Przedmiotem wynalazku jest uklad podlaczenia lampki sygnalizacyjnej w ukladzie ladowania akumulatora przez pradnice pojazdu.Znany powszechnie, konwencjonalny uklad podlaczenia lampki sygnalizacyjnej zawiera lampke polaczona szeregowo z wylacznikiem zaplonu pojazdu pomiedzy akumulatorem pojazdu i dodatkowym wyjsciem pradnicy pradu przemiennego, przy czym to dodatkowe wyjscie jest dola¬ czone poprzez uzwojenie wzbudzajace pradnicy pradu przemiennego i stopien wyjsciowy regula¬ tora napiecia pradnicy pradu przemiennego do koncówki uziemienia. Wówczas, gdy wylacznik zaplonu jest najpierw zamkniety, pradnica pradu przemiennego nie wytwarza zadnego sygnalu wyjsciowego i lampka zapala sie w wyniku pradu plynacego z akumulatora przez wylacznik zaplonu, lampke, uzwojenie wzbudzajace i stopien wyjsciowy regulatora napiecia. Prad ten zapew¬ nia równiez poczatkowe wzbudzenie uzwojenia wzbudzajacego. Wówczas, gdy pradnica pradu przemiennego pracuje, napiecie na dodatkowym wyjsciu wzrasta do napiecia akumulatora i wówczas nie wystepuje zadne napiecie na lampce.Znany uklad podlaczenia lampki sygnalizacyjnej zapewnia wskazanie jedynie ograniczonego zakresu prawodpodobnego wadliwego dzialania, które moze wystapic w ukladzie ladowania akumulatora. Znane sa równiez inne uklady podlaczenia lampki sygnalizacyjnej, zapewniajace dodatkowe funkcje sygnalizacyjne, lecz zaden nie okazal sie calkowicie zadawalajacy.Wedlug wynalazku uklad podlaczenia lampki sygnalizacyjnej w ukladzie ladowania akumula¬ tora przez pradnice zawiera uklad rezystorów dolaczonych do koncówek wyjsciowych uzwojenia twornika pradnicy pradu przemiennego, pare komparatorów napiecia, z których kazdy ma jedno wejscie dolaczone do wezla w tym ukladzie rezystorów i drugie wejscie dolaczone do odpowied¬ niego z dwóch zródel napiecia odniesienia utworzonego przez trzy rezystory oraz uklad zasilania lampki sygnalizacyjnej zawierajacy tranzystor wejsciowy i tranzystor wyjsciowy i majacy wejscie dolaczone do wyjsc komaparatorów napiecia.Wyjscia komparatorów napiecia sa polaczone za pomoca diod, a diody sa dolaczone do wejscia ukladu zasilania lampki sygnalizacyjnej zawierajacej tranzystor wejsciowy i tranzystor wyjsciowy.2 128 716 Do wejscia ukladu zasilania lampki sygnalizacyjnej zawierajacego tranzystor wejsciowy, tranzystor wyjsciowy, jest dolaczony kondensator, którego okladzina jest uziemiona a druga okladzina jest dolaczona do diod i do uziemienia poprzez dwa rezystory.Do ukladu rezystorów jest dolaczony rezystor laczacy wezel z koncówka akumulatora.Zaleta wynalazku jest zapewnienie ukladu podlaczenia lampki sygnalizacyjnej w ukladzie ladowania akumulatora przez pradnice pojazdu, który umozliwia wskazanie wadliwego dzialania w szerokim zakresie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu podlaczenia lampki sygnalizacyjnej w ukladzie ladowania akumulatora przez pradnice pojazdu dla ukladu wykorzystujacego trójfazowa pradnice pradu przemiennego i fig. 2 - schemat ukladu podlaczenia lampki sygnalizacyjnej w ukladzie ladowania akumulatora przez pradnice pojazdu dla ukladu wykrzystujacego jednofazowa pradnice pradu przemiennego z dzielonym uzwojeniem.Uklad ladowania akumulatora pokazany na fig, 1 zawiera pradnice pradu przemiennego z uzwojeniem 10 stojana czy twornika i uzwojenie wzbudzajace 11, które jest zasilane przez regulator 