Opis patentowy opublikowano: 88 07 30 142959 InL Cl.4 007D 487/04 Twórcy wynalazku: Gordon H. Jones, Michael (?• Venuti, Robert Alvarez, John J, Bruno Uprawniony z patentu: Syntex (USA) Inc., F^lo Alto (Stany Zjednoczone Ameryki) SPOSÓB WYTWARZANIA NOWYCH POCHODNYCH 1,2,3,5-TETRAHYDROIMIDAZO /2,1-b/ CHINAZOLINY Frzedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych pochodnych 1,2f3,5-tetrahy- droimidazo/2,1-ta/chinazolinyf majacych zdolnosc hamowania dzialania fosfodiesterazy i dzia¬ lajacych inotropowo oraz przeciwprzerzutowo. Fbchodnymi tymi sa (2-keto-1 ^^^-tetrahy- droimidazo/iljl-b^chinazolinyloksyj-alkanokarbonamidy i ich farmakologicznie dopuszczalne sole addycyjne z kwasami.W publikacji F. Kienzle i inni, Euri J. Medi, 1982-17, Nr 6d, strony 547-556 omó¬ wiono 1f5-dihydroimidazochinazolinony jako czynniki hamujace skupianie sie plytek krwi i informacje dotyczace tego zagadnienia sa równiez w japonskim opisie patentowym nr 54-163825 i w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 932 407. Rablikacje te dotycza zwiazków majacych dzialanie podobne do dzialania zwiazków wytwarzanych sposobem wedlug wy¬ nalazku, ale nie bedacych ich strukturalnymi analogami; Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie nowe zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym n oznacza liczbe calkowita 1-6, R-, K^t R,, R^ i Y oznaczaja atomy wodoru i A oznacza grupe o wzorze -NFURg, w którym Re oznacza atom wodoru lub rodnik (C,-Co)cykloalkilowy i fy- ozna¬ cza atom wodoru lub rodnik ( O.-Cg)alkilowy. Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie równiez farmakologicznie dopuszczalne sole addycyjne zwiazków o wzorze 1 z kwasami.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku hamuja w silnym stopniu fosfodieste- raze cyklicznego 3',5'-AMP, to jest 3',5 '-wodorofosforami adenozyny u ssaków, zwlaszcza u ludzi, dzieki czemu ograniczaja skupianie sie plytek krwi, powodowane przez ADP, to jest przez kwas adenozynodwufosforowy. Z tego tez wzgledu sa one uzyteczne przy zapobieganiu lub leczeniu róznych schorzen, zwiazanych ze skupianiem sie plytek krwi i zakrzepica, np# takich jak zakrzepica wewnatrznaczyniowa, przy zapobieganiu zakrzepicy wiencowej, stanom przejscio¬ wego niedokrwienia, zakrzepicy i trombocytopenii, jak równiez w przypadkach aktywacji plytek krwi, towarzyszacych stosowaniu przyrzadów protetycznych, np« sztucznych zastawek sercowych*2 142 959 Wiadomo, ze cykliczny AMP reguluje dzialanie wielu enzymów i posredniczy w dzialaniu róznych hormonów. Badania wykazaly, ze niedobór cyklicznego AMP lub nasilenie fosfodieste- razy cyklicznego AMP o wysokiej aktywnosci kojarzy sie z róznymi stanami chorobowymi i Jako inhibitory fosfodiesterazy cyklicznego 3%5*-AMP zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku sa uzyteczne jako srodki lecznicze lub zapobiegawcze w przypadkach takich schorzen jak nad¬ cisnienie, dychawica, cukrzyca, otylosc, zaburzenia w odpornosci, luszczyca, zapalenie, schorzenia sercowonaczyniowe, gruzy przerzutowe, rak i nadczynnosc tarczycy* Pelny opis zwiazków hamujacych dzialanie fosfodiesterazy cyklicznego AMP mozna znalezc w nastepujacych publikacjach: S.M. Amer. "Cyclic Nucleotides As Tarhets For Drug Design", Advances in Drug Research, tom 12, 1977» Academic Press, Londyn, Strony 1-38; I. Weinryh i inni, J. Riarm.Sci., strony 1556-1567f (1972); S*M* Amer. i W*E. Kreighbaura, J. Riarnu Sci*, tom 64, strony 1-37 (1975) oraz D.N* Harris i inni, Enzyme Inhibitors As Drugs, McMillan and Co., Ed.