Przedmiotem wynalazku jest zespól pamieciowo-licznikowy, zwlaszcza do plaskiej dziewiarki falujacej, sluzacy do zliczania wykonanych rzadków oraz do uruchamiania przesuwnika programu po wykonaniu liczby rzadków na podstawie danego segmentu programu, z technika splatania i liczba oczek dziewiarskich równiez wedlug danego segmentu programu, gdzie z jednej strony do zespolu pamieciowo-licznikowego odczytywacz programu przekazuje dane, dotyczace zaprogra¬ mowanej liczby rzadków, z drugiej zas strony nadajnik impulsów rzadkowych — dane, dotyczace wykonanej liczby rzadków.Jak wiadomo, w plaskich dziewiarkach falujacych splot dziewiarski wykonuje sie wedlug zadanego programu, najczesciej utrwalonego na kartach programowych. Program zawiera w kolejnosci informacje, ile rzadków i przy jakiej technice splatania, a takze liczbie oczek dziewiar¬ skich nalezy wykonac. Z tego wzgledu do sterowania dziewiarek niezbedny jest tzw. zespól pamieciowo-licznikowy, przystosowany do zliczania juz wykonanych rzadków oraz do urucha¬ miania przesuwnika programu, gdy zespoly robocze dziewiarki wykonaly juz liczbe rzadków wedlug danego segmentu programu przy przewidzianej w nim technice splatania i liczbie oczek dziewiarskich. W znanych rozwiazaniach stosuje sie do tego celu rozmaite metody elektromechani¬ czne.Na przyklad w plaskiej dziewiarce falujacej do dziania grubego typu Textima(wytwarzanej w NRD) z jednej strony sygnaly, odczytane z karty programowej, doprowadzaja do prawidlowego polozenia maszyny znakujace dwójkowego systemu numeracji odpowiednio do utworzonej grupy tych maszyn, z drugiej zas strony do maszyn znakujacych dociera równiez za pomoca nadajnika impulsów rzadkowych informacja o liczbie rzadków, wykonanych przez dziewiarke, w zwiazku z czym maszyny znakujace sa uruchamiane przez impulsy rzadkowe, zapewniajac wykonywanie rzadków dziewiarskich wedlug danego segmentu programu dopóty, dopóki nie dojda ponownie do polozenia podstawowego. Nastepuje wówczas przesuniecie programu i nastepny rzadek jest wyko¬ nywany przez poszczególne zespoly robocze na podstawie nowego segmentu programu. Do jed¬ nego zespolu sterujacego nalezy jednoczesnie szereg, np. dwanascie, zespolów roboczych.Tym rozwiazaniom elektromechanicznym wlasciwe sa podane ponizej wady. Ich niezawod¬ nosc i trwalosc jest stosunkowo mala, jak zreszta w przypadku wiekszosci elektromechanicznych czesci skladowych, poniewaz ulegaja one zuzyciu.2 141622 Inna ich wada polega na tym, ze dzialanie odpowiednich zespolów jest halasliwe. Oprócz halasu mechanicznego moga one wywolywac takze zaklócenia radioelektryczne, co moze powo¬ dowac bledne dzialanie innych obwodówpradowych. Wadajest równiez stosunkowo duze zuzycie energii elektrycznej.Zawodne dzialanie zespolu pamieciowo-licznikowego daje w wyniku wade wyrobu (np. blad wymiarowy), której nie mozna wyeliminowac, a ponadto w takim przypadku wszystkie zespoly robocze wytwarzaja brak ze wzgledu na równolegle dzialanie szeregu takich zespolów.Celem wynalazku jest opracowanie rozwiazania, dzieki któremu usuniete zostana wyzej wymienione wady, a tym samym plaska dziewiarka falujaca bedzie mogla pracowac w sposób niezawodny.Cel ten zgodnie z wynalazkiem zostal osiagniety dzieki temu, ze zespól pamieciowo- licznikowy zostalwyposazony w pamiec z mozliwoscia zapisu i odczytywania, komparator, licznik rzadków, stopien zakazujacy i dopuszczajacy zliczanie, element I oraz stopien konca programu, tak, iz z jednej strony czytnik programu jest laczony z wejsciami, sluzacymi do zapisywania, a wyjscia pamieci, sluzace do odczytywania, sa laczone zwejsciami komparatora, z drugiej zas strony nadajnik impulsów rzadkowych jest laczony z wejsciem stopnia, zakazujacego lub dopuszczaja¬ cego zliczanie, którego wyjsciejest laczone z wejsciem licznika rzadków, a wyjscia licznika rzadków sa laczone z wejsciami komparatora, ponadto zas wyjscia komparatora sa podlaczone do wejsc elementu I, natomiast wyjscie elementuIjest podlaczane do wejscia stopnia konca programu, który jest pouczony z czytnikiem programu lub z wejsciem pamieci, dopuszczajacym zapisywanie, dalej z licznii em rzadków, a takze bezposrednio lub za posrednictwem wzmacniacza mocy z przesuwni- kiem programu.W przypadku odchylonego od normy poziomu napiecia uruchamianiafniezbedne jest zasto¬ sowanie stopnia dopasowujacego pomiedzy czytnikiem programu a pamiecia, tworzonego korzystnie przez sprzezenie optyczne. Moze takze istniec koniecznosc zastosowania stopnia dopa¬ sowujacego pomiedzy stopniem zakazujacym i dopuszczajacym zliczanie a licznikiem rzadków.Moze równiez okazac sie, ze nalezy przewidziec odsprzeganie sygnalu od nadajnika impulsów rzadkowych; wówczas od wyjscia stopnia odsprzegajacego do wejscia licznika rzadków docieraja juz sygnaly regularne, np. czworokatne.W razie potrzeby celowe jest zaopatrzenie pamieci w uruchamiany recznie stopien progra¬ mowy. Niezbedne staje sie to np. w przypadku przedluzajacego sie braku napiecia, aby osoba obslugujaca mogla po przywróceniu napiecia i skasowaniu ewentualnych falszywych informacji wprowadzic informacje odpowiadajaca rzeczywistemu stanowi (na podstawie programu na karcie i wykonanej dzianiem czesci).Na wypadek braku napiecia korzystne jest wyposazenie zespolu zasilajacego, zaopatrujacego czesci skladowe zespolu pamieciowo-licznikowego w napiecie zasilania, w nastawiane czasowo zabezpieczenie danych oraz w zastepcze zródlo pradu, np. w akumulator. Przy braku takiego wyposazenia wprowadzone do pamieci dane sa kasowane w przypadku przerwy doprowadzaniu napiecia, w zwiazku z czym nastepuje wówczas nie tylko przerwa w pracy, lecz równiez pojawienie sie braków.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przed¬ stawia schemat blokowy tego zespolu.W schemacie blokowym, uwidocznionym na rysunku, czytnik programu 7 wprowadza pro¬ gram utrwalony na karcie programowej, za posrednictwem stopnia dopasowujacego 9 ze sprzeze¬ niem optycznym do pamieci 1, majacej równiez uruchamiany recznie stopien programowy 11. Z drugiej strony nadajnik impulsów rzadkowych 8, umieszczony przy wale glównym, reaguje na wykonane na plaskiej dziewiarce falujacej rzadki i przekazuje informacje o nich do licznika binarnego 3 za posrednictwem stopnia 4, zakazujacego i dopuszczajacego zliczanie, oraz stopnia dopasowujacego 10, a ponadto za posrednictwem stopnia odsprzegajacego 15.Komparatorbinarny 2 porównuje sygnaly pamieci 1 i licznika rzadków 3, a sygnal wyjsciowy komparatora 2 dochodzi do stopnia konca programu 6 poprzez element 15 z piecioma wejsciami, który to stopien jest polaczony z pamiecia 1, czytnikiem programu 7, licznikiem rzadków 3 oraz za posrednictwem wzmacniacza mocy 14 z przesuwnikiem programu. Wszystkie czesci skladowe sa zasilane napieciem elektrycznym ze stabilizowanego zespolu zasilajacego 12, który jest wyposa-141622 3 zony na wypadek braku napiecia sieciowego w stopien 13, zawierajacy nastawiane czasowo zabezpieczenie danych oraz zastepcze zródlo pradu zasilania. Chodzi.o to, ze podczas eksploatacji pamieci pólprzewodnikowe traca swoja zawartosc informacyjna w przypadku chwilowego braku napiecia sieciowego. Trudnosci,powodowane takimi krótkotrwalymi przerwami w doprowadza¬ niu napiecia elektrycznego, sa eliminowane przez stopien 13, zawierajacy nastawiane czasowo zabezpieczenie danych i zastepcze zródlo pradu zasilania; za pomoca tego stopnia 13 pamieci zachowuja wlasnie swoja zawartosc informacyjna jeszcze przez kilka minut po powstaniu przerwy w zasilaniu napieciem sieciowym, przy czym wystarcza tojuz do tego, aby osoba obslugujaca mogla odczytac chwilowa zawartosc informacyjna z przyrzadów wskazujacych, polaczonych z pamiecia 1 i licznikiem rzadków 3, odjac nastepnie od siebie wyniki odczytu, zanotowac i przy ponownym doprowadzeniu napiecia sieciowego wprowadzic do pamieci 1 wynik odejmowania za pomoca uruchamianego recznie stopnia programowego 11.W ten sposób w przypadku przerwy w zasilaniu napieciem sieciowym nie nastepuje bledna realizacja programu. W rozwiazaniu wedlug podanego przykladu w przypadku braku napiecia, trwajacego dluzej, niz cztery minuty, stopien zawierajacy nastawiane czasowo zabezpieczenie danych i zastepcze zródlo pradu zasilania, wylacza sie samoczynnie. Stopien 13, zawierajacy nastawiane czasowo zabezpieczenie danych i zastepcze zródlo pradu zasilania, ma akumulator 14, ladowany z sieci podczas pracy zespolu za posrednictwem obwodu pradu ladowania 21, zespól czujnikowy 17, reagujacy na brak napiecia sieciowego, trwajacy dluzej niz cztery minuty, wylacznik szybki 18, majacy postac przerzutnika Schmitta, wylacznik 19, zawór kierunkowy 2i zlozony z diod i przyczyniajacy sie do tego, ze akumulator 16 zasila czesci skladowe zespolu pamieciowo- licznikowego jedynie w przypadku braku napiecia sieciowego. Przy braku napiecia sieciowego w ciagu czterech minut akumulator 16 przejmuje zasilanie zespolów skladowych bez specjalnego przelaczania, dzieki czemu zapewnione jest to, iz wprowadzone do pamieci dane nie ulegaja skasowaniu. Przy braku napiecia, trwajacym dluzej niz cztery minuty, zespól czujnikowy 17 przekazuje sygnal do wylacznika szybkiego 18, uruchamiajacego wylacznik 19, który odlacza akumulator 16 od sieci, zasilajacej czesci skladowe. Czterominutowy okres czasu wystarcza do tego, aby osoba obslugujaca mogla odczytac wskazania z poszczególnych czesci skladowych, dotyczace niezbednych danych, oraz uruchomic po ponownym pojawieniu sie napiecia sieciowego stopien programowy 11, przeznaczony do recznego uruchamiania.Zadanie pamieci 1 polega na gromadzeniu azdo konca zliczania informacji, zarejestrowanej z karty programowej. W opisywanym przypadku niezbedne jest zgromadzenie co najwyzej pieciu bitów. Zadaniem komparatora 2jest porównywanie liczby binarnej, wprowadzonej do pamieci 1, z zawartoscia licznika rzadków 3. Z kolei zadanie licznika rzadków 3 polega na zliczaniu impulsów, które dochodza od nadajnika impulsów rzadkowych 8, znajdujacego sie przy wale glównym plaskiej dziewiarki falujacej. W opisanym przykladzie zastosowano w charakterze licznika rzad¬ ków 3 binarny asynchroniczny licznik wstepny.Zadaniem stopnia 4, zakazujacego i dopuszczajacego zliczanie, jest blokowanie w razie potrzeby impulsów, przychodzacych od obracajacego sie walu glównego plaskiej dziewiarki faluja¬ cej, a nastepnie ponowne dopuszczanie tych impulsów. Jest to niezbedne wówczas, gdy po pewnym nowym segmencie programu nastawia sie plaska dziewiarke falujaca, np. przy nastawianiu na wzrost ilosciowy. Nastawienie takie wymaga mianowicie pewnego czasu i nastepuje wówczas przerwa w dzianiu, jednakze wal glówny dziewiarki obraca sie w dalszym ciagu, wskutek czego na wejsciu stopnia 4, zakazujacego i dopuszczajacego zliczanie, pojawiaja sie impulsy rzadkowe.Gdyby impulsy te dotarly takze do licznika rzadków, wówczas dziewiarka dzialaby nie wedlug programu. Z tego wzgledu jest rzecza niezbedna, aby podczas tzw. przekladania (np. zmniejszania lub zwiekszania parametrów dziania) impulsy te byly blokowane.Sygnal wyjsciowy pojawia sie na wyjsciu elementu I 5 wówczas, gdy sygnal wystepuje na wszystkich pieciu wejsciach, a zatem gdy dziwiarka wykonala liczbe rzadków dziewiarskich wedlug zadanego segmentu programu.Stopien konca programu 6 spelnia w opisanym przykladzie szereg funkcji, a mianowicie: „kasowanie" (z opóznieniem), „zakazywanie" („dopuszczanie"), uruchamianie wzmacniacza mocy 14. Funkcja „kasowanie" staje sie niezbedna po odczytaniu wszystkich segmentów programu, bowiem tylko przy pustej pamieci 1 i pustym liczniku rzadków 3 istnieje mozliwosczapisu i odczytu nastepnego segmentu programu lub informacji i wykonywanych rzadkach. Stopien konca programu4 141 622 6 kasuje zatem zawartosc zarówno pamieci 1, jak i licznika rzadków 3 po realizacji danego segmentu programu — ze zrozumialych wzgledów z pewnym opóznieniem, poniewaz czesci mechaniczne sa w stanie nadazac za czesciami elektronicznymi jedynie z pewnym przesunieciem czasowym. Korzystne jest takze umozliwienie recznego kasowania przy koncu programu.W celu unikniecia zapisania ewentualnej pózniejszej falszywej informacji, niezbedne jest „zakazywanie". Stopien konca programu 6 zakazuje dalszego wprowadzania do pamieci 1 po wprowadzeniu do niej informacji, tak iz odczytywacz programujest blokowany.Moznaby równiez stosowac w przypadku pamieci 1 bezposrednie zakazywanie. Stopien konca programu 6 przekazuje za posrednictwem wzmacniacza mocy 14 sygnal do przesuwnika programu, w celu dalszego przemieszczenia karty programowej.Utrwalona na karcie programowej informacja o liczbie rzadków, jakie nalezy wykonac danym splotem dziewiarskim i przy jednakowej liczbie oczek dziewiarskich, dochodzi za posrednictwem stopnia dopasowujacego 9 za pomoca czytnika programu 7 do pamieci 1, znajdujacej sie w stanie skasowania zapisu. Stan spoczynkowy elementu 15 z piecioma wejsciami ulega przerwaniu i zostaje uruchomiony stopien konca programu 6, jesli zachodzi wprowadzanie informacji do pamieci 1.Dopóki nie nastepuje zapisywanie, dopóty element 15 przekazuje do pamieci 1 za posrednictwem stopnia konca programu 6 staly rozkaz kasowania informacji. Po wprowadzeniu informacji do pamieci 1 stopien konca programu 6 blokuje czytnik programu 7z opóznieniem kilku mikrosekund przy wykorzystaniu sygnalu, dochodzacego od elementu I 5, dzieki czemu ewentualna falszywa informacja nie moze dotrzec do pamieci 1.Z drugiej strony nadajnik impulsów rzadkowych 8 przy wale glównym plaskiej dziewiarki falujacej przekazuje jednak po jednym impulsie przy wykonaniu dzianiem kazdego rzadka do stopnia 4, zakazujacego lub dopuszczajacego zliczanie, a takze do binarnego licznika rzadków 3 za posrednictwem stopnia dopasowujacego 16 i stopnia odsprzegajacego 15.Na wejscie komparatora 2 docieraja odpowiadajace liczbom binarnym sygnaly, odczytane z jednej strony z pamieci 1, z drugiej zas strony z licznika rzadków 3. Sygnal uruchamiajacy stopien konca programu 6, pojawia sie na wyjsciu komparatora 2 za posrednictwem elementu 15 wówczas, gdy wszystkie bity na wejsciu komparatora 2 sa sobie równe wedlug wartosci pozycyjnych, a zatem gdy wykonana rzeczywiscie liczba rzadków pokrywa sie z liczba zaprogramowana. Zaczyna wówczas dzialac stopien konca programu 6, który kasuje informacje w pamieci 1 i w liczniku rzadków 3, aby proces mógl ponownie rozpoczac sie od zera z nastepnym programem na kartach. Przesuniecie programu, niezbedne do nastepnego etapu realizacji, jest przeprowadzane równiez przez stopien konca programu 6 po uruchomieniu wzmacniacza mocy 14.Jako zalety zespolu pamieciowo-licznikowego wedlug wynalazku nalezy wymienic: bardzo niezawodne uruchamianie, duza trwalosc, bezszumne dzialanie, stosunkowo male zuzycie energii oraz prosta konstrukcje.Zastrzezenia patentowe ¦1. Zespól pamieciowo-licznikowy, zwlaszcza do plaskiej dziewiarki falujacej, sluzacy do zlicza¬ nia wykonanych rzadków dziewiarskich oraz do uruchamiania przesuwnika programu po wyko¬ naniu dzialaniem liczby rzadków na podstawie danego segmentu programu, przy technice splata¬ nia i liczbie oczek dziewiarskich równiez wedlug danego segmentuprogramu, przy czym do zespolu pamieciowo-licznikowego przekazywanajest z jednej strony informacja o liczbie rzadków wedlug programu przez odczytywacz programu, z drugiej zas strony informacja o rzeczywiscie wykonanej liczbie rzadków — przez nadajnik impulsów rzadkowych, znaffiieany tym, ze jego podstawowe czesci skladowe stanowia: pamiec (1) z mozliwoscia roboczego zapisywania i odczytywania, komparator (2), licznik rzadków (3), stopien (4) zakazujacy i dopuszczajacy zliczanie, element I (5) oraz stopien konca programu (6), przy czym z jednej strony czytnik programu (7) jest laczony ze sluzacymi do zapisywania wejsciami pamieci (1), a wyjscia pamieci (1) sluzace do odczytywania, sa laczone z wejsciami komparatora (2), z drugiej zas strony nadajnik impulsów rzadkowych (8) jest laczony z wejsciem stopnia (4) zakazujacego i dopuszczajacego zliczanie, którego wyjscie jest laczone z wejsciem licznika rzadków (3), a wyjscia licznika rzadków (3) sa laczone z wejsciami komparatora (2), ponadto zas wyjscia komparatora (2) sa podlaczone do wejsc elementu I (5),141622 5 natomiast wyjscie elementuI (5)jest podlaczone do wejscia stopnia konca programu (6), któryjest polaczony z czytnikiem programu (7) lub z wejsciem pamieci (1), dopuszczajacym zapisywanie, dalej z licznikiem rzadków (3), a takze bezposrednio lub za posrednictwem wzmacniacza mocy (14) z przesuwnikiem programu. 2. Zespól pamicciowo-licznikowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pomiedzy czytnikiem programu (7) a pamiecia (1) znajduje sie równiez stopien dopasowujacy (9) korzystnie ze sprzeze¬ niem optycznym. 3. Zespól pamieciowo-licznikowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pomiedzy stopniem (4) zakazujacym i dopuszczajacym zliczanie a licznikiem rzadków (3) znajduje sie takze stopien dopasowujacy(10). 4. Zespól pamieciowo-licznikowy wedlug zastrz. 3, znamienny tym, zepomiedzy stopniem (4) zakazujacym i dopuszczajacym zliczanie a licznikiem rzadków (3) znajduje sie równiez stopien odsprzegajacy (15). 5. Zespólpamieciowo-licznikowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pamiec (1)jest wyposa¬ zona takze w stopien programowy (11), uruchamiany recznie. 6. Zespólpamieciowo-licznikowy wedlug zastrz. 1 albo 5, znamienny tym, ze zespólzasilajacy (12), doprowadzajacy dojego czesci skladowych napiecie zasilania,jest zaopatrzony w stopien(13), zawierajacy uklad nastawianego czasowo zabezpieczenia danych i zastepcze zródlo pradu. 7. Zespól pamieciowo-licznikowy wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze uklad nastawianego czasowo zabezpieczenia danych stopnia (13) sklada sie z zespolu czujnikowego (17), reagujacego na czas trwania braku napiecia sieciowego, z wylacznika szybkiego (18), wylacznika (19) i z zaworu kierunkowego (20), przy czym zastepcze zródlo pradu jest przylaczane za posrednictwem wyla¬ cznika (19) i znajdujacego sie za nim zaworu kierunkowego (20) do sieci zasilajacej czesci skladowe, a wejscie sterujace wylacznika (19) jest laczone z wyjsciem wylacznika szybkiego (18), znajdujacego sie za zespolem (17), reagujacym na czas trwania braku napiecia sieciowego.141622 1 ) Lt—i " i 1 — 1 *1 M CD XT cn Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 130 zl PL