PL182424B1

PL182424B1 - Sposób wytwarzania środka do zaklejania zawierającego mieszaninę związków 2-oksetanonowych

Info

Publication number: PL182424B1
Application number: PL96314121A
Authority: PL
Inventors: Clement L. Brungardt; John C. Gast; Jian-Jian Zhang
Original assignee: Hercules Inc
Priority date: 1995-05-08
Filing date: 1996-05-08
Publication date: 2002-01-31
Also published as: HK1008692A1; ES2158190T5; EP0742315A1; DE69613895T2; AR001890A1; IL117981A; AU5212596A; PT742315E; CN1145429A; ES2158190T3; CA2175974A1; EP0742315B1; NO961721L; CA2175974C; KR100416312B1; AU704483B2; IL117981A0; TW362122B; BR9602181A; EP0742315B2

Abstract

1 . Sposób wytwarzania srodka do za- klejania zawierajacego mieszanine zwiazków 2 -oksetanonowych, polegajacy na poddaniu rea- kcji dehydrohalogenowania mieszaniny halogen- ków kwasów tluszczowych w obecnosci zasady, znamienny tym, ze reakcji dehydrohalogenowa- nia poddaje sie mieszanine halogenków nasyco- nych kwasów tluszczowych o prostym lancuchu i nienasyconych kwasów tluszczowych albo mie- szanine halogenków, która wytwarza sie z odpo- wiednich nasyconych kwasów tluszczowych o prostym lancuchu i nienasyconych kwasów tlusz- czowych, z ewentualnym dodatkiem kwasu aikilodikarboksylowego, przy czym mieszanina kwasów tluszczowych zawiera 10 - 85% molo- wych nasyconego kwasu tluszczowego o prostym lancuchu i 1 5 - 90% molowych nienasyconego kwasu tluszczowego. WZÓR PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania środka do zaklejania zawierającego mieszaninę związków 2-oksetanonowych. Wytworzony środek służący między innymi do zaklejania papieru wytwarzanego w warunkach alkalicznych, do wytwarzania kompozycji i wodnej emulsji do zaklejania papieru.

Produkcja cienkiego papieru wytwarzanego w warunkach alkalicznych szybko wzrasta, pobudzana przez oszczędności kosztów, możliwość stosowania strącanego węglanu wapniowego, zwiększone zapotrzebowanie na papier o podwyższonej trwałości i jasności oraz narastającą tendencję do zamykania mokrej części maszyn papierniczych.

Współczesne zastosowania cienkiego papieru takie jak szybkie fotokopiarki, koperty, papier łączony taki jak papier do drukarek komputerowych i papier do maszyn liczących, wymagają zwrócenia szczególnej uwagi na zaklejanie papieru przed jego przetwórstwem lub ostatecznym użyciem. Do najpowszechniejszych środków do zaklejania cienkiego papieru wytwarzanego w warunkach alkalicznych należy bezwodnik alkenylobursztynowy (ASA) i dimer alkiloketenu (AKD). Środki zaklejające obydwu typów zawierają reaktywną grupę funkcyjną, która kowalencyjnie wiąże się z włóknem celulozy, oraz hydrofobowe ogony, które skierowane są od włókna na zewnątrz. Charakter i orientacja tych hydrofobowych ogonów powoduje, że włókno nie jest zwilżane przez wodę.

Dostępne w handlu AKD, zawierające pierścień β-laktonowy, wytwarza się przez dimeryzację alkiloketenów produkowanych z dwóch chlorków nasyconych kwasów tłuszczowych o prostych łańcuchach; najczęściej stosowane środki wytwarza się z kwasu palmitynowego i/lub stearynowego. Inne dimeiy ketenów takie jak dimer ketenu z grupami alkenylowymi (Aquapel® 421, dostępny z Hercules Incorporated, Wilmington, DE, Stany Zjednoczone Ameryki), są również stosowane w przemyśle. Multimery ketenów, zawierające więcej niż jeden pierścień β-laktonowy, zostały ujawnione w opisie patentowym japońskim Kokai 168882/89.

Jakkolwiek środki do zaklejania typu AKD zostały zaakceptowane przez przemysł, wykazują one wady. Tego typu środek zaklejający stwarza problemy przy manipulowaniu papierem w typowych procesach przetwórczych prowadzonych z dużą szybkością, wymaganych w celu spełnienia współczesnych wymagań na cienki papier wytwarzany w warunkach alkalicznych (określany również jako cienki papier alkaliczny). Problemy te obejmujązmniejszenie szybkości operacji w prasach do łączenia i innych maszynach przetwórczych, pobieranie dwóch arkuszy lub zacinanie się papieru w szybkich kopiarkach, a także sklejanie się papieru i błędy rejestracyjne w urządzeniach do drukowania i składania kopert pracujących z dużą szybkością.

Problemów tych zazwyczaj nie napotyka się w przypadku cienkiego papieru wytwarzanego w warunkach kwaśnych (cienkiego papieru kwaśnego). Rodzaje wypełniaczy i ilości dodawanych wypełniaczy przy produkcji cienkiego papieru alkalicznego są zupełnie inne niż przy produkcji cienkiego papieru kwaśnego, co może powodować różnice we właściwościach papieru, takichjak sztywność i współczynnik tarcia, co wpływa na zachowanie papieru przy manipulowaniu. Poziom ałunu dodawanego do cienkiego papieru alkalicznego, który nadaj e arkuszowi przewodnictwo i rozprasza ładunki elektrostatyczne, także jest zupełnie inny niż w przypadku cienkiego papieru kwaśnego. Jest to istotne, gdyż właściwości elektryczne wpływają na zachowanie się papieru przy manipulowaniu. Do powierzchniowej warstwy cienkiego papieru alkalicznego często dodaje się chlorek sodowy, aby poprawić jego ostateczne właściwości użytkowe.

182 424

Typowe problemy występujące przy przetwórstwie i ostatecznym użyciu cienkiego papieru alkalicznego są następujące:

1. Właściwości papieru zależne od składu surowców;

2. Właściwości papieru osiągnięte w czasie jego wytwarzania oraz

3. problemy związane z zaklejaniem.

Do właściwości papieru ujawniających się w czasie jego produkcji w warunkach alkalicznych, które mogą wpłynąć na jego właściwości przetwórcze i użytkowe, należy wichrowatość, wahania współczynnika tarcia, zawartość wilgoci, rozrzut wilgoci, sztywność, stabilność wymiarów i stosunek wytrzymałości wzdłużnej do poprzecznej (WW/WP).

