Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobójczy i sposób wytwarzania nowych 2-/2- -podstawionych-benzoilo/-cykloheksanodionów-1,3, stanowiacych skladnik aktywny srodka* Zwiazki o wzorze 2y w którym X oznacza grupe alkilowa, n jest równe 0,1 lub 2t a R- oz¬ nacza grupe fenylowa lub podstawiona grupe fenyIowa opisano w japonskim zgloszeniu pa¬ tentowym 84 632 - 1974 jako zwiazki posrednie dla wytwarzania zwiazków o wLasnosoiaoh chwastobójczych o wzorze 3, w którym R. , X i n maja wyzej podane znaczenie, a R2 ozna¬ cza grupe alkilowa, alkenyIowa lub alkinylowa* Wymieniono zwlaszcza takie zwiazki chwa¬ stobójcze z tej grupy, w których n Jest równe 2, X oznacza grupe 5, 5-dw uniety Iowa, Rg oznacza grupe allilowa, a R- oznacza grupe fenylowa, 4-chlorofenylowa lub 4-metoksyfeny¬ lowa. Wyjsciowe zwiazki posrednie dla tych trzech wyszczególnionych zwiazków nie posia¬ daja wcale lub prawie wcale dzialania chwastobójczego. W przeciwienstwie do tego, zwiaz* ki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku posiadaja wyjatkowe dzialanie chwastobóJoze• Dla uzyskania tego wyjatkowego dzialania chwastobójczego zwiazki te musza zawierac atom chloru lub bromu jako podstawnik w pozycji 2 czesci fenylowej tych zwiazków* Atom chlo¬ ru jest korzystnym podstawnikiem. Dokladna przyczyna dla której takie podstawienie powo¬ duje wyjatkowe dzialanie chwastobójcze zwiazku nie jest dokladnie wyjasniona* Srodek wedlug wynalazku jako substancje chwastobójozo-czynna zawiera nowe 2-/2-pod- stawione-benzoilo/-cykloheksanodiony-1,3 o wzorze ogólnym 1, w którym R oznacza grupe metylowa: Rj oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, Rg oznacza atom chloru lub bromu, R~ oznacza atom wodoru, chloru, grupe alkoksylowa o 1-4 atomach wegla np. grupe meto- ksylowa, etoksylowa, izopropoksylowa lub R~ oznacza grupe etylotio, R^ oznacza atom 145 9262 1^5 926 wodoru, atom chlorowca9 grupe oyJanowa lub grupe o wzorze R SO , w którym R oznacza gru¬ pe Cj -C^-alkilowa, a n ma wartosc zero lub 2, R^ oznacza atom wodoru lub grupe metylowa9 R^ oznacza atom wodoru, R_ oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, Rn oznaoza atom wodo¬ ru. Zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku ze wzgledu na tautomerie moga wystepowac w czterech postaciach przedstawionych na schemacie 19 w którym R9 R4 9 R2, R«t R. f R^f R6f R7 *¦ R« maJ* wyzej podane znaczenie* Zaznaczony proton w kazdym z czterech taut ornerów jest dosc ruchliwy* Sa to protony kwasowe i moga byc usuniete za pomoca dowol¬ nej zasady dajac sól posiadajaca anion o czterech formach rezonansowych przedstawionych na schemacie 2, w którym R, Rj, R2, R„, R^, R , R^9 R. i RQ maja wyzej podane znaczenie. Przykladami kationów w takich zasadach sa nieorganiczne kationy takie Jak metale al¬ kaliczne, np* lit, sód i potas, metale ziem alkalicznych, np* bar, magnez, wapn i stront lub organiozne kationy takie Jak podstawione grupy amoniowe9 sulfoniowe lub fosfoniowe, w których podstawnikiem Jest grupy alifatyczna lub aromatyczna* Okreslenie grupa alifa¬ tyczna Jest tu uzyte w szerokim znaczeniu obejmujace cala klase grup organicznych chara¬ kteryzujacych sie pochodzeniem od niecyklicznych /o otwartym Lancuchu/ weglowodorów pa¬ rafinowyoh, olef inowych i acetylenowych oraz ioh pochodnych lub od zwiazków alioyklicz- nyoh* Grupy alifatyczne moga zawierac 1-10 atomów wegla* Okreslenie grupa aromatyczna Jest tu równiez uzyte w szerokim znaczeniu dla odróz¬ nienia od grupy alifatycznej i obejmuje grupy poohodzaoe od zwiazków zawierajacych 6-20 atomów wegla i charakteryzujacych sie obecnoscia co najmniej Jednego pierscienia benze¬ nowego, obejmujac weglowodory jednocykliozne9 dwuoykliczne i wielooykliozne oraz ioh po- ohodne i od zwiazków heterocyklicznych zawierajacych 5-19 atomów wegla, o podobnej budo¬ wie i charakteryzujacych sie obecnosoia nienasyconego pierscienia, zawierajacego oo naj¬ mniej Jeden atom inny niz wegiel, taki Jak atom azotu, siarki i tlenu oraz od pochodnych tych zwiazków heterocyklicznych* V powyzszym opisie zwiazków stanowiacych substancje czynna srodka wedlug wynalazku grupy alkilowe i alkoksylowe obejmuja zarówno uklady pros¬ te Jak i rozgalezione, na przyklad grupe metylowa, etylowa, n-pro pylowa, izopropylowa, n-butylowa, II-rz*-butyIowa, izobutylowa i Ill-rz.