PL165991B1

PL165991B1 - Sposób obróbki cieczy zanieczyszczonych szkodliwymi substancjami i urzadzenie do obróbki cieczy zanieczyszczonych szkodliwymi substancjami PL

Info

Publication number: PL165991B1
Application number: PL90285688A
Authority: PL
Inventors: Ortwin Leitzke
Original assignee: Wedeco Umwelttechnologie Wasser Boden Luft Gmbh
Priority date: 1989-06-19
Filing date: 1990-06-19
Publication date: 1995-03-31
Also published as: DD295142A5; EP0478583B2; CS9003039A2; ZA904746B; HUT66839A; NO914334D0; NO914334L; ATE92438T1; ES2058918T3; PT94401B; RU2041171C1; NO180190B; DE3919885A1; CA2058972C; EP0478583B1; PL285688A1; WO1990015778A1; FI104320B; DE3919885C2; DE59002218D1

Abstract

1. Sposób obróbki cieczy zanieczyszczonych substancjami szkodliwymi przez utlenianie na mokro gazem zawierajacym ozon oraz naswietlanie nadfioletem, znamienny tym, ze gaz zawierajacy ozon wprowadza sie do cieczy w czesci urzadzenia nie wystawionej na dzialanie naswietlania nadfiole- tem, przy czym nie rozpuszczony gaz nosny dla ozonu oddziela sie przed naswietlaniem nadfiole- tem, a nastepnie zasadniczo wolna od pecherzyków gazu ciecz, zawierajaca ozon w postaci zaabsorbo- wanej, naswietla sie swiatlem nadfioletowym. 15. Urzadzenie do obróbki cieczy zanieczy- szczonych szkodliwymi substancjami wyposazone w zródlo gazu zawierajacego ozon, w zespól do wprowadzania gazu zawierajacego ozon do cieczy poddawanej obróbce i w zespól do naswietlania swiatlem nadfioletowym cieczy poddawanej obróbce, znamienne tym, ze jednostka naswietlajaca (40, 50, 80, 90) jest wlaczona za zespolem do wprowadzania gazu zawierajacego ozon, a miedzy nimi obyd- woma jest umieszczony zespól zbiorników reakcyjno- odgazowujacych (20, 30, 60, 70, 85). F IG . 1 PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób obróbki cieczy zanieczyszczonych szkodliwymi substancjami i urządzenie do obróbki cieczy zanieczyszczonej szkodliwymi substancjami.

Wynalazek dotyczy przede wszystkim sposobu obróbki cieczy zanieczyszczonych substancjami szkodliwymi, które trudno ulegają utlenianiu. Do grupy takich substancji należą przykładowo chlorowęglowodory, spośród których wiele nie ulega rozkładowi biologicznemu, a niektóre są nawet toksyczne dla organizmów żywych.

Substancjami tymi mogą być nasycone lub nienasycone, alifatyczne albo aromatyczne węglowodory, w których niektóre atomy wodoru są zastąpione atomami chlorowców. Mogą to być niskocząsteczkowe substancje, na przykład trójchloroetylen stosowany jako rozpuszczalnik lub wysokocząsteczkowe ligniny albo kwasy humusowe. Wśród nich są związki, które reagują powoli lub nie reagują wcale z ozonem, będącym jednym z najsilniejszych środków utleniających.

Te trudno rozkładalne związki, które w tej postaci nie mogą krążyć w naturalnym obiegu ekologicznym pierwiastków i substancji na naszej ziemi, są syntetyzowane sztucznie, na drodze

165 991 chemicznej i służą jako substancje robocze środki chłodzące, rozpuszczalniki, pestycydy i herbicydy lub tworzą się jako produkty uboczne podczas różnych procesów przemysłowych, jak np. chloroligniny powstające w procesie bielenia chlorem. Przesiąkają one z hałd odpaków do wód gruntowych i rzek oraz zatruwają je. Istnieje konieczność poszukiwania dróg odtruwania tych substancji.

Jak wiadomo światło nadfioletowe jest absorbowane przez niektóre związki chemiczne między atomami w pewnych cząsteczkch substancji organicznych, a więc powoduje rozluźnianie struktury tych związków, tak że mogą one być utlenione za pomocą pewnych rodników, to znaczy rozkładane. Takimi utleniaczami dla wzbudzonych energetycznie związków mogą być rodniki OH. Rodniki OH mogą być wytwarzane przez naświetlanie nadfioletem roztworów wodnych nadtlenku wodoru (H 2O2) lub ozonu (O 2). Związki wyjściowe H 2O2 i O3 także absorbują światło nadfioletowe i odszczepiają atomy tlenu, które reagują z wodą wytwarzając rodniki OH.

Reakcje rodnikowe przebiegające w wyniku działania H2O2 oraz nadfioletu na związki organiczne są znane w dziedzinie uzdatniania wody i również zostały opisane w publikacji: B. Gabel, B. Stachel i W. Thiemann, Fachliche Berichte, HWW2 str. 37-42, 1982, „Moglichkeiten der technischen Anwendung einer Kombination von Ultraviolett-Biestrahlung und H2O2 - Begandlung zur Desinfektion von Trinkwasser und Oxidation von Inhaltsstoffen“ (Możliwości zastosowania technicznego kombinacji naświetlania nadfioletu i obróbki za pomocą H 2O2 do odkażania wody pitnej i utleniania zawartych w niej substancji).

Opisano także w następujących publikacjach: kombinowane metody naświetlania nadfioletu i działania ozonem D. B. Fletcher, Water World News, Vol. 3, No. 3 1987 „UV/ ozone process treat toxics“ oraz K. Brooks, R. Mc Ginty, chemicalweek, Mc. Graw-Hill Publication, „Groundwater Treatment know-how comes of age, a także J. D. Zeff., E. Leits, J. Barich, Ca., USA, Ozone in Water Treatment, Vol. 1, Proceedings, 9th Ozone World Congress, New York, 1989, „UVOxidation Case Studies in the Removal of Texic Organic Compounds in Ground, Waste and Leachate Waters (str. 720-731).

Według opisanej w tych publikacjach metody Ultrox (Ultrox = zarejestrowany znak towarowy firmy Ultrox International, Santa Ana, Ca, USA) stosuje się system kontaktowy nadfiolet/utleniacz dla ciągłego lub nieciągłego strumienia cieczy. Promienniki nadfioletu są zainstalowane pionowo w różnych ilościach w szeregu komór ustawionych obok siebie. Przez komory te przepływa lub stoi w nich nieruchomo woda i otacza lampy zabezpieczone kwarcowymi rurami ochronnymi. Ozon i inne utleniacze doprowadza się do komór przez dyfuzory stalowe.

