PL185523B1 - Neuroaktywne steroidy z grupy pochodnych androstanu i pregnanu oraz kompozycja farmaceutyczna - Google Patents

Abstract

1 .Neuroaktywne steroidy z grupy pochodnych androstanu i pregnanu o ogólnym wzorze I: lub ich fizjologicznie dopuszczalne 3-estry, w którym: R oznacza wodór lub nizszy alkoksyl; R 1 oznacza wodór, C 1 -1 0 alkil, C2-1 0 alkenyl, C 2 -10 alkinyl, trójfluorowco (C 1-10 ) alkil, hydroksy (C2-10) alkinyl, alkoksy(C1 -1 0 )alkil, ewentu- alnie podstawiony fenyl, alkoksy (C2-1 0 )alkinyl, oksoalkinyl lub jego ketal, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyl, hemiester kwasu hy- droksyalkinylo dikarboksylowego; R2 oznacza wodór lub grupe ketalowa; R3 oznacza ewentualnie podstawiony alkoksyl, alkinyloksyl, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyloksyl, -C(O )-CH2-Y-G, -C(O )-C H 2-O -D, -C (O )-CH 2-O -E, -C (O) -CH2-Z-G lub -C(O)-CH 2-Y -Z -A , gdzie: Y oznacza O, S, SO lub SO2; Z oznacza C 1 -10 alkilen; G oznacza pirydyl lub ewentualnie podstawiony fenyl; D oznacza zwiazana z atomem w egla chinoline, E oznacza ewentualnie podstawiony fenyl, A oznacza hydroksyl, karboksyl lub sulfonian; R4 oznacza wodór lub metyl, R5 oznacza wodór; R6 oznacza wodór; R7 oznacza wodór lub hydroksyl; R8 oznacza wodór; R9 oznacza wodór; R 1 0 oznacza wodór, z tym zastrzezeniem, ze: jesli R3 oznacza C1-3 alkoksyl i R oznacza wodór, to wówczas R 1 oznacza podstawnik inny niz w o d ó r;.................................. 28. Kompozycja farmaceutyczna do zapobiegania i leczenia leków, stresu, depresji, zaburzen nastroju, napadów padaczkowych, bezsen- nosci, syndromu napiecia przedmiesiaczkowego i depresji poporodowej, wywolywania znieczulenia ogólnego, wywolywania snu i podtrzymywania snu w fazie REM wystepujacego w normalnym snie, zawierajaca skladnik aktywny w polaczeniu z farmaceutycznie dopusz- czalnym nosnikiem, znamienna tym, ze jako skladnik aktywny zawiera w skutecznej ilosci zwiazek o ogólnym wzorze I : ...................... PL PL PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku są nearoaktywne steroidy z grupy pochodnych androstanu i pregnanu oraz kompozycja farmaceutyczna.

W szczególności wynalazek dotyczy 3a-hydroksy, 17-(nie)podstawionych pochodnych androstanu i 21 -podstawionych pochodnych pregnanu, które są użyteczne jako substancje aktywne w kompozycji farmaceutycznej do zapobiegania i leczenia lęków, stresu, depresji, zaburzeń nastroju, napadów padaczkowych, bezsenności, syndromu napięcia przedmiesiączkowego i depresji poporodowej, wywoływania znieczulenia ogólnego, wywoływania snu i podtrzymywania snu w fazie REM występującego w normalnym śnie.

