Nawozy zlozone, zawierajace kilka skladników uzyzniajacych, znane sa od- dawna, a ich korzystne dzialanie w rol¬ nictwie jest stwierdzone. Nawozy te przy¬ gotowuje sie naogól z mieszaniny dwóch lub wiecej soli, otrzymanych oddzielnie.Sposób tetn poza tern, ze nie pozwala cze¬ sto na otrzymywanie produktu dostatecz¬ nie jednolitego, jest w wiekszosci przypad¬ ków skomplikowany i kosztowny, poniewaz wymaga osobnych urzadzen do otrzymywa¬ nia kazdej z poszczególnych soli oraz u- rzadzenia do mieszania tych soli.Oczywiscie wiec korzystniej jest otrzy¬ mywac nawozy zlozone na drodze che¬ micznej zapomoca jedtnego szeregu zabie¬ gów.Znane jest wywolywanie reakcji po¬ dwójnej wymiany NaNO, + KCl = KNO, + NaCl a) i oddzielanie wytworzonego w ten sposób azotanu potasu, lecz nawóz ten nie zawie¬ ra azotu amonjakalnego, a chlorek sodowy, wraz z niewielka iloscia azotanu potasu, której nie mozna odzyskac nawet zapomo¬ ca uciazliwego przemywania, zostaje stra¬ cony. Znane jest równiez wywolywanie reakcyj: NaCl + CO. + NH, + H20 = NH.Cl + +NaHCO, b) KCl + NaCl + C02 + NH, + HJD = = NHJCl + KCl + NaHC03 c)i zbieranie gsofono dwuweglanu sodowego i chlorku amonowego albo mieszaniny chlor- ikti amonowego *i potasowego, znanej pod nazwa ,,Potazotu". Nawóz ten nie zawiera jednak azotu nitrowego.Znane jest takze wywolywanie reakcji: NaNOs + C02+NH,+H20 = NH4NOs + + NaHC03, d) lecz otrzymany nawgz, nadzwyczaj higro- skopijny, co znacznie ogranicza jego zasto¬ sowanie, nie zawiera ponadto potasu.Obecnie, zgodnie z wynalazkiem, wy¬ kryto, ze mozna te znane reakcje skombi- nowac w nowy sposób, osiagajac calkowity cykl fabrykacji, dajacej bez strat z jednej strony dwuweglan sodu, a z drugiej nawóz zlozony, skladajacy sie glównie z azotanu potaisu i chlorku amonowego, w którym za¬ wartosc substacyj uzyzniajacych mozna zmieniac w szerokich granicach, zaleznie od potrzeb rolnictwa.Sposób wedlug niniejszego wynalazku polega na tern, ze zgodnie z reakcja (a) przetwarza sie czesciowo lub calkowicie azotan sodu i chlorek potasu, wzglednie produkty naturalne lub sztuczne, zawiera¬ jace te sole, na azotan potasu i chlorek so¬ du, a nastepnie wszystkie albo czesc otrzy¬ manych soli poddaje sie dzialaniu kwasu weglowego, amonjaku i wody, wywolujac w ten sposób reakcje 6 albo d.Stwierdzono, ze obecnosc azotanu po¬ taisu i cMlorku potasu nie przeszkadza w wykonaniu tych reakcyj i ze 6ole te stra¬ caja sie jednoczesnie z chlorkiem i azota¬ nem amonowym tak, iz z jednej strony zbiera sie dwuweglan sodowy, a z drugiej nawóz zlozony, skladajacy sie glównie z chlorku amonowego i azotanu potasu i mo¬ gacy prócz tego zawierac azotan amonu i chlorek potaisu, jesli poczatkowa mieszani¬ na soli zawierala nadmiar azotanu sodo¬ wego albo chlorku potasu.Zmieniajac odpowiednie ilosci azotanu sodowego i chlorku potasu oraz ilosci chlorku sodowego, towarzyszacego naogól tym solom, mozna otrzymac caly szereg nawozów zlozonych o wzorze ogólnym: pNH±Cl, qNH4NOs, rKCl, sKN031 w którym p, q, r, s moga miec jakiekolwiek wartosci.Do wykonania sposobu wedlug wyna¬ lazku mozna sie poslugiwac jakiemikolwiek znanemi sposobami, a mianowicie sposo¬ bem Schreiba (pat. niem. Nr 36093) oraz sposobami, opartemi na metodach, opisa¬ nych w patentach francuskich Nr 501147 i 524576.Ponizej tytulem przykladu, nie ograni¬ czajacego zakresu wynalazku, padano naj¬ lepsze metody wykonania niniejszego pro¬ cesu.Pierwsza z nich polega na tern, ze do lugów macierzystych, uzywanych w cyklu zamknietym i pochodzacych z szeregu za¬ biegów poprzednich, wprowadza sie azo¬ tan sodu i chlorek potasu oraz amonjak w ilosci, odpowiadajacej ilosci wprowadzo¬ nych jonów sodowych, oraz dostateczna ilosc kwasu weglowego w celu zwiazania amonjaicu na weglan obojetny. Obróbka ta ma na celu stracenie mieszaniny soli, stanowiacych zadany nawóz zlozony. Stra¬ cony osad, ewentualnie po oziebieniu, od¬ dziela sie, a lugi pokrystaliczne traktuje sie nowa iloscia kwasu weglowego, który straca w postaci dwuweglanu cala