-M* Sandler, strony 127-146 (1980) i Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku maja równiez dzialanie inotropowe.Moga one wzmacniac sile skurczu miesnia sercowego, dzieki której komory sercowe moga pompo¬ wac krew do obiegu, totez sa one uzyteczne takze przy leczeniu niedomagan miesnia sercowego.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku przedstawiono tu za pomoca jednego tylko wzoru 1, ale zwiazki te moga wystepowac w róznych postaciach tautomerycznych, jak to uwidocznia schemat 1, na którym dla uproszczenia pominieto podstawniki* Sposób wedlug wy¬ nalazku obejmuje równiez wytwarzanie wszystkich tych tautomerów* Zgodnie z wynalazkiem wytwarza sie zwiazki o wzorze 1 w postaci strukturalnych izo¬ merów, w których oksyalkiloamidowy lancuch boczny moze sie znajdowac w kazdej z 4 mozliwych pozycji pierscienia benzenowego, co na rysunku pokazano za pomoca kreski, która laczy ten podstawnik z pierscieniem benzenowym, nie wskazujac konkretnej pozycji w tym pierscieniu* W opisie i w zastrzezeniach stosuje sie nizej podane okreslenia, które nalezy ro¬ zumiec nastepujaco* Okreslenie "rodnik (C^-C^)alkilowy" oznacza nasycone, rozgalezione lub proste lan¬ cuchy weglowodorowe, zawierajace lacznie 1-6 atomów wegla* Przykladami sa tu rodniki takie jak metylowy, etylowy, n-propylowy, izopropylowy, n-butylowy, IIl-rzed*butylowy, n-penty- lowy i n-heksylowy.Okreslenie "rodnik (C^-Cojcykloalkilowy" oznacza nasycone pierscienie alifatyczne o 3-8 atomach wegla i zwiazane bezposrednio z atomem azotu, to jest bez posrednictwa jakich¬ kolwiek grup metylenowych. Przykladami sa tu rodniki takie jak cykiopropylowy, cyklobuty- lowy, cyklopentyIowy, cykloheksylowy, cykloheptylowy i cyklooktylowy* Okreslenie "farmakologicznie dopuszczalne sole addycyjne z kwasami" oznacza sole, które zachowaly biologiczne wlasciwosci i zdolnosc zasady, a równoczesnie nie wykazuja innych cech, niepozadanych pod wzgledem biologicznym* Moga to byc sole z kwasami nieorga¬ nicznymi, np- z kwasem solnym, bromowodorowym, siarkowym, azotowym lub fosforowym, albo z kwasami organicznymi, np. takimi jak kwas octowy, propionowy, glikolowy, pirogronowy, szczawiowy, jablkowy, malonowy, bursztynowy, maleinowy, fumarowy, winowy, cytrynowy, benzo¬ esowy, cynamonowy, migdalowy, metanosulfonowy, etanosulfonowy, p-toluenosulfonowy i sa¬ licylowy.Zwiazki o wzorze 1 w postaci wolnych zasad mozna przeprowadzac w sole addycyjne z kwasami traktujac zasade stechiometryczna iloscia odpowiedniego kwasu organicznego lub nieorganicznego. Zwykle rozpuszcza sie wolna zasade w polarnym rozpuszczalniku organicznym, takim jak etanol lub metanol i dodaje kwas, utrzymujac mieszanine w temperaturze okolo 0-100°C. Wytworzona sól