Według metody APO (APO = zarejestrowany znak handlowy firmy Jonization International, Dordrecht, Niederlande) [J. A. Moser, M. Sc., Ozone i Water Treatment, Vol. 1, Proceedings, 9th Ozone World Congress, New York, 1989, str. 732-742, „The Treatment of Chlorinated Hydrocarbons at a High Concentration Level with a Photochemical Process“ produkuje się ozon za pomocą światła nadfioletowego o małej długości fali i działa nim na chlorowęglowodory znajdujące się w fazie wodnej lub gazowej.

W kombinowanej metodzie H 2O 2 - nadfioletowej problem stanowi to, że nie daje się w niej osiągnąć tak wysokiego potencjału utleniającego, jaki jest możliwy w przypadku stosowania kombinacji O3 - nadfioletowej.

W znanych obecnie kombinowanych metodach O3- nadfioletowych używa się zanurzalne promienniki nadfioletu, jak na przykład w metodzie Ultrox. Według tych metod w komorach do naświetlania stosuje się warstwy wody o dużych grubościach, przez które światło przenika trudniej niż przez cienkie warstwy wody w promiennikach przepływowych. Ponadto do komór tych wprowadza się bezpośrednio ozon z gazem nośnym, przy czym roztwór ozonu w wodzie nie jest optymalny a pęcherzyki nie rozpuszczonego fizycznie gazu również wpływają ujemnie na wykorzystanie promieni nadfioletowych.

W metodach wytwarzających ozon za pomocą promieniowania nadfioletowego, jak np. w metodzie APO, lub na drodze elektronicznego utleniania anodowego, otrzymuje się ozon tylko o małym stężeniu, co odbija się niekorzystnie na zdolności utleniania.

Celem wynalazku jest zwiększenie skuteczności kombinowanej obróbki nadfioletowoozonowej, a także opracowanie urządzenia do takiej metody.

165 991

Cel ten został według wynalazku osiągnięty w ten sposób, że gaz zawierający ozon wprowadza się do cieczy i rozpuszcza w niej w części urządzenia nie wystawionej na działanie naświetlania nadfioletem, że nie rozpuszczony gaz nośny ozonu oddziela się przed naświetlaniem nadfioletem, i że następnie zasadniczo wolną od pęcherzyków gazu ciecz, zawierającą ozon w postaci zaabsorbowanej, naświetla się światłem nadfioletowym w celu równoczesnego tworzenia rodników i utleniania rodnikami podczas przepływu przez aparat wytwarzający światło nadfioletowe.

Osiągnięto dzięki temu tyle, że naświetlaniu nadfioletem poddaje się ciecz praktycznie wolną od pęcherzyków i zawierającą rozpuszczony fizycznie ozon, wskutek czego działanie naświetlania ulega znacznej intensyfikacji.

Korzystnie gaz zawierający ozon wprowadza się do cieczy pod zwiększonym ciśnieniem.

Korzystnie pod wyższa się także ciśnienie całkowite w układzie, zwiększając w ten sposób ciśnienie cząsteczkowe ozonu w cieczy jak również rozpuszczalność ozonu, co wywiera korzystny wpływ na skuteczność oddziaływania ozonu.

Korzystnie ciecz poddaje się wielokrotnej obróbce w obiegu zamkniętym.

Korzystnie strumień cieczy krążący w obiegu zamkniętym jest większy od strumienia cieczy dopływającej i odpływającej w sposób ciągły. Osiąga się przez to możliwie jak najpełniejsze wykorzystanie ozonu i lepszą przepuszczalność promieniowania nadfioletowego wskutek działania efektu rozcieńczenia. Ponadto ma miejsce wielokrotne działanie światłem nadfioletowym w jednym i tym samym urządzeniu i przedłużenie czasu przebywania w strefie naświetlania.

Korzystnie gaz zawierający ozon wprowadza się do dopływu cieczy poddawanej obróbce lub do części tego dopływu.

W celu zwiększenia wydajności wprowadzania ozonu do roztworu zaleca się, aby oddzielony gaz nośny ozonu zawierający resztki ozonu poddawać ponownie reakcji z cieczą.

Gdy do wytwarzania ozonu stosuje się tlen techniczny a więc gazem nośnym ozonu jest tlen, to ten tlen po oddzieleniu ozonu można zawrócić poprzez instalację suszącą do źródła ozonu lub do wytwarzania ozonu.

Korzystny przykład wykonania wynalazku polega na naświetlaniu światłem nadfioletowym o różnych długościach fali, które może oddziaływać równocześnie lub po kolei na określoną objętość cieczy. Długości fali mogą być przy tym nieciągłe, np. najczęściej stosowana długość fali 254 nm i inne określone wartości, lub także mogą obejmować ciągłe pasmo długości, samo lub w dowolnych kombinacjach.

Przez różnicowanie długości fali można dopasowywać ilość doprowadzanej energii do różnych reakcji zachodzących z substancjami szkodliwymi.

Korzystnie wartość pH poddawanej obróbce cieczy można regulować, aby zwiększyć reaktywność cieczy.

Odpowiednio jest także możliwe ogrzewanie poddawanej obróbce cieczy w celu zwiększenia szybkości reakcji.

Korzystnie po wprowadzeniu gazu zawierającego tlen i przed kombinowanym oddziaływaniem ozonu i nadfioletu usuwa się z cieczy kłaczkowatą zawiesinę przez filtrację lub przez sedymentację. Dzięki temu substancje reagujące tylko z ozonem, np. barwniki azowe, koloidy i zawiesiny niszczy się lub oddziela przed kombinowanym równoczesnym oddziaływaniem ozonu i nadfioletu, dzięki czemu wzrasta przezroczystość cieczy a tym samym jej przenikalność dla światła nadfioletowego oraz skuteczność jego działania.

Urządzenie do obróbki cieczy zanieczyszczonych szkodliwymi substancjami według wynalazku charakteryzuje się tym, że jednostka naświetlająca jest włączona za zespołem do wprowadzania gazu zawierającego ozon, a między nimi obydwoma jest umieszczony zespół zbiorników reakcyjno-odgazowujących.