ilosc so¬ du, wprowadzonego na poczatku. Wydzie¬ lony dwuweglan sodu oddziela sie od lu¬ gów pokrystallicznych, które nastepnie sa gotowe do uzytku w nowym cyklu zabie¬ gów.Zgodnie z druga metoda najpierw wy¬ konywa sie w znany sposób reakcje po¬ dwójnej wymiany miedzy azotanem sodo¬ wym a chlorkiem potasu, poczem, nie od¬ ciagajac ze straconego chlorku sodowego niewielkich ilosci porwanego przezen azo-tanu potasu, calosc albo czesc produktów otrzymanych poddaje sie wraz z lugami macierzystemi, pochodzacemi z zabiegów poprzednich, obróbce jak w metodzie pierwszej.Opisany sposób otrzymywania nawozów nie zalezy, oczywiscie, od pochodzenia uzy¬ tych materjalów wyjsciowych: chlorek po¬ tasu uzywa sie badz taki, jaki sie otrzy¬ muje z sylwinitu lub innych mineralów na¬ turalnych potasowych, badz taki, jaki wy¬ stepuje w tych mineralach bez uprzedniego wyciagania w osobnym zabiegu. Azotan sodowy pochodzi badztto z azoftanu sodo¬ wego naturalnego, badzto z azotanu synte¬ tycznego, a zwlaszcza korzystnie jest sto¬ sowac azotan pochodzacy z dzialania na chlorki alkaliczne kwasem azotowym albo parami nitrozowemi; obecnosc przytem chlorku sodowego nie przetworzonego nie zaklóca biegu procesu. Pary chlorowodo¬ rowe i nitrowe, wywiazujace sie podczas dzialania na chlorki, mozna pochlaniac za- pomoca weglanu sodowego lub amonjaku, a mieszanine tych soli, otrzymana przy po¬ chlanianiu, dodaje sie do cyklu fabrykacji.Mozna równiez stosowac azotan, otrzyma¬ ny dzialaniem kwasu azotowego lub par nitrozowych na wytworzony w tym proce¬ sie dwuweglan albo weglan sodowy, które dzieki temu znajduja bezposrednio zasto¬ sowanie przy danej fabrykacji. Zuzycie C02 w procesie tym zostaje zmniejszone dzieki zuzytkowaniu gazów odlotowych tak, iz materjatami wyjsciowemi sa tylko chlorek potasowy, kwas azotowy albo pary nitro¬ zowe i amonjak, przyczem wszystkie te produkty wchodza w sklad; ostatecznie o- trzymanego nawozu. Obecnosc niewielkiej ilosci chlorku sodowego, w mieszaninie z chlorkiem potasu, powoduje tworzenie sie odpowiedniej ilosci weglanu sodowego, któ¬ ry sluzy do wyrównania strat.Sposób wedlug wynalazku wyjasniono ponizej przy pomocy kilku przykladów.Przyklad I. Mieszanine dwu czasteczek azotanu sodowego i jednej czasteczki chlor¬ ku potasowego poddaje sie reakcji w obec¬ nosci1 wody, znanym sposobem, przyczem otrzymuje sie mieszanine azotanu potaso¬ wego, chlorku i azotanu sodowego, badz calkowicie w stanie stalym, badz tez czesc w stanie stalym, a czesc w postaci roztwo¬ ru, i te mieszanine stala albo mieszanine ciala stalego i cieczy poddaje sie proceso¬ wi Schreib'a lub procesom analogicznym, zeby jednoczesnie spowodowac reakcje b i c oraz spowodowac kolejno stracanie dwu¬ weglanu sodowego, nastepnie stracenie mie¬ szaniny azotanu potasowego, azotanu amo¬ nowego i chlorku amonowego.W ten sposób otrzymuje sie nawóz od¬ powiadajacy w przyblizeniu wzorowi: NHfil, NH4NOz, KNOz, w którym zawartosc skladników uzyznia¬ jacych jest nastepujaca: 12% azotu azotanowego, 12% azotu amoniakalnego, 20% K20.Nalezy zaznaczyc, ze w tym przykladzie caly sód zawarty w dwuweglanie sodo¬ wym, oddzielnie zebranym, pochodzi z azo¬ tanu sodowego.Przyklad II. Mieszanine równoczastecz- kowa azotanu sodowego i chlorku potaso¬ wego poddaje sie obróbce, opisanej w przykladzie poprzednim — otrzymany na¬ wóz zlozony odpowiada wzorowi: NH4Cl, KNOs.Zawartosc w nim skladników uzyznia¬ jacych jest nastepujaca: 9% azotu azotanowego, 9% azotu amonjakalnego, 30% K20.Przyklad III. Na weglan sodowy dziala sie tlenkami azotu, pochodzacemi z utle¬ nienia amonjaku tlenem — azotan sodowy, otrzymany w tej reakcji, wprowadza sie do — 3 —zwyklego typu fabrykacji jednoczesnie z chlorkiem potasu, w ilosci jednej czastecz¬ ki azotanu na dwie czasteczki chlorku.Otrzymany nawóz odpowiada wzorowi: NH4Cl, KCl, KN03; zawartosc w nim -skladników uzyzniajacych wynosi: 6,1% azotu zawartego w azotanach, 6,1% azotu amonjakalnego, 34% K20. PLCompound fertilizers containing several nutrients