Jeden z takich problemów został zidentyfikowany, zmierzony i opisany w publikacji „Improving the Performance of Alkaline Fine Paper on the IBM 3800 Laser Printer”, TAPPI Paper Makers Conference Proceedings (1991). Problem występuje, gdy stosuje się szybka drukarkę laserową IBM 3800 o działaniu ciągłym, która nie jest wyposażona w żadne specjalne elementy modyfikujące ułatwiające manipulowanie cienkim papierem alkalicznym. Ta często stosowana drukarka laserowa może w związku z tym służyć jako efektywny aparat pomiarowy do określania właściwości przetwórczych różnych typów zaklejonego papieru w nowoczesnych urządzeniach przetwórczych oraz jego właściwości użytkowych. W szczególności zjawisko „falowania” umożliwia mierzenie stopnia poślizgu w drukarce IBM 3800 między nienapędzanym wałkiem za elementem stapiającym toner i wałkiem napędzanym nad układarką.

Falowanie takie obejmuje odchylenie drogi papieru od linii prostej między wałkami znajdującej się 50,8 mm nad podstawą, co powoduje błędy w rejestracji oraz zagniecenia w układarce. Stopień falowania w czasie ustalonej pracy mierzy się jako wysokość falowania w calach (1 cal = 2,54 cm) ponad prostądrogąpapieru po 600 s pracy, pomnożona przez 10 000.

W typowym cienkim papierze alkalicznym zaklejanym środkiem AKD o stopniu zaklejenia 1,11 kg/tonę papieru papier wykazuje niedopuszczalnie wysoki stopień falowania, zazwyczaj rzędu 20-80. Szybkości manipulowania papierem na innych wysokowydajnych maszynach przetwórczych, takich jak prasa Hamilton-Stevens do łączenia o działaniu ciągłym lub urządzenie Winkler & Dunnebier CH do składania kopert, również umożliwiająliczbowe określenie właściwości przetwórczych.

W opisach patentowych japońskich JP 4-36258 i JP 4-36259 ujawniono związki 2-oksetanonowe wytwarzane z chlorków kwasów tłuszczowych opartych na nasyconych kwasach karboksylowych, nienasyconych kwasach karboksylowych oraz mieszaninach takich kwasów, z tym że nie podano konkretnych przykładów zastosowania związków nienasyconych lub mieszanin. Ponadto kwasy tłuszczowe są materiałami naturalnymi i często nie są substancjami czystymi.

W wyłożeniu zgłoszenia patentowego europejskiego nr 0 666 368 ujawniono środki do zaklejania papieru w postaci di merów i multimerów 2-oksetanonu, które nie są stałe temperaturze 35°C. Korzystne środki zaklejające zawierają nienasycenie lub rozgałęzienie łańcucha w bocznych łańcuchach węglowodorowych. W wyłożeniu zgłoszenia patentowego europejskiego nr 0 629 741 ujawniono 2-oksetanonowe środki zaklejające stanowiące mieszaninę dimerów i multimerów, przy czym co najmniej 50% związków w mieszaninie stanowią multimery. W obydwu zgłoszeniach podaje się, że środki te zapewniają lepsze właściwości użytkowe w urządzeniach przetwórczych i reprograficznych pracujących z dużą prędkością, w porównaniu z zaklejaniem uzyskanym przy stosowaniu zwykłego dimeru alkiloketenu.

Jednakże w dalszym ciągu istnieje zapotrzebowanie na cienki papier alkaliczny o jeszcze lepszych właściwościach użytkowych w typowych procesach przetwórczych i reprograficznych. Równocześnie uzyskiwane poziomy zaklejenia powinny być porównywalne do uzyskiwanych obecnie przy stosowaniu AKD do zaklejania cienkiego papieru alkalicznego.

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania środka do zaklejania zawierającego mieszaninę związków 2-oksetanonowych, polegający na poddaniu reakcji dehydrohalogenowania mieszaniny halogenków kwasów tłuszczowych w obecności zasady, polegający na tym, że reakcji dehydrohalogenowania poddaje się mieszaninę halogenków nasyconych kwasów tłuszczowych o prostym łańcuchu i nienasyconych kwasów tłuszczowych albo mieszaninę halogen

182 424 ków, którą wytwarza się z odpowiednich nasyconych kwasów tłuszczowych, o prostym łańcuchu i nienasyconych kwasów tłuszczowych, z ewentualnym dodatkiem kwasu alkilodikarboksylowego, przy czym mieszanina kwasów tłuszczowych zawiera 10 - 85% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego o prostym łańcuchu i 15 -90% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.

Korzystnie w przypadku wytwarzania środka zaklejającego niestałego w temperaturze 25°C dehydrohalogenowanie przeprowadza się stosując mieszaninę co najmniej jednego surowca zawierającego przede wszystkim nasycony kwas tłuszczowy o prostym łańcuchu i co najmniej jednego surowca zawierającego przede wszystkim nienasycony kwas tłuszczowy.

W sposobie korzystnie stosuje się mieszaninę kwasu tłuszczowego zawierającego 20-60% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego o prostym łańcuchu i 80-40% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.

W sposobie korzystnie stosuje się mieszaninę kwasów tłuszczowych zawierającą 30-55% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego o prostym łańcuchu i 70-45% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.

W sposobie korzystnie jako kwasy tłuszczowe lub halogenki kwasów tłuszczowych stosuje się kwasy monokarboksylowe lub halogenki kwasów monokarboksylowych, zawierające 6-26 atomów węgla.

W sposobie korzystnie jako kwasy tłuszczowe lub halogenki kwasów tłuszczowych stosuje się kwasy monokarboksylowe lub halogenki kwasów monokarboksylowych, zawierające 16-18 atomów węgla.

W sposobie korzystnie stosuje się nasycone kwasy tłuszczowe o prostym łańcuchu wybrane są z grupy obejmującej kwas stearynowy, mirystynowy, palmitynowy, margarynowy, pentadekanowy, dekanowy, undekanowy, dodekanowy, tridekanowy, nonadekanowy, arachidowy i behenowy oraz chlorki tych kwasów, a także ich mieszaniny, a nienasycone kwasy tłuszczowe wybrane są z grupy obejmującej kwas oleinowy, linolowy, dodecenowy, tetradecenowy, heksadecenowy, oktadekadienowy, oktadekatienowy, eikozenowy, eilozatetraenowy, dokozenowy, brasydynowy i klupanodonowy oraz chlorki tych kwasów, a także ich mieszaniny.

W sposobie korzystnie stosuje się surowy nasycony kwas tłuszczowy o prostym łańcuchu zawierający co najmniej 80% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego o prostym łańcuchu i surowy nienasycony kwas tłuszczowy zawierający co najmniej 70% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.