-butylowa* Zwiazki stanowiace substan¬ cje czynna srodka wedlug wynalazku i ich sole sa aktywnymi substancjami chwastobójczymi ogólnego typu* Oznaoza to, ze sa one skuteczne ohwastobóJozo wobec szerokiego zakresu gatunków roslin* Sposób niszozenia niepozadanej roslinnosci srodkiem wedlug wynalazku obejmuje stosowanie skutecznej chwastobójczo ilosci opisanych powyzej srodków na obsza¬ rze pozadanego zniszozenia* Wytwarzanie zwiazków o wzorze 1 sposobem wedlug wynalazku przedstawia schemat 3* ZazwyozaJ stosuje sie molowe ilosci dionu o wzorze k9 w którym R, R., R~, R^, R~ i Rg maja wyzej podane znaczenie oraz podstawionego cyjanku benzoilu o wzorze 5 w którym R2, R~ i Rk maja wyzej podane znaczenie przy niewielkim nadmiarze molowym chlorku cyn¬ ku* Dwa reagenty i chlorek cynku laczy sie w rozpuszczalniku takim Jak chlorek metylenu* Do mieszaniny reakcyjnej dodaje sie chlodzac, niewielki nadmiar molowy trójetyloamlny* Mieszanine miesza sie w temperaturze pokojowej w ciagu 5 godzin* Produkt reakcji podda¬ je sie dalszej obróbce znanym sposobem* Opisany powyzej podstawiony cyjanek benzoilu mozna wytworzyc sposobem wedlug T*S* Cakw ooda i CA. Weisgerbera. Organie Synthesis Collected, tom III, str* 122 /1955A Nastepujacy przyklad ilustruje synteze zwiazków sposobem wedlug wynalazku* Przyklad I* 4,4-dwumetylo-2-/2,^-dwuohlorobenzoilo/-oykloheksanodion-1,3 o wzorze 6* 1^,0 g /0,1 mola/ ^,4-dwumetylooykloheksanodionu-1,3| 20,0 g /0,1 mola/ cyjanku 2,4-dwuohlorobenzoilu i 13,6 g /0,11 mola/ bezwodnego, sproszkowanego chlorku cynku polaczono w 100 ml chlorku metylenu* Chlodzac, dodano powoli 10,1 g/0,12 mola/ trójetyloaminy• Mieszanine reakcyjna mieszano w temperaturze pokojowej przez 5 godzin, a nastepnie wlano do 2n kwasu solnego* Faze wodna usunieto, a faze organiczna przemyto czterokrotnie 150 ml 5# NapCO _ Przemywki wodne polaczono i zakwaszono HC1, wyekstraho-145 926 3 wano ohlorkiem metylenu, osuszono i zatezono uzyskujao 25,3 g surowego produktu* Surowy produkt poddano chromatografii /££ AoOH/CH^Cl^/ w porcjach po 5 gt a nastepnie usunieto AoOH w wyparce rotacyjnej /rotavap/ pod panujacym cisnieniem w temperaturze 50°C w oiagu minut* Uzyskano olej /wydajnosc 40%/* Budowa zostala potwierdzona przez analize Instru¬ mentalna* Nastepujaca tabela obejmuje niektóre wybrane zwiazki o wzorze t wytworzone spo¬ sobem opisanym powyzej* Kazdemu zwiazkowi przypisano numer stosowany w dalszej ozesoi opisu* Tabela 1 [~Tt 1 1 i 2 3 k 6 7 8 9 11 12 13 14 16 Numer zwlaz- ku 2 ~ 8 13 ik 23 24 39 • 40 45 55 71 87 88 135 183 200 R 3 \^3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 K k pHj CH3 H H CH3 OH, CH3 CH3 H CH3 CH3 CU3 CH3 CH3 CH3 CH3 r * Cl Cl Cl | Cl 1 Cl j ¦ C1 Cl Cl Cl Cl Cl Cl Cl Cl Cl Cl R3 6 H H - H H 3-C1 i 3-C1 H H H 3-C1 3-C1 H H 3-OCIiJ 3-OCIiJ H i? 1 7 4-Cl k-ci 4-C1 U-Cl 4-Cl 4-ci 4-CH3S02 U-CH3S02 J*-CH3S02 «r-CH3S02 4-C2H5S02 4-C2H5-S02 ^2H5S°2 i»*CH3S02- 4 -Cl H R5 8 H OH, U CH3 H CH3 H CH3 Ii U u . H CU3 H ; U U R6 9 |h H H H H H H H U H H * U H H U H ly1 1 10 H H H H H H H H Ii H H H ' H U ' H H R8 11 H H H H H H H H H H H H H H ' . H H Ylasolwosoi fizyczne 12 1 olej - 625,800, 850f 1150* 1450, 1625 om*1 olej - 625, 730. 925, 1175, 1625 om"1 olej - 625, 800, 850, 1150, 1625 om"1 olej - 625, 800, 1150, 1625 om"1 olej - 625, 725, 800, 850, 1200* 1250, 1625 om"1 olej - 625, 730, 1200, 1625 om"1 olej - 625, 800, 1125, 1625 om"1, 1 olej - 625, 800, 1 1250, 1630 om"1 I 48-56°C t*t* I olej - 640, 815, 1 900f 1075, 1625 om"1 1 127-129°C t*t* 1 47-50°C t*t. 1 olej - 625, 800, 1 850, 900. 