14 napiecia znanego typu, który wlacza i wylacza prad wzbudzajacy zgodnie z wartoscia chwilowa napiecia akumulatora 12 dolaczonego do uzwojenia 10 stojana przez trójfazowy, pelnookresowy prostownik 13.Nalezy zaznaczyc, ze prostownik nie ma obecnie konwencjonalnego, dodatkowego wyjscia do dostarczania pradu do uzwojenia wzbudzajacego, lecz uzwojenie wzbudzajace jest dolaczone do akumulatora 12 poprzez wylacznik zaplonu 15 pojazdu. Wyjscie regulatora 14 napiecia jest równiez dolaczone do akumulatora 12 poprzez wylacznik zaplonu, przy czym moga byc takze zastosowane inne polaczenia wyjscia regulatora 14 napiecia z akumulatorem 12(np.jak oznaczone przerywana linia na fig. 1).Uklad podlaczenie lampki sygnalizacyjnej pokazany na fig. 1 wkorzystuje sie uklad trzech rezystorów 16,17 i 18, które lacza koncówki wyjsciowe pradnicy pradu przeminnego z wezlem 19 i rezystorem 20 laczacym ten wezel z dodatnim zaciskiem akumulatora 12. Rezystory 16,17 i 18 maja rezystancje o równych wartosciach a rezystor 20 ma rezystancje stosunkowo duzej wartosci.Wezel 19 jest dolaczony do negujacego wejscia komparatora 21 napiecia i do nienegujacego wejscia komparatora napiecia 22. Trzy polaczone szeregowo rezystory 23, 24 i 25 sa wlaczone miedzy dodatni zacisk akumulatora 12 i uziemienie. Rezystor 24 ma rezystancje o wartosci wiekszej niz wartosc rezystancji rezystorów 23 i 25, które sa jednakowe. Wezel laczacy rezystory 23 i 24 jest dolaczony do negujacego wejscia komparatora 22 i wezellaczacy rezystory 24 i 25 jest dolaczony do nienegujacego wejscia komparatora 21. Wyjscia komparatorów 21, 22 sa dolaczone odpowiednio do anod diod 26, 27, których katody sa polaczone ze soba i dolaczone do wejscia ukladu zasilania lampki.Uklad zasilania lampki zawiera pare tranzystorów npn w ukladzie Darlingtona, którego tranzystor wejsciowy 28 ma baze dolaczona przez rezystor 29 do katod diod 26, 27. Emiter tranzystora 28 jest dolaczony do bazy tranzystora wyjsciowego 30, którego emiter jest dolaczony do uziemienia. Kolektory tranzystorów 28,30 sa polaczone ze soba i dolaczone przez rezystor 31 i lampke sygnalizacyjna 32 polaczone szeregowo do zacisku dodatniego akumulatora 12 poprzez wylacznik zaplonu 15. Na wejsciu ukladu zasilania lampki jest wlaczony kondnesator 33, którego jedna okladzina jest dolaczona do katod diod 26, 27 a druga okladzina jest uziemiona.Do wezla 19jest dolaczona takze katoda diody Zenera 34, której anoda jest dolaczona poprzez rezystor 35 do uziemienia. Anoda diody Zenera 34 jest równiez dolaczona do bazy tranzystora 28.Kondensator 33 moze rozladowac sie calkowicie przez rezystory 29 i 35 polaczone szeregowo, zapewniajac, ze napiecie wyjsciowe komparatora nie jest duze i dioda Zenera 34 nie przewodzi.Podczas normalnej pacy napiecie w wezle 19 zmienia sie od wartosci dwie trzecie napiecia akumulatora 12 do wartosci jedna trzecia napiecia akumulatora 12 przy czestotliwosci zaleznej od szybkosci pracy pradnicy pradu przemiennego. W tych warunkach napiecie w wezle 19 zawsze spada do zakresu ustalonego przez polaczone szeregowo rezystory 23, 24, 25 tak, ze napiecie wyjsciowe obu komparatorówpozostaja male. Napiecie szczytowe diody Zenera 34 jest wieksze niz dwie trzecie napiecia akumulatora 12 i w zwiazku z tym nie przewodzi ona tak, ze kondensator 33 pozostaje rozladowany i tranzystory 28, 30 nie