Przedmiotem wynalazku jest srodek konserwujacy owoce, jagody i warzywa oraz sposób wy¬ twarzania srodka konserwujacego owoce, jagody i warzywa, srodek ten znajduje zastosowanie w przemysle spozywczym, przy dlugotrwalym przechowywaniu owoców, jagód i warzyw* Dlugotrwale przechowywanie produktów sadownictwa i warzywnictwa stanowi jeden z waz¬ nych problemów. Produktom tym stawia sie przy tym coraz wyzsze wymagania. Owoce, jagody i warzywa powinny odpowiadac zarówno wymaganiom smakowym jak i handlowym jako towar* Nie chcac dopuscic, aby owoce, jagody i warzywa tracily przy dlugotrwalym przechowywaniu swo¬ je cechy smakowe i handlowe poddaje sie je obróbce róznymi srodkami* Znane jest stosowanie soli wapnia do obróbki owoców przed dlugotrwalym przechowywaniem ich /zbiór pt. "Przechowywanie produktów sadownictwa i warzywnictwa oraz kartofli*. Moskwa, wydawnictwo -Kolos", 1983, str. 191-199/. Obróbka owoców i warzyw solami wapnia zwieksza w pewnym stopniu ich odpornosc na gnicie podczas przechowywania, lecz nie zapewnia warunków zmniejszajacych procesy oddychania i procesy biologiczne zachodzace w owocach, jagodach i warzywach.Znane jest stosowanie emulsji i zawiesin wodnych substancji chemicznych i preparatów woskowych do obróbki owoców, jak równiez stosowanie estrów sacharozy z kwasami tluszczowy¬ mi w postaci emulsji i zawiesin wodnych /opis patentowy Wielkiej Brytanii nr 1 593 856/.Wymienione emulsje i zawiesiny wodne nie umozliwiaja wytwarzania na powierzchni owoców, jagód i warzyw blonki przenikliwej dla gazów i dlatego stosowanie ich nie daje wymaganego efektu przy przechowywaniu.Do konserwowania owoców cytrusowych i innych stosuje sie przy dlugotrwalym przechowy¬ waniu emulsje parafinowe, a nastepnie zawijanie owoców w papier przenikliwy dla wilgoci i par /czasopismo "Przemysl konserwowy i suszarnictwo warzyw". Nr. 3, 1983, Nguyen Van Thoa, Noong Ngon Czau, "Obróbka pomaranczy w celu wydluzenia okresu przechowywania**/. Ob¬ róbka owoców cytrusowych i innych emulsjami parafinowymi i zawijanie w papier powoduje przedluzenie okresu ich przechowywania. Jednakze powloka z zawartoscia parafiny posiada wysoka temperature topnienia i dlatego nanoszenie jej na owoce, a nastepnie usuwanie wyma¬ ga znacznych nakladów materialnych. 148 5522 148 552 Znana jest takze obróbka owoców substancjami tworzacymi galarety, zawierajecymi róz¬ ne antyseptyki /opis patentowy Japonii nr 56 26931/* Stosuje sie woskowanie owoców sub¬ stancjami typu amylobutanu /"Herb* Science", 1982, 17, nr 5, str. 779-780/. Galaretowate substancje i woski o duzej czystosci z dodatkiem antyseptyków tworze na powierzchni owoców szczelne blonke, naruszajace niezbedna wymiane gazowe, co pogarsza jakosc owoców.Znany jest sposób przechowywania owoców 1 warzyw w komorach z obnizonym cisnieniem i z okreslona atmosfera gazowa /japonskie zgloszenie patentowe nr 59-88041; francuskie zglo¬ szenie patentowe nr 256045/. Zastosowanie obnizonego cisnienia i okreslonej atmosfery gazo¬ wej w komorach do przechowywania owoców wymaga znacznych nakladów materialnych na wykonanie hermetycznych pomieszczen, a takze na zakup urzadzen do utrzymywania niezbednych warunków w tych pomieszczeniach.Stosowanie biopreparatów /"Agricult. Res.", 1984, 32. 12 str. 12-13/ i jodopreparatów w polaczeniu z substancjami tworzacymi galarety /czasopismo "Przemysl konserwowy i suszar¬ nictwo warzyw", nr 11. 