1 1625 om"1 6409 825, 900, 1 1075, 1175, 1625 om"1 1 olej - 640, 84o, 1 1100, 1500, 1 1625 om"1 1 olej - 600, 710, 1 825, 925. 1625 om I ciag dalszy tabeli na str*44 145 926 ciag dalszy tabeli 1 1 17 18 1 19 1 20 21 22 23 24 26 27 1 28 29 31 32 33 3h\ 36 37 ^^^_J 1 2 201 202 206 207 206 210 2lU 215 216 219 220 225 226 227 232 233 234 235 236 237 238 3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 OH, CH3 CH3 OH, OH, CH3 CH3 CH3 OH, CH3 CH, CH3 OH, chJ OH, k CH3 CH3 CH3 CH3 cu3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 CH3 OH, chJ CH, CH3 H Cl Cl Cl Cl Cl Cl Cl Cl Cl Cl Br Cl Cl Br Cl Cl Cl Cl Cl Cl Cl 6 3-0CA H H Li- C3H?C H 3-oc2H5 H H 3-ci H H U 3-CH^O H 3-C2H5° 3-CH30 H 3-CI 3-CI H 3-CH30 7 Br 4-Br \k^C^7S°2 4-Br 6-F 4-Br k-ci 4-n-C^SOg k^C3U7S°2 4-Br H k-CH3S02 4-Br 3-CN 4-ch3so2 Lc2H5S02 4-n-C^SOg k-n-C^SOg ^C2H5S02 4-F 4-Br 8 H H H H H H H H II CH3 H H CH3 H H H H CH3 CH3 H H 9 H H H H U H H H H U U H U H H H H H ' H H H I H H H H H H CH3 U H H U CH3 H H H H H H H H H 11 1 H H H H H H H U H H U H H H U H H H H H H 12 1 88-93°C t.t. 1 58-69°C t.t* olej - 490, 625, 1 825, 1175, 1625 ob"1 I olej - 625, 760, I 800, 1625 ob"1 olej - 625, 700, 825, 1625 om"1 olej - 630, 825, 1625 om"1 olej - 625, 810, 900, 1175, 1625 om"1 olej - 640, 680, 815, 1175, 1625 om*"1 olej - 640, 750, 825, 900, 1500, 1625 om"1 olej - 600, 675, 780, 1000, 1625 cm"1 olej - 65O, 800, 970, 1625 om"1 . olej - 600, 820, 975, 1550, 1625 om"1 olej - 630, 775, 1125, 1500, 1625 om"1 128-134°C t.t. olej - 630, 725, 600, 850, 1625 cm"1 olej - 600, 725, 1075, 1625 om"1 olej - 675, 830, 1120, 1625 om"1 1 olej - 650, 825, I 980, 1625 om"1 olej - 650, 800, 1075, 1625 om"1 olej - 620, 850, 1 1150, 1625 om"1 1 olej - 630, 810, 1 900, 1150, 1625 om" ! ciag dalszy tabeli na str.5145926 5 ciag dalszy tabeli I 1 38 39 ko 41 42 2 239 240 2*11 242 243 3 CH3 CH3 CH3 chI CH3 Yk CH3 OH, |CH3 CH3 CH^ GT Cl Cl Cl Cl Cl 6 3-ch3o 3-cas C2H5S 3^C2H5S 3-C2H5S 7 H 4~n-C3H?S02 4-c^s 4.c2h5so2 4-CH3S02 *r H U H II H 9 H H U H H H II H H II 11 U H H H H 12 1 olej - 810, 850, 1 980, 1090, 1625 om1"1 olej - 650, 820, 890, 1075, 1500, 1625 cm"1 olej - 620, 850, 900, 1175, 1625 om"1 olej - 650, 820, 1175, 1625 om"1 olej - 650, 840, 1190, 1625 om"1 Dzialanie chwastobójcze* Jak 'wspomniano uprzednio, opisane tu zwiazki wytworzone sposobem opisanym powyzej, sa zwiazkami fitotoksycznymi, uzytecznymi i cennymi w zwalozaniu róz* nych gatunków roslin* Wybrane zwiazki wytworzone sposobem wedlug wynalazku zbadano Jako herbioydy w nastepujacy sposób* Przedwzejsciowa próba chwastobójcza* V dniu poprzedzajacym próbe zasiano nasiona osmiu róznych gatunków chwastów w glebie ilasto-piaskowej w oddzielnych rzedach, umiesz¬ czajac po Jednym gatunku w kazdym rzedzie biegnacym przez szerokosc plaskiego naozynia* Zasiano nasiona wlosnicy zielonej /FT/ /Setaria viridis/, prosa Japonskiego /WG/ Eohino- ohloa orusgalli/* gluchego owsa /WO/ /Avena fatua/, Jednorocznego powoju /AMG/, /ipomoea lacunosa/, zaslaz /VL/, /Abutilion theoprasti/, gorozyoy sarepskiej /MD/ /Brassioa Juncea/, szkarlatu szorstkiego /PW/ /Amaranthus retroflejcus/ lub szczawiu kedzierzawego /CD/ /Rumex crispus/ i oibory Jadalnej /TNG/, /Cyperus esoulentus/* Ilosc nasion byla wystarczajaca dla uzyskania okolo 20 do 40 kielków po wzejsciu w kazdym rzedzie, zaleznie od wielkosoi roslin* Za pomoca wagi analitycznej odwazono 600 mg badanego zwiazku na arkuszu gladkiego papieru do odwazania* Papier wraz ze zwiazkiem umieszczono w przezroczystej szerokoszyj- nej buteloe o pojemnosci 60 ml i rozpuszczono w 45 ml acetonu lub podobnego rozpuszczal¬ nika* Osiemnascie ml tego roztworu przeniesiono do przezroczystej szerokoszyjnej butelki o pojemnosci 60 ml i rozoieliczono 22 ml mieszaniny wody z acetonem /19:1/, zawierajacej wystarczajaca ilosc emulgatora monolaurynianu polioksyetylonosorbitanu, aby