addycyjna wytraca sie samorzutnie lub mozna ja wytracic rozpusz¬ czalnikiem mniej polarnym*142959 3 Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku podaje sie pacjentom takimi sposobami, jakie sa stosowane przy podawaniu znanych inhibitorów fosfodiesterazy cyklicznego AMP. Do metod tych nalezy podawanie doustne, pozajelitowe i inne ukladowe, albo w postaci aerozoli* W zaleznosci od zamierzonej metody podawania zwiazki te maja postac srodków stalych, pól¬ stalych lub cieklych, np* takich jak tabletki, czopki, pigulki, kapsulki, proszki, ciecze i zawiesiny. Korzystnie stosuje sie te srodki w dawkach jednostkowych, umozliwiajacych poda¬ wanie pojedynczych, dokladnych dawek. Srodki te stosuje sie razem z farmakologicznymi nos¬ nikami lub rozcienczalnikami i ewentualnie z dodatkiem innych substancji stosowanych w me¬ dycynie.Srodki do podawania doustnego przygotowuje sie mieszajac substancje czynna ze znany¬ mi rozcienczalnikami dopuszczalnymi farmakologicznie, np. takimi jak mannit, laktoza, skrobia, stearynian magnezu, sacharynian sodowy, talk, celuloza, glikoza, sacharoza i weglan magnezu* Kompozycje takie zawieraja 10-95%* a korzystnie 25-70% wagowych substancji czynnej i maja postac roztworów, zawiesin, tabletek, pigulek, kapsulek, proszków lub preparatów o opóznio¬ nym wyzwalaniu czynnej substancji* Freparaty zawierajace zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku podaje sie poza- jelitowo przewaznie przez wstrzykiwanie podskórne, domiesniowe lub dozylne* Preparaty te wytwarza sie znanymi sposobami w postaci cieklych roztworów lub zawiesin, albo w postaci produktów stalych, z których przed wstrzykiwaniem wytwarza sie roztwór, zawiesine lub emulsje. Jako rozcienczalniki stosuje sie np* wode, solanke, dekstroze, gliceryne i etanol* W razie potrzeby mozna tez stosowac dodatek malych ilosci nietoksycznych substancji pomoc- nicznych, takich jak srodki zwilzajace, emulgujace i wplywajace na wartosc pH. Przykladami tych dodatków sa substancje takie jak octan sodowy, monolaurynian sorbitu i oleinian trój- etanoloaminy. Mozna tez stosowac nowsze metody podawania pozajelitowego tych srodków przez wszczepianie preparatu o powolnym lub opóznionym wyzwalaniu substancji czynnej, tak, aby utrzymac Jej doprowadzanie na stalym poziomie. Metody takie sa omówione np. w opisach pa¬ tentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 3 710 795 i 3 773 919* Przy wytwarzaniu preparatów w postaci czopków do podawania ukladowego stosuje sie znane substancje wiazace i nosniki, np* polialkilenoglikole lub trójglicerydy. Czopki takie wytwarza sie z mieszanin zawierajacych 0,5-10%, a korzystnie 1-2% wagowych czynnej sub¬ stancji.Hosc podawanej substancji czynnej zalezy oczywiscie od stanu pacjenta, stopnia nasilenia schorzenia i sposobu podawania srodka, jak równiez od tego czy podawany srodek ma hamowac skupianie sie plytek krwi, czy tez chodzi o niedomagania serca lub o hamowanie rozwoju guza.Bardzo korzystne wlasciwosci maja zwiazki o wzorze 1, w którym n oznacza liczbe 3 lub 4.Zgodnie z wynalazkiem, zwiazki o wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, wytwarza