1984. March A.T., Tatarów N.T., Rudenko E.L., "Obróbka owoców pe¬ stkowych preparatem zawierajacym jod", str. 40-41/ do obróbki owoców i warzyw w celu wydlu¬ zenia okresu ich przechowywania jest niepozadane, gdyz nie sa one substancjami zalecanymi przez sluzbe zdrowia z uwagi na to, ze moga wywolywac negatywne zjawiska.Znane jest stosowanie roztworów zwiazków poliwinylowych w polaczeniu z antyseptykami do obróbki owoców cytrusowych i innych /czasopismo "Gospodarka owocowo-warzywna", nr 8, 1985, N.S. Zarowa i inni "0 stratach owoców cytrusowych", str. 54/. Jednakze roztwory zwiazków poliwinylowych w polaczeniu z antyseptykami sa niedostatecznie gazoprzepuszczal- ne, co powoduje przedwczesne obnizenie jakosci owoców.Ze swiadectwa autorskiego ZSRR Nr 514588, znany jest srodek zawierajacy monogliceryd, acetylowany monogliceryd, gliceryne i substancje zelujaca, o nastepujacym skladzie w pro¬ centach wagowych: monogliceryd 0,5 - 1 acetylowany monogliceryd 1 - 3 gliceryna 2 - 3 substancja zelujaca 0,5 - 5 woda reszta W celu nadania srodkowi wlasciwosci antyseptycznych dodaje sie do niego fungicydy i antybiotyki.Owoce i warzywa zwilza sie wyzej wymienionym srodkiem przez zanurzenie ich w tym srod¬ ku w temperaturze 25-40 C. Nastepnie owoce przesusza sie powietrzem do zastygniecia masy i utworzenia na nich cienkiej blonki srodka ochronnego. Pokryte taka blonka owoce i warzy¬ wa umieszcza sie w komorach i przechowuje w zalecanych warunkach: temperatury, wilgotnosci wzglednej i wentylacji. Powstala blonka sprzyja powiekszeniu zawartosci dwutlenku wegla i obnizeniu zawartosci tlenu w owocach, co hamuje procesy dzialalnosci zyciowej owoców.Wydluza to okres przechowywania owoców i warzyw z równoczesnym zachowaniem wlasciwosci smakowych i cech handlowych. Dodatek fungicydów i antybiotyków przeciwdziala rozwojowi gnilca grzybowego i innych chorób oraz zmniejsza straty produktu podczas przechowywania.Chociaz wyzej wymieniony srodek umozliwia przechowywanie owoców w dobrym stanie w okresie do 4-5 miesiecy, to jednak stosowanie fungicydów i antybiotyków jest niepozadane, gdyz sub¬ stancje te nie sa produktami spozywczymi. Gliceryna i substancja zelujaca stanowia pozywke dla rozwoju bakterii, powodujacych gnicie owoców. Ponadto okres przechowywania nie jest dostatecznie dlugi.Obecnie brak wiec takiego srodka do obróbki owoców, jagód i warzyw, który nie zawiera substancji niespozywczych i którego stosowanie nie jest obwarowane przeciwwskazaniami ze strony sluzby zdrowia.Celem niniejszego wynalazku jest opracowanie takiego srodka do utrzymywania swiezosci owoców, jagód i warzyw, który nie zawieralby szkodliwych skladników i zwiekszal dlugotrwa¬ losc ich przechowywania w swiezej postaci.148 552 3 srodek konserwujecy owoce* jagody i warzywa zawierajecy monogliceryd, acetylomonogli- ceryd i wode, wedlug wynalazku, zawiera dodatkowo sól sukcynylo- lub laktoilomonoglicery- du i antyseptyk spozywczy, przy czym sklada sie z 0,8-6,4 % wagowych monoglicerydu; 1,7- -13,3% wagowych acetylomonoglicerydu; 0,05-0,4% wagowych sukcynylo- lub laktoilomonogli- cerydu ; 0,5-6,6% wagowych antyseptyka spozywczego oraz wody, Jako antyseptyk zawiera korzystnie gorczyce lub chrzan, a jako sól sukcynylo- lub la¬ ktoilomonoglicerydu korzystnie sól potasowe.Sposób wytwarzania srodka konserwujacego owoce, jagody i warzywa polega, wedlug wyna¬ lazku, na tym, ze 0,8*6,4% wagowych monoglicerydu, 1,7-13,3% wagowych acetylomonoglicerydu, 0,05-0,4% wagowych sukcynylo* lub laktoilomonoglicerydu miesza sie i ogrzana do stopienia mieszaniny; otrzymane mieszanine wlewa sie do wody i miesza intensywnie w temperaturze 50-55°C do uzyskania emulsji, po czym dodaje sie 0,5-6,6% wagowych antyseptyku spozywcze¬ go i ponownie dokladnie miesza sie.Srodek wedlug