uzyskac kon¬ cowy roztwór 0,5$ objetosciowo* Nastepnie roztwór rozpylono na zasiane nasiona stosujac rozpylenie liniowe w ilosci 748 l/ha* Stosowano dawke 4,48 kg/ha* Po dzialaniu zwiazkiem, naczynia umieszczono w szklarni w temperaturze 21,1-26,7 C i nawadniano przez zraszanie* Po uplywie dwóch tygodni od traktowania roslin okreslono stopien uszkodzenia lub zniszczenia przez porównanie z roslinami kontrolnymi w tym samym wieku, nie traktowanymi zwiazkiem* Uszkodzenie w zakresie 0-100% okreslono dla kazdego gatunku jako % zniszczenia, przy czym 0% oznaczal brak uszkodzen, a 100% oznaczal calko¬ wite zniszczenie* Wyniki prób przedstawiono w tabeli 2*( 6 \k5 926 Tabela 2 Przedwzejsoioue dzialanie ohwastobSjoze Dawka 4,48 kg/ha 1 LP 1 1 1 1 I 2 3 4 6 7 8 9 Ml 112 13 14 16 [17 18 |l9 21 22 23 24 26 27 28 29 31 32 33 Numer zwiazku l 2 I 7 8 13 14 23 39 4o 45 55 71 88 183 200 201 202 206 207 208 214 215 219 220 225 226 227 232 233 234 235 236 237 238 239 FT 3 r100 100 100 80 100 60 100 100 100 90 40 64 100 100 100 100 100 100 100 80 100 100 100 100 100 100 100 95 100 100 100 100 100 VG 4 1 100 100 100 90 100 60 100 100 80 65 70 70 100 100 100 100 100 100 100 90 100 100 i 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 YC I 5 100 60 4o 60 90 80 100 85 85 90 80 80 80 70 80 90 90 85 90 95 100 85 75 60 55 90 80 50 70 75 55 65 AHQ . 6 80 45 95 90 80 100 too IOO 85 90 40 60 80 4o ' ° 1 45 95 98 100 100 100 95 100 100 40 95 VL .7 100 60 80 90 100 90 100 100 100 70 90 90 90 100 100 100 90 95 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 90 100 100 100 100 MD -: 8 100 60 60 90 100 90 100 100 90 60 100 80 40 100 100 100 90 85 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 CD 9 90 80 80 100 100 60 100 90 100 100 95 70 80 100 - 80 90 90 95 65 100 100 85 100 100 90 85 100 85 100 85 90 100 95 YNO 1 I 100 1 100 1 IOO 80 100 65 97 95 70 40 4o 80 100 100 100 100 90 90 100 85 95 50 60 95 m 1 m 1 - " ta 1 - 95 90 - s Gatunki nie wyklelkowaLy z pannyoh przyczyn. Brak danyoh 11 rubryce oznacza, ze ohwast nie byl, badany* Przedwzejsoiowa próba chwastobójcza. Te próbe przeprowadzono w sposób identyczny jak próbe przedwzejsciowa leoz nasiona osniu róznych gatunków ohwastów wysiano 10-12 dni przed traktowaniem zwiazkiem* Nawadnianie naczyn poddanych dzial-aniu zwiazku prowadzono takze na powierzchnie gleby, ale nie na listowie wyrosnietych roslin* Wyniki powzejsoionej próby chwastobójczej podano w tabeli 3.1^5 926 Tabela 3 Powzejsciowe dzialanie chwastobójcze Dawka 4,48 kg/ha I LP I 1 1 2 3 4 6 7 8 9 11 12 13 14 16 17 18 19 21 22 23 24 26 27 28 29 31 32 33 34 Numer zwiazku 1 2 7 6 13 14 23 39 40 1 45 55 71 88 183 200 201 202 206 207 208 214 215 216 219 220 225 226 227 232 233 234 235 236 237 238 239 FT 3 80 100 40 100 100 100 100 100 100 100 100 100 90 90 100 80 60 100 90 100 100 100 100 60 I 100 95 1 65 80 100 100 75 100 9Q 70 WG 4 80 80 4o 100 100 100 80 85 100 100 100 100 60 70 90 80 50 80 80 100 100 100 65 70 100 85 75 80 80 100 70 80 90 65 i WO 80 60 60 90 95 95 90 100 95 85 80 85 60 70 70 80 50 80 80 90 85 90 80 70 83 90 75 70 4o 50 80 60 AMG 6 1 60 70 100 100 85 1 100 100 100 60 4o 50 80 75 80 1O0 100 85 50 70 100 100 80 95 80 95 90 60 VL 7 60 80 60 60 100 - «• 100 100 100 100 60 70 100 100 60 - 100 100 100 100 100 90 100 100 90 80 75 95 90 85 » 95 1 MD 8 1 90 80 60 60 100 90 100 100 100 100 100 60 70 100 100 60 100 100 100 100 100 100 65 100 100 I 85 85 80 100 100 60 100 40 CD 9 60 80 90 90 80 90 98 100 100 100 100 100 4o 60 80 80 80 100 100 100 100 100 60 40 100 90 60 80 85 95 90 0 60 ! 70 YKG 1 60 80 60 100 100 100 70 65 95 90 90 90 70 ! 