W sposobie korzystnie stosuje się surowy nasycony kwas tłuszczowy o prostym łańcuchu zawierający co najmniej 95% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego o prostym łańcuchu i surowy nienasycony kwas tłuszczowy zawierający co najmniej 90% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.

W sposobie korzystnie stosuje się mieszaninę reakcyjną zawierającą dodatkowo kwas alkilodikarboksylowy o 6-44 atomach węgla.

W sposobie korzystnie stosuje się kwas dikarboksylowy zawierający 8-36 atomów węgla.

W sposobie korzystnie stosuje się kwas dikarboksylowy zawierający 9-10 atomów węgla.

Korzystnie sposobem według wynalazku wytwarza się środek do zaklejania zawierający związki 2-oksetanonowe stanowiące dimery 2-oksetanonu.

Kompozycja do zaklejania wytworzona z zastosowaniem środka otrzymanego wg wynalazku nadaj e się zwłaszcza do wstęg celulozowych, przede wszystkim do papieru wytwarzanego w warunkach alkalicznych.

Kompozycja do zaklejania nie jest stała w temperaturze 35°C i stanowi mieszaninę związków 2-oksetanonowych, będącą produktem reakcji mieszaniny zawierającej około 10-85% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego i około 90-15% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.

Zgodnie z korzystnym wykonaniem wynalazku wytwarza się środek do zaklejania zawierający związki 2-oksetanonowe stanowiące produkt reakcji a) surowca zawierającego przede wszystkim nienasycony kwas tłuszczowy i b) surowca zawierającego przede wszystkim nasycony kwas tłuszczowy.

182 424

W jednym z korzystnych wariantów związki 2-oksetanonowe stanowią dimery 2-oksetanonu. W innym z korzystnych wariantów mieszanina reakcyjna zawiera składnik c), kwas alkilodikarboksylowy. Jeśli stosuje się składnik c), związki 2-oksetanonowe stanowią mieszaninę dimerów i multimerów.

Korzystnie kwasy tłuszczowe zawierają około 20-60% molowych nasyconych kwasów tłuszczowych i około 80-40% molowych nienasyconych kwasów tłuszczowych, a jeszcze korzystniej około 30-75% molowych nasyconych kwasów tłuszczowych i około 70-45% molowych nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Korzystnie 2-oksetanonowa kompozycja do zaklejania nie jest stała w 25°C, a jeszcze korzystniej nie jest stała w 20°C. Korzystnie kompozycja jest ciekła w 35°C, jeszcze korzystniej jest ciekła w 25°C, a najkorzystniej jest ciekła w 20°C.

Korzystnie kwas tłuszczowy stanowi monokarboksylowy kwas lub halogenek kwasu monokarboksylo wego, zawierający 6-26 atomów węgla, jeszcze korzystniej 12-22 atomy węgla, a najkorzystniej 16-18 atomów węgla.

Korzystnie nasycony kwas tłuszczowy wybrany jest z grupy obejmującej kwas stearynowy, izostearynowy, mirystynowy, palmitynowy, margarynowy, pentadekanowy, dekanowy (kapronowy), undekanowy, dodekanowy (laurynowy), tridekanowy, nanodekanowy, arachidowy i behenowy oraz chlorki tych kwasów, a także ich mieszaniny. Korzystnie nienasycony kwas tłuszczowy wybrany jest z grupy obejmującej kwas oleinowy, linolowy, dodecenowy, tetradecenowy (mirystolowy), heksadecenowy (palmitolowy), oktadekadienowy (linolelaidowy), oktadekatrienowy (linolenowy), eikozenowy (gadolowy), eikozatetraenowy (arachidonowy), dokozenowy (erukowy), dokozenonowy (brasydynowy) i dodekapentaenowy (Idupanodonowy) oraz chlorki tych kwasów, a także ich mieszaniny.

Korzystnie surowy nasycony kwas tłuszczowy zawiera co najmniej 80% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego, a surowy nienasycony kwas tłuszczowy zawiera co najmniej 70% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego, a jeszcze korzystniej odpowiednio co najmniej około 95% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego i co najmniej około 90% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.

Korzystnie stosunek molowy surowego nienasyconego kwasu tłuszczowego do surowego nasyconego kwasu tłuszczowego wynosi około 1:1-4:1, a jeszcze korzystniej około 1:1, około 1:4 lub około 7:3.

W jednym z korzystnych wariantów produkt stanowi dimer 2-oksetanonu. W innym z korzystnych wariantów mieszanina reakcyjna zawiera dodatkowo składnik c), kwas alkilodikarboksylowy o 6-44 atomach węgla. Korzystnie kwas dikarboksylowy zawiera 8-36 atomów węgla, a jeszcze korzystniej 9-10 atomów węgla.

Przedmiotem wynalazku jest więc sposób wytwarzania 2-oksetanonowego środka do zaklejania, polegający na tym, że stosuje się nienasycone i nasycone kwasy tłuszczowe, przy czym kwasy tłuszczowe zawierają około 10-85% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego i około 90-15% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego, oraz poddaje się je reakcji uzyskując 2-oksetanonowy środek do zaklejania, który nie jest stały w 35°C.

Przedmiotem wynalazku jest ponadto sposób wytwarzania 2-oksetanonowego środka do zaklejania, polegający na tym, że (1) stosuje się (a) co najmniej jeden surowiec zawierający przede wszystkim nasycony kwas tłuszczowy i (b) co najmniej jeden surowiec zawierający przede wszystkim nienasycony kwas tłuszczowy, oraz 2) poddaje się reakcji uzyskując 2-oketanonowy środek do zaklejania, który nie jest stały w 35°C.

W korzystnym wykonaniu produkt stanowi dimer 2-oksetanonu. W innym korzystnym wykonaniu poddaje się reakcji również c) co najmniej jeden kwas dikarboksylowy zawierający 8-44 atomy węgla.

Środek do zaklejania wytworzony sposobem według wynalazku służy do wytworzenia wodnej emulsji zawierającej wodę i 1-60% wagowych, korzystnie 6-50% wagowych, a jeszcze korzystniej 10-30% wagowych kompozycji do zaklejania.

182 424

Środek do zaklejania służy również do wytwarzania papieru w warunkach alkalicznych, zaklejonego wyżej wymienioną kompozycją do zaklejania. Zgodnie z korzystnym wykonaniem papier zawiera również rozpuszczalną w wodzie sól nieorganiczna metalu alkalicznego, korzystnie NaCl. Wytworzony papier ma zastosowanie w procesach przetwórczych i reprograficznych prowadzonych z dużą szybkością.