wynalazku umozliwia zwiekszenie dlugotrwalosci przechowywania owoców, jagód i warzyw w porównaniu ze srodkiem znanym ze swiadectwa autorskiego ZSRR nr 514588 o 3 i wiecej miesiecy. Ponadto nie zawiera on zadnych szkodliwych substancji, podczas, gdy znany srodek zawiera szkodliwe substancje, takie jak fungicydy i antybiotyki. Wszyst¬ kie skladniki, wchodzace w sklad proponowanego srodka, se znane, dostepne i tanie. swieze owoce, jagody i warzywa, przeznaczone do dlugotrwalego przechowywania, obrabia sie srodkiem wedlug wynalazku, róznymi metodami, na przyklad przez zanurzenie ich na prze¬ ciag kilku minut w tym srodku lub przez rozpylenie srodka. w* wyniku takiej obróbki na po¬ wierzchni owoców, jagód i warzyw tworzy sie cienka, przezroczysta, równomierna blonka, któ¬ ra zabezpiecza je przed wiednieciem i psuciem sie w czasie dlugotrwalego przechowywania.Blonka ta jest wizualnie niedostrzegalna i w razie potrzeby dobrze zmywa sie wode. Nano¬ szenie proponowanego srodka na owoce, jagody i warzywa nie przedstawia zadnych trudnosci. srodek wedlug wynalazku ma postac emulsji wodnej, w której srodowiskiem dyspergujacym jest woda a faze zdyspergowane stanowie jego skladniki.Sposób wytwarzania srodka wedlug wynalazku polega na tym, ze nonogliceryd, acetylomono- gliceryd i sól sukcynylo- lub laktoilomonoglicerydu miesza sie w podanych ilosciach i ogrze¬ wa do stopienia mieszaniny. Otrzymane stopione mieszanine wlewa sie do wody i w temperatu¬ rze 50-55°C miesza intensywnie az do uzyskania emulsji. Oo otrzymanej emulsji dodaje sie podane ilosc antyseptyku i ponownie dokladnie miesza. W wyniku wykonanych operacji otrzy¬ muje sie emulsje wodne, w której wymienione monoglicerydy wystepuje w postaci zawiesiny.Monogliceryd i acetylomonogliceryd se substancjami lipofilowymi i stabilizacje ich w wodzie uzyskuje sie dzieki obecnosci soli sukcynylo- lub laktoilomonoglicerydu. Wymienione sole tworze w wodzie roztwór koloidalny, w którym ulegaja zdyspergowaniu i stabilizacji substa¬ ncje lipofilowe. W zwiazku z tym otrzymana emulsja jest trwala w warunkach statycznych.Taka emulsja wodna nie ma ani zapachu ani smaku i z wygledu podobna jest do mleka. Wszyst¬ kie skladniki proponowanego srodka se znane, dostepne i stosowane w przemysle spozywczym.Po nazwe monogliceryd nalezy rozumiec substancje o wzorze 1, w którym R oznacza rodnik kwasu tluszczowego, takiego jak kwas stearynowy lub palmitynowy. Monogliceryd otrzymuje sie z reakcji glicerolizy, zachodzacej miedzy trój glicerydem i gliceryna oraz przez naste¬ pna destylacje produktu glicerolizy.Acetylomonogliceryd jest substancja o wzorze 2, w którym R oznacza rodnik kwasu tlusz¬ czowego. Otrzymuje sie go przez estryfikacje monoglicerydu bezwodnikiem kwasu octowego.Sól sukcynylomonoglicerydu jest produktem reakcji wodorotlenku metalu alkalicznego, ta¬ kiego jak wodorotlenek potasu, lub metalu ziem alkalicznych z estrem monoglicerydu i kwasu bursztynowego, a sól laktoilomonoglicerydu - produktem reakcji wodorotlenku metalu alkali¬ cznego z estrem monoglicerydu i kwasu mlekowego.Jako antyseptyki stosuje sie antyseptyki spozywcze, to znaczy te, które uzywa sie w przemysle spozywczym, takie jak alkohol etylowy, kwas octowy, kwas mlekowy lub takie anty¬ septyki, które same uzywane sa jako produkty spozywcze. Takimi antyseptykami moga byc na4 148 552 przyklad czosnek, cebula, pieprz, gorczyca /Sinapis alba/, chrzan /Armoracia/, kminek /Carum carvi/. anyz /Pimpinella anisum/ i inne odpowiednie antyseptyki spozywcze. Lecz najodpowiedniejsza jest gorczyca lub chrzan,gdyz jako skladnik srodka nadaje mu najsil¬ niejsze wlasnosci antyseptyczne.Tak wiec wszystkie wymienione skladniki, wchodzace w sklad srodka, maje przeznacze¬ nie spozywcze* srodek bedecy przedmiotem wynalazku przeznaczony jest do utrzymywania swiezosci /kon¬ serwowania/ owoców, jagód i warzyw. Pod nazwe owoce nalezy rozumiec na przyklad jablka, gruszki, sliwki, brzoskwinie, granaty, a takze owoce cytrusowe: mandarynki, pomarancze, cytryny i inne* Nanoszenie srodka na owoce, jagody i warzywa nie przedstawia zadnych trudnosci.W tym celu wystarczy zanurzyc owoce i warzywa w srodku bedacym przedmiotem wynalazku na take glebokosc, aby zostaly nim calkowicie pokryte. Czas zanurzenia moze byc krótki i wynosi od kilku sekund do kilku minut. Po uplywie tego czasu produkt wyjmuje sie i po¬ zostawia na powietrzu'dla obciekniecia zbednego nadmraru srodka i usuniecia wody lub prze¬ dmuchuje sie go powietrzem. Na powierzchni produktu tworzy sie przy tym cienka, przezro¬ czysta i mocna blonka. która zabezpiecza owoce, jagody i warzywa przed wiednieciem i psu¬ ciem sie w czasie dlugotrwalego przechowywania. Ta ochronna blonka jest wizualnie niedo¬ strzegalna i dlatego nie wplywa w ogóle na zmiane gatunku handlowego owoców, jagód i warzyw.Obrobione srodkiem bedecym przedmiotem wynalazku owoce, jagody i warzywa umieszcza sie w komorach i przechowuje w temperaturze 0-1° C w powietrzu o wilgotnosci 90-95%. Dzieki temu czas przechowywania wyzej wymienionych owoców, jagód i warzyw wzrasta znacznie przy równoczesnym zachowaniu ich jakosci i gatunku handlowego. Jablka, zabezpieczone srodkiem wedlug Wynalazku, rnozna przechowywac praktycznie do nowych zbiorów. Pod koniec okresu przechowywania ilosc owoców I i 11 gatunku osiaga 93% i wiecej. Owoce zachowuje swój po¬ czatkowy wygled, zapach i smak.Wazne zalete srodka wedlug wynalazku stanowi fakt, ze nie wywiera on szkodliwego dzialania zarówno na same owoce jak i na organizm konsumenta.Efektywnosc przechowywania owoców, jagód i warzyw bedzie zapewniona przy zachowaniu podanego skladu srodka, zarówno jakosciowego jak i ilosciowego. Zmiana podanego skladu uniemozliwi uzyskanie pozadanego efektu. 1 tak, zawartosc monoglicerydu i acetylomono- glicerydu mniejsza od podanej dolnej wartosci bedzie niedostateczna dla wytworzenia blonki o pozadanej szczelnosci, a zawartosc ich wyzsza od górnej wartosci powoduje wytworzenie zbyt spoistej blonki. która uniemozliwi niezbedna wymiane gazowa owoców.Zawartosc soli sukcynylo- lub laktoilomonoglicerydu w srodku okresla sie na tej podstawie. ze zawartosc jej ponizej 0,05& bedzie niedostateczna dla otrzymania trwalej emulsji, a ilosc wymienionej soli powyzej 0,4% wagowego zwieksza lepkosc emulsji, co jest niepozadane.Jak wynika z opisu, srodek bedacy przedmiotem wynalazku ma prosty sklad, a skladniki wyjsciowe sa dostepne i nieszkodliwe. Sposób wytwarzania srodka jest takze prosty pod wzgledem technologicznym i nie wymaga zadnego specjalnego urzadzenia. Do mieszania sklad¬ ników i otrzymywania emulsji moga byc stosowane dowolne znane urzadzenia mieszajace.Sposób nanoszenia wymienionego srodka na owoce, jagody i warzywa jest takze prosty, nie wymaga specjalnego urzadzenia i moze byc latwo realizowany w warunkach przemyslowych.Dla lepszego zrozumienia niniejszego wynalazku podano ponizej przyklady ilustrujace wytwarzanie srodka i jego zastosowanie do zabezpieczenia owoców, jagód i warzyw.Przyklad 1. 