60 80 50 60 95 70 90 95 95 60 60 60 45 60 50 50 50 - 90 **5 Przedwzejsciowa wielochwastowa próba chwastobójcza* Szereg zwiazków oceniano pod wzgledem dzialania przedwzejsciowego wobec duzej liczby gatunków chwastów przy dawce 0,56 kg/ha* Postepowano na ogól podobnie jak w opisanej powyzej przedwzejsoiowej próbie chwastobójczej lecz odwazono jedynie 75 mg badanego zwiazku i ilosc 374 l/ha* V tej próbie usunieto szkarlat szorstki /Pil/ i szczaw kedzierzawy /CD/y a dodano nastepujace datimki chwastów: Trawy: stoklosa dachowa Dromus tectorum /DB/8 1^5 926 Jednoroczna zywica wielokwiatowa sorgo dwubarwne konopie sesbania psianka rzepien Wyniki próby podano w tabeli k* Lolium multiflorum /ARG/ Sorghum bicolor /SHC/ Sesbania exaltata /SESB/ Solanum spp* /SP/ Xattiium sp* /CB/ Tabela k Przedwzejsciowa wieloohwastowa próba chwastobójcza I Zwiazek nr 2k 210 DB 80 100 ARG 100 100 SHC 100 100 SESB 60 SP ko CB Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku sa uzyteczne jako substancje czynne srodków ofawastobóJczyoh, zwlaszcza o dzialaniu przedwzejsciowym i nozna je stosowac w rózny sposób iw róznych stezeniaoh* V praktyce ze zwiazków tych sporzadza sie srodki chwastobójcze przez zmieszanie, w ilosciach skutecznych chwastobójczo, ze srodkami pomoc* niozymi i nosnikami uzywanymi zwykle dla ulatwienia rozproszenia skladników czynnych. V zastosowaniach rolniczych, nalezy pamietac, ze receptura i sposób stosowania srodka bój- ezego moze wplynac na dzialanie srodka przy okreslonym zastosowaniu* Tak wiec ze zwiaz¬ ków o wzorze 1 mozna sporzadzac srodki ohwastobójoze w postaci granulek o stosunkowo du¬ zej wielkosci ozastek, w postaci proszków zawiesinowych w postaci koncentratów do emulgo¬ wania, w postaci pylów, w postaci roztworów lub w dowolnej innej formie, zaleznie od po¬ zadanego sposobu stosowania* Do korzystnych form dla przedwzejsciowych zastosowan chwas¬ tobójczych naleza proszki zawiesinowe, koncentraty emulsyjne i granulaty* Srodek moze za¬ wierac od zaledwie okolo 0,5% do okolo 95% wagowych i wieoej skladnika czynnego* Sku¬ teczna chwastobójczo ilosc zalezy od rodzaju nasion lub roslin, które podlegaja znisz¬ czeniu, a stosowana dawka waha sie 0,057-28,0 kg/ha, korzystnie 0,111-11,12 kg/ha* Proszki zawiesinowe maja postac silnie rozdrobnionych czastek, które latwo rozpra¬ szaja sie w wodzie lub innych fazach rozpraszajacych* Proszek zawiesinowy stosuje sie ostatecznie do gleby albo w postaci suchego pylu lub jako zawiesine w wodzie lub w in¬ nej cieczy* Do typowych nosników dla proszków zawiesinowych nalezy ziemia Fullera, glin¬ ki kaolinowe, krzemionka i inne latwo zwilzalne rozcienczalniki organiczne lub nieorga¬ niczne* Proszki zawiesinowe przygotowuje sie zwykle o zawartosci okolo 5% do okolo 95% skladnika czynnego, a zwykle aby ulatwic zwilzanie i rozpraszanie, zawieraja one rów¬ niez mala ilosc srodka zwilzajacego, dyspergujacego lub emulgujacego* Koncentraty do emulgowania sa jednorodnymi cieklymi zestawami dajacymi sie dysper¬ gowac w wodzie lub w innej fazie rozpraszajaoej i moga skladac sie wylacznie ze sklad¬ nika ozynnego oraz cieklego lub stalego nosnika emulgujacego lub tez moga zawierac tak¬ ze ciekly nosnik, taki jak ksylen, ciezkie aromatyczne frakcje ropy naftowej, izoforon i inne nielotne rozpuszczalniki organiczne* Do stosowania chwastobójczego koncentraty te rozprasza sie w wodzie lub innym cieklym nosniku i stosuje zwykle poprzez rozpylanie na traktowanym obszarze* Zawartosc % glównego skladnika czynnego moze wahac sie, za¬ leznie od sposobu zastosowania na ogól od okolo 0,5% do 95% skladnika czynnego w prze¬ liczeniu na ilosc srodka chwastobójczego* Granulaty, w których srodek bójozy jest naniesiony na wzglednie duze czastki, sto-11*5 926 9 suje sie zwykle bez rozcienczania na obszarze, gdzie pozadane Jest usuniecie niepozada¬ nej roslinnosci* Typowymi nosnikami dla granulatów sa: piasek, ziemia Fullera, glinki bentonitowe9 wermikulit, perlit i inne materialy organiczne lub nieorganicznef które po¬ chlaniaja lub daja «ie pokryc srodkiem bójozym* Granulaty zwykle zawieraja od okolo 5% do okoLo 25% skladnika ozynnego i moga zawierac srodki powierzchniowo-czynne, takie Jak ciezkie aromatyczne frakcje ropy