Zbiornik reakcyjny i odgazowujący, w którym zachodzi zarówno reakcja ozonu z substancjami szkodliwymi jak i wydzielanie oraz oddzielanie nie rozpuszczonych składników gazu zawierającego ozon jest wykonany korzystnie w ten sposób, że zespół zbiorników reakcyjnoodgazowujących obejmuje zbiorniki reakcyjno-odgazowujące, wykonane jako zbiorniki podwójne z dwoma umieszczonymi jeden w drugim zbiornikami spośród których zbiornik zewnętrzny jest

165 991 zamknięty aż do miejsca połączenia w części górnej zbiornika z rurociągiem wylotowym dla oddzielonego gazu nośnego ozonu a zbiornik wewnętrzny jest otwarty od góry i tworzy przelew, przy czym rurociąg dopływowy poddawanej obróbce cieczy prowadzi aż do części dolnej zbiornika wewnętrznego a rurociągi odpływowe odchodzą od części dolnej zbiornika zewnętrznego.

Ciecz wraz z wprowadzonym do niej gazem zawierającym ozon przesyła się tak, że mieszanina najpierw wpływa do zbiornika wewnętrznego, z którego może się ulatniać nie rozpuszczony fizycznie gaz, który odprowadza się rurociągiem odpływowym. Ciecz wprowadzana do dolnej części zbiornika wewnętrznego płynie w nim do góry, przelewa się do zbiornika zewnętrznego i odpływa z uspokojonej strefy w dolnej części zbiornika zewnętrznego.

Korzystnie rurociągi odpływowe są przewidziane zarówno dla cieczy przeznaczonej do odprowadzania ze zbiornika jak i dla cieczy przeznaczonej do krążenia w obiegu zamkniętym, którą rurociągiem zwrotnym doprowadza się do dopływu. Ten obieg zamknięty, który umożliwia wielokrotne poddawanie obróbce jednej i tej samej objętości cieczy, stanowi ważną cechę wykonania postaci wynalazku.

Korzystnie urządzenie według wynalazku ma kilka umieszczonych jeden za drugim zbiorników reakcyjno-odgazowujących, w celu intensyfikacji oddziaływania.

Korzystny w przykładzie wykonania zespół do naświetlania poddawanej obróbce cieczy obejmuje jednostkę naświetlającą włączoną między obydwoma zbiornikami reakcyjnoodgazowującymi.

Jednostka naświetlająca może być jednak umieszczona także na rurociągu odpływowym ostatniego zbiornika reakcyjno-odgazowującego i/lub na rurociągu zwrotnym prowadzącym od rurociągów odpływowych zbiorników reakcyjno-odgazowujących do dopływu.

W celu zwiększenia wydajności rozpuszczania ozonu w cieczy korzystnie rurociąg łączący prowadzi od rurociągu wylotowego dla oddzielonego gazu nośnikowego ozonu zawierającego ozon z pierwszego zbiornika reakcyjno-odgazowującego do części dolnej następnego zbiornika reakcyj no-odgazowywującego.

Gaz oddzielony w pierwszym zbiorniku reakcyjno-odgazowującym może jeszcze zawierać ozon, który można wykorzystać w drugim zbiorniku reakcyjno-odgazowującym.

Ozon można wprowadzać do cieczy za pomocą umieszczonego na dopływie cieczy zespołu wprowadzającego i/lub za pomocą umieszczonego na rurociągu zwrotnym zespołu wprowadzającego.

W celu intensyfikacji oddziaływania nadfioletu zaleca się takie wykonanie konstrukcyjne jednostek naświetlania nadfioletem aby następowało poprzeczne prześwietlanie cienkiej warstwy przepływającej cieczy.

Jako wytwornicę ozonu stosuje się wytwornice pracujące przy wykorzystaniu cichych wyładowań elektrycznych, ze względu na ich duże wydajności.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 do 3 przedstawiają schematy trzech urządzeń do obróbki cieczy zanieczyszczonych substancjami szkodliwymi.

Urządzenie 100 pokazane jest na fig. 1 i obejmuje zasadniczo wytwornicę 10 ozonu, pierwszy zbiornik reakcyjno-odgazowujący 20, drugi zbiornik reakcyjno-odgazowujący 30, jednostkę naświetlającą 40 nadfioletowo i drugą jednostkę naświetlającą 50 nadfioletem. Surową wodę, stanowiącą ciecz poddawaną obróbce, wprowadza się do urządzenia przez dopływ 1 i podnosi pompą 2 jej ciśnienie do kilku barów.

W tym przykładzie wykonania ozon otrzymuje się z tlenu. Gazowy tlen pobiera się ze zbiornika ciśnieniowego 3 i przesyła go przez reduktor ciśnienia 4 a następnie przez wytwornicę 10 ozonu, w której wytwarza się ozon o stężeniu około 100 g/m³ tlenu. Gaz odlotowy składający się z O 3 i O 2 doprowadza się rurociągiem 5 do iniektora 6, który jest umieszczony na dopływie 1 cieczy. Gaz zawierający ozon, który znajduje się pod nieco zwiększonym ciśnieniem, zostaje w iniektorze 6 zassany przez ciecz będącą pod zwiększonym ciśnieniem.

Gaz zawierający tlen dopływa przez rurociąg odgałęźny 7 także do iniektora 8, który jest umieszczony na rurociągu zwrotnym 9, łączącym się w miejscu 11 z dopływem 1, za iniektorem 6.

165 991 7

Ciecz zmieszana w iniektorach 6 i 8 z gazem zawierającym tlen płynie rurociągiem dopływowym 12 do zbiornika reakcyjno-odgazowującego 20.