3 kg monoglicerydu, 7 kg acetylomonoglicerydu i 0,2 kg soli po¬ tasowej sukcynylomonoglicerydu zmieszano i ogrzano do stopienia. Otrzymana stopiona mie¬ szanine dodano do 100 kg wody i wymieszano intensywnie do utworzenia emulsji.148 552 5 Mieszanie wykonano w naczyniu z mieszadlem obracajacym sie z szybkoscie 700-800 obro¬ tów na minute. Do otrzymanej emulsji dodano 3 kg sproszkowanej gorczycy /Sinapis alba/ i ponownie wymieszano* Otrzymano 113,2 kg emulsji o bialym kolorze, bez zapachu i smaku, o nastepujecym skladzie w procentach wagowych: monogliceryd acetylomonogliceryd sól potasowa sukcynylo- monoglicerydu gorczyca sproszkowana woda 3 7 0.2 3 reszta.Jablka gatunku "Antonówka zwyczajna", wybrane do dlugotrwalego przechowywania, pod¬ dano obróbce wyzej opisane emulsje wodne. IV tym celu jablka umieszczono na siatkowym transporterze, który przesuwal sie przez wanne wypelnione te emulsje. Czas przesuwania sie transportera przez wanne wynosil 60-90 sekund. Po wyjsciu z wanny jablka przedmu¬ chano powietrzem w celu usuniecia nadmiaru emulsji. W wyniku obróbki na powierzchni ja¬ blek wytworzyla sie cienka blonka. Jablka w ilosci 1000 kg umieszczono w komorze do dlu¬ gotrwalego przechowywania w temperaturze 0±1° c i przy wilgotnosci 90-95 %. Równoczesnie umieszczono do przechowywania 1000 kg jablek obrobionych znanym srodkiem.W tym przykladzie i w nastepnych przykladach stosowano znany srodek wedlug swiadec¬ twa autorskiego ZSRR nr 514588. Ponadto umieszczono do przechowywania 1000 kg jablek bez obróbki /kontrola/. Czas przechowywania wynosil 9 miesiecy. Wyniki przechowywania byly nastepujece: odpadki /zepsute jablka/ wynosily w grupie obrobionej srodkiem bedecym przed¬ miotem wynalazku 197 kg /19,7%/f " grupie obrobionej znanym srodkiem - 385 kg /38,5%/, a w grupie kontrolnej - 466 kg /46,6%/.Jablka poddane obróbce srodkiem bedecym przedmiotem wynalazku, zachowaly swój poczat¬ kowy gatunek handlowy, barwe i zapach.Przyklad!!. 0,8 kg monoglicerydu, 1,7 kg acetylomonoglicerydu i 0,05 kg soli potasowej laktoilomonoglicerydu zmieszano i ogrzano do stopienia. Otrzymane stopione mie¬ szanine dodano do 100 kg wody i wymieszano intensywnie do utworzenia emulsji. Oo otrzyma¬ nej emulsji dodano 0,5 kg wyciegu z korzenia chrzanu /Armeracia/ i ponownie wymieszano.Otrzymano 104,1 kg emulsji o nastepujecym skladzie w procentach wagowych: monogliceryd 0,8 acetylomonogliceryd 1,7 sól potasowa laktoilomonoglicerydu 0,05 wycieg z korzenia chrzanu 0,5 woda reszta Jablka gatunku "Wells**, wybrane do dlugotrwalego przechowywania, poddano obróbce wy¬ zej wymienionym srodkiem w sposób opisany w przykladzie I. Obrobione jablka w ilosci 1000 kg umieszczono w komorze do przechowywania. Równoczesnie do przechowywania umieszczo¬ no 1000 kg jablek tego samego gatunku, obrobionych znanym srodkiem i 1000 kg jablek bez obróbki /kontrola/. Czas przechowywania wynosil 9 miesiecy. Wyniki przechowywania byly nastepujece: odpadki jablek wynosily w grupie obrobionej srodkiem bedecym przedmiotem wy¬ nalazku 133 kg /13,3%/, w grupie obrobioniej znanym srodkiem - 370 kg /37,0%/» a * grupie kontrolnej - 426 kg /42,6%A Przyk lad 111. 6 kg monoglicerydu, 12 kg acetylomonoglicerydu i 0,3 kg soli potasowej laktoilomonoglicerydu zmieszano i ogrzano do stopienia. Otrzymane stopione mie¬ szanine dodano do 100 kg wody i wymieszano intensywnie do utworzenia emulsji. Do otrzyma¬ nej emulsji dodano 6 kg sproszkowanej gorczycy /Sinapis alba/ i ponownie wymieszano. 