naftowej, nafte lub inne frakcje ropy lub oleje roslin¬ ne i/lub srodki nadajace kleistosc, takie jak dekstryny, klej lub zywice syntetyczne* Typowe srodki zwilzajace9 rozpraszajaoe lub emulgujace uzywane w preparatach dla rolnictwa obejmuja, na przyklad, alkilo- i alkiloarylosulfoniany 1 siarczany oraz ich sole sodowe, alkohole wieIow odórotlenowe; 1 inne typy srodków powierzchuIowo-czynnyoh, z których wiele jest dostepnyoh w handlu. Jesli stosuje sie srodek powierzchniowo-czynny to zwykle stanowi on od 091% do 15% wagowych srodka chwastobójczego* Pyly, które sa lat¬ wo plynacymi mieszaninami skladnika czynnego i silnie rozdrobnionych olal stalych, ta¬ kich jak talk, glinki, maozki i inne organiczne i nieorganiczne ciala stale, które dzia¬ laja jako faza rozpraszajaca i nosnik dla srodka bójczego, sa postaciami do stosowania doglebowego* Pasty, stanowiace jednorodne zawiesiny silnie rozdrobnionego stalego srodka bójozego w oieklym nosniku, takim jak woda lub olej, stosuje sie do specjalnych celów. Postacie takie zawieraja zwykle okolo 5% do okolo 95% wagowych skladnika ozynnego 1 moga równiez zawierac male ilosci srodka zwilzajacego, rozpraszajacego lub emulgujacego dla ulatwienia rozpraszania* Pasty zwykle rozciencza sie przed stosowaniem 1 rozpyla na ob¬ szarze poddawanym dzialaniu* Inne uzyteczne formy uzytkowe srodków chwastobójczych obejmuja proste roztwory skla¬ dnika czynnego w fazie rozpraszajacej9 w której jest on calkowicie rozpuszczalny przy pozadanym stezeniu, takiej jak aceton, alkilowano pochodne naftalenu, ksylen i inne roz¬ puszczalniki organiczne* Mozna tez stosowac oisnieniowe preparaty do rozpylania» typu aerozoli, w których skladnik czynny jest rozproszony w bardzo drobnej postaci jako wy¬ nik odparowania niskowrzaoego rozpraszajacego rozpuszczalnika - nosnika, takiego jak fre¬ ony* Ponizej przedstawiono kilka przykladowych receptur* Przyklad II* Koncentraty do emulgowania sporzadza sie przez dokladne wymie¬ szanie nastepujacych skladników: A* Reoeptura ogólna Zwiazek chwastobójczy 5-55% Srodek powierzchniowo-czynny 5*25% rozpuszczalnik 20-9 100% D* Receptura szczególowa - Zwiazek Nr23 24% - Mieszanina rozpuszczalnych w oleju sulfonianów i eterów polioksyetylo¬ nowych 10% - rozpuszczalnik polarny 27% - weglowodór naftowy 39% 100% Przyklad III* Proszki zawiesinowe sporzadza sie przez dokladne wymieszanie nastepujacych skladników: A* Reoeptura ogólna - Zwiazek chwastobójczy 3-90% - srodek zwilzajacy 0,5-2% - srodek dyspergujacy 1-8% - rozcienczalnik 8,5-87% 100%10 1**5 926 B. Receptura szczególowa - zwiazek Nr71 80 - dwualkilonaftalenosulfonian sodowy 0,5 - ligninosulfonian sodowy 7 - glinka attapulgitowa 12,5 100% Przyklad IV. srodek chwastobójczy w postaci wygniatanych granulek sporza¬ dza sie z nastepujacych skladników: A* Receptura ogólna zwiazek chwastobójczy 1-20% spoiwo 0-10% rozcienczalnik 70-99% 100% B. Receptura szczególowa zwiazek Nr201 10% ligninosulfonian 5% weglanwapnia 85% 100% Przyklad V. Preparaty plynne sporzadza sie przez zmieszanie nastepujacych skladników: A« Reoeptura ogólna zwiazek chwastobójczy 20-70% srodek powierzchniowo-czynny 1-10% srodek zawieszajacy 0,05-1% srodek przeoiwzamarzaniu 1-10% srodek przeoiwbakteryjny 1-10% srodek przeoiwpienieniu 0,1-1% rozpuszczalnik 7»95-77»85% 100% B. Receptura szczególowa zwiazek Nr207 ^5% eter polioksyetylenowy 5% attazel 0,05% glikol propylenowy 10% 192-benzoizotiazolinon-3 0,03 silikonowy srodek przeciwpieniacy 0,02 woda 39,9 100% V powyzszych recepturach jako zwiazek chwastobójczy stosuje sie zwiazek o wzorze 1 lub jego sól* srodek wedlug wynalazku stosuje sie wobec roslin w tradyoyjny sposób* Tak wleo zestawy pyliste i ciekle mozna stosowac na rosliny przy uzyciu rozpylaczy do pylów i cieczy, recznych, przewoznych i z wlasnym napedem. Rozpylanie mozna tez prowadzic za pomoca samolotów w postaci pylu lub rozpylonej cieczy, gdyz sa one skuteczne w