Pobudzenie mózgu definiowane jest jako stopień rozbudzenia zwierzęcia doświadczalnego obserwowanego jako kontinuum od śpiączki do konwulsji, regulowanego przez różne oeurotraosmiterγ. Ogólnie oeurotraosmiterγ odpowiedzialne są za przewodnictwo jonowe membran neuronowych. Membrany neuronowe charakteryzują. się ponadto potencjałem (napięciem membranowym) którego wartość wynosi około -80 mV, potencjał wnętrza komórki jest ujemny w stosunku do potencjału zewnętrznego. Powstały potencjał (oapięcie)staoowi efekt równowagi jaka wytwarza się wskutek migracji jonów (K+, Na+, Ci, anionów nieorganicznych) przez półprzepuszczalną błonę neuronową. Nenrotransmiteiy zlokalizowane są w presynaptycznych pęcherzykach skąd uwalniane są pod wpływem zmian potencjału neuronów. Uwolnione do szczeliny synaptycznej pobudzające chemiczne transmitery takie jak acetylocholina powodują depolaryzację membraoy(zmiaoę potencjału od -80 mV do -50 mV). W procesie tym pośredniczą poslsynaptyczne receptory nikotynowe, które stymulowane przez acetylocholinę zwiększają przewodnictwo błony w stosunku do jonów Na+. Obniżony potencjał błony stymuluje pobudzenie neuronów poprzez oddziaływanie potencjału postsynaptycznego. W przypadku kompleksu receptorów GABA (GRC), w procesie pobudzania mózgu pośredniczą, neurotransmitery GABA. GABA posiada decydujący wpływ na pobudzenie mózgu ponieważ 40% neuronów w mózgu wykorzystuje ten neurotra^smiter. GABA reguluje stopień pobudzenia poszczególnych neuronów poprzez wpływ na przewodnictwo jonów chlorkowych przez błony oeuronowe.GABA oddziaływuje z miejscami aktywrnymi w GRC umożliwiając przepływ jonów chlorkowych do wnętrza komórki, spowodowany tendencją do wyrównania powstałego gradientu elektrochemicznego. Wzrost stężenia tych anionów wewnątrz komórki powoduje hiperpolaryzację potencjału przezbłonowego, czyniąc neuron mniej podatnym na impulsy pobudzające (ograniczona pobudliwość neuronowa/Innymi słowy, im wyższe stężenie jonów chlorkowych w neuronie tym niższa pobudliwość mózgu (stopień rozbudzenia). Udowodnione jest pośrednictwo GRC w stanach niepokoju, atakach padaczkowych