0- trzymano emulsje wodne o nastepujecym skladzie w procentach wagowych: monogliceryd 6 acetylomonogliceryd 12 sól potasowa sukcynylomonoglicerydu 0,3 gorczyca 6 woda reszta6 148 552 Jablka gatunku "Spartan", wybrane do dlugotrwalego przechowywania, poddano obróbce wyzej wymienionym srodkiem w sposób opisany w przykladzie I. Obrobione jablka w ilosci 100 kg umieszczono w komorze do przechowywania. Równoczesnie do przechowywania umieszczo¬ no 100 kg jablek tego samego gatunku obrobionych znanym srodkiem i 100 kg jablek bez ob¬ róbki /kontrola/. Czas przechowywania wynosi 9 miesiecy. Wyniki przechowywania byly na¬ stepuj ece: odpadki jablek wynosily w grupie obrobionej srodkiem bedacym przedmiotem wy¬ nalazku 121 kg /12,1%/, w grupie obrobionej znanym srodkiem - 323 kg /32,3%/, w grupie kontrolnej - 390 kg /39.056/.Przyklad IV. Pomidory, wybrane do dlugotrwalego przechowywania, zanurzono na przeciag 1-1,5 minut w emulsji wodnej srodka wedlug przykladu II. Po uplywie wynienio- nego czasu wyladowano je i pozostawiono na powietrzu na przeciag 3-5 minut w celu odcie- kniecia nadmiaru emulsji i usuniecia wody. Pomidory umieszczono w komorze do przechowywa¬ nia w temperaturze 0^1° C i przy wilgotnosci 85-90%. Równoczesnie do przechowywania umie¬ szczono 200 kg pomidorów bez obróbki /kontrola/ i 200 kg pomidorów, obrobionych znanym srodkiem. Czas przechowywania wynosil 28 dni. Wyniki byly nastepujace: odpadki pomidorów w grupie obrobionej srodkiem bedacym przedmiotem wynalazku wynosily 15,8 kg /7,9%/, w grupie obrobionej znanym srodkiem - 28 kg /1^,0%/, w grupie kontrolnej - 39 kg /19,5%/.Przyklad V. Wybrane do przechowywania baklazany w ilosci 300 kg, zanurzono na przeciag 60-90 sekund w emulsji srodka wedlug przykladu III. Po uplywie wymienionego czasu wyladowano je i pozostawiono na powietrzu na przeciag 3-5 minut w celu umozliwienia odciekniecia emulsji. Nastepnie umieszczono je w komorach do przechowywania w temperatu¬ rze 0-1 C. Równoczesnie umieszczono do przechowywania 100 kg baklazanów bez obróbki /kon¬ trola/ i 200 kg baklazanów, obrobionych znanym srodkiem. Czas przechowywania wynosil 16 dni. Wyniki obróbki byly nastepujace: odpadki baklazanów w grupie obrobionej srodkiem be¬ dacym przedmiotem wynalazku wynosily 11,7 kg /3,9%/, w grupie obrobionej znanym srodkiem - 16 kg /&%/, w grupie kontrolnej - 11 kg /!!%/.Przyklad VI. Kabaczki, wybrane do przechowywania, w ilosci 500 kg zanurzono na przeciag 60-90 sekund w srodku wedlug przykladu I. Po uplywie wymienionego czasu wyla¬ dowano je i pozostawiono na powietrzu na przeciag 3-5 minut w celu odciekniecia emulsji.Nastepnie umieszczono je w komorach do przechowywania w temperaturze 0-l°C. Równoczesnie umieszczono do przechowywania 150 kg kabaczków bez obróbki /kontrola/ i 150 kg obrobionych znanym srodkiem. Czas przechowywania wynosil 18 dni. Wyniki przechowywania byly nastepuja¬ ce: odpadki kabaczków w grupie obrobionej srodkiem bedacym przedmiotem wynalazku, wynosi¬ ly 22 kg /4,4%/, w grupie obrobionej znanym srodkiem - 11,4 kg /7,6%/, w grupie kontrolnej - 14.7 kg /9,8&/.Przyklad VII. Czosnek, wybrany do przechowywania, w ilosci 100 kg zanurzono na przeciag 1-1,5 minuty w srodku wedlug przykladu II. Po uplywie wymienionego czasu wy¬ ladowano go i pozostawiono na powietrzu na przeciag 3-5 minut w celu odciekniecia emulsji.Nastepnie umieszczono go do przechowywania w temperaturze 0-2°C. Równoczesnie umieszczono do przechowywania 50 kg czosnku bez obróbki /kontrola/ i 50 kg, obrobionego znanym srod¬ kiem. Czas przechowywania wynosil 170 dni* Wyniki przechowywania byly nastepujace: odpadki w grupie obrobionej srodkiem bedacym przedmiotem wynalazku wynosily 8,9 kg /8,9%/, w grupie obrobionej znanym srodkiem - 8,2 kg /16,4%/, w grupie kontrolnej - 11,3 kg /22,6%/.Przyk lad VIII. Agrest, przeznaczony do przechowywania, w ilosci 200 kg zanu¬ rzono na przeciag 1-1,5 minuty w srodku wedlug przykladu III. Po uplywie wymienionego czasu wyladowano go i pozostawiono na powietrzu na przeciag 3-5 minut w celu odciekniecia emulsji. Nastepnie umieszczono go do przechowywania w temperaturze 0-1° C. Równoczesnie umieszczono do przechowywania 50 kg agrestu bez obróbki /kontrola/ i 50 kg obrobionego znanym srodkiem. Czas przechowywania wynosil 20 dni. Wyniki przechowywania byly nastepu¬ jace: odpadki w grupie obrobionej srodkiem bedacym przedmiotem wynalazku wynosily 13,2 kg /6,6 %/, w grupie obrobionej znanym srodkiem - 5,6 kg /li. 2%/, g rupie kontrolnej - 7,6 kg /15,2 %/.148 552 7 Przyklad IX* Czarne porzeczke* przeznaczone do przechowywania, w ilosci 250 kg zanurzono na przeciag 1-1.5 minuty w srodku wedlug przykladu II. Po uplywie wymienionego czasu wyladowano ja i pozostawiono na powietrzu na przeciag 3-5 minut w celu odciekniecia emulsji* Nastepnie umieszczono ja do przechowywania w temperaturze 0-1° C* Równoczesnie umieszczono do przechowywania 100 kg porzeczki bez obróbki /kontrola/ i 100 kg obrobionej znanym srodkiem* Czas przechowywania wynosil 19 dni* Wyniki przechowywania byly nastepuja¬ ce: odpadki jagód w grupie obrobionej srodkiem bedacym przedmiotem wynalazku wynosily 17,25 kg /6,9V. w grupie obrobionej znanym srodkiem - 12,3 kg /12,3%/, w grupie kontrol¬ nej 16.9 kg /16.9fc/.Przyklad X. 2 kg nomoglicerydu, 3,5 kg acetylomonoglicerydu i 0,2 kg soli amonowej laktoilomonoglicerydu zmieszano i ogrzano do stopienia* Otrzymana stopiona mie¬ szanine dodano do 100 kg wody i wymieszano intensywnie do utworzenia emulsji* Mieszanie wykonano w naczyniu z mieszadlem obracajacym sie z szybkoscia 700-800 obro¬ tów na minute. Do otrzymanej emulsji dodano 3 kg sproszkowanych nasion kolendry siewnej /Coriandrum sativum/ i ponownie wymieszanoo Otrzymano 108,7 kg emulsji, o nastepujacym skladzie w procentach wagowych: monogliceryd 2 acetylomonogliceryd 3,5 sól amonowa laktoilomonoglicerydu 0,2 nasiona kolendry sproszkowane 3 Otrzymana emulsja obrobiono jablka gatunku Spartan w sposób opisany w przykladzie I* Obrobione jablka przechowywano w temperaturze 0-1° C, przy wilgotnosci wzglednej 90-95&, w ciagu 286 dni* Wyniki przechowywania byly nastepujace: ilosc odpadkowych jablek w gru¬ pie obrobionej srodkiem bedacym przedmiotem wynalazku wynosila 206 kg /20,6%/, w grupie obrobionej znanym sposobem - 338 kg /33,8%/, w grupie kontrolnej 467 kg /46,7 %/.Przyklad XI. 6 kg monoglicerydu, 9 kg acetylomonoglicerydu i 0,3 kg soli ma¬ gnezowej sukcynylomonoglicerydu zmieszano i ogrzano do stopienia* Otrzymana stopiona mie¬ szanine dodano do 100 kg wody i wymieszano intensywnie do utworzenia emulsji* Mieszanie wykonano w naczyniu z mieszadlem obracajacym sie z szybkosci 700-800 obrotów na minute* Do otrzymanej emulsji dodano 6 kg wyciagu z cebuli /Alliurn/ i ponownie wymieszano* Otrzy¬ mano 121,3 kg emulsji, o nastepujacym skladzie w procentach wagowych: monogliceryd 6 acetylomonogliceryd 9 sól magnezowa sukcynylomonoglicerydu 0,3 wyciag zcebuli 6 Otrzymanym srodkiem obrabiano jablka gatunku Woschod w sposób opisany w przykladzie I* Obrobione jablka przechowywano w temperaturze 0-1° C, przy wilgotnosci wzglednej 90-95%, w ciagu 278 dni* Wyniki przechowywania byly nastepujace : ilosc odpadkowych jablek w gru¬ pie obrobionej srodkiem bedacym przedmiotem wynalazku wynosila 247 kg /24,7 %/, w grupie obrobionej znanym sposobem - 398 kg /39,8%/, w grupie kontrolnej - 5Q3 kg /503%/m Przyklad XII* 4 kg monoglicerydu, 6 kg acetylomonoglicerydu, 0,3 kg soli wa¬ pniowej sukcynylomonoglicerydu