sie w ten sposób, ze zwiazek o wzorze 2, w którym n, FL., F^, FU, F^ i Y maja wyzej podane znaczenie, a R' oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o wzorze HNFUR^, w którym Ft i R^ maja wyzej podane znaczenie.Zwiazek o wzorze 1 otrzymany w postaci wolnej zasady ewentualnie przeprowadza sie w jego farmakologicznie dopuszczalna sól addycyjna z kwasem, albo zwiazek o wzorze 1 otrzymany w postaci soli addycyjnej z kwasem przeprowadza sie w wolna zasade lub w inna, farmakolo¬ gicznie dopuszczalna sól z kwasem.Jak uwidoczniono na schemacie 2, zwiazki o wzorze 2 wytwarza sie przez alkilowanie zwiazków o wzorze 3, w którym FL , FU, R,, R^ i Y maja wyzej podane znaczenie* Zwiazki o wzorze 3 sa znane np* z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 932 407. Proces4 142 959 alkilowania prowadzi sie korzystnie dzialajac na zwiazek o wzorze 3 estrem kwasu cD -bromo- alkanokarboksylowegof uzytym w niewielkim nadmiarze i reakcje prowadzi sie w srodowisku dipolarnego rozpuszczalnika, np« dwumetyloformamidu. Zwiazek o wzorze 2, otrzymany w postaci estru alkilowego (r' oznacza rodnik alkilowy), korzystnie przeprowadza sie w odpowiadajacy mu kwas o wzorze 2a, w którym R|, Rg, R*, R^ i Y maja wyzej podane znaczenie. Zmydlanie grupy estrowej prowadzi sie znanymi metodami, np* dzialajac mocna zasada, ewentualnie w nie¬ co podwyzszonej temperaturze* Zwiazki o wzorze 2a przeprowadza sie w amidy o wzorze 1 droga kondensacji, która mozna prowadzic w dipolarnym rozpuszczalniku aprotycznym, takim jak dwumetyloformamid, w temperaturze 0-40°C. Na przyklad, zwiazek o wzorze 2a i 1096 nadmiar molowy 1-hydroksybenzo- triazolu rozpuszcza sie w srodowisku reakcyjnym i nastepnie dodaje dwualkilokarbodwuimid, korzystnie dwuizopropylokarbodwuimid. fb uplywie 0,25-2 godzin, a zwlaszcza po uplywie 1 godziny, dodaje sie N-metylocykloheksyloamine (20?6 nadmiar molowy) i N-metylomorfoline (2096 nadmiar molowy) i miesza w pokojowej temperaturze w ciagu nocy i Nie podstawione amidy o wzorze 1 mozna wytwarzac na drodze reakcji estru alkilowego o wzorze 2 (R' oznacza rodnik alkilowy) z amoniakiem lub inna amina pierwszorzedowa, nasy¬ cajac roztwór estru parami aminy lub dodajac roztwór aminy w polarnym rozpuszczalniku, w ilosci 5-równowazników i prowadzac proces w temperaturze okolo 100-200°C, niekiedy w na¬ czyniu zamknietym, pod zwiekszonym cisnieniem* W podanych nizej przykladach zilustrowano wytwarzanie zwiazków o wzorze 1 sposobem wedlug wynalazku oraz produktów wyjsciowych, stosowanych w tym procesie, jak równiez przed¬ stawiono korzystne wlasciwosci zwiazków o wzorze 1.Przyklad I. l^cykloheksylo-N-metylo-4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/ /2f1-bychinazolin-7-yloksy/-butyramidi A. Do roztworu 2,6 g 7-hydroksy-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-tl/chinazolinonu-2, wytworzone¬ go sposobem podanym w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 932 407 i 1,72 ml 4-bromomaslanu etylowego w 100 ml dwumetyloformamidu dodaje sie 1,86 g weglanu potasowego i mieszanine te utrzymuje w zamknietym naczyniu, w atmosferze azotu, w temperaturze 100°C w ciagu 4 godzin.