Papier taki można stosować w procesach przetwórczych i reprograficznych prowadzonych z dużą szybkością, nie napotykając przy tym znaczących problemów związanych z zasilaniem maszyny. Problemy z zasilaniem maszyny w przypadku maszyn przetwórczych pracujących z dużą szybkością oraz w procesach reprograficznych określa się jako znaczące, jeśli powodują one niewłaściwe podawanie, niewłaściwąrejestrację lub zacięcia, w stopniu niedopuszczalnym z technicznego punktu widzenia, jak to zostanie przedstawione poniżej, albo powodują znaczące zmniejszenie szybkości maszyny.

Dla wygody określenie „kwas tłuszczowy” często użyte jest w znaczeniu obejmującym kwas tłuszczowy lub halogenek kwasu tłuszczowego. Specjalista zdaje sobie sprawę, że sformułowanie takie używane jest wtedy, gdy dotyczy ono kwasów tłuszczowych do stosowania w wytwarzaniu kompozycji do zaklejania, gdyż kwasy tłuszczowe przekształca się w halogenki kwasowe w pierwszym etapie wytwarzania związków 2-oksetanonowych, oraz że wynalazek można zrealizować wychodząc z kwasów tłuszczowych lub z kwasów tłuszczowych już przekształconych w ich halogenki. Ponadto specjalista zdaje sobie sprawę, że określenie „kwas tłuszczowy” ogólnie odnosi się do mieszanki lub mieszaniny kwasów tłuszczowych lub halogenków kwasów tłuszczowych, gdyż kwasy tłuszczowe zazwyczaj pochodząz materiałów naturalnych i zwykle stanowią mieszanki lub mieszaniny.

Alkaliczne środki do zaklejania wytworzone zgodnie z wynalazkiem zapewniają stopień zaklejenia porównywalny ze stopniem uzyskiwanym obecnie w przemyśle przy zastosowaniu technologii AKD, oraz ulepszone właściwości użytkowe w typowych zastosowaniach ostatecznych oraz przy przetwórstwie, zawierają co najmniej jedną reaktywna grupę 2-oksetanonową i boczne hydrofobowe grupy węglowodorowe. Mieszanina związków 2-oksetanonowych nie jest stała w 35°C (to znaczy nie jest zasadniczo krystaliczną, półkrystraliczną lub woskowatą substancją stałą, czyli płynie przy podgrzaniu bez topienia się). Korzystnie mieszanina związków 2-oksetanonowych nie jest stała w 25°C, a jeszcze korzystniej nawet w 20°C. Jeszcze korzystniej środek do zaklejania według wynalazku jest ciekły w 35°C, szczególnie korzystnie w 25°C, a najkorzystniej w 20°C. Określenie „ciekły” odnosi się oczywiście do samego środka do zaklejania, a nie do emulsji lub innej kompozycji.

Mieszaninę związków 2-oksetanonowych wytwarza się znanymi sposobami wytwarzania zwykłych dimerów ketenów. W pierwszym etapie wytwarza się chlorki kwasowe z mieszaniny nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych lub z mieszaniny kwasów tłuszczowych i kwasu dikarboksylowego w przypadku multimerów, stosując PCI3 lub inny środek chlorujący. Chlorki kwasowe dimeryzuje się następnie w obecności amin trzeciorzędowych (obejmujących trialkiloaminy i cykliczne alkiloaminy), korzystnie w obecności trietyloaminy, uzyskując dimer lub multimer ketenu. Trwałe emulsje takich środków do zaklejania wytworzyć można w taki sam sposób jak zwykłe emulsje AKD.

Kwasy tłuszczowe stosowane do wytwarzania związków 2-oksetanonowych według wynalazku zostały opisane powyżej.

Stosować można jeden lub więcej nasyconych lub nienasyconych kwasów tłuszczowych. Mieszaninę kwasów nasyconych i nienasyconych tłuszczowych uzyskać można w wyniku zastosowania odrębnych surowców, a których jeden zawiera przede wszystkim nasycone, a drugi zawiera przede wszystkim nienasycone kwasy tłuszczowe, albo też zastosować można surowiec stanowiący mieszaninę nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych. Do odpowiednich surowców zawierających przede wszystkim nienasycone kwasy tłuszczowe należą np. kwasy tłuszczowe Emersol 221 dostępne z Henkel-Emery, Cincinnati, OH. Emersoł 221 stanowi mie

182 424 szaninę zawierająca głównie kwas oleinowy oraz inne nienasycone kwasy tłuszczowe i niewielką ilość nasyconych kwasów tłuszczowych. Do odpowiednich surowców zawierających przede wszystkim nasycone kwasy tłuszczowe należąnp. kwasy tłuszczowe Emery 135, również dostępne z Henkel-Emery. Emery 135 stanowi mieszaninę zawierającągłównie kwas palmitynowy i kwas stearynowy oraz niewielkie ilości innych kwasów tłuszczowych.

W razie potrzeby związki 2-oksetanonowe mogą zawierać dwa lub więcej pierścieni 2-oksetanonowych. W opisie związki takie określa się jako „multimery 2-oksetanonowe”. Związki te wytwarza się z chlorków kwasowych mieszaniny nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz co najmniej jednego kwasu alkilodikarboksylowego, jak to ujawniono w publikowanym zgłoszeniu patentowym japońskim nr 168992/89 oraz w wyłożeniach zgłoszeń patentowych europejskich nr 0 666 368 i 0 629 741.

Kwasy alkilodikarboksylowe stosowane do wytwarzania multimerów 2-oksetanonowych zawierają 8-44 atomy węgla, a korzystnie 9-10,22 lub 36 atomów węgla. Najkorzystniejsze są kwasy dikarboksylowe o 9-10 atomach węgla. Do kwasów takich należy np. kwas sebacynowy, azelainowy, 1,10-dekanodikarboksylowy, suberynowy, brasylowy i dokosanodiowy. Stosować można jeden lub więcej takich kwasów.

Związki 2-oksetanonowe w kompozycjach do zaklejania korzystnie określone są wzorem przedstawionym na rysunku, w którym n wynosi 0-6, jeszcze korzystniej 0-3, a najkorzystniej 0; R i R' mogą być takie same lub różne i wybrane sąz grupy obejmującej grupy alkilowe lub alkenylowe o prostym łańcuchu lub rozgałęzione, zawierające co najmniej 4 atomy węgla, korzystnie 4-24 atomy węgla, jeszcze korzystniej 10-20 atomów węgla, a najkorzystniej 14-16 atomów węgla; a R' oznacza grupę alkilową o prostym łańcuchu, korzystnie grupę alkilową o prostym łańcuchu z 2-40 atomami węgla, jeszcze korzystniej grupę alkilową o prostym łańcuchu z 4-32 atomami węgla, a najkorzystniej grupę alkilową o prostym łańcuchu z 5-8 atomami węgla. Gdy n> 0, związki określa się jako multimery 2-oksetanonowe.