Zbiornik reakcyjno-odgazowujący 20 składa się w niniejszym przykładzie wykonania z cylindrycznego zbiornika zewnętrznego 13 i umieszczonego w nim koncentrycznie zbiornika wewnętrznego 14. Zbiornik wewnętrzny 14 jest połączony szczelnie swoją dolną krawędzią w miejscu 15 z dnem zbiornika zewnętrznego 13. Zbiornik wewnętrzny 13 jest otwarty od strony górnej krawędzi, która tworzy przelew. Rurociąg dopływowy 12 prowadzi do części dolnej 17 zbiornika wewnętrznego 14, zawierającego wypełnienie zaznaczone kreskowaniem krzyżowym 18. Ciecz płynie więc w kierunku strzałki 19 wewnątrz zbiornika 14 do góry zmieniając wielokrotnie turbulentnie kierunki przepływu, tak że wprowadzony do cieczy ozon ma możliwość reagowania, a gaz zmieszany tylko z cieczą, ale nie rozpuszczony w niej fizycznie, ma okazję do wydzielania się z cieczy i dopływania do przestrzeni 21, powyżej zbiornika wewnętrznego. Ciecz spływa następnie przez górną krawędź 16 w kierunku strzałki 22 na dół do zbiornika zewnętrznego. W części dolnej 23 zbiornika zewnętrznego znajduje się strefa uspokojenia, w które reakcja ozonowania i odgazowywania są już w znacznej części zakończone. W części dolnej 23 znajdują się na zbiorniku zewnętrznym 13 rurociągi odpływowe 24, przez które ciecz płynie do jednostki naświetlającej 40 nadfioletem, oraz 25, przez które ciecz płynie do rurociągu 26, na którym jest zainstalowana pompa 27, nadająca ponownie ciśnienie. Z pompy 27 płynie ciecz przez jednostkę naświetlającą 50 nadfioletem i przez rurociąg zwrotny 9 do iniektora 8. Ciecz, która przepływa przez jednostkę naświetlającą 40 nadfioletem, dostaje się przez rurociąg dopływowy 28 do części dolnej 29 drugiego zbiornika reakcyjno-odgazowującego 30, który w niniejszym przykładzie wykonania jest taki sam jak zbiornik reakcyjno-odgazowujący 20. Ciecz wznosi się do góry w zbiorniku wewnętrznym zbiornika reakcyjno-odgazowującego 30, przy czym w tym czasie zachodzi reakcja z pozostałą ilością ozonu rozpuszczonego w cieczy. Po przelaniu się przez górną krawędź zbiornika wewnętrznego 14, ostatecznie obrobiona ciecz spływa do odprowadzenia 31. Inna część cieczy przelewającej się w kierunku strzałki 22 odpływa rurociągiem 35 do rurociągu i trafia ponownie do iniektora 8.

Oddzielony podczas odgazowania cieczy w zbiorniku reakcyjno-odgazowującym 20 gaz nośny ozonu zawierający resztki ozonu zbiera się w części górnej 21 zamkniętego zbiornika zewnętrznego 13 i jest stamtąd odciągany przez rurociąg wylotowy 32. Gaz ten może być odprowadzany ruruciągiem 33 do atmosfery lub kierowany rurociągiem 34 do części dolnej 29 drugiego zbiornika reakcyjno-odgazowującego 30, gdzie unosi się on w cieczy w zbiorniku wewnętrznym 14, tak że resztki ozonu mają ponownie okazję do wejścia w reakcję.

Zbierający się w części górnej 36 gaz nośny, który w niniejszym przykładzie wykonania składa się z tlenu, może być przez rurociąg 37 i suszarkę 38 gazu zawrócony do wytwornicy 10 ozonu. W charakterze gazów nośnikowych zamiast tlenu mogą służyć także inne gazy, jak powietrze, azot lub argon.

W przykładzie wykonania urządzenia 200 i 300 (fig. 2 i 3) odpowiadające sobie funkcjonalnie składniki mają te same oznaczenia.

Do urządzenia 200 (fig. 2) wprowadza się wodę surową dopływem 1, podnosi jej ciśnienie pompą 2 do ciśnienia panującego w układzie i rozdziela jej strumień za pompą 2 na dwie części. Oddzielony strumień odgałęźny w rurociągu 39 sprzęża się pompą sprężającą 41 do wyższego ciśnienia i rurociągiem 42 doprowadza go do zbiornika reakcyjno-odgazowującego 60, którego konstrukcja i sposób działania zasadniczo odpowiada konstrukcji i sposobowi działania zbiornika reakcyjno-odgazowującego 20. Ciecz z części dolnej zbiornika zewnętrznego 13 w zbiorniku reakcyjno-odgazowującym 60 doprowadza się rurociągiem 43 ponownie do głównego strumienia cieczy i miesza z nim w rurociągu 44, będącym rurociągiem dopływowym do drugiego zbiornika reakcyjno-odgazowującego 70, którego konstrukcja i sposób działania także odpowiada konstrukcji i sposobowi działania zbiornika reakcyjno-odgazowującego 20. Ciecz po reakcji z ozonem dociera z części dolnej 23 zbiornika zewnętrznego 13 do odprowadzenia 31, przy czym na rurociągu dopływowym 45 do odprowadzenia 31 jest umieszczona jednostka naświetlająca 80 nadfioletem, w której ciecz poddaje się końcowemu naświetlaniu nadfioletem.

Z części dolnej 23 drugi rurociąg 47 prowadzi poprzez pompę 48 i rurociąg 50 do drugiej jednostki naświetlającej 90 nadfioletem, z której ciecz zawraca się do strumienia głównego w

165 991 rurociągu 44. Ciecz z rozpuszczonym w niej ozonem przepompowywuje się wielokrotnie w obiegu zamkniętym poprzez rurociągi 47 i 44 i przy tym wielokrotnie poddaje się naświetlaniu nadfioletem w jednostce naświetlającej 90.

Gaz nośny ozonu zbierający się w częściach górnych 49 i 51 zbiorników odprowadza się rurociągiem 62, 64 i 53 do atmosfery po przejściu go przez aparat 54 do przekształcania resztek ozonu.

Do urządzenia 300 (fig. 3) wprowadza się ciecz poddawaną obróbce, będącą ściekiem, przez rurociąg 1 i podnosi jej ciśnienie pompą 2. Przepływa ona przez zbiornik reakcyjny 85 a potem przez jednostkę naświetalającą 40 nadfioletem. Następnie podnosi się ponownie ciśnienie cieczy drugą pompą 52 i przesyła ją do iniektora 56, gdzie miesza się ją z gazem zawierającym ozon, doprowadzanym rurociągiem 57. Ciecz zmieszana z ozonem płynie do zbiornika odgazowującego 60, gdzie oddziela się nie rozpuszczoną w cieczy część gazu zawierającą resztki ozonu, którą odciąga się przez rurociąg 53. Ciecz zawierającą rozpuszczony ozon doprowadza się rurociągiem 56 do punktu 58, gdzie miesza się ją z doprowadzaną wodą surową. Reakcja ozonowania rozpoczyna się w zbiorniku reakcyjnym 85, który stosuje się wówczas, gdy wymagany jest duży udział reakcji jonowej w obróbce danej wody surowej.