- Nastepnie chlodzi sie mieszanine, wlewa do 100 ml wody i odsacza wytraco¬ ny osad. R) przekrystalizowaniu z dwumetyloformamidu z woda otrzymuje sie 3,24 g estru etylowego kwasu 4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-tl/chinazolinylo-7/-oksymaslowego o temperaturze topnienia 243-244°Ci B. Do ozrtworu 3,2 g (10 milimoli) estru etylowego kwasu 4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimi- dazo/2,1-b«7-chinazolinylo-7/-oksymaslowego i 6,44 g (20 milimoli) bromku tetra-N-butyloamo- niowego w 100 ml dwumetyloformamidu dodaje sie 1,5 g KOH w 5 ml wody, miesza w pokojowej temperaturze w ciagu nocy, po czym dodaje sie 25 g 3 nm sit molekularnych i pozostawia mieszanine na okres 3 dni. Nastepnie dodaje sie 2,6 ml (20 milimoli) N-metylocykloheksylo- aminy i 10 g (25 milimoli) fosfonianu bis/o-nitrofenylo/-fenylu i wytrzasa mieszanine w ciagu 24 godzin, po czym przesacza przez celit i z przesaczu odparowuje dwumetyloformamid pod silnie obnizonym cisnieniem* Pozostalosc rozciera sie z mieszanina 3% wodorotlenku amonowego i etanolu (1 :1 ), odsacza osad, przemywa go etanolem i suszy, otrzymujac N-cyklo- heksylo-N-metylo-4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroiraidazo/2,1-bychinazolin-7-yloksy/-butyramid o temperaturze topnienia 243-244°C.Przyklad II. N-cykloheksylo-N-metylo-4-/2-keto-1,2',3,5-tetrahydroimidazo/ /2,1-lj7chinazolin-7-yloksy/-butyramid.A. Do zawiesiny 65 g estru etylowego kwasu 4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-u/chi- nazolinylo-7-/-oksymaslowego w 1000 ml etanolu dodaje sie malymi porcjami 100 ml 3n NaOH i po uplywie 30 minut mieszanine reakcyjna o temperaturze pokojowej zakwasza sie stezonym kwasem solnym. Wytracony gesty osad odsacza sie i suszy, otrzymujac z wydajnoscia równa teoretycznej kwas 4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-bj7chinazolinylo-7/-oksymaslowy o temperaturze topnienia 300°Ci142 959 5 B. Do roztworu 3,44 g kwasu 4-/2-keto-1,2t3,5-tetrahydroimidazo/2f1-li7chinazolin-7-yloksy/-ma¬ slowego i 1,5 g 1 -hydroksybenzotriazolu w 25 ml bezwodnego dwumetyloformamidu o temperaturze pokojowej dodaje sie 1,39 g dwuizopropylokarbodwuimidu, a po uplywie 1 godziny dodaje sie roztwór 1,56 ml N-metylocykloheksyloaininy i 1,32 ml N-metylomorfoliny w 10 ml bezwodnego dwumetyloformamidu. Otrzymany roztwór miesza sie w ciagu nocy w temperaturze pokojowej w po czym rozciencza woda, odsacza wytworzony osad i suszy go nad P^Oc* otrzymujac N-cykloheksylo-N-metylo-4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/S,1 -tj7chinazolin-7-yloksy/-bu- tyramid.Przyklad III. /2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-l^chinazolin-7-yloksy/- -butyramid. 