Przedmiotem wynalazku jest dwuobwodowy zawór zabezpieczajacy z urzadzeniem dlawiacym do ukladów hamulcowych pojazdów mechanicznych, skladajacy sie ze znanej obudowy, tloka, sprezy¬ ny przyspieszajacej oraz plywajacej plytki, która w przypadku uszkodzenia zabezpiecza Jeden z uszkodzonych obwodów przez zamkniecie gniazda zaworu* Znane sa zawory zabezpieczajace, które maja dodatkowe urzadzenia do pierwotnego napel¬ niania ukladu przy uszkodzonym jednym obwodzie, aby zabezpieczyc otwarcie zaworu zabezpie¬ czajacego nieuszkodzonego obwodu dla pierwotnego napelnienia. W ten sposób wyklucza sie przypadkowe otwarcie zaworu zabezpieczajacego uszkodzonego obwodu, poniewaz cala porcja dos¬ tarczonego czynnika cisnieniowego moze znowu ujsc przez nieszczelnosc uszkodzonego obwodu.Urzadzenia te skladaja sie ze stalych dlawików, które sa umieszczone równolegle do kazdego zaworu zabezpieczajacego kazdego obwodu i sa zabezpieczone za pomoca dodatkowych zaworów zwrotnych przed strumieniem wstecznym z danego obwodu.Inne znane zawory maja w strumieniu glównym dlawiki zmienne, w których wsuwa sie kule albo kolki w otwór, przez co odpowiednio do ustawienia kolka uzyskuje sie mniejszy lub wiekszy przekrój poprzeczny. Jeszcze inne zawory znane maja przy kazdym gniezdzie zaworu zabezpieczajacego podwójne gniazdo z mniejszym i wiekszym przekrojem poprzecznym, przy czym w danym przypadku najpierw powietrze przechodzi przez mniejszy przekrój poprzeczny i rów¬ niez uzyskuje sie dzialanie dlawiace. Dopiero po zadanym napelnieniu otwiera sie gniazdo o wiekszym przekroju poprzecznym i zwalnia caly przeswit. Przez dzialanie dlawiace uzyskuje sie cisnienie spietrzenia przed wszystkimi gniazdami zaworu zabezpieczajacego, przez co wszystkie zawory beda musialy sie otworzyc lub przy polaczeniu równoleglym uzyska sie pewne napelnienie obwodu przy pominieciu urzadzen zabezpieczajacych, przez co beda otwarte zawory zabezpieczajace nieuszkodzonego obwodu za pomoca narastajacego w obwodzie cisnienia.2 - 1 ^ 325 Wymienione rozwiazania sa opisane w opisie wylozen iowym .RFN nr 2 143 733 # opisie Z£losze4 niowym RFN nr 2 553 818 i opisie patentowym NRD nr 130 323* Wszystkie znane rozwiazania obok drogiej konstrukcji maja te wade, ze przy polaczeniu równoleglym przez dlawik moze w sposób ciagly uchodzic przy przeciekach czynnik cisnieniowy, a kule albo kolki w strumieniu glównym musza byc bardzo dokladnie wykonane, a ich dzialanie Jest bardzo mocno uzaleznione od podle¬ gajacego ciaglym wahaniom strumienia ladowania czynnika cisnieniowego* Okreslenie wymiarów dlawików stalych w strumieniu glównym Jest wiec niemozliwe z wymienionych wzgledów* Celem wynalazku Jest zapewnienie latwego pierwotnego napelnienia ukladu hamulcowego z is¬ tniejacym uszkodzonym obwodem tak, aby niezawodnie otworzyl sie zawór zabezpieczajacy nie- jszkodzonego obwodu i aby obwód ten sie napelnil. Po napelnieniu nieuszkodzonego obwodu przy dalszym normalnym funkcjonowaniu beda wyeliminowane ciagle straty spowodowane przeciekami przez