Wynalazek niniejszy dotyczy wyrobu szczeliwa, sluzacego do uszczelniania po¬ laczen miedzy ruchomemi i nieruchomemi czesciami zespolów mechanicznych. Szcze¬ liwo to sluzy np. do uszczelniania poszcze¬ gólnych odcinków przewodów do gazów lub plynów, do uszczelniania zbiorników i zamykajacych je pokryw, tloków i cylin¬ drów, w których poruszaja sie te tloki i t. d.Szczeliwo wyrabia sie zazwyczaj z wlók¬ nistego materjalu zmieszanego z pla¬ stycznym materjalem wiazacym. Szczeliwo wedlug niniejszego wynalazku odznacza sie tern, ze zawiera eonajmniej 20% na wa¬ ge wlókien mineralnych, np. azbestu, oraz najmniej 5% na wage materjalu wiazace¬ go, np. kauczuku. Poza tern szczeliwo to moze zawierac i wszelki inny materjal, np.Wlókna pochodzenia; zwierzecego lub ro¬ slinnego, z dowolna domieszka zywic, ma- terjalów bitumicznych, tluszczów, grafitu i i d.Szczeliwo wyrabia sie albo w postaci arkuszy, z których wycina sie nastepnie czesci o ksztalcie, odpowiadajacym prze¬ znaczeniu, albo bezposrednio w ksztalcie pierscieni lub w innej formie, która po¬ zwala stosowac je bez specjalnego przy¬ gotowania.Obecnie przy wyrobie szczeliwa wlóknaazbesttti z dodatkami miesza sie z benzenó- wemL roztworami kauczuku. W ten sposób otrzymana mase ' ksztóltiuje sie w arikuisze na ogrzanych walcach lub w odpowiednich formach pod cisnieniem. Rozpuszczalnik ulatnia sie, a pozostaje szczeliwo w po¬ staci arkusza lub tez uszczelki.Roztwór benzenowy przy tym sposobie przenika wlókna niedokladnie, organiczny rozpuszczalnik traci sie zupelnie, zas wlók¬ na w lepkiem srodowisku niedostatecznie sie spilsniaja.Niniejszy wynalazek usuwa te niedo¬ godnosci i polega na tern, ze surowce, z któ¬ rych sie wytwarza szczeliwo, stosuje sie jako wodna zawiesine oraz ze po przesa¬ czeniu tej wodnej zawiesiny otrzymuje sie szczeliwo w postaci arkuszy.Wlókna i domieszki, wchodzace w sklad szczeliwa, w mysl niniejszego wynalazku rozprasza sie w wodzie zapomoca mieszar¬ ki, stosowanej do przygotowania masy pa¬ pierowej lub tez w inny odpowiedni spo¬ sób. Najlepiej, aby woda byla lekko alka¬ liczna i zawierala ochronny koloid, co z jednej strony ulatwia rozpraszanie, z dru¬ giej zas strony pozwala na nastepne doda¬ nie plastycznego materjalu rozprószonego w wodzie, bez wywolania natychmiasto¬ wej koagulacji tej ostatniej zawiesiny.Waznem jest, aby imaterjal plastyczny byl mozliwie calkowicie rozproszony w mieszaninie wodnej i aby przenikal zawar te w niej wlókna i wiazki wlókien.Wedlug sposobu utrwala sie nastepnie materjal plastyczny na wlóknach, co otrzy¬ muje sie przez utworzenie platków lub przez koagulacje koloidalnej zawiesiny tego materjalu. Ta czesciowa lub calkowita koagulacja materjalu moze poprostu na¬ stapic z biegiem czasu wskutek pochlania¬ jacego, a nawet lekko koagulujaoego dzia¬ lania wlókien, oraz dzieki mechanicznemu tarciu miedzy wlóknami a koloidalnemi czasteczkami plastycznego materjalu, po¬ wstajacemu przy mieszaniu. W innych przypadkach do mieszaniny dodaje sie koagulujacego czynnika np. kwasu octowe¬ go, siarczanu glinu i t. d. W kazdym razie waznem jest, aby wkoncu otrzymac jedno¬ rodna lecz dostatecznie gesta zawiesine, a nie zawiesine o koloidalnem rozdrobnieniu skladników, tworzacych szczeliwo, to jest nalezy uzyskac zawiesine, któraby mozna bylo w zwykly sposób saczyc, unikajac jednoczesnie porywania przez wode znacz¬ nej ilosci stalych czasteczek.Wodna zawiesine plastycznego mate¬ rjalu