wymieszano i ogrzano do stopienia* Otrzymana stopiona mie¬ szanine dodano do 100 kg wody i wymieszano intensywnie do utworzenia emulsji* Mieszanie wykonano w naczyniu z mieszadlem obracajacym sie z szybkoscia 700-800 obrotów na minute* Do otrzymanej emulsji dodano 2,9 kg sproszkowanej papryki rocznej /Capsicum ennuum/ i po¬ nownie wymieszano* Otrzymano 113 kg emulsji, o nastepujacym skladzie w procentach wagowych: monogliceryd 4 acetylomonogliceryd 6 sól wapniowa laktoilomonoglicerydu 0,3 papryka roczna 2,98 148 552 Otrzymane emulsje obrabiano jablka gatunku Antonówka w sposób opisany w przykladzie I. Obrobione jablka przechowywano w temperaturze 0-l°C, przy wilgotnosci wzglednej 92-95%, w ciegu 260 dni* Wyniki przechowywania byly nastepujace: ilosc odpadkowych jablek w gru¬ pie obrobionej srodkiem bedacym przedmiotem wynalazku wynosila 223 kg /22.3%/, w grupie obrobionej znanym sposobem - 316 kg /31,6 %/, w grupie kontrolnej - 426 kg /42,6%/.Przyk lad XIII. 5 kg monoglicerydu, 7 kg acetylomonoglicerydu i 0,4 kg soli sodowej laktoilomonoglicerydu wymieszano i ogrzano do stopienia. Otrzymane stopione mie¬ szanine dodano do 100 kg wody i wymieszano intensywnie do utworzenia emulsji. Mieszanie wykonano w naczyniu z mieszadlem obracajecym sie z szybkoscie 700-800 obrotów na minute.Oo otrzymanej emulsji dodano 3 kg wyciegu z czosnku /Allium sativum/ i ponownie wymiesza¬ no* Otrzymano 115*4 kg emulsji, o nastepujecym skladzie w procentach wagowych: monogliceryd 5 acetyloraonogliceryd 7 sól sodowa sukcynylomonoglicerydu 0.4 wycieg z czosnku 3 Otrzymane emulsje obrobiono jablka gatunku "Bogatyr" w sposób opisany w przykladzie I* Obrobione jablka przechowywano w temperaturze 0-1° C, przy wilgotnosci wzglednej 90-95%, w ciegu 300 dni* Wyniki przechowywania byly nastepujece: ilosc odpadkowych jablek w grupie obrobionej srodkiem bedecym przedmiotem wynalazku wynosila 231 kg /23,1%/, w grupie obro¬ bionej znanym sposobem - 374 kg /37,4%/# w grupie kontrolnej - 498 kg /49,8*/.Zastrzezenia patentowe 1. srodek konserwujacy owoce, jagody i warzywa, zawierajecy monogliceryd, acetylomono¬ gliceryd i wodej znamienny tym, ze zawiera dodatkowo sól sukcynylo- lub lakto¬ ilomonoglicerydu i antyseptyk spozywczy, przy czym sklada sie z 0,8-6,4% wagowych monogli¬ cerydu o wzorze 1, w którym R oznacza rodnik kwasu tluszczowego, 1,7-13,3% wagowych acety¬ lomonoglicerydu o wzorze 2, w którym R oznacza rodnik kwasu tluszczowego, 0,05-0,4% wago¬ wych sukcynylo- lub laktoilomonoglicerydu, 0,5-6,6% wagowych antyseptyka spozywczego oraz wody. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny t y m, ze jako antyseptyk zawiera gorczyce. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako antyseptyk zawiera chrzan. 4. srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako sól sukcynylo- lub laktoilomonoglicerydu zawiera sól potasowe. 5* Sposób wytwarzania srodka konserwujecego owoce, jagody i warzywa, znamienny t y m, ze 0,8-6,4% wagowych monoglicerydu o wzorze 1, w którym R oznacza rodnik kwasu tluszczowego, 1,7-13,3% wagowych acetylomonoglicerydu, o wzorze 2,w którym R oznacza rodnik kwasu tluszczowego, 0,05-0,4% wagowych sukcynylo- lub laktoilomonoglicerydu miesza sie i ogrzewa do stopienia mieszaniny; otrzymane mieszanine wlewa sie do wody i miesza intensywnie w temperaturze 50-55°C do uzyskania emulsji, po czym dodaje sie 0,5-6,6% wa¬ gowych antyseptyku spozywczego i ponownie dokladnie miesza sie.CHrO-COR CH2-0-CO-R CHOH CH-0-C0-CH3 CHjOH CH2-0-CO-CH3 Wzór1 Wzór Z Pracownia Poligraficzna UP RP.Naklad 100 egz.Cena 1500 zl PL