185 523 i uspokojeniu polekowym. Stąd też mechanizm działania GABA jak i leków o zbliżonym typie aktywności lub leków wzmacniających działanie GABA (np. wykorzystywane terapeutycznie barbiturany i benzodiazepiny, takie jak Valium) polega na oddziaływaniu z miejscami aktywnymi GRC. Istnieje szereg eksperymentalnych dowodów iż oprócz miejsc wiążących benzodiazepiny i barbiturany istnieją odrębne miejsca w których wiązane są neuroaktywne steroidy (Lan, N.C. i współpr., Neurochem. Res. 16:347-356 (1991)).Neuroaktywne steroidy mogą występować endogennie. Wśród endogennych neuroaktywnych steroidów najwyższą aktywnością charakteryzują się 3α-hydroksy-5-H pregnan-20-on i 3 ,21-dihydroksy-5H pregnan-20-on, metabolity hormonów steroidowych progesteronu i dezoksykortykosteronu. Zdolność tych steroidowych metabolitów do pobudzania mózgu została potwierdzona eksperymentalnie w 1986 (Majewska, M.D. i współpr., Science 232:1004-1007 (1986); Harrison, N.L. i współpr., J. Pharmacol. Exp. Ther. 241:346-353 (1987)). Niemniej jednak terapeutyczna użyteczność tych pochodnych nie została powszechnie uznana z powodu braku danych na temat kierunku oraz mechanizmu ich działania. Przedstawiony wynalazek dotyczy zastosowań farmaceutycznych bazujących na wiedzy uzyskanej w wyniku szczegółowych badań określonej grupy związków steroidowych. Wyniki uzyskane w trakcie przeprowadzonych badań udowodniły znaczący wpływ jaki żeński hormon progesteron oraz jego metabolity wywierają na stopień pobudzenia mózgu (Backstrom, T. i współpr., Acta Obstet. Gynecol. Scand. Suppl. 130:19-24 (1985); Pfaff, D.W. iMcEwen, B.S., Science 219:808-814 (1993); Gyermek i współpr., J. Med. Chem. 11:117 (1968); Lambert, J. i współpr., Trends Phannacol. Sci. 8:224-227 (1987)).Poziom progesteronu i jego metabolitów zmienia się podczas cyklu menstruacyjnego. Fakt iż poziom ten ulega obniżeniu przed rozpoczęciem miesiączki jest dobrze udokumentowany. Nawroty pewnych fizycznych dolegliwości związanych z tym okresem są również w pełni udokumentowane. Objawy te wiązane z tzw. syndromem przedmiesiączkowym (PMS) obejmują stres, niepokój i migrenowe bóle głowy.(Dalton, K., Premenstrual Syndrome and Progesterone Therapy, 2nd edition,Chicago Yearbook, Chicago (1984)). Pacjentki cierpiące na PSM odczuwały regularne nawroty obja-wów przed rozpoczęciem cyklu, które ustępowały po jego zakończeniu. W podobny sposób można skorelować okrasowe obniżenie poziomu progesteronu z wzrostem napadów padaczkowych u kobiet cierpiących na tę chorobę tzw. padaczka przymiesiączkowa (Laidlaw, J., Lancet, 1235-1237 (1956)). Bardziej bezpośrednią korelację obserwowano w przypadku obniżenia poziomu metabolitów progesteronu (Rbsciszewska i współpr., J. Neurol. Neurosurg. Psych.49:47-51 (1986)). Dodatkowo, u pacjentek cierpiących na pierwotne ogólnione małe napady padaczkowe zaobserwowano okresowy wzrost częstotliwości napadów, który daje się skorelować z występowaniem objawów syndromu przedmiesiączkowego (Backstrom, T. i współpr., J. Psychosom. Obstet. Gynaecol. 2:8-20 (1983)). Steroidowy dezoksykortykosteron okazał się skutecznym lekiem w terapii pacjentek z napadami epileptycznymi związanymi z cyklem menstruacyjnym. (Aird, R.B. i Gordan, G., J. Amer. Med. Soc. 145:715-719 (1951)). Innym zespołem objawów który można powiązać z obniżeniem poziomu progesteronu jest tzw. depresja poporodowa (PND). Bezpośrednio po porodzie poziom progesteronu w organizmie matki obniża się gwałtownie co może prowadzić do wystąpienia objawów PND. Objawy te przybierają różne nasilenie począwszy od niewielkiej depresji aż do poważnej psychozy wymagającej hospitalizacji.Inne objawy towarzyszące PND to niepokój i nadpobudliwość. Dolegliwości te nie poddają się terapii klasycznymi lekami przeciwdepresyjnymi i u pacjentek tych obserwuje się występowanie objawów PMS (Dalton, K., Premenstrual Syndrome and Progesterone Therapy, 2nd edition, Chicago Yearbook, Chicago (1984)). Wymienione badania wskazują na istotną rolę progesteronu i dezoksykortykosteronu oraz ich metabolitów w procesie homeostatycznej regulacji pobudzenia mózgu,która przejawia się w zwiększeniu częstotliwości nawrotów lub nasileniu objawów związanych z padaczką przymiesiączkową oraz zespołami PMS i PND. Stwierdzony eksperymentalnie związek pomiędzy obniżonym poziomem progesteronu i sympto-mami zespołu PMS , PND oraz padaczki przymiesiączkowej (Backstrom, T. i współpr., J. Psychosom. Obstet. Gynaecol. 2:8-20 (1983)); Dalton, K., Premenstrual Syndrome and Progesterone Therapy, 2nd edition. Chicago Yearbook, Chicago (1984)) dał impuls do zastosowania progesteronu w ich terapii (Mattson i współpr., „Medroxyprogesterone therapy