W pewnych przypadkach można jednak także zrezygnować ze zbiornika reakcyjnego 85 i z punktu 58 kierować ciecz rurociągiem 64, zaznaczonym linią kreska-kropka, do punktu 65 za zbiornikiem reakcyjnym 85, a stamtąd bezpośrednio do jednostki naświetlającej 40 nadfioletem. Po domieszaniu ozonu w iniektorze 56 poddaje się ciecz odgazowywaniu w zbiorniku 60 a odgazowaną ciecz, zawierającą ozon tylko w postaci rozpuszczonej, kieruje przez rurociągi 56 i 64 ponownie do jednostki naświetlającej 40 nadfioletem. Ciecz zaopatrzona w ozon przepływa więc wielokrotnie przez jednostkę naświetlającą 40 nadfioletem w postaci odgazowywanej, co zwiększa skuteczność naświetlania.

Ozon otrzymuje się z tlenu, który magazynuje się w zbiorniku ciśnieniowym 3 i kieruje przez filtr do wytwornicy 10 ozonu. Produkt wytwornicy 10 stanowi mieszaninę tlenu O 2 jako gazu nośnego i kilku procentów O 3. Mieszaninę tę doprowadza się rurociągiem 57 do iniektora 56.

Nierozpuszczony gaz zawierający resztki ozonu odprowadzany ze zbiornika odgazowującego 60 przez rurociąg 53 poddaje się obróbce w aparacie 54 do przekształcania resztek ozonu, w którym ozon przekształca się w O 2 a zregenerowany w ten sposób gaz składający się z tlenu zawraca przez filtr 66, oznaczoną jako całość przez 38 suszarkę gazu i rurociąg 55 do miejsca 67 przed filtrem 51 i ponownie poddaje ozonizacji w wytwornicy 10 ozonu.

W urządzeniu można utrzymywać stałą ilość znajdującej się w nim cieczy za pomocą regulatora 59 poziomu, który współpracuje z czujnikiem 62 poziomu w zbiorniku odgazowującym 60 i poprzez rurociąg sterujący 63 steruje zaworem 61, który w przypadku podnoszenia się poziomu cieczy w zbiorniku 60 upuszcza odpowiednią jej ilość.

Jednostki naświetlające 40, 50, 80, 90 mają taką konstrukcję, że ciecz przepływa przez nie stosunkowo cienką warstwą i osłabienie światła nadfioletowego przenikającego poprzecznie tę warstwę jest małe.

W urządzeniach tych osiąga się prawidłowe wyniki obróbki wynikające ze specjalnego kombinowanego działania ozonu i naświetlania nadfioletem dzięki temu, że

- gaz o dużym stężeniu wprowadza się do cieczy pod ciśnieniem za pomocą pomp podwyższających ciśnienie wody i iniektorów,

- rozpuszczalność gazu zwiększa się nie tylko przez zwiększenie ciśnienia cząsteczkowego ozonu (duże stężenie ozonu i duże ciśnienie wody w układzie), lecz także przez zwiększenie objętości wody dla wprowadzania ozonu w stosunku do ilości dopływającej wody surowej w wyniku wielokrotnego krążenia wody w obiegu zamkniętym i przez umieszczenie szykan w zbiornikach odgazowującym i reakcyjnym,

- przez obydwa wymienione poprzednio punkty doprowadza się do jednostek naświetlania nadfioletem wod, zawierającą rozpuszczony już w niej fizycznie ozon,

- przez zwielokrotnienie obiegu zamkniętego wody poddawanej naświetlaniu w stosunku do stężonego mniejszego strumienia wody suurowej osiąga się rozcieńczenie i polepszenie przepuszczalności światła nadfioletowego,

165 991

- wskutek zastosowania przepływowych aparatów naświetlających nadfioletem z dodatnią geometrią naświetlania i cienką warstwą przepływającej cieczy lub wody osiąga się dobre działanie światła nadfioletowego na substancje zawarte w cieczy i na rozpuszczony ozon,

- przez zastosowanie obiegu zamkniętego dla cieczy możliwe jest wielokrotne dozowanie światła nadfioletowego w jednym aparacie i przedłużenie czasu przebywania w strefie naświetlania,

- przez wprowadzanie ozonu przed zbiornikiem odgazowującym i rozpoczynanie reakcji ozonu z substancjami zdolnymi tylko do takiej reakcji, np. z barwnikami i zawiesinami na drodze do miejsca stosowania kombinowanego równoczesnego działania ozonu i nadfioletu wzrasta przezroczystość cieczy a tym samym i przepuszczalność światła nadfioletowego oraz kombinowane działanie ozonu i nadfioletu.

Ogólnie biorąc przez zastosowanie kombinowanego działania ozonu i nadfioletu utlenia się w tak znacznym stopniu substancje trudnorozkładalne, które częściowo są nawet toksyczne, że nie tylko osiąga się żądane wartości graniczne lecz substancje te mogą być dalej rozkładane na drodze biologicznej, lub nawet ulegają mineralizacji, gdy zastosuje się odpowiednio duże dawki.

Sposób według wynalazku ilustruje poniższy przykład.

Przykła d: Firma WEDECO przebadała w swoim laboratorium w Herford do końca sierpnia 1993 r. ponad 70 rodzajów ścieków z około 360 oficjalnych wysypisk śmieci komunalnych z terenu „starych landów RFN w urządzeniach pilotowych lub dużych w całym kraju na zdolność rozpadu CSB i AOX za pomocą ozonu i naświetlania światłem nadfioletowym. Przy czym CSB oznacza chemiczne zapotrzebowanie na tlen, zaś AOX - dające się adsorbować węglowodory. Zilustrowano to w tabeli 1 i 2. Okazało się przy tym, że:

1. Ze wzrostem podawania środków utleniających ozonu i światła nadfioletowego C może obniżyć się zawartość CSB poniżej 100 mg/l a zawartość AOX poniżej 100 μ^. Jest to jedynie problem finansowania.

2. Krzywa obniżania się AOX przebiega przy takim samym wkładzie środków utleniających ozonu i światła ultrafioletowego i takich samych warunkach badań w sposób bardziej stromy niż krzywa dla CSB. Założeniem jest stabilny zakres wartości pH>7.

3. Obecność związków amonowych w wodzie infiltracyjnej podwyższa znacznie niezbędną ilość ozonu do zmniejszenia ilości CSB i AOX.

Występuje to zawsze w nie poddawanej obróbce biologicznej wodzie infiltracyjnej i niezależnie od biologii bez ich wystarczającej nitryfikacji - patrz wyniki z wysypiska Hunxe (tabela 2).