50 ml glikolu etylenowego nasyca sie gazowym amoniakiem w temperaturze 0°C, po czym dodaje sie 3,2 g estru etylowego kwasu 4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-ta7china- zolin-7-yloksy/-maslowego i otrzymana zawiesine umieszcza sie w stalowym autoklawie i utrzy¬ muje w temperaturze 200°C w ciagu 3 dni* Nastepnie mieszanine chlodzi sie, odsacza osad, przemywa go metanolem i suszy, otrzymujac /2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-tl7chinazo- lin-7-yloksy/-butyramid o temperaturze topnienia 280-282°C.W analogiczny sposób, stosujac zamiast amoniaku cykloheksyloamine, otrzymuje sie N-cykloheksylo-4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-lj7chinazolin-7-yloksy/-butyramid o temperaturze topnienia 255-256°Ci Przyklad IV. Irzeprowadzanie wolnych zasad o wzorze 1 w sole. Do roztworu 1,0 g N-cykloheksylo-N-metylo-4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-tj/chinazolin-7-yloksy/- -butyramidu w 20 ml metanolu dodaje sie dwukrotny nadmiar w stosunku molowym 3% roztworu chlorowodoru w metanolu, po czym dodaje sie porcjami eter dwuetylowy az cio ustania procesu wytracania sie osadu* Osad ten odsacza sie, przemywa eterem, suszy w powietrzu i przekry- stalizowuje, otrzymujac chlorowodorek N-cykloheksylo-N-metylo-4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydro- imidazo/2,1-lj7chinazolin-7-yloksy/-butyramidu o temperaturze topnienia 232-234°C.W analogiczny sposób wytwarza sie sole addycyjne z kwasami innych wolnych zasad o wzorze 1.Przyklad V* Przeprowadzanie soli zwiazków o wzorze 1 w wolne zasady. 1,0 g chlorowodorku N-cykloheksylo-N-metylo-4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-tj/chinazo- lin^^yloksyZ-butyramidu miesza sie z 50 ml eteru i do otrzymanej zawiesiny dodaje rozcien¬ czony roztwór wodny weglanu potasowego w ilosci dwukrotnie wiekszej od równomolowej, powo¬ dujac calkowite rozpuszczenie sie soli. Nastepnie oddziela sie warstwe organiczna, plucze ja dwukrotnie woda, suszy nad MgSO^ i odparowuje, otrzymujac N-cykloheksylo-N-metylo-4- -/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-t^chinazolin-7-yloksy/-butyramid w postaci wolnej zasady.Przyklad VI. Ostre i opóznione dzialanie toksyczne N-cykloheksylo-N-metylo- -4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-li7chinazolin-7-yloksy/-butyramidu. Próby prowa¬ dzono z 3 grupami po 3 samce myszy Sim: (lCR)fRo o wadze ciala 20-24 g. Myszon podawano dootrzewnowo N-cykloheksylo-N-metylo-4-/2-keto-1,2,3,5-tetrahydroimidazo/2,1-ti7chinazolin- -7-yloksy/-butyramid w postaci wodnej zawiesiny (polisorbinian 80) i obserwowano smiertelne dzialanie ostre i opóznione tego zwiazku* Wyniki podano nizej, przy czym pierwsza z liczb oznacza ostre, a druga oznacza opóznione dzialanie smiertelne* iwka zwiazku 1500 mg/kg 1000 mg/kg 500 mg/kg Dzialanie smiertelne 0/3 0/3 0/3 Wyniki te swiadcza o tym, ze dawka LDkn badanego zwiazku podawanego dootrzewnowo jest wieksza niz 1500 mg/kg.142 959 W analogiczny sposób badano dzialanie tego samego zwiazku podawanego doustnie w po¬ staci zawiesiny (polisorbinian 80).Wyniki podano nizej Dawka zwiazku Dzialanie smiertelne 1500 mg/kg 0/3 1000 mg/kg 0/3 500 mg/kg 0/3 Wyniki te swiadcza o tym, ze dawka LEbQ tego zwiazku podawanego doustnie jest równiez wieksza niz 1500 mg/kg.Przyklad VII. Hamowanie dzialania fosfodiesterazy cyklicznego AMP oraz sku¬ piania sie plytek krwi przez zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku. Iróby hamowania dzialania fosfodiesterazy cyklicznego AMP przez