Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania tworzyw warstwowych stanowiacych mate¬ rialy elektroizolacyjne, konstrukcyjne, zwlaszcza prasowane, zwijanoprasowane i zwijane w postaci plyt, rur i pretów lub innych wyprasek, polegajacy na powleczeniu roztworami zywic nosników szklanych, nastepnie na suszeniu powleczonego materialu przyjednoczesnej kondensacji zywicy i nastepujacym po tym utwardzeniu kilku warstw nosnika w wraunkach podwyzszonej temperatury i cisnienia.Znane jest wytwarzanie warstwowych materialów elektroizolacyjnych na bazie tkanin szkla¬ nych rózniacych sie miedzy soba gramatura i wykonczeniem powierzchni. Tkaniny szklane prze¬ znaczone dla tych wyrobów posiadaja splot plócienny, najmocniejszy ze wzgledu na najwieksza liczbe skrzyzowan osnowy z watkiem. Takisplot powoduje istnienie wolnych pól, które wypelnia lakier lub inne spoiwo z jednakowa mozliwoscia wiazania sie ze wszystkimi bokami struktury tkackiej. Ujemna strona tego splotu jest duze narazenie na scieranie linii skrzyzowan nici w tkaninie, co ma wplyw na wlasnosci wytrzymalosciowe wyrobu.Celem wynalazku jest wytwarzanie materialów elektroizolacyjnych, konstrukcyjnych z uzy¬ ciem jako nosnika przedziny szklanej skladajacej sie z trzech elementów osnowy wypelniajacej, watka i osnowy przeszywajacej. Uzyskano to poprzez zastapienie w procesie wytwarzania materia¬ lów elektroizolacyjnych, konstrukcyjnych nosnika z tkaniny szklanej przedzina szklana o gramatu¬ rze 200-600g/m2 skladaja sie z nitek osnowy, watka i osnowy przeszywajacej szklanej, która powleka sie roztworem spoiwa epoksydowego, fenolowego, melaminowego lub poliestrowego lub ich dowolnej mieszaniny o lepkosci 20-40 sek. wedlug kubka Forda nr 4 do zawartosci zywicy 30-60% i suszy do zawartosci czesci lotnych 3-6%.Korzystnie jest prowadzic proces powlekania do uzyskania 42-47% zywicy i 5% czesci lotnych o tworzywach warstwowych przeznaczonychjako materialy elektroizolacyjne oraz 36-40% zywicy i 4% czesci lotnych w materialach konstrukcyjnych. W korzystnym rozwiazaniu przedzina szklana zawiera do 30% nitek osnowy przeszywajacej bawelnianej, poliestrowej lub wiskozowej stabilizo¬ wanej lub niestabilizowanej.2 148 630 Struktura budowy przedziny stanowi o wlasnosciach elektrycznych i mechanicznych goto¬ wego wyrobu. Przedzina w odróznieniu od tkaniny sklada sie z trzech systemów nitek, osnowy watku i osnowy przeszywajacej. Nitki osnowy i watku sa ulozone jedne nad drugimi w stanie rozprostowanym i polaczone ze soba za pomoca oczek utworzonych nitek osnowy przeszywajacej.Nie wystepuje tu typowe do tkanin skrzyzowanie sie nitek osnowy i watku. Nitki watku sa ulozone nie równolegle, ale pod ostrym katem jedna w stosunku do drugiej taki sposób ulozenia nitek daje bardziej rozwinieta powierzchnie nosnika, zapewniajaca wieksza chlonnosc spoiwa. Lepsze prze¬ sycenie zywica ma wplyw na obnizenie chlonnosci wilgoci. Dla materialów o grubosci 10 mm wykonanych wedlug wynalazku chlonnosc wilgoci wynosi od 12 do 20 mg.Natomiast dla odpowiedniego materialu wykonanego na tkaninie szklanej chlonnosc wody wynosi minimum 40 mg. Czyli parametr ten ulegl znacznej poprawie. System nitek przeszywaja¬ cych tworzacych oczka zapewnia wysoka wytrzymalosc. Materialy wytworzone sposobem wedlug wynalazku posiadaja zdecydowanie podwyzszone wlasnosci dielektryczne. Przykladowo wytrzy¬ malosc dielektryczna mierzona równolegle do warstw dla grubosci 10 mm wynosi 55 kV.Natomiast dla materialów elektroizolacyjnych wykonanych na tkaninie szklanej mierzona w tych samych warunkach wynosi 40 kV.Material wykonany wedlug wynalazku ma o okolo 20% podwyzszone wlasnosci mechaniczne w stosunku do materialów wytworzonych na bazie tkaniny szklanej. Wytrzymalosc na zginanie wynosi minimum 230 Mpa. Wytrzymalosc na rozciaganie wynosi minimum 150 MPa. Udarnosc wynosi minimum 200 kJ/m2. Dodatkowa zaleta sposobu wedlug wynalazkujest mozliwosc wyko¬ rzystania szkla odpadowego do wytwarzania przedzin, bez wplywu na jakosc wyrobu finalnego.Wprowadzenie osnowy przeszywajacej z wlókien poliestrowych lub bawelnianych ma wplyw na odpornosc termiczna. Nitki sa odporne termicznie tylko do 200°C, w przypadkach gdy tempera¬ tura dochodzi do 500°C, nitki te rozpadaja sie, jednak dzialanie tlumiace pozostaje zachowane.Ponizej przedstawione sa warianty realizacji wynalazku w formie przykladów.Przyklad I. Wanne urzadzenia powlekajacego napelnia sie wodno-alkoholowo-acetono- wym roztworem zywicy fenolowo-formaldehydowo-krezolowej o lepkosci 20-40 