem).Przyklad XIII. 3,32 g dwusiarczku dwu-5-/B- -amino/benzimidaizolilu rozpuszcza sie w 30 ml alkoholu metylowego, a do roztworu dodaje 1,80 g weglanu dwumetylu i 0,46 g metalicznego sodu rozpuszczonego w 30 ml alkoholu metylowego.Mieszanine utrzymuje sie w ciagu godziny we wrzeniu. Z, kolei mieszanine zakwasza sie kwa¬ sem octowym (do pH 5,5—6) i odsacza wytraco¬ ny dwusiarczek dwu-5-/2-metoksykarbonylo-amino/ /benzimidazolilu. Waga: 4,1 g (92,5%), temperatura topnienia 325°C (z rozkladam).Przyklad XIV do XXI. Sposobem z przy¬ kladu XII lub XIII z nastepujacych dwusiarcz¬ ków dwu-5-/2-amino/benzimidazolilu: dwusiarczek dwu-S-^-amino-e-metylo/benzimidazolilu, dwusiar¬ czek dwu-5-/2-amiino-6^butyio/benzimidazolilu, dwu¬ siarczek dwu-5-/2-amino-6-(bromo/benzimidazolilu, dwusiarczek dwu-5-/2-amino-6-chlofo/!benzimidazoli- lu, dwusiarczek dwu-5-y2-armno-6-flouroi/benzimida- zolilu, dwusiarczek dwu-5-/2-amino-6-tr6jfluorome- tylo/benzimidazolilu, dwusiarczek dwu-5-/2-amino- -6-metoksy/benzimidazolilu, otrzymuje sie odpowie¬ dnio nostepujace produkty: dwusiarczek dwu-5-/2- -metoksykarbonyloamino-6Hmetylo/benzimidazolilu, temperatura topnienia 305—3ftO°C, dwusiarczek dwu-5-/2-imetoksykarbonyloamino-6-butylo/-foenzi- midazolilu, temperatura topnienia 295—298°C, dwu¬ siarczek dwu-5-/2-metoksykarbonyloamino-6-bromo/ /benzimidazolilu, temperatura topnienia 310°C (z rozkladem), dwusiarczek dwu-5-2-metoksykarbony- loamino-6-chloro/benzimidazoiilu, temperatura top¬ nienia 305—310°C (z rozkladem) dwusiarczek dwu- -5-/2-metoksykarfoonylo-6-fluoro/benzimidazoliIu, temperatura topnienia 28<5—288°C, dwusiarczek dwu-5-/2-metoksy-karbonyioamino-6-tr6ijfluorome- tyloyibenzimidazolilu, temperatura topnienia powy¬ zej 340°C, oraz dwusiarczek dwu-5-/2-rnetoksykar- bonyloamino-6-imetoksy/ibenzimidazolilu, temperatu¬ ra topnienia 297—300°C.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych dwusiarczków benzimidazolu o wzorze 1, w którym R1, oznacza atom wodoru, grupe o wzorze COOR5, w któ¬ rym R* oznacza rodnik Ci_4 alkilowy, R2 ozna¬ cza atom wodoru, lub chlorowca, rodnik C±-% al¬ kilowy, rodnik trójfluorometylowy albo grupe Ci_4 alkoksylowa, oraz soli tych zwiazków, snu- mienny tym, ze na zwiazek o wzorze 2, w ktÓ- * rym R2 ma wyzej podane znaczenie, dziala sie cyjanamidem i ewentualnie na zwiazek o wzo¬ rze 1, w którym R1 oznacza atom wodoru, dziala sie czynnikiem wprowadzajacym grupe -COOR*, jak zwiazek o wzorze X-COOR5 lub fiRKMjCO, 10 w których to wzorach R5 ma wyzej podane zna¬ czenia, a X oznacza atom chlorowca i ewentual-, nie otrzymany zwiazek o wzorze 1 przeprowadza sie w sól. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, W ze reakcje prowadzi sie w srodowisku wodnym, w obecnosci nieorganicznego kwasu, a produkt wyodrebnia przez dzialanie na mieszanine reak¬ cyjna nieorganiczna zasada lub weglanem metalu alkalicznego. 20 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na zwiazek o wzorze la, w którym R2 ma wyzej podane znaczenie dziala sie zwiazkiem o wzorze X-COOR5 w obecnosci organicznego roz¬ puszczalnika, korzystnie w pirydynie, w tempe- 25 raturze 0—100^ lub w nizszym alkanolu, korzy¬ stnie w etanolu, w temperaturze 0—4DQC. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na zwiazek o wzorze la, w którym R2 ma wyzej podane znaczenie dziala sie weglanem dwu- 30 alkilu o wzorze /R50/2CO, w obecnosci alkoholanu metalu alkalicznego i alkoholu, którego rodnik alkilowy jest identyczny z rodnikiem R5 weglanu dwualkilu, w temperaturze 20 do 120°C, korzy¬ stnie w temperaturze wrzenia mieszaniny reak¬ cyjnej. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako materialy wyjsciowe stosuje sie zwiazki o wzorze 2, X-COOR5 i /R5Q/2CO, w których R2 oznacza atom wodoru, a R5 oznacza rodnik metylowy. 6. Sposób wytwarzania nowych dwusiarczków benzimidazolu o wzorze 1, w którym R1, ozna¬ cza atom wodoru albo grupe o wzorze COOR5, 45 w którym R5 oznacza rodnik Ci_4 alkilowy, R2 oznacza atom wodoru, lub chlorowca, rodnik Ci_e alkilowy, rodnik trójfluorometyIowy lub rodnik Ci_4 alkoksylowy, oraz soli tych zwiazków, zna¬ mienny tym, ze na zwiazek o wzorze 2, w któ- 50 ryra R2 ma wyzej podane znaczenie, dziala sie bromocyjanem i ewentualnie na zwiazek o wzo¬ rze 1, w którym R1 oznacza atom wodoru dziala sie czynnikiem wprowadzajacym grupe -COOR5, jak zwiazek o X-COOR5 lub /RSO/gCO, w któ- 56, rych to wzorach R5 ma wyzej podane znaczenia, a X oznacza atom chlorowca i ewentualnie otrzy¬ many zwiazek o wzorze 1 przeprowadza sie w ^ sól. 7. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, 60 ze na zwiazek o wzorze la, w którym R2 ma wyzej podane znaczenie dziala sie zwiazkiem o wzorze X-COOR5 w obecnosci organicznego roz¬ puszczalnika, korzystnie w pirydynie, w tempe¬ raturze 0—100°C lub w nizszym alkanolu, ko¬ ra rzystnie w etanolu, w temperaturze 0—40°C. 35 4*122 569 8 8. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze na zwiazek o wzorze la, w którym R2 ma wyzej podane znaczenie dziala sie weglanem dwu- alcilu o wzorze /R50/2CO, w obecnosci alkoho¬ lanu metalu alkalicznego i alkoholu, którego rod¬ nik alkilowy jest identyczny z rodnikiem Re we¬ glanu dwualkilu, w temperaturze 20 do 120°C, korzystnie w temperaturze wrzenia mieszaniny re¬ akcyjnej. 9. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze jako materialy wyjsciowe stosuje sie zwiazki o wzorach 2, X-COOR5 i /RfiOfaCO, w których R2 oznacza atom wodoru, a R5 oznacza rodnik metylowy. 10. Sposób wytwarzania nowych dwusiarczków benzimidazolu o wzorze 1, w którym R1, ozna¬ cza grupe o wzorze COOR5, w którym R6 ozna- l* li cza rodnik Ci_4 alkilowy, R2 oznacza atom wo¬ doru, lub chlorowca, rodnik Ci_e alkilowy, rod¬ nik trójfluorometylowy lub rodnik Ci_4 alkoksy- lowy, oraz soli tych zwiazków, znamienny tym,. ze na zwiazek o wzorze 2 dziala sie zwiazkiem o wzorze 3, w którym R5 ma wyzej podane zna¬ czenia i ewentualnie otrzymany zwiazek o wzo¬ rze 1 przeprowadza sie w sól. 11. Sposób wedlug zastrz. 10, znamienny. tym, ze reakcje prowadzi sie w obecnosci wody i/lub organicznego rozpuszczalnika, korzystnie w wod¬ nym etanolu, przy pH 3—6, korzystnie w obec¬ nosci kwasu octowego. 12. Sposób wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze jako materialy wyjsciowe stosuje sie zwiazki o wzorach 2, 3, w których R2 oznacza atom wo¬ doru, a R5 oznacza rodnik metylowy. rzTr N NH-R WZÓR 1 -s=a, NH-COOR- WZÓR Ib122 569 R- -S- ^ N V-NH| N '- i H WZÓR la R2^VNH2 -S-k^-NH2 J2 WZCfR 2 R5OOCN = C - NH - COOR- SR5 WZÓR 3 PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL