Przedmiotem wynalazku jest tekstylny wyrób plaski ze specyficznymi efektami powierzchniowy¬ mi, przeznaczony na odziez wierzchnia, obicia me¬ bli, wyscielanie siedzen samochodowych lub wyror by dekoracyjne, wykonane z przedz przedzionych sposobem bezwrzecionowym (sposób wolnego kon¬ ca), sposób Murata-Jet, sposób Sdrospun lufo fryk¬ cyjny, o zakresie grubosci przedzy odpowiadaja¬ cym grubosci przedz czesankowych, który po pror cesie tworzenia powierzchni bedzie mial przezna¬ czenie zgodne z jego wlasciwosciami wzglednie bedzie uszlachetniony.Znane jest z opisu patentowego RFN nr 2 522 871, ze tkaniny na obicia mebli otrzymuja przez pro¬ ces wielokrotnego iglowania wieksza objetosc, efek¬ ty szorstkosci, jak równiez wieksza odpornosc na scieranie. Tekstylne wyroby plaskie ze 100°/o jed¬ wabili syntetycznego wedlug opisu patentowego NRD nr 0153 502 maja na skutek wielokrotnego iglowania powierzchnie zewnetrzna podobna do tkaniny ze zgrzebnej przedzy welnianej w rodzaju runa, mala rozszerzalnosc i male wydluzenie wló¬ kien, wysoka odpornosc na wyciaganie wlókien i wieksza objetosc.Barwne wyroby wlókiennicze o jednakowym wzorze podstawowym sa wytwarzane wedlug opi¬ su patentowego RFN nr 2 821 701, w którym wzmoc¬ nione wstepnie runo z wlókien syntetycznych jest iglowane z tkaninami jako podkladem nosnym z takiego samego podstawowego materialu wlókniste- 10 15 20 go. Zaleznie od barwy runa pod wzorcowa tkani¬ na nosna o duzych przeswitach, osiaga sie podobne serie wzorów o róznych odcieniach barw. W tym znanym rozwiazaniu bazuje sie na niejednorodnej tkaninie, wytworzonej z przedzy jako pólproduktu, w którym przestrzenie posrednie miedzy nitkami zostaja wypelnione wlóknami z wstepnie wmocnio- nego runa, tak, aby po procesie iglowania powstal jednorodny wyrób plaski o niezmiennej powierzch¬ ni oraz o wzorze i charakterze iglowanego filcu.Ponadto znany jest z opisu patentowego polskie¬ go nr 98 491 sposób laczenia warstwy wlókien cie¬ tych z tkanina wykonana z wlókien syntetycznych, przez iglowanie iglami z co najmniej jednym na¬ cieciem. Wytworzony tym sposobem wyrób'plaski jest przeznaczony na dywany lub wykladziny pod¬ logowe i sklada sie z dwóch polaczonych ze soba warstw, które wyraznie sie od siebie odgranicza¬ ja.Jedna z tych warstw stanowi podloze dywanowe a druga runo z wlókien cietych. Runo jest polaczo¬ ne u podloza dywanowym przez wsuniecie w to podloze dywanowe tylko niewielkiej czesci wlókien tego runa, za pomoca aparatu iglowego. Znacznie wieksza czesc tego runa pozostaje na powierzchni podloza dywanowego jako warstwa samoistna w swej strukturze i jest ona zwiazana z tym podlo¬ zem przez splatanie z tymi wlóknami, które zosta¬ ly w to podloze dywanowa wsuniete. Obie warstwy róznia sie miedzy soba zarówno pod wzgledem 141 898141 898 3 4 gatunkowym, strukturalnym jak i barwnym, przy czynTnie-sa one tak trwale ze soba zwiazane, aby nie'mozna bylo ich rozdzielic.Celem wynalazku jest nadanie takiej struktury tekstylnym wyrobom plaskim, wykonanym z przedz przedzionych sposobem bezwrzecionowym (wolnego konca), sposobem Murata-Jet, Sirospun lub fryk¬ cyjnym, o zakresie grubosci przedzy odpowiadaja¬ cym typowym przedzom czesankowym, i tak zmie¬ nic te wyroby plaskie, azeby charakterystyczne wa¬ dy tych przedz o stabilnym okraglym przekroju i malej wlochatosci, takie jak supelki, wybrzusze¬ nie lub zjawisko torebkowatosci, maly udzial wel¬ ny (najczesciej z uszkodzona struktura luski wel¬ ny) usunac w korzystnych pod wzgledem ekono¬ micznych warunkach, zwlaszcza pod wzgledem zu¬ zycia surowców i dodatkowo uzyskac efekty uszla¬ chetniajace (na przyklad mechowate runo na po¬ wierzchni plaskiego wyrobu uszlachetnianego) zwiekszenie odpornosci na wzajemne przesuwanie sie nitek, polepszenie wlasciwosci cieplnych oraz dotykowych.Uszlachetniony wyrób plaski bedzie mial jedno¬ rodna strukture, bez zadnej zauwazalnej granicy miedzy podstawowymi wyrobem plaskim i wytwo¬ rzonym na jego powierzchni runem, przy czym oddzielenie runa od podstawowego wyrobu plas¬ kiego nie bedzie mozliwe.Technicznym zadaniem wynalazku jest nadanie tekstylnym wyrobom plaskim, wytwarzanym z przedz przedzionych sposobem bezwrzecionowym (metoda wolnego konca), MJS (Murata-Jet), Siros¬ pun, lub metoda frykcyjna, a zakresie grubosci przedzy odpowiadajacym typowym przedzom cze¬ sankowym, ze stabilnym okraglym przekrojem przedzy, z mala wlochatoscia i przewaznie z malym udzialem welny, (najczesciej ponizej 50*/«), efek¬ tów podobnych do filcu i efektów wlochatosci u- zysfeiwanej w znanych wyrobach przez drapanie, co nalezy zrealizowac w jednej operacji roboczej, z malymi stratami materialu.Tekstylne wyroby plaskie powinny pozwalac na dobór skladu materialu, szczególnie w odniesieniu do udzialu welny, odpowiednio do kazdorazowego celu zastosowania. Przy tym nalezy stosowac i la¬ czyc materialy z wlókien welnianych o duzej róz¬ nicy miedzy dlugosciami wlókien elementarnych i które sa trudno przedne. Przedze zastosowane w wyrobach plaskich nalezy tak zmienic pod wzgle¬ dem ich wlasciwosci, zeby posiadaly luzniejsza strukture i wieksza wlochatosc.Wedlug wynalazku rozwiazuje sie to zadanie w ten sposób, ze podstawowy wyrób plaski jest wy¬ konany z przedz wytworzonych sposobem bezwrze¬ cionowym, korzystnie sposobem wolnego konca, Mu¬ rata-Jet, Sirospun lub frykcyjnym, a na jednej lub na obii powierzchniach wyrobu podstawowego o strukturze tkanej znajduje sie pozostalosc runa welnianego, nalozonego na wyrób plaski i wielo¬ krotnie z nim iglowanego z jednej lub z obu stron, przy czym Wlókno runa welnianego wzbogacaja strukture tkana wyrobu plaskiego i wystaja z jego) powierzchni jako wlochatosc razem z koncami lub petelkami wlókien, które maja swój poczatek w rdzeniu lub otulinie przedzy tkanej struktury pod¬ stawowego wyrobu plaskiego.Kierunek przesuniecia czesci wlókien z runa wel¬ nianego poprzez skrzyzowania nitek podstawowe- 5 go wyrobu plaskiego o tkanej strukturze i z prze¬ kroju przedzy, az do powierzchni tworzacej wlo¬ chatosc, przebiega w kierunku nakluwania igla¬ mi spilsniajacymi, korzystnie prostopadle do po¬ wierzchni wyrobu.Wlókna welniane w wyrobie plaskim, które ma¬ ja swój poczatek w pozostalosci runa welnianego stanowia dlugie i/lub krótkie wlókna, korzystnie z welny jagniecej lub welny szarpanej.Udzial wlókien wysunietych z przedzy jest wiek¬ szy od doprowadzonych z runa welnianego wlókien welnianych.Dalsza korzystna cecha wyrobu plaskiego wedlug wynalazku jest to, ze na jednej lub tia obu po¬ wierzchniach wyrobu plaskiego wystepuje miesza¬ nina wlókien z udzialem welnianych wlókien ru^ na welnianego, jako powierzchnia uszlachetniaja¬ ca na jednej lub na obu powierzchniach, jak rów¬ niez czesc wlókien z przedzy, z której wykonany jest podstawowy wyrób plaski. Gestosc runa i wzbogacenie wyrobu plaskiego wlóknami welnia¬ nymi sa zalezne od gestosci, od rodzaju igiel spils- niajacych (na przyklad karbowane igly CB), oraz od udzialu runa z wlókien welnianych.W przekroju przedzy, (w. runie na powierzchni przedzy wlochatosc), i w runie na jednej lub na obu powierzchniach wyrobu plaskiego (w zaleznos¬ ci od jednostronnego lub przeciwbieznego kierunku iglowania iglami spilsniajacymi) wystepuje prze¬ mieszczenie wlókien welnianych runa welnianego jako powierzchnia uszlachetnienia, oraz