dlawiki* Dla danych dwóch obwodów powinno byc wiec wystarczajace tylko jedno urzadzenie tego rodzaju. Uzaleznienie od natezenia przeplywu czynnika cisnieniowego bedzie w znacznym stopniu zmniejszone. Wyeliminowane takze bedzie zjawisko polegajace na tym, ze przy pierwot¬ nym napelnieniu w stosunkowo dlugim przedziale czasu wieksza czesc dostarczonego czynnika cisnieniowego moze uchodzic przez nieszczelnosci* Zadanie techniczne wynalazku polega na wyeliminowaniu wymienionych wad znanych rozwiazan, zmniejszeniu kosztów konstrukcji, zmniejszeniu wymagan dokladnosci wykonania i uzyskaniu pra¬ widlowego dzialania bez dodatkowych otworów dlawiacych, dodatkowych zaworów zwrotnych albo wymaganych podwójnych gniazd zaworów 1 przy znacznym wyeliminowaniu bezposredniej zaleznosci od natezenia przeplywu czynnika cisnieniowego* Zgodnie z wynalazkiem cel ten zostal osiagniety -dzieki temu, ze tlok sklada sie z dwóch czesci tlokowych, któr£ sa przesuwane osiowo wzgledem siebie i których osiowe przemieszcze¬ nie wzgledem siebie jest ograniczone za pomoca ogranicznika* Miedzy obiema czesciami tloka znajduje sie zmienne gniazdo dlawiace oraz dodatkowa sprezyna. Gniazdo dlawiace moze byc takze wykonane jako gniazdo uszczelniajace z otworem dlawiacym Wykonanym w sciance tloka, równoleglym do tego gniazda dlawiacego, który nie dziala po otwarciu gniazda uszczelniaja¬ cego* Na wejsciu urzadzenia zabezpieczajacego jest umieszczony zawór zwrotny.Przy napelnianiu pustego ukladu najpierw otwiera sie górny obwód znajdujacy sie z tylu za gniazdem dlawiacym za pomoca wymienionej sprezyny wyprzedzajacej. Za pomoca gniazda dla¬ wiacego ponizej tloka wytwarza sie cisnienie spietrzenia, które przedostaje sie takze przez dolne gniazdo plywajacej plytki i napelnia dolny obwód* Tak wiec w przypadku uszkodzenia górnego obwodu jest zapewnione to, ze przez istniejace tam dzialanie dlawiace napelni sie nieuszkodzony dolny obwód* Gniazdo dlawiace pozostaje zamkniete. Powyzej gniazda dlawiacego powstaja tak duze straty spowodowane przeciekami, dolny obwód napelnia sie powyzej okreslo¬ nego cisnienia, a nastepnie w zakresie naprezen otwierajacych i zamykajacych zaworu zabez¬ pieczajacego górny obwód jest zamykany za pomoca plywajacej plytki zaslaniajacej górne gniazdo zaworu* W przypadku uszkodzenia dolnego obwodu nieuszkodzony górny obwód napelnia sie najpierw przez gniazdo dlawiace, natomiast powstajace cisnienie spietrzenia powoduje odplywanie czesci przetlaczanego czynnika przez nieszczelnosci w dolnym obwodzie tak dlugo, az w górnym obwo¬ dzie ustali sie okreslone cisnienie, skutkiem czego otworzy sie gniazdo dlawiace przez osio-( we rozsuniecie obu czesci tloka, w czasie swobodnego suwu napelni sie nieuszkodzony obwód, a uszkodzony obwód zostanie zabezpieczony* Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig* 1 przedstawia dwuobwodowy zawór zabezpieczajacy z dzielonym tlokiem roboczym w przekro¬ ju wzdluznym, a fig. 2 - dlawik dwuobwodowego zaworu w kolejnym przykladzie wykonania i w