wlaczaja sie.I 128716 3 Jezeli wystapi uszkodzenie wjednej (lub dwóch) fazach pradnicy pradu przemiennego, równo¬ waga faz zostanie zaklócona i napiecie w wezle 19 bedzie okresowo znajdowac sie poza okreslonymi wartosciami granicznymi. Przez caly czas napiecie w wezle 19 przekracza dwie trzecie napiecia akumulatora 12 lub spada ponizej jednej trzeciej napiecia akumulatora 12, napiecie wyjsciowe wlasciwego komparatora 21, 22 staje sie duze, ladujac gwaltownie kondensator 33 i wlaczajac tranzystory 28, 30. Lampa sygnalizacyjna 32 jest wówczas ciagle zapalona, jezeli kondensator 33 rozladowuje sie stosunkowo wolno przez rezystor 29.Jezeli pradnica pradu przemiennego nie wytwarza sygnalu wyjsciowego w wyniku tego, ze silnik zostal zatrzymany albo w wyniku uszkodzenia rozwarciowego w uzwojeniu wzbudzajacym, szczotkach lub regulatorze, rezystor 20 powoduje wzrost napiecia w wezle 19, skutkiem czego zostaje wlaczony komparator 22 i zapalona lampka sygnalizacyjna 32.Jezeli wystepuje uszkodzenie zwarciowe w regulatorze tak, ze prad wzbudzajacy jest przewo¬ dzony ciagle, amplituda sygnalu w wezle 19 wzrasta i lampka sygnalizacyjna 32 zostaje wlaczona podczas kazdej polówki okresu sygnalu wyjsciowego pradnicy pradu przemiennego przez diode Zenera 34 i rezystor 35. Gdy dioda Zenera 34 slabo przewodzi, lampka sygnalizacyjna 32 bedzie jedynie slabo wlaczona.Wszystkie elementy zawarte w ukladzie podlaczenia lampki sygnalizacyjnej sa korzystnie zawarte w ukladzie scalonym czy hybrydowym, zwiazanym z regulatorem 14 napiecia, lampka sygnalizacyjna 32 jest oddalona od regulatora 14 napiecia i niezaleznie dolaczona do wylacznika zaplonu 15. Jezeli polaczenie miedzy wylacznikiem zaplonu 15 i regulatorem 14 napiecia powinno byc rozlaczone, lampka sygnalizacyjna 32 bedzie nadal swiecic, poniewaz przy braku pradu wzbudzajacego pradnica pradu przemiennego nie bedzie wytwarzac znacznego sygnalu wyjscio¬ wego i tranzystory 28,30 zostana wlaczone przez diode Zenera 34. Uklad ten znajduje zastosowanie równiez w przypadku wykorzystywania w ukladzie przekaznika sterowanego przez wylacznik zaplonu w celu dolaczenia regulatora do akumulatora. Uszkodzenie przekaznika powoduje rów¬ niez zapalenie lampy wówczas, gdy wylacznik zaplonu jest zamkniety.Jezeli poprzez zmiany pradu z akumulatora nie mozna rozwiazac tych problemów, kompara¬ tory 21, 22 moga byc dolaczone bezposrednio do akumulatora 12 zamiast do wylacznika zaplonu 15, jak pokazano na rysunku.Schemat wedlug fig. 2 pokazuje jednofazowa pradnice pradu przemiennego z podzielona faza, z uzwojeniem stojana czy twornika w dwóch czesciach 50, 51 polaczonych szeregowo. Wspólny wezel dwóch czesci uzwojenia stojana jest dolaczony do dodatniego zacisku akumulatora 53. Dwa konce uzwojenia stojana sa dolaczone do katod dwóch diod 54,55, których anody sa dolaczone do uziemienia. Pradnica pradu przemiennego, tak jak poprzednio, ma uzwojenie wzbudzajace 11 przez regulator 14 napiecia.Katody diod 54, 55 sa równiez dolaczone do dwóch rezystorów 56, 57 majacych rezystancje o równych wartosciach które sa polaczone szeregowo z diodami 59, 59a i dolaczone do wezla 58 odpowiadajacego wezlowi 19 na fig. 1. Trzeci rezystor 61 majacy rezystancje o wartosci równej wartosci rezystancji kazdego z rezystorów 56,57 laczy wezel 58 z zaciskiem plusowym akumulatora 12. Kondensator 60 jest