Przy wytwarzaniu 2-oksetanonowych kompozycji do zaklejania co najmniej 20% molowych w stosunku do całkowitej ilości kwasów tłuszczowych, korzystnie 20-75%, a najkorzystniej 30-50% stanowią nasycone kwasy tłuszczowe. Korzystnie co najmniej 20% molowych w stosunku do całkowitej ilości kwasów tłuszczowych, jeszcze korzystniej 80-25%, a najkorzystniej 70-50% stanowią nasycone kwasy tłuszczowe.

Korzystnie papier alkaliczny wytwarzany przy użyciu środka do zaklejania otrzymanego sposobem według wynalazku zawiera rozpuszczalna w wodzie sól nieorganiczną metalu alkalicznego, korzystnie chlorek sodowy (NaCl), a także ałun (siarczan glinu) oraz strącany węglan wapnia. Jednakże papier według wynalazku często może być wytwarzany bez soli metalu alkalicznego.

Środki do zaklejania otrzymane według wynalazku stosuje się jako wewnętrzny środek do zaklejania, tak że korzystnie dodaje się je do ścieru papierowego przed formowaniem arkusza.

Papier zazwyczaj zakleja się tak, że stopień zaklejenia wynosi co najmniej 0,2 kg, korzystnie co najmniej około 0,8 kg, a jeszcze korzystniej co najmniej około 1,11 kg/tonę lub powyżej. Typowy przemysłowy zakres zaklejania wynosi od 0,23 do 3,17 kg/tonę, korzystnie od 0,45 do 1,81 kg/tonę, a najkorzystniej 0,68-1,36 kg/tonę. Papier może być np. w postaci ciągłego papieru wiązanego, ciągłego papieru perforowanego, papieru do maszyn liczących, papieru do produkcji kopert, papieru przebitkowego, papieru kopertowego lub kopert.

Papier może z powodzeniem przejść testy, w których mierzy się jego właściwości przetwórcze, we współczesnych maszynach przetwórczych oraz jego właściwości użytkowe przy stosowaniu w urządzeniach pracujących z dużą szybkością. W szczególności papier może być wytwarzany w postaci wałka ciągłego papieru wiązanego o gramaturze 56-90 g/m², do stosowania w szybkich drukarkach laserowych o działaniu ciągłym. Gdy papier taki zakleja się do uzyskania stopnia zaklejenia co najmniej około 0,76 kg/tonę, może być on stosowany w szybkiej drukarce laserowej o działaniu ciągłym, IBM Model 3800 bez wystąpienia stopnia falowania, oznaczanego w calach (1 cal = 2,54 cm) podniesienia na sekundę razy 10 000, powyżej 5 po 10 minutach pracy drukarki.

182 424

Gdy papier zakleja się w stopniu 1,11 kg/tonę, to stopień falowania, podniesienie na sekundę razy 10 000, nie jest wyższy od 3 po 10 minutach pracy drukarki.

Ponadto korzystny papier, z którego można wykonać arkusze o wymiarach 81/2x11 cali (21,6 x 28 cm) ciętego reprograficznego papieru o gramaturze 56-90 g/m², można zastosować w szybkiej drukarce laserowej lub kopiarce. Gdy papier zakleja się do uzyskania stopnia zaklejenia co najmniej około 0,76 kg/tonę, korzystnie co najmniej 1,11 kg/tonę, to może być on stosowany w szybkiej kopiarce IBM model 3825 bez wystąpienia nieprawidłowego podawania lub zacięć w ilości 5 lub poniżej na 10 000, korzystnie w ilości 1 lub poniżej na 10 000. Dla porównania papier zaklejany znanym środkiem AKD wykazuje o wiele większą liczbę przypadków podwójnego podawania w szybkiej kopiarce IBM 3825 (14 podwójnych podań przy 14 250 arkuszach). W pracy zwykłej kopiarki 10 podwójnych podań na 10 000 uważa się za wielkość niedopuszczalną. Producenci urządzeń uważają 1 podwójne podanie na 10 000 za niedopuszczalne.

Z papieru w postaci rolki ciągłego wiązanego papieru o gramaturze 56-90 g/m² wykonać można znormalizowaną ciągłą perforowaną wstęgę w prasie o działaniu ciągłym pracującej z szybkością około 390-600 m/minutę. Z korzystnego papieru w postaci rolki ciągłego wiązanego papieru o gramaturze 56-90 g/m², zaklejonego do uzyskania stopnia zaklejenia co najmniej około 1,11 kg/tonę, wykonać można znormalizowaną ciągłą perforowaną wstęgę w prasie o działaniu ciągłym Hamilton-Stevens pracującej z szybkością co najmniej około 541 m/minutę, korzystnie co najmniej około 579 m/minutę.

Z papieru można wykonać rolkę papieru kopertowego o gramaturze 56-90 g/m², zaklejonego do uzyskania stopnia zaklejenia co najmniej około 1,11 kg/tonę. Z papieru tego można wykonać co najmniej około 900 kopert/minutę, korzystnie co najmniej około 1000 kopert/minutę w urządzeniu do składania kopert Winkler & Dunnebier CH.

Papier można przepuszczać z szybkością co najmniej około 58 arkuszy/minutę lub wyższą w szybkiej kopiarce arkuszowej IBM 3825 przy mniej niż jednym podwójnym podaniu lub zacięciu na 10 000 arkuszy.

Papier może być stosowany w szybkiej drukarce laserowej o działaniu ciągłym przy stopniu falowania co najmniej o około 10% niższym, korzystnie o około 20% niższym od uzyskiwanego przy stosowaniu w tej samej drukarce rolki ciągłego papieru wiązanego o takiej samej gramaturze i zaklejonego do uzyskania takiego samego stopnia zaklejenia za pomocą środka do zaklejania AKD z mieszaniny kwasu stearynowego i palmitynowego, po 10 minutach pracy drukarki.

Papier można stosować w szybkiej kopiarce arkuszowej IBM 3825 z szybkością około 58 arkuszy/minutę osiągając co najmniej około 50%, korzystnie około 50% mniej podwójnych podań lub zacięć w porównaniu z liczbąpodwójnych podań lub zacięć przy stosowaniu w tej samej drukarce arkuszy papieru o takiej samej gramaturze i zaklejonego do uzyskania takiego samego stopnia zaklejenia za pomocą środka do zaklejania AKD z mieszaniny kwasu stearynowego i palmitynowego.