przekroju wzdluznym.Dwuobwodowy zawór zabezpieczajacy, sklada sie z obudowy 1 zaworu, sprezyny nastawczej lub sprezyn nastawczych 2, sruby nastawczej 3, plywajacej plytki 9, która jest prowadzona za pomoca krótkich popychaczy 10 i 11 z osiowym luzem. Luz ten ograniczaja ograniczniki 12 113.129325 J Przy plywajacej plytce 9 znajduja, sie naprzeciwko siebie gniazda 16 .1 17 zaworu* Na wy¬ sokosci plywajacej plytki 9, za zaworem zwrotnym 20, znajduje sie w obudowie 1 wejscie E, polaczone ze zródlem energii. Na wysokosci tloka 4 w obudowie 1 znajduje sie przylacze prze¬ wodów obwodu I, w podstawie obudowy przylacze przewodu obwodu II. Sprezyny 2 podpieraja z jednej strony srube nastawcza 3 wzgledem obudowy 1, a z drugiej strony wzgledem tloka 4, który Jest umieszczony miedzy sprezynami 2 a plywajaca plytka 9. Tlok 4 sklada sie z dolnej czesci 4a i pierscienia uszczelniajacego 8 i górnej czesci 4b z pierscieniem uszczelniaja¬ cym 7. W stanie wolnym od cisnienia gniazdo 18 zaworu miedzy obiema czesciami 4a i 4b sta¬ nowi obszar dlawienia. Obie czesci 4a i 4b tloka sa przesuwne osiowo Wzgledem siebie az do ogranicznika 19, który ogranicza rozsuniecie czesci 4a i 4b tloka, podpartych jeszcze za pomoca sprezyny 14. Mala sprezyna 15 podpiera popychacz 10 wzgledem górnej czesci 4b tloka.Jesli urzadzenie nie podlega dzialaniu cisnienia, sily sprezystosci sprezyn 2 beda utrzymywaly gniazda "16 i 17 zaworu oraz gniazdo 18 dlawika w stanie zamknietym. Sprezyna 15 powoduje to, ze sila zamykajaca przy gniezdzie 17 zaworu wzgledem sily przy gniezdzie 16 zar woru jest nieznacznie wieksza.Czynnik cisnieniowy plynacy ze zródla energii przez wejscie E i zawór zwrotny 20 do za¬ woru, oddzialywuje przede wszystkim na powierzchnie pierscieniowa dolnej czesci 4a tloka, która jest utworzona miedzy zamknietym gniazdem 16 zaworu a srednica zewnetrzna tloka 4.Gdy uzyska sie okreslone cisnienie otwarcia, tlok 4, pokonujac sile dzialania sprezyn 2 i 15, zostanie przesuniety do góry* Powietrze przedostaje sie przez gniazdo 16 zaworu. Sila dzia¬ lania sprezyny 15 pozostawia nadal gniazdo 17 zaworu w stanie zamknietym. Nad otwartym gniaz¬ dem 16 zaworu w komorze 6 wytwarza sie cisnienie spietrzenia, poniewaz Powyzej gniazda dla¬ wiacego 18 moze odplywac tylko bardzo niewielka czesc czynnika cisnieniowego dostarczanego przez wejscie E do obwodu. I.Powstajace cisnienie'spietrzenia powoduje dalsze przesuniecie tloka 4 do góry, tak ze za pomoca ogranicznika otworzy sie gniazdo 17 zaworu. Tak wiec cisnienie otwarcia napelni obwód II,^podczas gdy w obwodzie I przez gniazdo 18 zaworu cisnienie bedzie wzrastalo , bardzo wolno. ^ Po uzyskaniu zadanego cisnienia w obwodzie I, które powinno byc bardzo niskie, istnieja¬ ce w obwodzie I cisnienie, istniejace takze *w komorze pierscieniowej utworzonej miedzy srednica zewnetrzna gniazda 18 dlawiacego i tloka ^ przy pomocy sprezyny 14 dzialajacej przeciwnie/ wzgledem cisnienia na wejsciu E otworzy gniazdo dlawiace 18, dzieki czemu bedzie istnialo swobodne