sek. wedlug kubka Forda nr 4. Przez tak przygotowany roztwór przepuszcza sie wstege przedziny szklanej o gramaturze 200 g/m2, tak aby uzyskacsc zywicy 38-40% wagowych w nosniku, a nastepnie przepu¬ szcza sie ja przez tunel suszacy urzadzenia powlekajacego ogrzewany strefowo tak aby uzyskac zawartosc czesci lotnych 3-5%, nastepnie poddaje sie prasowaniu kilka warstw wysuszonego nosnika w zaleznosci od grubosci plyt jaka chcemy uzyskac. Temperatura prasowania wynosi 150-170°C, cisnienie prasowania 8 MPa czas prasowania 5 minut na 1 mm grubosci plyt w przeswi¬ cie. Wyprasowane plyty poddaje sie chlodzeniu i przetwarza dalej znanymi metodami.Przyklad II. Przez wanne urzadzenia powlekajacego napelniona roztworem zywicy feno- lowo-formaldehydowej typu rezolowego o lepkosci 20-40 sek. wedlug kubka Forda nr 4 przepu¬ szcza sie wstege przedziny o gramaturze 300 g/m2, do uzyskania zawartosci zywicy w nosniku 40-42%, a nastepnie przez tunel suszacy maszyny powlekajacej do uzyskania czesci lotnych 4-6%.Otrzymany pólprodukt przerabia sie dalej wedlug sposobu podanego w przykladzie I.Przyklad III. Wanne urzadzenia powlekajacego napelniona roztworem zywicy epoksydo¬ wej typu Epidian 520 o lepkosci 20-40 sek. wedlug Forda nr 4 przepuszcza sie wstege przedziny o gramaturze 200 g/m2 do zawartosci zywicy w powleczonym nosniku 30-34%, a nastepnie przez tunel suszacy do zawartosci czesci lotnych 4-6%. Otrzymany pólprodukt tnie sie na arkusze i przetwarza wedlug sposobu podanego w przykladzie I.Przyklad IV. Wanne powlekarki napelnia sie roztworem zywicy fenolowo-formalde- hydowej typu rezolowego o lepkosci 20-40 sek. wedlug kubkaForda nr 4 i przez tak przygotowany roztwór przepuszcza sie wstege przedziny szklanej o gramaturze 200 g/m2 do uzyskania 45-47%. powleczona zwice suszy sie do zawartosci czesci lotnych 4-6%. Takprzygotowana przedzine nawija sie na rdzen metalowy na zwijarce utwardzajac na goraco wstepnie pod niskim cisnieniem okolo 0,5 MPa. Zwinieta rura jest utwardzana w piecu powietrzem obiegowym o temperaturze 130°C przez 16 godzin. Utwardzona rure poddaje sie obróbce koncowej znanymi metodami.Przyklad V. Przedzine szklana o gramaturze 200 g/m2 przepuszcza sie przez wanne powle¬ karki napelniona zywica melaminowa o lepkosci 30-40 sek. wedlug kubka Fordanr 4 do uzyskania148 630 3 zawartosci zywicy w nosniku 37-39% wagowych. Nastepnie wstege przepuszcza sie przez tunel suszacy do zawartosci czesci lotnych 3-5%. Otrzymany pólprodukt tnie sie na arkusze i poddaje prasowaniu w temperaturze 145-150°C pd cisnieniem 8 MPa w czasie 4 minut na 1 mm grubosci w przeswicie. Wyprasowanie plyty poddaje sie chlodzeniu i przetwarza dalej znanymi metodami.Przyklad VI. Przedzine szklana o gramaturze 300 g/m2 zawierajaca 10% osnowy polies¬ trowej przepuszcza sie przez wanne powlekarki napelniona zywica epoksydowa typu Epidian 520 o lepkosci 20-40 sek. wedlug kubka Forda nr 4 do uzyskania 30-34% wagowych zywicy w nosniku.Nastepnie wstege przepuszcza sie przez tunel suszacy do zawartosci czesci lotnych 3-5%. Otrzy¬ many pólprodukt tnie sie na arkusze i poddaje prasowaniu w temperaturze 145-150°C, pod cisnieniem 8 MPa w czasie 4 minut na 1 mm grubosci w przeswicie. Wyprasowane plyty poddaje sie chlodzeniu i przetwarza dalej znanymi metodami.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania tworzyw warstwowych polegajacy na powleczeniu nosnika szklanego spoiwem, nastepnie suszeniu powleczonego materialu przy jednoczesnej kondensacji zywicy i nastepujacym po tym utwardzeniu kilku warstw nosnika w warunkach podwyzszonej temperatury i cisnienia, znamienny tym, ze jako nosnik szklany stosuje sie przedzine szklana o gramaturze 200-600g/m2 skladajaca sie z nitek osnowy, watka i osnowy przeszywajacej szklanej, która powleka sie roztworem spoiwa epoksydowego, fenolowego, melaminowego lub poliestrowego lub dowolna mieszanine tych spoiw o lepkosci 20-40 sek. wedlug kubka Forda nr 4 do zawartosci zywicy 30-50% i poddaje suszeniu do uzyskania czesci lotnych 3-6%. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przedze powleka sie spoiwem do zawartosci zywicy 42-47% i suszy do zawartosci 5% czesci lotnych. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przedzine powleka sie spoiwem do zawartosci zywicy 36-40% i suszy do zawartosci 4% czesci lotnych. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie przedzine szklana, zawierajaca do 30% osnowy przeszywajacej poliestrowej bawelnianej lub wiskozowej stabilizowanej lub niestabili- zowanej. PL