have been known for a long time and their beneficial effects in agriculture have been confirmed. These fertilizers are generally prepared from a mixture of two or more salts obtained separately. The out-of-range method, which often does not allow a sufficiently homogeneous product to be obtained, is in most cases complicated and expensive as it requires separate equipment. to obtain each of the individual salts and a device for mixing these salts. Obviously, it is more advantageous to obtain fertilizers composed by chemical means with one series of treatments. It is known to induce a double exchange reaction of NaNO + KCl = KNO, + NaCl a) and the separation of the potassium nitrate produced in this way, but this fertilizer does not contain ammoniacal nitrogen, and the sodium chloride, along with a small amount of potassium nitrate, which cannot be recovered even by heavy washing, is lost Yellow. It is also known to induce reactions: NaCl + CO. + NH, + H 2 O = NH.Cl + + NaHCO, b) KCl + NaCl + CO 2 + NH, + HJD = = NHJCl + KCl + NaHCO 3 c) and collection of gyphono sodium bicarbonate and ammonium chloride or a mixture of ammonium chloride and ti * and potassium, known as "Potazot". However, this fertilizer does not contain nitric nitrogen. It is also known to induce the following reactions: NaNOs + CO 2 + NH, + H 2 O = NH 4 NOs + + NaHCO 3, d) but the obtained carbonic acid, extremely hygroscopic, which It significantly reduces its use, and it does not contain potassium. Now, according to the invention, it has now been found that these known reactions can be choked in a new way, achieving a complete fabrication cycle, yielding sodium bicarbonate on the one hand and sodium bicarbonate on the other without losses without loss. a complex fertilizer, mainly consisting of potassium nitrate and ammonium chloride, in which the content of the beneficiaries can be varied within wide limits, depending on the needs of agriculture. The method according to the present invention consists in the fact that according to reaction (a) partially or total sodium nitrate and chlorine potassium chloride, or natural or artificial products containing these salts, to potassium nitrate and sodium chloride, and then all or part of the salts obtained are subjected to the action of carbonic acid, ammonia and water, thus causing reactions 6 or d. It has been found that the presence of potassium nitrate and potassium chloride does not interfere with the performance of these reactions and that these compounds are lost simultaneously with the chloride and ammonium nitrate, so that on the one hand sodium bicarbonate is collected, and on the other hand a complex fertilizer is collected , consisting primarily of ammonium chloride and potassium nitrate, and may in addition contain ammonium nitrate and potassium chloride if the initial salt mixture contained excess sodium nitrate or potassium chloride. Changing the appropriate amounts of sodium nitrate and potassium chloride and the amounts of chloride accompanying generally these salts, one can obtain a whole range of complex fertilizers of the general formula: pNH ± Cl, qNH4NOs, rKCl, sKN031 in which p, q, r, s may have any value Any known method may be used to carry out the method of the invention, namely the Schreib method (U.S. Pat. No. 36093) and methods based on the methods described in French patents Nos. 501147 and 524576. Below, by way of example, without limiting the scope of the invention, the best methods for carrying out the present process are mentioned. tern, that the mother liquors, used in a closed cycle and coming from a number of previous processes, are introduced with sodium nitrate and potassium chloride and ammonium in an amount corresponding to the amount of sodium ions introduced, and a sufficient amount of carbonic acid to bind ammonium chloride to inert carbonate. This treatment is aimed at losing the salt mixture, which is the given compound fertilizer. The lost sludge, possibly