185 523 of catamenial epilepsy”, w Advances in epileptology: XV-th Epilepsy International Symposium, Raven Press, New York (1984), pp. 279-282,oraz Dalton, K., Premenstrual Syndrome and Progesterone Therapy, 2nd edition. Chicago Yearbook, Chicago (1984)). Progesteron nie jest jednak w jednakowym stopniu skuteczny w terapii wyżej wymienionych chorób. Nie stwierdzono np. reakcji po podaniu progesteronu wleczeniu objawów PMS (Maddocks, i współpr., Obstet. Gynaecol. -54:573-581 (1986);

Dennerstein, i współpr., Brit. Med. J. 290:16-17 (1986) ) .Templeton i współpr., Steroids 48:339-346 (1986) opisali stereoselektywną i regioselektywną redukcję steroidowych ketonów, której produktami sąaksjalne izomery alkoholi na węglu C-3. Redukcja ΓΖβ-metoksy2,3(.x-epoksy-5o,-androstanu daje i7e-metoksy-2 -metylo-5a-androstan-3a-ol. Grieco i współpr., J. Am. Chem. Soc. 11:7799-7801 (1990) opisują wykorzystanie 173-metoksy-2 -metylo-5a-androstan-3a-olu jako substratu w reakcji tworzenia kompleksów metaloporfiryn z związkami steroidowymi.Babcock i współpr., U.S. Patent No. 4,297,350, wydany 27 października 1991, opisują wykorzystanie pochodnych i7-okso androstanu i androstenu jako środków antykoncepcyjnych u mężczyzn.Neef i współpr., Tetrahedron Letters 2i:903-906 (1980) opisują i7e-metoksymetoksy-3a-(i-propynyl)-5a-androsten-3a-ol jako produkt pośredni w syntezie pochodnych steroidowych. W patencie FR 1,437,361 opublikowanym 6 maja 1966 oraz w patencie U.S. No.3,i35,744, wydanym 2 czerwca 1964 opisano etery i7-(2-metylo-2butenylo) i cykloalkenylowe 5a-androstan-3,i7 -diolu oraz ich 3-alkanoilowe estry. Związki te charakteryzują się aktywnością maskulinizującą i anaboliczną. Phillips i współpr. W patencie U.S. No. 4,i97,296, wydanym 8 kwietnia 1980 opisują steroidowe pochodne androstanu grupę 3a-hydroksylową, atom wodoru 5a lub 5β oraz grupę aminową w pozycji i la podczas gdy pozycja i7 może być niepodstawiona. Opisany jest m.n. lla -N,N-dimetylo-amino-2-etoksy-5a-androstan-3a-ol. Związki te posiadają własności znieczulające.Phillips i współpr. w patencie U.S. No. 3,882,151, wydanym 6 maja i975 oraz Phillips i współpr. w patencie U.S. No. 3,969,345, wydanym i3 lipca 1976 opisują 3a-oksy -2i-etery pregnanu posiadające grupy hydroksylowe w pozycji 3,oraz ich estrowe pochodne posiadające grupę ketonową w pozycji 20 i grupę eterową w pozycji 21. Pozycja 2i jest podstawiona z reguły przez grupy alkoksy, cykloalkoksy, arr^Fko^sy lub aryloksy które mogą być dodatkowo podstawione. Zgodnie z treścią patentu związki te wykazują aktywność znieczulającą. Phillips i współpr. w patencie U. S. No. 3,959,260, wydanym 25 maja -976 opisują pochodne pregnanu i i9-norpregnanu posiadające grupę hydroksy w pozycji 3a, grupę okso w pozycji 20, w pozycji 21 zaś nukleofil zawierający siarkę grupę sulfonową lub sulfotlenkową. Podstawnikiem 3 może być wodór lub alkil. Clayton i współpr. w patencie U. S. No. 3,822,298, wydanym 2 lipca 1974 opisują syntezę pochodnych 3a-hydroksy-5a-steroidowych. Patent opisuje sposób wytwarzania 2i-benzylok.sY-3a-hydroksy-5a-pregnane-ii,20-dionu.

Zgodnie z przyjętymi i stosowanymi w niniejszym dokumencie zasadami nomenklaturowymi, poszczególne terminy posiadają podane niżej znaczenia, oprócz przypadków w którnych znaczenia są defimowane w sposób odrębny.