4. Jeśli po biologicznej nitryfikacji i dentryfikacji stężenie jonów amonowych jest mniejsze od 10 mg/l i poddana wstępnej obróbce woda ma pojemność buforową wyższą od wystarczającej, to ilość ozonu potrzebna do osiągnięcia stężenia wejściowego CSB = 1500 mg/l, aby osiągnąć wartość CSB<200mg/l, wynosi maksymalnie trzykrotność wartości wejściowej CSB. Dla mniejszych stężeń wejściowych CSB potrzebne są do utleniania także mniejsze ilości ozonu (patrz tabela 3). Punkt przecięcia linii pionowej przechodzącej przez wartość wejściową CSB z linią poziomą odpowiadającą godzinowemu przepływowi wody surowej daje odpowiednią ilość ozonu w procesie utleniania.

5. W procesie typu WEDECO naświetlanie nadfioletem prowadzi się po etapie ozonowania dla uzyskania rodników za pomocą resztkowego stężenia ozonu i dla zminimalizowania ilości występujących jeszcze w wodzie trudniej się utleniających cząsteczek. Takie foto-utlenianie daje jeszcze raz poprawę zdolności rozpadu AOX o co najmniej 10%.

6. Jeśli osiągnie się tym sposobem spadek wartości wyjściowej CSB z 75 mg/l to wartość biologicznego zapotrzebowania na tlen B SB5 wynosi około 20 mg/l i dalsza obróbka biologiczna po mokrym chemicznym utlenianiu nie jest już konieczna - patrz wyniki dotyczące wysypiska Peine (tabela 2).

Uzyskane w laboratorium wyniki zostały potwierdzone w próbkach polowych w urządzeniach na 15 różnych wysypiskach.

W międzyczasie do końca września 1993 r. przebiegały badania na urządzeniach do mokrego utleniania CSB i AOX za pomocą ozonu i metody kombinowanej ozon/nadfiolet na następujących wysypiskach:

- Bastwald, od 04/89 do 04/92, 1,5 kg/h 03,

165 991

- Bastwald, od 04/92, 6 kg/h 03,

- Hunxe, 6 kg/03 od lipca 1993, 12 kg/h 03,

- Wesendorf, 6 kg/h 03, od lipca 1993, 12 kg/h 03,

- Peine, 8 kg/h 03,

- Eggenfelden, 6 kg/h 03,

- Alt Duvenstedt, 6 kg/h 03,

- Ecklack, 12 kg/h 03

- Braunschweig, 3X12 kg/h 03 = 36 kg/h 03,

- Deggendorf, 2X8 kg/h 03 = 16 kg/h 03,

- Singhofen, 10 kg/h 03,

- Sachsenhagen, 6 kg/h 03.

Urządzenia rozstawione zostały w sposób kontenerowy i odznaczają się wysokim stopniem bezpieczeństwa i automatyzacji.

Także w trzecim etapie przy użyciu dużych urządzeń osiąga się wymagane wartości wyjściowe CSB i AOX - patrz tabela 2.

Tabela 1

Zmniejszenie ilości CSB i AOX za pomocą ozonu i nadfioletu

Nr laboratorium CSB (mg/l) AOX (ug/l) Wskaźnik przerobu _ Amo3/ACSB wej. wyj. wej. wyj.

1	2	3	4	5	6
90-B018	444	25	258	20	5,0
90-B049*	469	79	3500	970	5,1
90-B050*	859	353	560	520	4,3
90-B057*	1876	893	1690	510	1,5
90-B058	582	27	643	31	1,9
90-B106*	732	247	378	160	2,5
90-A211	556	217	575	349	2,2
90-A267*	1934	884	1900	430	1,6
90-A278*	1592	817	998	425	3,0
90-A317	580	42	3450	130	2,0
90-A325	392	15	1100	20	2,0
90-A338	895	70	1480	24	4,5
90-A354*	189	15		-	2,7
90-B002*	2995	585	1500	440	2,5
90-B003*	2410	388	630	50	2,5
90-B006	695	15	240	130	2,0
90-B007	678	15	260	80	2,2
90-B008	50	15	36	20	-
90-B009	1012	38	77	20	2,3
90-B010	742	15	1688	237	2,2
90-B011*	2692	550	6550	783	2,0
90-B016	691	66	550	118	2,0
90-B017	427	18	706	50	2,9
90-B022	535	15	3385	225	-
90-B027	349	19	-	-	2,5
90-B034	877	26	36	20	2,9
90-B044*	1326	815	1459	758	2,2
91-B009*	773	23	984	121	4,7
91-B010	821	20	998	134	3,8
91-B012	542	15	633	206	3,3
91-B914*	1775	36	2929	247	1,8
91-B027*	1816	15	2322	189	1,6
91-B028*	1296	32	1551	201	-
91-B029	1100	50	2489	100	-
91-B034	648	15	1155	44	2,1
91-B039*	1480	15	755	110	3,1
91-B052	1022	74	1438	179	2,7
91-B053*	1620	80	1132	24	2,3
91-B068*	1088	15	2212	154	1,4
91-B073	408	15	557	53	2,6

165 991

1	2	3	4	5	6
91-B076I	556	15	755	23
91-B076II	2316	60	2698	118	2,0
91-B078	1442	48	1825	42	2,2
91-B098	1342	15	1812	185	3,5
91-B103	810	70	1346	120	2,8
92-B002	838	205	2067	391	3,6
92-B060*	1467	50	2185	155	1,5
92-B061*(1)	1320	134	905	54	1,8
92-B061*(2)	725	15	818	57	2,4
92-B066	1702	82	1793	16	4,5
92-B067*	879	63	558	332	3,1
92-B069	380	30	1880	75	8
93-B015	1570	260	1676	256	2,5
93-B030	480	39	511	<20	3,7
93-B031	1210	170	971	35	2,9
93-B032*	1230	70	-1100	206	2,2
93-B035*	1120	80	-800	<50	2,0

- bez wstępnej obróbki biologicznej

Tabela 2

Wyniki obróbki wód infiltracyjnych z wysypisk śmieci za pomocą metody kombinowanej