after cooling, is separated, and the crystalline lakes are treated with a new amount of carbonic acid, which loses all the initially introduced sodium in the form of bicarbonate. The separated sodium bicarbonate is separated from the post-crystalline slurry, which are then ready for use in a new cycle of operations. According to the second method, double exchange reactions between sodium nitrate and chloride are first carried out in a known manner. potassium, and then, without removing from the lost sodium chloride small amounts of the entrained potassium nitrate, all or part of the products obtained are subjected, along with the mother liquors from the previous treatments, to the treatment as in the first method. of course, from the origin of the starting materials used: potassium chloride is used either as obtained from sylvinite or other natural potassium minerals, or as used in these minerals without prior extraction in a separate surgery. Sodium nitrate may be derived either from natural sodium azophthate, or from synthetic nitrate, and in particular it is preferred to use a nitrate derived from the treatment of alkali chlorides with nitric acid or nitrous vapors; the presence of unprocessed sodium chloride does not interfere with the process. Hydrogen and nitrous vapors generated by the action of chlorides can be absorbed with sodium carbonate or ammonia, and the mixture of these salts obtained by the absorption is added to the fabrication cycle. Nitrate obtained by treatment can also be used. nitric acid or nitrous vapors onto the sodium bicarbonate or carbonate produced in this process, which are therefore directly applicable in a given fabrication. The CO 2 consumption in this process is reduced by the use of the waste gases, so that the starting materials are only potassium chloride, nitric acid or nitrous vapors and ammonia, for which all these products are included; ultimately held fertilizer. The presence of a small amount of sodium chloride in a mixture with potassium chloride causes the formation of a sufficient amount of sodium carbonate, which serves to compensate for the losses. The method of the invention is explained below with a few examples. Example I. A mixture of two molecules of sodium nitrate and one molecule of chlorine Potassium chloride is reacted in the presence of water in a known manner, producing a mixture of potassium nitrate, chloride and sodium nitrate, either completely solid, or partially solid and some as a solution, and this mixture of solid or mixture of solids and liquids is subjected to the Schreib process or analogous processes in order to simultaneously cause b and c reactions and to cause successive loss of sodium bicarbonate, then loss of the mixture of potassium nitrate, ammonium nitrate and chloride In this way, a fertilizer is obtained which approximates the formula: NHfil, NH4NOz, KNOz, in which the value of the ingredients is as follows: 12% nitrate nitrogen, 12% ammoniacal nitrogen, 20% K 2 O. It should be noted that in this example all the sodium contained in sodium bicarbonate, separately collected, comes from sodium nitrate. Example II . The equimolar mixture of sodium nitrate and potassium chloride is subjected to the treatment described in the previous example - the resulting compound fertilizer corresponds to the formula: NH4Cl, KNOs. Its content of the components obtained is as follows: 9% nitrate nitrogen, 9% nitrogen ammonium chloride, 30% K20. Example III. The sodium carbonate is treated with nitrogen oxides resulting from the oxidation of ammonia with oxygen - the sodium nitrate obtained in this reaction is introduced into a customary type of fabrication simultaneously with potassium chloride, in the amount of one nitrate molecule per two chloride molecules. The obtained fertilizer corresponds to the formula: NH4Cl, KCl, KN03; the content of the extracting components is: 6.1% of nitrogen in nitrates, 6.1% of ammoniacal nitrogen, 34% of K20. PL