Z papieru można także wykonać znormalizowaną perforowaną ciągłą wstęgę w prasie o działaniu ciągłym przy szybkości prasy co najmniej o 3% wyższej, korzystnie co najmniej o 5% wyższej niz przy stosowaniu papieru o takiej samej gramaturze i zaklejonego do uzyskania takiego samego stopnia zaklejenia za pomocą środka do zaklejania AKD z mieszaniny kwasu stearynowego i palmitynowego.

Z papieru wykonać można także rolkę papieru kopertowego o danej gramaturze i danym poziomie zaklejenia, z którego można wykonać w ciągu minuty co najmniej 3% więcej kopert w urządzeniu do składania kopert Winkler & Dunnebier CH niż z papieru o takiej samej gramaturze i zaklejonego do uzyskania takiego samego stopnia zaklejenia za pomocą środka do zaklejania AKD z mieszaniny kwasu stearynowego i palmitynowego w tym samym urządzeniu do składania kopert.

182 424

W poniższych przykładach wszystkie procenty sąmolowe, o ile nie zaznaczono inaczej.

Przykład I. Papier do przeprowadzenia oceny w drukarce IBM 3800 wykonano w doświadczalnej maszynie papierniczej.

W celu przygotowania typowej masy do produkcji papieru wiązanego podstawę pulpy (4 części pulpy siarczanowej liściastej Southern i 1 cześć pulpy siarczanowej iglastej Southern) roztarto do chudości Canadian Standard Freeness (C. S. F) 425 ml stosując dwutarczowy rafiner. Przed dodaniem do podstawy pulpy wypełniacza (10% strącanego węglanu wapnia o średniej wielkości cząstek) nastawiono pH (7,8-8,0), alkaliczność (150-200 ppm) i twardość (100 ppm) masy do produkcji papieru stosując odpowiednie ilości NaHCO₃, NaOH i CaCl₂.

2-oksetanonowe środki do zaklejania otrzymano sposobami wykorzystywanymi zazwyczaj do wytwarzania technicznych dimerów alkiloketenu; chlorki kwasowe z mieszaniny nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych otrzymano stosując znany środek chlorujący (trichlorek fosforu), po czym przeprowadzono odchlorowodorowanie chlorków kwasowych w obecności odpowiedniej zasady (trietyloaminy). Surowy nienasycony kwas tłuszczowy stanowił Emersol 221 dostępny z Henkel-Emery, Cincinnati, OH, a surowy nasycony kwas tłuszczowy stanowił Emery 135, również dostępny z Henkel-Emery. Emersol 221 stanowił mieszaninę 73% kwasu oleinowego, 8% kwasu linolowego, 6% kwasu palmitolowego, 3% kwasu mirystolowego, 1 % kwasu linolenowego i 9% nasyconych tłuszczowych (w % wagowych). Emery 135 stanowił mieszaninę 50% kwasu palmitynowego, 45,5% kwasu stearynowego, 2,5% kwasu mirystynowego i 2% innych kwasów tłuszczowych (w % wagowych).

Emulsje 2-oksetanowego środka do zaklejania otrzymano w sposób ujawniony w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr4 317 756, w szczególności w sposób podany w przykładzie 5 tego opisu.

Zastosowano następującą kolejność dodawania. Skrobię kationową podstawioną czwartorzędową aminą (0,75%) dodano przy drugiej mieszarce. Emulsję 2-oksetanonowego środka do zaklejania dodano przy 3 mieszarce. Mieszaniny związków 2-oksetanonowych były na początku ciekłe w temperaturze pokojowej. Ałun (0,2%) dodano na stronie wlotowej pompy łopatkowej. Retan® 235, dodatek retencyjny (0,025%) dostępny z Hercules Incorporated, Wilmington, De, dodano za pompą łopatkową. Temperaturę masy w skrzyni wlewowej i na sicie wodnym utrzymywano na poziomie 43,3°C.

Prasy mokre nastawiono na nadciśnienie 0,28 MPa. Zastosowano profil suszenia zapewniający uzyskanie 1 -2% wilgoci w prasie do zaklejania i 4-6% wilgoci w nawijarce (23,47 m/minutę). Około 15,86 kg/tonę utlenionej skrobi kukurydzianej i 0,45 kg/tonę NaCl dodano przy prasie do zaklejania (54,4°C, pH 8). Ciśnienie w kalandrze i wilgoć w nawijarce nastawiono tak, aby uzyskać gładkość Sheffireldaprzy nawijarce 150 jednostek przepływu (kolumna nr 2, stroną filcową do góry).

Z każdej partii produkcyjnej wykonano 35-minutową rolkę papieru (czyli rolkę otrzymywano nawijając papier przez 35 minut), po czym wykonano z niej w prasie 2 pudełka znormalizowanych arkuszy 8 1/2x11 cali. Pobrano również próbki przed i za 35-minutową rolką w celu zbadania naturalnego starzenia klejonki, gramatury 75 g/m²) i gładkości.

Papier po obróbce pozostawiono w drukami w celu dojścia do stanu równowagi na co najmniej jeden dzień przed dokonaniem oceny. Każde pudełko papieru umożliwiało wykonanie 10-14 minutowego testu (76 m/minutę) z IBM 3800. Wszystkie próbki badano dwa razy. Znormalizowany cienki papier kwaśny przepuszczano pizez co najmniej 2 minuty między każdą z ocen, aby przywrócić wyjściowe parametry maszyny. Zestawienie wyników testu podano w tabeli 1. W tabeli E-221 oznacza Emersol 221, a E-135 oznacza Emery 135.