Urządzenie	Data	Ilość ozonu m03 g/h	Woda surowa m3/h	CSB wej. g/m3	CSB	F mOt ACSB	AOX wej. Ag/1	AOX	NH.	NH.	BSB5	BSB5	TOC	TOC
wyj. g/m3	. ACSB g/h
^wy^j. Ag/l	wej. mg/l	wyj. mg/l	wej.	wyj.	wej. mg/fl	wyj. mg/1
Bastwald	21.05.92	3375	3,00	432	83	1047	3,2	1388	139
	03 06.92	2000	3,00	474	173	903	2,2	676	61
	26.01.93	4175	6,00	482	187	1770	2,3	665	85					179	108
Wesendorf	25.06.92	5010	2,80	1029	208	2299	2,2	1285	311
	07.09 93	11750	4,5	1320	175	5153	2,3	945	238
	08.09.93	11700	4,6	950	121	3813	3,1	975	197
Hunxe	08.07.92	4570	2,50	735	205	1325	3,6	537	95	700	526
	08.07 92	4600	3,50	795	245	1925	2,4	549	95	672	543
Peine	05.05.92	1200	2,50	335	85	625	1,9	425	72			<10	20
	08.06.93	4080	5,00	649	108	2705	1,5	765	58	2,30	1,10			170	70
	24.06 93	3848	4,20	546	98	1890	2,0	852	95	2,50	2,50			200	91
Eggenfelden	16.07.92	1750	2,90	388	112	800	2,2	527	72
	09.09.92	3395	3,00	414	122	876	3,9	843	105	2,60	2,10
	23 12.92	3550	3,00	650	184	1398	2,5
Deggendorf	18.03 93	3508	3,00	537	67	1410	2,5	810	151	0,70	0,58			174	149
	19.03.93	15750	10,50	561	45	5418	2,9	639	184	0,93	0,39			122	105
	07.04.93	8100	5,00	723	181	2710	3,0	550	130	0,60	0,40
Braunschweig	25.03.93	2048	2,50	570	97	1183	1,7	835	102	0,20	0,80	22	35
	14.04.93	3600	2,50	746	58	1720	2,1	687	24	3,36	0,20	26	30	249	14
	27.04.93	3144	2,50	692	86	1515	2,1	1319	40	3,90	<1	14	17	216	58
	08.07.93	5780	2,60	1056	114	2449	2,4	1405	77	<1	1,3			512	75

Tabela 3

Tabela wartości prawidłowych ilości 03 (g/h), przy jedynie niewielkim wpływie wartości jonów amonowych i węglanowych

Woda CSB wejście (mg/l)

(m3/h)	200	300	400	500	600	700	800	900	1000	1100	1200	1300	1400	1500
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15
1	160	340	540	760	1000	1260	1610	1920	2250	2600	2970	3360	3770	4200
1,5	240	510	810	1140	1500	1890	2415	2880	3375	3900	4455	5040	5655	6300
2	320	680	1080	1520	2000	2520	3220	3840	4500	5200	5940	6720	7540	8400
2,5	400	850	1350	1900	2500	3150	4025	4800	5625	6500	7425	8400	9425	10500
3	480	1020	1620	2280	3000	3780	4830	5760	6750	7800	8910	10080	11310	12600
3,5	560	1190	1890	2660	3500	4410	5635	6720	7875	9100	10395	11760	13196	14700

165 991

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15
4	640	1360	2160	3040	4000	5040	6440	7680	9000	10400	11880	13440	15080	16800
4,5	720	1530	2430	3420	4500	5670	7245	8640	10125	11700	13365	15120	16965	18900
5	800	1700	2700	3800	5000	6300	8050	9600	11250	13000	14850	16800	18850	21000
5,5	880	1870	2970	4180	5500	6930	8855	10560	12375	14300	16335	18-480	20735	23100
6	960	2040	3240	4560	6000	7560	9660	11520	13500	15600	17820	20160	22620	25200
6,5	1040	2210	3510	4940	6500	8190	10465	12480	14625	16900	19305	21840	24505	27300
7	1120	2380	3780	5320	7000	8820	11270	13440	15750	18200	20790	23520	26390	29400
7,5	1200	2550	4050	5700	7500	9450	12075	14400	16875	19500	22275	25200	28275	31500
8	1280	2720	4320	6080	8000	10080	12880	15360	18000	20800	23760	26880	30160	33600
8,5	1360	2890	4590	6460	8500	10710	13685	16320	19125	22100	25245	28560	32045	35700
9	1440	3060	4860	6840	9000	11340	14490	17280	20250	23400	26730	30240	33930	37800
9,5	1520	3230	5130	7220	9500	11970	15295	18240	21375	21700	28215	31920	35815	39900
10	1600	3400	5400	7600	10000	12600	16100	19200	22500	26000	29700	33600	37700	42000

Niniejszy wynalazek niesie z sobą następujące korzyści technologiczne w stosunku do podobnych sposobów:

- możliwość usuwania substancji toksycznych bez konieczności wielokrotnego stosowania wymuszonych operacji,

- dobry współczynnik rozpuszczalności ozonu przez zastosowanie kilku stopni rozpuszczania,

- dostarczanie do naświetlania nadfioletem cieczy wolnej od pęcherzyków gazu i nasyconej ozonem,

- wprowadzanie dużej dawki nadfioletu podczas wielokrotnego krążenia cieczy przez aparat naświetlający w obiegu zamkniętym,

- zwiększenie przepuszczalności promieniowania nadfioletowego przez ciecz dopływającą dzięki rozcieńczeniu i ewentualnej reakcji ozonu z barwnikami,

- możliwość stosowania kombinacji instalacyjnych: w celu zwiększenia wartości pH, w celu podwyższenia temperatury oraz, flokulacji za pomocą ozonu,

- możliwość wprowadzania wariacji widma światła nadfioletowego przez stosowanie różnych źródeł promieniowania dzięki czemu optimum promieniowania można dostosowywać do optimum absorpcji substancji organicznych.