zwiazki o wzorze 1 prowadzono metoda Filburn i Karn, Analyt. Biochem., 52, str. 505-516 (1973), stosujac jako substrat 1 /jM cyklicznego AMP* Ludzkie plytki fosfodiesterazy cyklicznego AMP pobierano od ludzi, wyosobniano je i przemywano przez odwirowywanie, po czym rozrywano przepony przez nastepujace kolejno zamra¬ zanie i rozmrazanie oraz rozpuszczanie pod zmniejszonym cisnieniem i oddzielanie rozpusz¬ czalnego enzymu przez odwirowywanie przy duzej liczbie obrotów. Bizym w ilosciach podwielo- krotnych przechowywano w temperaturze -20°C.Rróby skupiania sie plytek prowadzono w ten sposób, ze krew gromadzono w rurkach zawierajacych cytrynian sodowy (30 mM) i osocze o duzej zawartosci oddzielano przez odwiro¬ wywanie. Proces skupiania sie sledzono metoda okreslania stopnia zmetnienia, opisana przez G.V.R. Born, J. Jhysiol., Lond., 162, str. 67-68 (1962). Wyniki prób podano w tabeli 1 w po¬ równaniu z dzialaniem teofiliny, której dzialanie na fosfodiesteraze w plytkach ludzkiej krwi przyjeto jako 1. W tabeli tej podano wartosc ICcq dla fosfofiesterazy z ludzkich plytek i wartosci IC25 d"La fosfociies"terazy z serc szczurów. Symbole stosowane w tej tabeli maja nastepujace znaczenie: a) oznacza sile dzialania w porównaniu z dzialaniem teofiliny, b) oznacza polozenie bocznego lancucha oksyalkiloamidowego w pierscieniu, c) oznacza zwiazki o wzorze 1, w którym Y, FL , R^i R, i R^ oznaczaja atomy wodoru, zas A ma znaczenie podane w tabeli Tabela 1 Hamowanie dzialania fosfodiesterazy cyklicznego AMP w plytkach ludzkich i w sercach szczurów i Zwiazek (c) | i A I i 1 | N-metylo-N-cykloheksyl 1 N-metylo-N-cykloheksyl ^-metylo-N-cykloheksyl n | PDzycja (b) 1 1 1 1 ' 3 f 7 1 u I | —f l , N-metylo-N-cykloheksylj 5 1 N-metylo-N-cykloheksyl1 6 j N-metylo-N-cykloheksylj 3 j N-metylo-N-cykloheksyl 1 3 L—.—-.--.————————-J i 1 ™——————— + 1 N-metylo-N-cykloheksyl j N-etylo-N-cykloheksyl 7 7 7 7 6 8 L J 3 i 9 L l j 3 f 7 | N-izopropylo-N-cyklo- { | | heksyl } 3 j 7 | N-cykloheksyl } 3 ! 7 1 ^metyl L-L i l J ludzkie plytki IC50 (nM) 12,5 820 4,6 12,0 16,0 2000 150 104 [ _| Serca szczu* rów iIC25 (nM) 260 ! 4400 22 21 45 ———.__. 1,5 J <10 ] 3,2 i- —- 72 ! ! Sila | . dzialania ! !(.) i ! | I j 21600 | 330 J 58700 j 22500 J 16800 1 135 | 1800 | 2,7 j 180000 J 1 1 15 I 84000 j 180 | 38000 } 1,0 ! 10 I 270000 I142 959 7 Przyklad VIII* Inotropowe dzialanie zwiazków o wzorze 1* Psy rasy mieszanej znieczulono przez dozylne podanie soli sodowej pentabarbitalu w ilosci 35 mg/kg i wstrzyki¬ wanie tego srodka w miare potrzeby* Cisnienie krwi psów zmierzono za pomoca przetwornika cisnienia typu Statham, wprowadzonego przez rurke od tetnicy udowej do tetnicy brzusznej* Liczbe skurczów serca na minute rejestrowano za pomoca kardiotachometru od II przewodu ele¬ ktrokardiografu* Sile skurczu prawego przedsionka mierzono za pomoca miernika cisnienia systemu Walton-Brodie, przylaczonego do prawego przedsionka po dokonaniu torakotomii sród- mostkowej* Za pomoca respiratora systemu Harvard wentylowano pluca psów powietrzem pokojo¬ wym, doprowadzanym przez rurke do tchawicy* Psom przeciano dwustronnie nerw