bardzo niskich dawkach. V celu regulacji wzrostu lub zniszczenia kielkujacych nasion lub kiel¬ ków, zazwyczaj preparaty pyliste i ciekle stosuje sie na gleby tradycyjnymi sposobami i rozprowadza w glebie do glebokosci co najmniej 12 mm pod powierzchnie gleby. Nie jest konieczne wymieszanie preparatów fitotoksyoznych z czastkami gleby gdyz preparaty te mozna tez stosowac po prostu przez rozpylanie lub zraszanie powierzchni gleby, srodek chwastobójczy wedlug wynalazku mozna tez wprowadzac do wody irygacyjnej dostarczanej na traktowane pole. Ten sposób stosowania pozwala na wnikanie srodka do gleby razem z po¬ chlaniana woda. Preparaty pyliste, granulowane lub preparaty ciekle stosowane na po-1*3 926 11 Pierzchnic gleby mozna uprowadzac ponizej powierzchni gleby tradycyjnymi sposobami, ta¬ kimi Jak bronowanie, kultywowanie lub mieszanie. Srodek chwastobójczy wedLug wynalazku moze zawierac inne dodatki, na przyklad nawo¬ zy sztuczne i inne herbioydy, pestycydy i podobne, stosowane jako srodki pomocnicze lub w polaczeniu z którymkolwiek z opisanych powyzej srodków pomocniczych. Inne zwiazki fito- toksyozne uzyteozne w polaczeniu ze zwiazkami wytwarzanymi sposobem wedlug wynalazku obaj- mujaf na przyklad ani 1idy takie Jak 2-benzotlazoliloksy~2»N»a»tyloaoetaailid9 2-chloro-2\ 6*-dimetylo»N-/n-propyloetylo/ac3tanilid, 2-ohloro-2* , 6#-dwuetylo-N-/butoksymetylo/aoe* tanilid; kwasy 2,4-dwuohlorofenoksyoctowe, kwas 2,4,5-trójohlorofenoksyoctowy, kwas 2-me- tylo-4-ohlorofenoksyootowy oraz ich sole, estry i amidy; pochodne triazyny, takie jak 2f4-bia/3-metokeypropyloan]ino/-6-metylotio-a-triazyna, 2-ohloro-4-etyloamino-5-izopropy- loamino-s-triazyna i 2-etyloamino-4-izopropyloamino-6-metylo-merkapto-s-triazyna; pochod¬ ne mocznika, takie jak 3-/3t5-diohlorofenylo/-1,1-dwumetylomooznik i 3-/p-oLLl°rofenyloZ- ol r 1 -dwumetylomooznik; i acetamidy, takie jak N,N-diallilo- ck* -ohloroaoetamid i podobne; kwasy benzoesowe, takie jak kwas 3-amino-2,5-dwuchiorobenzoesowy; tiokarbamlniany, takie Jak piperydyno-1-karbotionian S-/1,1-dwumetylobenzylu/, dwuetylokarbotionian 3-/4*ohloro»- fenylo/-metylu, 1-heksahydro-1,4-azepino-1-karbotionian etylu, heksanydro-1H-azepino-1- -karbotionian S-etylu, N,N-dHupropylotiokarbaminian S-propylu, N,N-dwupropylotiokarbami- nian S-etylu, oykloheksyloetylotiokarbaminian S-etylu 1 podobne; pochodne aniliny, takia jak 4-/metylosulfonylo**2,6-dwunitro-N,N-podstawiona anilina, 4*-trójfluorometylo-2,6-d*m- nitro-N,N-dwu-n-propyloanilina, 4-trójfluorometylo*2,6-dwunitro-N-etylo-N-butyloanilina kwas 2-/5-/2,4-dwuohlorofenoksy/fenoksy/etenokarboksylowy, 2 -/?*/et oksy imino/butylo^-fj - -/2-etylotio/propylo/-3-hydroksy-2-oykloheksenon-1, /+/-butylo-2-^T-/3-trójfluorometylo/- -2-pirydynyl/oks£/*-fenoksy/etanokarboksylan, 5-^2-chloro-^-/tróJfluorometylo/fenoksy7-2- -nitrobenzoesan sodowy, 2,2-dwutlenek 3-izopropylo-1H-2,1,3-benzotiadiazyn-4/3H/-onu, i 4-amino-6-III»rz.-butylo»-3-/metylotio/»-as-triazyn-5/^H/on lub 4-amino-6-/1 ,1-dimetylc~ etylo/-3-/metylotio-1,2,4-triazyn-5/4H/-on i S-/0,0»diizopropylo/benzenosulfonamid. Na~ wozy sztuczne, stosowane w polaczeniu ze skladnikami czynnymi obejmuja, na przyklad, azotan amonowy, mocznik i superfosfat. Inne uzyteczne dodatki obejmuja materialy, w których organizmy roslinne zapuszczaja korzenie i rosna, takie Jak kompost, obornik, próchnica, piasek i podobne. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych 2-/2-podstawionych-benzoilo/-cyklogeksanodionów-1 ,3 o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza grupe metylowa, R. oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, Rg oznacza atom chloru lub bromu, R~ oznacza atom wodoru, grupe alkoksyIowa o 1 -4 atomach wegla lub grupe etylotio, Rl oznacza atom wodoru, lub grupe o wzorze R SO , w którym R oznacza grupe alkilowa o 1 -4 atomach wegla, a n ma wartosc zero lub 2, R^ oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, R,- oznacza atom wodoru, R~ i R« kazdy oz¬ nacza atom wodoru oraz ich soli, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 4, w którym R, R- , R~, R^, R~ 1 Rg maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 5, w którym Rp, R„ i lljA maja wyzej podane znaczenie. 