Przez połączenie sposobu według wynalazku ze stopniem biologicznym można, jak to już udowodniono doświadczalnie, w stosunku do obowiązujących w momencie dyskusji przepisów administracyjnych dla przesączających się przecieków wodnych zejść dziesięciokrotnie poniżej wartości granicznej wynoszącej 500pg na litr AOX na m³ wód odpływowych, tak że tworzy się nowe normy technologiczne.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz. Cena 1,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób obróbki cieczy zanieczyszczonych substancjami szkodliwymi przez utlenianie na mokro gazem zawierającym ozon oraz naświetlanie nadfioletem, znamienny tym, że gaz zawierający ozon wprowadza się do cieczy w części urządzenia nie wystawionej na działanie naświetlania nadfioletem, przy czym nie rozpuszczony gaz nośny dla ozonu oddziela się przed naświetlaniem nadfioletem, a następnie zasadniczo wolną od pęcherzyków gazu ciecz, zawierającą ozon w postaci zaabsorbowanej, naświetla się światłem nadfioletowym.
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że gaz zawierający ozon wprowadza się do cieczy pod zwiększonym ciśnieniem.
3. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że podczas wprowadzania gazu zawierającego ozon i podczas oddzielania nierozpuszczonego gazu nośnego ozonu utrzymuje się ciecz pod zwiększonym ciśnieniem.
4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że ciecz poddaje się wielokrotnej obróbce w obiegu zamkniętym.
5. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że strumień cieczy krążący w obiegu zamkniętym jest większy od strumienia cieczy dopływającej i odpływającej w sposób ciągły.
6. Sposób według zastrz. 1 albo 5, znamienny tym, że gaz zawierający ozon wprowadza się do dopływu cieczy poddawanej obróbce lub do części tego dopływu.
7. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że oddzielony gaz nośny ozonu zawierający resztki ozonu poddaje się ponownie reakcji z cieczą w celu wprowadzenia do reakcji resztek ozonu.
8. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że do wytwarzania ozonu stosuje się tlen techniczny, a tlen odlotowy zawierający resztki ozonu suszy po oddzieleniu od cieczy i używa ponownie do wytwarzania ozonu.
9. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że naświetlanie nadfioletem prowadzi się za pomocą światła nadfioletowego o różnych długościach fali.
10. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że naświetlanie określonej objętości cieczy światłem o różnych długościach fali prowadzi się równocześnie.
11. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że naświetlanie określonej objętości cieczy światłem o różnych długościach fali prowadzi się po kolei.
12. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że wartość pH poddawanej obróbce cieczy reguluje się, aby zwiększyć jej reaktywność.
13. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że poddawaną obróbce ciecz ogrzewa się, aby zwiększyć szybkość reakcji.
14. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że po wprowadzeniu gazu zawierającego tlen i przed kombinowanym oddziaływaniem ozonu i nadfioletu usuwa się z cieczy kłaczkowatą zawiesinę przez filtrację lub przez sedymentację.
15. Urządzenie do obróbki cieczy zanieczyszczonych szkodliwymi substancjami wyposażone w źródło gazu zawierającego ozon, w zespół do wprowadzania gazu zawierającego ozon do cieczy poddawanej obróbce i w zespół do naświetlania światłem nadfioletowym cieczy poddawanej obróbce, znamienne tym, że jednostka naświetlająca (40, 50, 80,90) jest włączona za zespołem do wprowadzania gazu zawierającego ozon, a między nimi obydwoma jest umieszczony zespół zbiorników reakcyjno-odgazowujących (20, 30, 60, 70, 85).
16. Urządzenie według zastrz. 15, znamienne tym, że zespół zbiorników reakcyjnoodgazowujących obejmuje, zbiorniki reakcyjno-odgazowujące (20, 30, 60, 70), wykonane jako zbiorniki podwójne z dwoma umieszczonymi jeden w drugim zbiornikami (13, 14), spośród których zbiornik zewnętrzny (13) jest zamknięty aż do miejsca połączenia w części górnej (21,36, 49, 51) zbiornika z rurociągiem wylotowym (32, 34, 62, 64, 53) dla oddzielonego gazu nośnego ozonu a zbiornik wewnętrzny (14) jest otwarty od góry i tworzy przelew (16), przy czym rurociąg

165 991 dopływowy (12, 42, 44) poddawanej obróbce cieczy prowadzi aż do części dolnej (17) zbiornika wewnętrznego (14) a rurociągi odpływowe (24, 25, 35, 43, 45, 47) odchodzą od części dolnej (23) zbiornika zewnętrznego (13).
17. Urządzenie według zastrz. 15 albo 16, znamienne tym, że rurociągi odpływowe (24,31 lub 25, 35, 47) z części dolnej (23) zbiornika zewnętrznego (13) są przewidziane zarówno dla cieczy przeznaczonej do odprowadzania ze zbiornika jak i dla cieczy przeznaczonej do krążenia w obiegu zamkniętym, którą rurociągiem zwrotnym (26, 47) zawraca się do dopływu.
18. Urządzenie według zastrz. 15 albo 16, znamienne tym, że za pierwszym zbiornikiem reakcyjno-odgazowującym (20, 60) jest włączony co najmnej jeden dalszy zbiornik reakcyjnoodgazowujący (30, 70), którego rurociąg dopływowy (28,44) jest połączony z rurociągiem odpływowym (24, 43) pierwszego zbiornika reakcyjno-odgazowującego (20, 60).
19. Urządzenie według zastrz. 18, znamienne tym, że zespół do naświetlania poddawanej obróbce cieczy obejmuje jednostkę naświetlającą (40) włączoną między obydwoma zbiornikami reakcyjno-odgazowującymi (20, 30).
20. Urządzenie według zastrz. 15, znamienne tym, że zespół do naświetlania poddawanej obróbce cieczy obejmuje jednostkę naświetlającą (80) umieszczoną na rurociągu odpływowym (45) z ostatniego zbiornika reakcyjno-odgazowującego (70).
21. Urządzenie według zastrz. 15, znamienne tym, że zespół do naświetlania poddawanej obróbce cieczy obejmuje jednostkę naświetlającą (90) umieszczoną na rurociągu zwrotnym (9,59) prowadzącym od rurociągów odpływowych (25, 35, 47) do dopływu.
22. Urządzenie według zastrz. 16, znamienne tym, że rurociąg łączący (55) prowadzi do rurociągu wylotowego (32) dla oddzielonego gazu nośnikowego ozonu zawierającego ozon z pierwszego zbiornika reakcyjno-odgazowującego (20) do części dolnej (29) następnego zbiornika reakcyjno-odgazowującego (30).
23. Urządzenie według zastrz. 15, znamienne tym, że zespół do wprowadzania gazu zawierającego ozon do poddawanej obróbce cieczy obejmuje zespół wprowadzający umieszczony na dopływie (1) cieczy.
24. Urządzenie według zastrz. 15, znamienne tym, że zespół do wprowadzania gazu zawierającego ozon do poddawanej obróbce cieczy obejmuje zespół wprowadzający umieszczony na rurociągu zwrotnym (9) prowadzącym od rurociągów odpływowych (25, 35) zbiorników reakcyjnoodgazowujących (20, 30) do dopływu (1).
25. Urządzenie według zastrz. 15, znamienne tym, że jednostki naświetlające (40, 50, 80, 90) prześwietlają poprzecznie cienką warstwę cieczy.
26. Urządzenie według zastrz. 15, znamienne tym, że do wytwarzania ozonu ma wytwornicę (10) ozonu do cichego wyładowania elektrycznie w gazie zawierającym tlen.