182 424

Tabela 1

Materiał wyjściowy do wytwarzania klejonki	Stopień zaklejenia (kg/t)	Właściwości przetwórcze
		Max falowanie cm (cale)	sekundy do 10,6 cm 3 cali
Emery 135 (kontrolna)	1,11	8,26 (3,25)	180
Emery 135 (kontrolna)	1,51	9,52 (3,75)	180
Emersol 221 (kontrolny)	1,11	5,40 (2,125)	>600
Emersol 221 (kontrolny)	1,51	5,40 (2,125)	>600
Emersol 221 (kontrolny)	2,02	8,89 (3,50)	420
4:1 E-221 :E-135	1,11	5,40 (2,125)	>600
4: 1 E-221 :E-135	1,51	5,72 (2,25)	> 600
4:1 E-221 :E-135	2,02	6,35 (2,50)	>600
7:3 E-221:E-135	1,11	5,72 (2,25)	>600
7:3 E-221:E-135	1,51	5,72 (2,25)	>600
7:3 E-221 :E-135	2,02	7,30 (2,875)	>600
1:1 E-221:E-135	1,11	5,40(2,125)	>600
1:1 E-221:E-135	1,51	5,72 (2,25)	>600
1:1 E-221:E-135	2,02	8,57 (3,375)	410

Wysokość falowania w calach między dwoma określonymi rolkami w IBM 3800 oraz szybkość, z jaką występuje falowanie (wzrost falowania w calach na sekundę) wykorzystano do pomiaru skuteczności każdej z kompozycji do zaklejania. Im szybsze i wyższe jest falowanie, tym gorsze są właściwości przetwórcze. 2-oksetanonowe środki do zaklejania wykonane z mieszaniny nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych zapewniają o wiele lepsze właściwości przetwórcze papieru niż dimer ketenu wykonany z nasyconego kwasu tłuszczowego. 2-oksetanonowe środki do zaklejania wykonane z mieszaniny nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych zapewniające najmniej tak samo dobre lub lepsze właściwości przetwórcze papieru niż dimer ketonu wykonany z nienasyconego kwasu tłuszczowego, zwłaszcza przy najwyższym stopniu zaklejenia.

Przykład!!. Skuteczność zaklejania 2-oksetanonowych środków do zaklejania wykonanych z mieszanek surowych nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych oznaczono wykonując drugie badania w doświadczalnej maszynie papierniczej. Zaklejanie HST wykorzystano do pomiaru skuteczności zaklejania. Hercules Śize Test (HST) jest wykorzystywany w przemyśle jako standardowy test do pomiaru stopnia zaklejenia. W teście tym stosuje się wodny roztwór barwnika jako środek penetrujący, aby umożliwić optyczne wykrycie frontu cieczy przemieszczającego się przez arkusz. Aparat oznacza czas niezbędny do tego, aby współczynnik odbicia powierzchni arkusza nie stykającej się ze środkiem penetrującym spadła do określonego procentu wyjściowego współczynnika odbicia. Wszystkie podane wyniki oznaczają sekundy do osiągnięcia 80% współczynnika odbicia przy zastosowaniu jako cieczy barwiącej 1% kwasu mrówkowego wymieszanego z barwnikiem, zieloną naftolowąB, o ile nie zaznaczono tego inaczej. Zastosowanie kwasu mrówkowego jako cieczy barwiącej powoduje, że test jest ostrzejszy niż przy zastosowaniu obojętnej cieczy barwiącej, a uzyskiwane w teście czasy są krótsze. Wyższe wielkości HST są lepsze niż wszystkie. Wymagana ilość środka do zaklejania zależy od rodzaju wytwarzanego papieru oraz od układu stosowanego do jego wytwarzania.

Jak to pokazano w tabeli 2, porównano skuteczność zaklejania dwóch 2-oksetanonowych środków do zaklejania wykonanych z mieszanek surowego nasyconego kwasu tłuszczowego (Emery 135, mieszanina kwasu palmitynowego i stearynowego) i surowego nienasyconego kwa

182 424 su tłuszczowego (Emersol 221) i 2-oksetanonowego środka do zaklej ania wykonanego z surowego nienasyconego kwasu tłuszczowego. Oceniano następujące mieszanki surowych kwasów tłuszczowych: 20% surowego nasyconego kwasu tłuszczowego i 80% surowego nienasyconego kwasu tłuszczowego oraz 50% surowego nasyconego kwasu tłuszczowego i 50% surowego nienasyconego kwasu tłuszczowego. 2-oksetanonowe środki do zaklejania i ich emulsje otrzymano w sposób opisany w przykładzie I.

Papier do badania skuteczności zaklejania wykonano w małej doświadczalnej maszynie papierniczej. W celu przygotowania typowej masy do produkcji papieru wiązanego podstawę pulpy (4 części pulpy siarczanowej liściastej i 1 część pulpy siarczanowej iglastej) roztarto do chudości Canadian Standard Freeness (C. S. F) 425 ml stosując dwutarczowy rafiner. Przed dodaniem do podstawy pulpy wypełniacza (20% strącanego węglanu wapnia o średniej wielkości cząstek) nastawiono pH (7,8-8,0), alkaliczność (150-200 ppm) i twardość (100 ppm) masy do produkcji papieru stosując odpowiednie ilości NaHCO₃, NaOH i CaCl₂

Zastosowano następującą kolejność dodawania: 2-oksetanonowe środki do zaklejania połączono z kationowa skrobią (0,4%) i dodano do maszyny papierniczej za kadzią masową, po czym osobno dodawano wypełniacz (20%), ałun (0,1%) i dodatek retencyjny w postaci anionowego poliakryloamidu o wysokim ciężarze cząsteczkowym (0,01 %). Temperaturę masy przy sicie wodnym regulowano na poziomie 43 °C. Zastosowano profil suszenia zapewniający 5-6% wilgoci przy nawijarce (szybkość maszyny papierniczej 3,0 m/minutę). Wyniki dla papieru z maszyny i po naturalnym starzeniu, w odniesieniu do papieru wykonanego w taki sposób, podano w tabeli 2.

W wyniku dodania nasyconego kwasu tłuszczowego do całkowicie nienasyconego surowego kwasu tłuszczowego uzyskuje się 2-oksetanonowy środek do zaklejania o zwiększonej skuteczności zaklejania. W oparciu o wyniki testu w IBM 3800 można stwierdzić, że taki wzrost skuteczności zaklejania uzyskuje się przy dobrych lub ulepszonych właściwościach przetwórczych papieru.

Tabela 2

Materiał wyjściowy do wytwarzania środka do zaklejania	Stopień zaklejenia (kg/t)	HST po maszynie (s)	HST po 7 dniach (s)
Emery 135 (kontrolny)	Ul	12	21
Emersol 221 (kontrolny)	1.11	1	1
1:1 Emersol 221/Emery 135	1,11	3	4
3:1 Emersol 221/Emery 135	1,11	3	2
Emery 135 (kontrolny)	1,67	142	130
Emersol 221 (kontrolny)	1,67	7	7
1:1 Emersol 221/Emery 135	1,67	38	44
3:1 Emersol 221/Emery 135	1,67	15	24
Emery 135 (kontrolny)	2,22	283	242
Emersol 221 (kontrolny)	2,22	32	35
1:1 Emersol 221/Emery 135	2,22	75	103
3:1 Emersol 221/Emery 135	2,22	73	58

Na podstawie wyników z przykładów 1 i 2 można stwierdzić, że w sposobie, według wynalazku uzyskuje się papier o takich samych lub lepszych właściwościach użytkowych i skuteczności zaklejania (wyższe zaklejanie HST przy takich samych poziomach dodatków. Na dodatek wyniki z przykładu I wykazują, że środek otrzymany sposobem według wynalazku zapewnia le

182 424 psze właściwości przetwórcze niż porównywalne środki do zaklejania wykonane przede wszystkim z nasyconych kwasów tłuszczowych. W związku z tym wynalazek zapewnia lepsza równowagę między skutecznością zaklejania i właściwościami przetwórczymi.