wlókien z przedzy.Uszlachetniony wyrób plaski posiada duza wlo¬ chatosc, luzny przekrój przedzy i duzy udzial wel¬ ny w przedzy, z podobnymi do filcu przesunieciami wlókien, oraz runo na jednej lub na obu po¬ wierzchniach. Uszlachetniony wyrób plaski posia¬ da wlasnosci okreslajac wartosc uzytkowa, które sa znane w wyrobach plaskich tylko z nicmi o in¬ nej strukturze nici, na przyklad o strukturze nici przedzonych systemem obraczkowym i które moz¬ na uzyskac przez wielokrotne operacje uszlachet¬ niajace, z duzymi stratami wlókien, — takimi na przyklad jak scieranie lub drapanie.Operacje uszlachetniajace takie jak na przyklad przystrzyganie, dekatyzacja i im podobne moga na¬ dac wyrobowi plaskiemu charakter szlachetnego welnianego wyrobu plaskiego.Przyklad wykonania wynalazku. Tkanina jako wyrób plaski uszlachetniany: Nic osnowowa: nic wirnikowa typu DE VIF 5&I; welna 50*/t 170 tex X24 tex Nic watkowa: nic wirndkowa typu DE VTF 5CM, welna 50V§ 170 tex Gestosc nici osnowowej 91,3/10 cm Gestosc nici watkowej 82/10 cm 2 Splot: K — ii Masa powierzchni 285 g/m* Runo wlókniste jako plaszczyzna uszlachetniaja- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60141MB 5 ca: 100^/t owczego runa zgrzeblarkowego. Masa por wierzchni: ok. 20 g/m8 Te powierzchnie materialów sa doprowadzane do aparatu iglujacego i przy gestosci iglowania od 210 do 240 naMuc na 1 cm1 sa ze sofra ziglowane.Testylny wyrób plaski z runem pokrywajacym po¬ wierzchnie jest doprowadzany do dalszych procesów wykanczajacych..Zastrzezenia patentowe 1. Tekstylny wyrób plaski z efektami powierzch¬ niowymi przeznaczony .na wierzchnie okrycia lub obicia mebli, albo siedzen samochodowych, albo na wyroby dekoracyjne o strukturze tkanej utwo¬ rzonej z przedzy o zakresie grubosci odpowiadaja¬ cym typowym przedzom czesankowym, skladajacy sie z tekstylnego* plaskiego wyrobu jako wyrobu podstawowego i polaczonego z nim przez iglowa¬ nie runa welnianego, znamienny tym, ze podsta¬ wowy wyrób plaski jest wykonany z przedz wy¬ twarzanych sposobem bezwrzecionoiwym, korzyst¬ nie sposobem wolnego konca, Murata-Jet, Sirospun lub frykcyjnym, a na jednej lufo na obu powierzch¬ niach wyrobu podstawowego o strukturze tkanej znajduje sie pozostalosc runa welnianego, którego wlókna wystaja z jego powierzchni jako wlocha- tosc razem z koncami lub petelkami wlókien, któ- 6 re maja swój poczatek w rdzeniu lub otulinie przedzy tkanej struktury podstawowego wyrobu plaskiego. 2. Tekstylny wyrób plaski wedlug zastrz. 1, zna- s mienny tym, ze kierunek przesuniecia czesci wló¬ kien z runa welnianego poprzez skrzyzowania ni¬ tek podstawowego wyrobu plaskiego o tkanej struk¬ turze i z przekroju przedzy, az do powierzchni two¬ rzacej wlochatosc przebiega, korzystnie prostopad¬ lo le do powierzchni wyrobu. 3. Tekstylny wyrób plaski wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienny tym, ze wlókna welniane w wyrobie plaskim, które maja swój poczatek w pozostalosci runa welnianego, stanowia dlugie i/lub krótkie 15 wlókna, korzystnie z welny jagniecej lub welny szarpanej. 4. Tekstylny wyrób plaski wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze udzial wlókien wysunietych z prze¬ dzy jest wiekszy od doprowadzonych z runa wel- » nianego wlókien welnianych. 5. Tekstylny wyrób plaski wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze na jednej lub na obu powierzch¬ niach wyrobu plaskiego wystepuje mieszanina wló¬ kien z udzialem welnianych wlókien runa wel- 25 nianego, jako powierzchnia uszlachetniajaca na jednej lub na obu powierzchniach, jak równiez czesc wlókien z przedzy, z której jest wykonany podsta¬ wowy wyrób plaski. PL PL PL PL