mozna otrzymac np. z mleka kauczu¬ kowego, balaty, z naturalnej lub stezonej gutaperki wulkanizowanej lub niewulka- nizowanej albo tez ze sztucznie rozdrob¬ nionych zawiesin gum, gum zregenerowa¬ nych, syntetyazmych, faktisu, zywic, gumy mineralnej, z materjalów bitumicznych, kazeiny, plastycznych materjalów celulo¬ zowych lub tez innych podobnych produk¬ tów. Znany jest sposób przygotowania tych sztucznych rozdrobnionych zawiesin.Ponizej podano przyklad sposobu przy¬ gotowania wodnej zawiesiny, stosowanej do wyrobu szczeliw wedlug wynalazku.Nastepujace materjaly, a mianowicie: 36 kg szarpanego azbestu, 12 „ siarczanu baru, 3 „ mydla potasowego miesza sie z 1000 litrami wody i przerabia w mieszarce do papieru przez 4 godziny.Po uplywie tego czasu azbest jest calkowi¬ cie poszarpany i otrzymuje sie mase zu¬ pelnie jednorodna. Nastepnie dodaje sie 30 litrów mleka kauczukowego 33% -owego.Pod wplywem dzialania mieszarki mle¬ ko rozchodzi sie jednostajnie w masie. Po kilku minutach dodaje sie 2 kg gipsu, roz¬ robionego w 10 litrach wody. Kauczuk straca sie na wlóknach azbestu, pociaga¬ jac przy koagulacji siarczan baru, sole wapniowe, tluszczowe kwasy i nierozpu¬ szczalny gips tak, ze w koncu woda wolna jest od koloidalnych czasteczek. Jednocze¬ snie nalezy zaznaczyc, ze mieszarka musi — 2 —przezwyciezyc wiekszy opór, powstajacy wskutek czesciowego spilsnienia zlepio¬ nych guma wlókien. Mieszarka musi praco¬ wac przez jedna godzine dluzej. Otrzymu¬ je sie wtedy zupelnie jednorodna zawiesi¬ ne ciastowataf zawierajaca wlókna, do¬ mieszki oraz materjal plastyczny, dosko¬ nale rozdrobnione. Z tak otrzymanej jed¬ norodnej zawiesiny wodnej wyrabia sie ar¬ kusze lub tez uszczelki w postaci pierscie¬ ni, owali lub tez w innej odpowiedniej for¬ mie.Arkusze otrzymuje sie, stosujac do tej wodnej zawiesiny znane sposoby wyrobu papieru lub tektury.Mozna np. otrzymac na maszynie Four- drinier'a arkusz ciagly o pozadanej grubo¬ sci.Taki sam wynik uzyskuje sie na maszy¬ nach o obrotowym bebnie cedzacym, wpro¬ wadzonych juz dawniej do przemyslu pa¬ pierniczego.Mozna równiez zadowolic sie praca przerywana i wytwarzac arkusze recznie lub sposobami mechanicznemi n,a ramach cedzacych, stosowanych zazwyczaj do wy¬ robu papierów.W tych wszystkich wyzej opisanych przypadkach wilgotny jeszcze arkusz sci¬ ska sie miedzy filcami lub tkaninami me- talowemi, nastepnie suszy sie i przepu¬ szcza przez walce tak, jak przy fabrykacji tektur.Uszczelki otrzymuje sie wedlug wyna¬ lazku zapomoca zbiorników, których dna cedzace maja wyrazny ksztalt uszczelki, która chce sie otrzymac. Aby otrzymac np* pierscienie stosuje sie okragly lej, którego dno, utworzone z metalowej tkaniny, ma dokladnie ksztalt i wymiary pozadanego szczeliwa. Przez saczenie otrzymuje sie u- szczelke o pozadanym ksztalcie i grubosci.Na rysunku przedstawiono dla przykla¬ du zbiornik z dnem, sluzacem jako cedzi¬ dlo, oraz otrzymana zapomoca tegoz zbior¬ nika uszczelke.Zbiornik 1 posiada metalowe dno ce¬ dzace 2 i laczy sie przez otwór 3 ze zbior¬ nikiem, do którego splywa woda i w któ¬ rym mozna wytworzyc próznie.W zbiorniku umieszcza sie wkladke, zlozona z opaski, obejmujacej trzpienie 5, które spoczywaja na cedzacem dnie. Nie- pokryta czesc cedzacego dna ma doklad¬ nie ksztalt uszczelki 7. Okragle trzpienie 5 odpowiadaja dokladnie otworom 8 tej u- szczelki.Po umieszczeniu na cedzacem dnie wkladki z trzpieniami 6 wlewa sie okreslo¬ na ilosc wodnej zawiesiny na wolna czesc dna cedzidla i wytwarza sie od dolu próz¬ nie. W ten sposób zapomoca saczenia o- trzymuje sie plytke wilgotna i gietka, któ¬ rej grubosc zalezy od ilosci uzytej do jego wyrobu zawiesimy i która zdejmuje sie po uprzedniem usunieciu wkladki z trzpienia¬ mi.Otrzymana w ten sposób uszczelka jest jeszcze bardzo wilgotna. Czesc wody usu¬ wa sie z niej przed lub po zdjeciu z dna ce¬ dzidla przez wywarcie cisnienia od góry, lub tez z obu stron uszczelki zapomoca po¬ wierzchni pelnych albo cedzacych. Nastep¬ nie suszy sie uszczelke, a w razie potrzeby nadaje sie jej dokladne wymiary przez sciskanie w stalowej formie. Nastepnie przepuszcza sie ja przez walce, nadaje po¬ lysk lub zabarwia.Powyzej opisanym sposobem otrzymuje sie uszczelki zapomoca jednego saczenia.Zapomoca równiez jednego saczenia moz¬ na otrzymac kilkanascie uszczelek o tym samym ksztalcie. Wystarczy w tym celu wytworzyc zapomoca saczenia uszczelke o pewnej grubosci, która po wysuszeniu roz¬ cina sie na poszczegokne cienkie uszczel¬ ki.Dla otrzymania zwyklych pierscieni wy¬ twarza sie pusty wewnatrz cylinder, który po wysuszeniu rozcina sie równolegle do jego podstawy.Dobrze jest poddac uszczelke znaczne- — 3 —mu cisnieniu przed zdjeciem jej z dna ce¬ dzidla.Mozna zastosowac np. pierscieniowy stalowy zbiornik, którego dno utworzone jest ze stalowej dziurkowanej plytki. Na plytke te kladzie sie tkanine metalowa, Za- pomoca saczenia wypelnia sie pierscienio¬ wa przestrzen w zbiorniku. Tlok pierscie¬ niowy, to jest tlok pusty wewnatrz, do¬ kladnie wchodzi w pierscieniowa prze¬ strzen. Umieszcza sie zbiornik wraz z tlo¬ kiem pod prasa hydrauliczna w ten sposób, aby tlok wchodlzil w pierscieniowa prze¬ strzen i sciskal wilgotna uszczelke. W ten sposób usuwa sie cala wode z uszczelki, która jednoczesnie zostaje bardzo doklad¬ nie spilsniona.Otrzymany w ten sposób pusty cylinder dzieli sie na poszczególne pierscienie o po¬ zadanej grubosci zapomoca rozcinania, al¬ bo tez poszczególne pierscienie wytwarza sie zapomoca cedzacych przegród, które wprowadza sie w czasie saczenia.Saczenie moze sie odbywac w ten spo¬ sób, ze woda zamiast posuwac sie w kie¬ runku prostopadlym do plaskiej strony szczeliwa rozchodzi sie promieniami w kie¬ runku wewnetrznej lub zewnetrznej kra¬ wedzi uszczelki. W tym przypadku stosuje sie zbiorniki, w których boczne krawedzie tworza cedzidla lub tez obrotowe bebny- cedzidla, na których osiadaja, przy sacze¬ niu od wewnatrz tiazewnatrz lub odwrot¬ nie, puste wewnatrz cylindry, które nastep¬ nie rozcina sie w celu otrzymania uszcze¬ lek. Wszelkie dodatkowe czynnosci, stoso¬ wanie prózni lub cisnienia i t. d.f o których powyzej juz byla mowa, maja zastosowa¬ nie iw tym sposobie.Mozna wreszcie wytwarzac uszczelki o dowolnej formie. Dna lub krawedzie cedzi¬ dla, albo tez pelne dna i krawedzie zfeior- ników-cedzidel moga posiadac dowolne wypuklosci tak, ze latwo otrzymac mozna uszczelki pofalowane, ze wzmocnioneini brzegami i L d.Sposób wedlug niniejszego wynalazku pozwala w pewnym stopniu na rozmie¬ szczenie wlókien w pozadanym kierunku, np. po obwodzie kola.Takie rozmieszczenie wlókien mozna u- zyskac przez nadanie zawiesinie wodnej, przed luib podczas saczenia, ruchu obroto¬ wego dokola osi ciala walcowego, tworza¬ cego szczeliwo, np. doprowadzajac zawie¬ sine strumieniem stycznym do obwodu ce¬ dzacego dna, nadajac ruch obrotowy cale¬ mu izbiornikowi, lub obracajac jedynie ra¬ miona mieszadla w zbiorniku. Wlókna u- kladaja sie w kierunku najmniejszego o- poru wzgledem strumienia plynu i rozmie¬ szczaja sie w kierunku tego strumienia, wskutek czego wykonczone szczeliwo po¬ siada dobre wlasnosci mechaniczne.Wykrawanie poszczególnych uszczelek z arkuszy otrzymanych wyzej opisanemi sposobami, przeprowadza sie w nastepuja¬ cy sposób.Z otrzymanego arkusza wykrawa sie zaraz po jego wytworzeniu poszczególne uszczelki tak, by odpadki nadawaly sie je¬ szcze do uzytku i mogly byc dodane do materjalu, znajdujacego sie w mieszarce.Wykrawanie wiec odbywa sie w chwili, gdy raaterjal daje sie juz przenosic na a- paraty tnace i gdy jest na tyle zwarty, ze daje sie dobrze ciac a jednoczesnie nie jest na tyle wysuszony i spilsniony, aby odpadki trzeba bylo znowu przerabiac przed powtórnem przeniesieniem ich do mieszarki.Stan materjalu w chwili wykrawania musi byc podobny do stanu tektury, wycho¬ dzacej z maszyny w ksztalcie ciaglego ar¬ kusza lub pojedynczych arkuszy.Wykrojone uszczelki po wysuszeniu w miare potrzeby stlacza sie w specjalnych formach.Powyzej opisano sposób wyrobu szcze¬ liwa w arkuszach lub uszczelek, utworzo¬ nych z wlókien mineralnych i nierozpu¬ szczalnego w wodzie plastycznego materfa- 4 —lu (np. kauczuku), W wielu przypadkach mozna wzmocnic dzialanie plastycznego materjalu jesli przed utworzeniem z niego zawiesiny wodnej rozpusci sie je lub roz¬ prowadzi w organicznym rozpuszczalniku, a nastepnie tak rozpuszczony lub napecz- nialy materjal rozdrobni sie w wodzie.Mozna tez utworzyc zawiesine lub e- mulsje rozpuszczalnika w wodzie oddziel¬ nie, a nastepnie dodac ja do rozdrobnionej zkolei zawiesiny miaterjalu pla&tyczneigo w wodzie; wynik jest ten sam, niezaleznie od tego, czy stosuje sie wodna zawiesine roztworu czy zeki materjaltu plastyczne¬ Dzialanie rozpuszczalnika jako czynni¬ ka speczniajacego da sie latwo wytloma* czyc: jesli np, utworzy sie rozdrobniona zawiesine materjalu plastycznego w wo¬ dzie w objetosci 1 litra, otrzymuje sie w pewnych warunkach n kuleczek o sredni¬ cy d. Jesli te sama ilosc materjalu pla¬ stycznego rozpusci sie w 9 litrach rozpu¬ szczalnika i roztwór ten wprowadzi sie ja¬ ko zawiesine do wody, w warunkach ana¬ logicznych otrzymuje sie 10 n kuleczek o srednicy d1. Materjal jest wiec dziesiecio¬ krotnie lepiej rozdrobniony i dlatego le¬ piej przenika przez wiazki wlókien i o- twory wloskowate. Przytem nalezy zazna¬ czyc,ze lepiace dzialanie roztworu lub ze¬ lu materjalu plastycznego jest znacznie sil¬ niejsze, niz dzialanie materjalu plastycz¬ nego w stanie suchym.Rozpuszczalnik moze albo pozostac w sizczelinie, albo tez ulotnic sie podczas na¬ stepnych operacyj, np. podczas suszenia arkuszy lub tez uszczelek.Zamiast mleka kauczukowego mozna jako materjal plastyczny stosowac w mysl niniejszego wynalazku np. zawiesine wod¬ na roztworu jednej czesci kauczuku w trzech czesciach benzyny. Taka zawiesine otrzymuje sie wedlug jakiegokolwiek zna¬ nego sposobu, albo przez rozproszenie roz¬ tworu kauczuku w wodzie, albo przez do¬ danie wodnej emulsji benryny do mleka kauczukowego.Rozumie sie, ze arkusze lub uszczelki, otrzymane sposobami wedlug niniejszego wynalazku, moga zawierac równiez nici, siatke metalowa, albo tez warstwy wlókni¬ ste zewnetrzne lub wewnetrzne, moga tez byc utworzone z nalozonych na siebie roz¬ maitych warstw i zawierac takie dodatki, jak ziarnka olowiu lub grafitu. PL