przejscie do obwodu I« W przypadku uszkodzenia obwodu i spowodowanego tym spadku cisnienia tlok 4 przemieszcza sie w polozenie rozsuniete, to znaczy z otwartym gniazdem dlawiacym 18 do dolu I zamyka gniazda 16 i 17 zaworu. Jesli uszkodzenie powstanie w obwodzie I, gniazdo 16 zaworu pozostac nie zamkniete, natomiast gniazdo 17 zaworu otworzy sie znowu. Przy uszkodzeniu obwodu II Jest odwrotnie. Gniazda 16 albo 17 zaworu uszkodzonych obwodów I albo II otwieraja sie znowu, gdy osiagnie sie cisnienie otwarcia zaworu zabezpieczajacego. Czynnik cisnieniowy przetla¬ czany cisnieniem otwarcia odplynie przez istniejace przecieki* ¥ przypadku napelnlania ukladu nie bedacego pod cisnieniem z uszkodzonym obwodem II otwieraja sie, Jak to wczesniej opisano, oba gniazda 16 i 17 zaworów. Czynnik cisnieniowy przetlaczany pod cisnieniem otwarcia odplywa przez nieszczelnosci obwodu II tak dlugo, az cisnienie w obwodzie I osiagnie zadana wartosc, co spowoduje otwarcie dlawika 18 i zapewni swobodny przeplyw do obwodu I. Zamyka sie przy tym gniazdo 17 zaworu uszkodzonego obwodu II.Przy napelnianiu ukladu nie bedacego pod cisnieniem z uszkodzonym obwodem I napelnia sie obwód II, natomiast nieznaczna ilosc czynnika cisnieniowego odplynie przez gniazdo dlawia¬ ce 18 do uszkodzonego obwodu I. Poniewaz w uszkodzonym obwodzie I nie narasta cisnienie, gniazdo dlawiace 18 pozostaje zamkniete.Przy spadku cisnienia, przykladowo przez zapotrzebowanie w obwodzie II albo przez ciagly odplyw przez nieszczelnosci w obwodzie I po osiagnieciu cisnienia zamkniecia zamykaja sie oba gniazda 16 i 17 zaworu. Przy dalszym zasilaniu gniazdo 16 zaworu pozostaje zamkniete,U 129 325 natomiast gniazdo 17 zaworu otwiera sie znowu* dzieki czemu czynniK cisnieniowy tloczy si*< do nieuszkodzonego obwodu II.Figura 2 przedstawia inny przyklad wykonania gniazda dlawiacego 18, Gniazdo dlawiace 13 zastapiono gniazdem uszczelniajacym 21 i równoleglym otworem dlawiacym 22» Otwór dlawiacy 2^ moze byc okreslony wzglednymi zaleznosciami i w razie potrzeby lepiej dopasowany do kazdo¬ razowych wymagan.Zastrze zen i a patentowe 1. Dwuobwodowy zawór zabezpieczajacy z urzadzeniem dlawiacym do ukladów hamulcowych po¬ jazdów, skladajacy sie'ze znanej obudowy, tloka, sprezyny przyspieszajacej oraz plywajacej plytki, która w przypadku uszkodzenia zabezpiecza jeden z uszkodzonych obwodów przez zamknie¬ cie gniazda zaworu, znamienny tym, ze tlok A/ sklada sie z dwóch przesuwnych wzgledem siebie czesci Aa* 4b/ tloka, a miedzy tymi obiema czesciami Aa* 4b/ tloka znajdu¬ je sie nastawne gniazdo dlawiace /18/ oraz sprezyna /14/, zas przy czesci Aa/ tloka jest umieszczony ogranicznik /l9/# 2* Dwuobwodowy zawór zabezpieczajacy wedlug zastrz* 1, znamienny tym, ze miedzy przesuwnymi wzdluznie czesciami Aa; kb/ tloka Jest umieszczone gniazdo uszczel¬ niajace /21/ i równolegle do niego dlawiacy otwór /22/, a na wejsciu /E/ jest umieszczony zawór zwrotny /20/V Fig-l Fig. 2 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100cgz.Cena 100 zl PL