Przykład III.W przykładzie tym przedstawiono wytwarzanie 2-oksetanonowych środków do zaklejania z mieszaniny nienasyconego kwasu tłuszczowego i źródła kwasu tłuszczowego zawierającego nasycony kwas tłuszczowy w ilości od 16 do 60% wagowych.

2-oksetanonowe środki do zaklejania wytworzono sposobami wykorzystywanymi zazwyczaj przy wytwarzaniu technicznych dimerów ketenów. I tak z mieszaniny kwasów tłuszczowych wytworzono chlorki kwasowe stosując zwykły środek chlorujący (trichlorek fosforu), po czym chlorki kwasowe odchlorowodorowano w obecności odpowiedniej zasady (trietyloaminy). Jako surowy nienasycony kwas tłuszczowy zastosowano Pamak® 131 dostępny z Hercules Incorporated, a jako źródło kwasów tłuszczowych zastosowano Pamolyn® Saturates, również z Hercules Incorporated. Pamolyn® Staturates zawiera średnio 25% wagowych nasyconych kwasów tłuszczowych (przede wszystkim kwas stearynowy) oraz 75% wagowych nienasyconych kwasów tłuszczowych (zazwyczaj 42% wagowe kwasu oleinowego i 33% wagowe kwasu linolowego). Jeden 2-oksetanonowy kontrolny środek do zaklejania otrzymano przez zmieszanie Pamolyn Saturates z Pamak 131 w takim stosunku, że mieszanka zawierała 10% wagowych nasyconego kwasu tłuszczowego. Inny 2-oksetanonowy środek do zaklejania wykonano z Pamolyn Saturates. Wykonano także dwa kontrolne 2-oksetanonowe środki do zaklejania, jeden zawierający Emersol 221, a drugi zawierający Pamak 131. Emulsje 2-oksetanonowego środka do zaklejania otrzymano w sposób ujawniony w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 317 756, w szczególności w sposób podany w przykładzie 5 tego opisu.

Testy laboratoryjne wykazały, że 2-oksetanonowy środek do zaklejania wykonany z samego Pamolyn Saturates zapewniał najlepszą skuteczność zaklejania. Mieszanka P-l 31 i Pamolyn Saturates zapewniała zaklejanie porównywalne z uzyskiwanym przy stosowaniu innych próbek kontrolnych.

WZÓR

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób wytwarzania środka do zaklejania zawierającego mieszaninę związków 2-oksetanonowych, polegający na poddaniu reakcji dehydrohalogenowania mieszaniny halogenków kwasów tłuszczowych w obecności zasady, znamienny tym, że reakcji dehydrohalogenowania poddaje się mieszaninę halogenków nasyconych kwasów tłuszczowych o prostym łańcuchu i nienasyconych kwasów tłuszczowych albo mieszaninę halogenków, którą wytwarza się z odpowiednich nasyconych kwasów tłuszczowych o prostym łańcuchu i nienasyconych kwasów tłuszczowych, z ewentualnym dodatkiem kwasu alkilodikarboksylowego, przy czym mieszanina kwasów tłuszczowych zawiera 10 - 85% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego o prostym łańcuchu i 15 - 90% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku wytwarzania środka zaklejającego niestałego w temperaturze 25°C dehydrohalogenowanie przeprowadza się stosując mieszaninę co najmniej jednego surowca zawierającego przede wszystkim nasycony kwas tłuszczowy o prostym łańcuchu i co najmniej jednego surowca zawierającego przede wszystkim nienasycony kwas tłuszczowy.
3. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że stosuje się mieszaninę kwasu tłuszczowego zawierającego 20-60% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego o prostym łańcuchu i 80-40% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.
4. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że stosuje się mieszaninę kwasów tłuszczowych zawierającą 30 - 55% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego o prostym łańcuchu i 70 - 45% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.
5. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że jako kwasy tłuszczowe lub halogenki kwasów tłuszczowych stosuje się kwasy monokarboksylowe lub halogenki kwasów monokarboksylowych, zawierające 6-26 atomów węgla.
6. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że jako kwasy tłuszczowe lub halogenki kwasów tłuszczowych stosuje się kwasy monokarboksylowe lub halogenki kwasów monokarboksylowych, zawierające 16-18 atomów węgla.
7. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że stosuje się nasycone kwasy tłuszczowe o prostym łańcuchu wybrane sąz grupy obejmującej kwas stearynowy, mirystynowy, palmitynowy, margarynowy, pentadekanowy, dekanowy, undekanowy, dodekanowy, tridekanowy, nonadekanowy, arachidowy i behenowy oraz chlorki tych kwasów, a także ich mieszaniny, a nienasycone kwasy tłuszczowe wybrane sąz grupy obejmującej kwas oleinowy, linolowy, dodecenowy, tetradecenowy, heksadecenowy, oktadekadienowy, oktadekatrienowy, eikozenowy, eikozatetraenowy, dokozenowy, brasydynowy i klupanodonowy oraz chlorki tych kwasów, a także ich mieszaniny.
8. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że stosuje się surowy nasycony kwas tłuszczowy o prostym łańcuchu zawierający co najmniej 80% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego o prostym łańcuchu i surowy nienasycony kwas tłuszczowy zawierający co najmniej 70% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.
9. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że stosuje się surowy nasycony kwas tłuszczowy o prostym łańcuchu zawierający co najmniej 95% molowych nasyconego kwasu tłuszczowego o prostym łańcuchu i surowy nienasycony kwas tłuszczowy zawierający co najmniej 90% molowych nienasyconego kwasu tłuszczowego.
10. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że stosuje się mieszaninę reakcyjną zawierającą dodatkowo kwas alkilodikarboksylowy o 6-44 atomach węgla.

182 424
11. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że stosuje się kwas dikarboksylowy zawierający 8-36 atomów węgla.
12. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że stosuje się kwas dikarboksylowy zawierający 9-10 atomów węgla.
13. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że wytwarza się środek do zaklejania zawierający związki 2-oksetanonowe stanowiące dimery 2-oksetanonu.

* * ♦