2. Sposób wytwarzania nowych 2-/2-podstawionych benzoilo/-cykloheksanodiouów-1 ,3 o ogólnym wzorze 1, v którym R oznacza grupe metylowa, R* oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, R2 oznacza atom chloru lub bromu, R. oznacza atom chloru, Rj. oznacza atom chlorowca lub grupe o wzorze R SO , w którym R oznacza grupe alkilowa o 1-4 atomach wegla, a o ma wartosc zero lub 2, R- oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, a R^, R~ i Rg kazdy oznacza atom wodorou albo ich soli, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 4, w którym R, R1, R-, R^, R? i Rg maja wyzej podane znaczenie, pod-12 1^5 926 daje sie reakcji ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 5, w którym R«f R~ i Rl maja wyzej podane znaczenie* 3* Sposób wytwarzania nowyoh 2-/2*-podstawiony oh benzoilo/-oykloheksanodionów-1,3 o ogólnym wzorze 1* w którym R oznacza grupe metylowa, R. oznaoza atom wodoru lub grupe metylowa, Rp oznacza atom chloru lub bromu, R~ oznaoza atom wodoru, chloru, grupe alko- ksylowa o 1-4 atomaoh wegla lub grupe etylotio, Rr oznacza grupe -CN, R^ oznacza atom wo¬ doru lub grupe metylowa, R^ oznaoza atom wodoru, R~ oznaoza atom wodoru lub grupe metylo- *%t a Rft oznacza atom wodoru albo ich soli, znamienny tym, ze zwiazek o wzo¬ rze 4, w którym R, R1, R^, R^, R? i Rg maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 5, w którym R^, R~ i R^ maja wyzej podane znaczenie* 4.Srodek chwastobójczy, zawierajacy substancje czynna, nosnik i ewentualnie dalsze srodki pomocnicze, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera nowe 2- »/2-podstawione-benzoilo/-cykloheksanodiony-1 ,3 o ogólnym wzorze 1, w którym R oznaoza grupe metylowa, R. oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, Rr oznaoza atom chloru lub bromu, R„ oznaoza atom wodoru, grupe alkoksylowa o 1-4 atomaoh wegla lub grupe etylotio, -* b b Rjl oznaoza atom wodoru lub grupe o wzorze R SO , w którym R oznaoza grupe alkilowa o 1-4 atomaoh wegla, a n ma wartosc zero lub 2, R- oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, Rj- oznaoza atom wodoru, R« i Rg oznaoza atom wodoru, albo ioh sole* . Srodek ohwastobójozy, zawierajacy substancje czynna, nosnik i ewentualnie dalsze srodki pomoonioze, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera nowe 2-/ /2-podstawione-benzoilo/-oykloheksanodiony-1,3 o ogólnym wzorze 1, w którym R oznaoza grupe metylowa, RA oznaoza atom wodoru lub grupe metylowa, R9 oznaoza atom chloru lub 1 * b bromu, R« oznacza atom chloru, R^ oznacza atom chlorowca lub grupe o wzorze R SO. w którym R oznacza grupe alkilowa o 1-4 atomach wegla, a n ma wartosc zero lub 2, R~ ozna¬ cza atom wodoru lub grupe metylowa, a R^, R~ i Rg kazdy oznacza atom wodoru albo ich so¬ le. 6. Srodek ohwastobójozy, zawierajacy substancje czynna, nosnik i ewentualnie dalsze srodki pomoonioze, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera nowe 2-/ /2-podstawione-benzoilo/-oykloheksanodiony-1,3 o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza grupe metylowa, R1 oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, Rg oznacza atom chloru lub bromu, R« oznaoza atom wodoru, chloru, grupe alkoksylowa o 1-4 atomaoh wegla lub grupe etylotio, Rj. oznaoza grupe -ON, R^ oznaoza atom wodoru, lub grupe metylowa, R^ oznaoza atom wodoru, R~ oznaoza atom wodoru lub grupe metylowa, a Rg oznacza atom wodoru albo ich sole* x Wz0r2 W20r3 Pnh-o-r2 c($CH3no C|1*t5 926 R Pi 00 R Schemat 1 R, nx ± Rt oe r V T Schemat Z1^5 926 R "?' P R: Zna -KIC^ Wzor 5 R. Schemat 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz. Cena 220 zl PL PL PL PL PL PL