wlaczony miedzy wezel 58 i uziemienie. Wezel 58 jest dolaczony do wejsc dwóch komparatorów 62,63 odpowiadajacych komparatorom22,21 zfig. 1 i polaczone szeregowo rezystory 64, 65, 66 dostarczaja napiecie odniesienia na wejscia komparatorów 62, 63. W tym przypadku rezystory 64 i 66 maja rezystancje o równych wartosciach i rezystor 65 ma rezystancje o nieco mniejszej wartosci.Uklad zasilania lampki sygnalizacyjnej na fig. 2jest taki sam jak uklad zasilania pokazany na fig. 1 i nie wymaga ponownego opisywania.Napiecie w wezle 58 z fig. 2 zmienia sie przy normalnej, wlasciwej zrównowazonej pracy w ograniczonym zakresie równym w przyblizeniu polowie napiecia akumulatora 12. Jakiekolwiek odchylenie napiecia poza ten zakres powoduje wzrost do duzej wartosci jednego lub drugiego z sygnalów wyjsciowych komparatora, skutkiem czego lampa zapala sie. Kondensator 60 polepsza odpornosc na szumy ukladu, szczególnie przy malych szybkosciach, aby ksztalt przebiegu w wezle 58 jest w przyblizeniu równy przebiegowi sinusoidalnemu.Diody 59, 59a zapewniaja, ze przez rezystory 56, 57 i uzwojenie stojana nie przeplywa prad, gdy uklad nie pracuje.4 128 716 Pomimo tego, ze niniejszy wynalazek zostal opisany w zastosowaniu do pradnicy pradu przemiennego majacej uzwojenie stojana polaczone w konfiguracji trójkata i dla pradnicy pradu przemiennego majacej uzwojenie stojana z podzielona faza, moze on byc równiez zastosowany do pradnic pradu przemiennego majacych inne typy uzwojen stojana, takie jak uzwojenie polaczone w gwiazde.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad podlaczenia lampki sygnalizacyjnej w ukladzie ladowania akumulatora przez prad¬ nice pojazdu, wyposazony w pradnice pradu przemiennego majaca uzwojenie twornika,dolaczona do akumulatora ladowanego przez nia oraz dolaczona do nich lampke sygnalizacyjna, znamienny tym, ze zawiera uklad rezystorów (16, 17, 18; 56, 57) dolaczonych do koncówek wyjsciowych uzwojenia (10; 50, 51) twornika pradnicy pradu przemiennego, pare komparatorów(21,22; 62,63) napiecia, z których kazdy ma jedno wejscie dolaczone do wezla (19; 58) w ukladzie rezystorów (16, 17, 18; 56, 57) i drugie wejscie dolaczone do odpowiedniego napiecia odniesienia utworzonego z dwóch zródel napiecia przez rezystory (23, 24,25; 64,65,66) oraz uklad zasilania lampki sygnaliza¬ cyjnej (32) zawierajacy tranzystor wejsciowy (28) i tranzystor wyjsciowy (30) i majacy wejscie dolaczone do wyjsc komparatorów (21, 22; 62, 63) napiecia. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wyjscia komparatorów (21, 22; 62, 63) napiecia sa polaczone za pomoca diod (26, 27), a diody (26, 27) sa dolaczone do wejscia ukladu zasilania lampki sygnalizacyjnej zawierajacego tranzystor wejsciowy (28) i tranzystor wyjsciowy (30). 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze do wejscia ukladu zasilania lampki sygnalizacyj¬ nej zawierajacego tranzystor wejsciowy (28) i tranzystor wyjsciowy (30)jest dolaczony kondensator (33), którego jedna okladzina jest uziemiona a druga okladzina jest dolaczona do diod (26,27) i do uziemienia poprzez rezystory (29,35). 4. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do ukladu rezystorów (16, 17,18; 56, 57) jest dolaczony rezystor (20; 61) laczacy wezel (19; 58) z koncowa akumulatora (12; 53).128 716 FIG.I. 52 k) ¦=" FIG.2. PL PL PL PL PL PL PL PL