bledny, a po nacieciu brzucha wzdluz linii srodkowej, do dwunastnicy wszyto rurke, umozliwiajaca podawa¬ nie badanego zwiazku do dwunastnicy, zas do zyly udowej wprowadzono rurke umozliwiajaca po¬ dawanie izoproterenolu* Wszystkie dane rejestrowano za pomoca przyrzadu Beckman R611 Dy- nograph* W celu okreslenia reakcji psów na badane srodki, kazdemu psu podawano dozylnie w odstepach póllogarytmicznyeh izoproterenol w dawkach od 0,007 do 2,1 jug/kg lub 6,67yug/kg* Nastepnie podawano do dwunastnicy badany zwiazek, zwykle w malej dawce, wynoszacej 2 mg/kg i nastepnie zwiekszano dawke do 6,32 i/albo w razie potrzeby 20 mg/kg* W kilku przypadkach podawano te zwiazki w dawkach mniejszych, wynoszacych 0,316-3,16 mg/kg. Wyniki prób podano w tabeli 2. Sa to wyniki szczytowe, podane w procentach w odniesieniu do maksymalnej war¬ tosci dla izoproterenolu* Tabela 2 , Zwiazek N-cykloheksylo-N-metylo- -4-/2-keto-1.2,3,5-tetra- hydro imidazoZS ,1 -by chi- nazolinyl-7-oksy/-bu- tyramid -T i Dawka mg/kg 2 . 6,23 ] | Sila i sciska- | nia pra i wego przed¬ sionka 48 44 iLiczba {uderzen - serca i 30 | 40 ! Cisnie- j { nie krwi j ¦i ! ! 25 | } 96 j Przyklad IX* Frzeciwprzerzutowe dzialanie na raka pluc Lewis'a (samorzutne przerzuty)* Samicom myszy C57B1/6 o wadze ciala 16-18 g wstrzykiwano podskórnie pociedzy pachwina i pacha po 0,2 ml swiezo przyrzadzonej brzeczki nowotworowej i po uplywie 1 dnia rozpoczeto podawanie myszom doustnie nosnika (0,5% karboksymetyloceluloze), albo badanego zwiazku w postaci zawiesiny w 0,5% karboksymetylozie i podawanie to kontynuowano co drugi dzien przez caly okres trwania próby* R uplywie 20-21 dni od podania nowotworu myszy za¬ bijano, oznaczano wage pierwszego nowotworu i pod mikroskopem dysekcyjnym ustalano liczbe przerzutów do pluc* Wyniki podano w tabeli 3* W tabeli tej znak x oznacza p<0,05* Tabela 3 Badany zwiazek Próba kontrolna N-cykloheksylo-N-metylo- -4-/2-keto-1.2,3,5-tetra- hydroimidazo/2.1 -tychina- zolin-7-yloksy/-butyramid 5 mg/kg Wielkosc pierwotnego nowotworu g + S*E* i 5,1 +0,4 j 3,9 + 0,4 * | i i Liczba prze- j rzutów do pluc (srednio) 28 10,58 142 959 Przyklad X* Przeciwprzerzutowe dzialanie na czerniaka B-16* Samicom myszy C 57B1/6 o wadze ciala 16-18 g wstrzykiwano dozylnie 7,5 x 10 zdolnych do zycia komórek czerniaka B-16-BL6 albo BI6-FI0 i po uplywie 1 dnia podawano doustnie sam nosnik lub bada¬ ny zwiazek i kontynuowano ten zabieg co drugi dzien* Po uplywie 20-21 dni od wstrzykniecia czerniaka oznaczano liczbe przerzutów do pluc* Wyniki podano w tabelach 4 i 5, Tabela 4 Wplyw badanego zwiazku na przerzuty czerniaka 616-B6 w- i Badany zwiazek Liczba przerzutów do pluc (srednio) —•- Próbakontrolna i 10 N-cykloheksylo-N-metylo-4-/2-keto- i 1f2*3.5-tetrahydroimidazo/2,1-lj/ j chinazolin-7-yloksy/-butyramid j 5mg/kg i ii oznacza p40,02.,K- Tabela 5 Wplyw badanego zwiazku na przerzuty czerniaka BI6-PIO Badany zwiazek Rróba kontrolna | N-cykloh«ksylo-JMnetylo-W2-keto- j 112#3,5-tetrahydroimidazo/2f1-b7 j chinazolin-7-yIoksy/-butyramid j_ 5«g/kg xx oznacza p ^0,1.Liczba przerzutów do pluc (srednio) 23 1.5 KX PL PL PL PL PL PL PL PL PL