Termin „alkil”, we wszyktkⁱch przypadkach, śPśosi się do nasyconych grup alifatycznych zawierająaych proste ^sub rozgałęzione łańcuchy lub grupy cykliczne, które mogą być dodatkawo podstawione. Najkorzystniejsze grupy alkilowe zawicrają z reguły od i do i0 atomów węgla. Najczęśeiej występusące grupy alkUowe to metyl i etyl, które mogą być doda© kowo podstawiona.

Termi_n „alkenyl” _wS wszystkich przypadkach, odnosi się do nienasyconych grup, które zawierają co najmmej j^no wiązanie pypwóane węgiel-węgiel, oraz łańcuch prosty, rozgatye ziony lub gruny cykU^ne, które mogąbyć doPαt^kowy pkdstawione. Nąjkorzysty^sslsze grapy z^ośiIowi zawicraką z reguły oP^c do 10 atomów węigla.

Termin „_alkinyl” _we wszystkich przypa^ckkch, odnosi się do nienasyconych grup, które uwieraj co najmniej j^ra wiązanie poteójns węgiel-węgiel, oraz łańcuch prostyⁱ roz^gα^jęs _zi_ony lub grupy m/BczK. które mogą być dodatkowo podstawione. Koczystne grupy alkinylowe zywiorayą z reguty od ^k do 1^c atomów węgla, ck^yśb^rej jednak od2 do ^st atomtów awęgla. Najbard^ej koity.stgy yą grupy a¹kmy^rcwa zak^oerają„a od 2 do 7 atomów węgla. Odpowiednie okadzały się między innymi takie gruty jak etynyl, prob²ny^r, butytyl, bentynel, które mo

185 523 gły być dodatkowo podstawione takimi podstawnikami jak grupa cyjanowa, acetoksy, hydroksylowa lub ketonowa oraz chlorowce.

Termin „alkoksy” odnosi się do eterów -O-alkylowych , gdzie alkil zdefiniowany jest jak wyżej.

Termin „aryloksy” odnosi się do eterów -O-arylowych, gdzie aryl zdefiniowany jest niżej.

Termin „aryl” odnosi się do grup aromatycznych, które mają co najmniej jeden pierścień zawierający sprzężony układ elektronów pi i obejmuje pierścienie mono i bicykliczne. Korzystne układy aromatyczne zawierają od 6 do 10 atomów węgla. Odpowiednie grupy arylowe to między innymi pierścienie fenylowe i naftylowe.

Termin „aryl” karbocykliczny” odnosi się do grup aromatycznych w których atomy pierścienia stanowią atomy węgla. Grupy arylowe karbocykliczne to przede wszystkim grupy fenylowe i naftylowe, które mogą być dodatkowo podstawione. Podstawione fenyle mają do pięciu podstawników które stanowią krótkie łańcuchy alkilowe, grupy aminowa, amidowa, cyjanowa, zestryfikowana grupa karboksylowa, nitrowa, hydroksylowa, krótkołańcuchowe alkoksyle i acyle oraz chlorowce.

Termin „ari^Ukil” odnosi się do grup alkilowych podstawionych grupą arylową.

Odpowiednią grupą tego rodzaju jest między innymi benzyl, który może być dodatkowo podstawiony.

Termin „alkanoiloksy” odnosi się do ugrupowania -O-C(O)Ra w którym Ri oznacza alkil, alkenyl, alkinyl, aryl lub aralkil.

Termin „karbaakoksy” odnosi się do ugrupowania -C(O)OR^b, w którym R^b oznacza alkil, alkenyl, alkinyl, aryl lub aralkil.

Termin „karboksamidcotodnosi się do ugrupowania -C(O)NR^c R^d, w którym R^c i r1 oznaczają dwa różne podstawniki takie jak alkil, alkenyl, alkinyl, aryl lub aralkil.

Termin „acyl”odnosi się do grupy alkanoylowej -C(O)R^g w którym R⁸ oznacza alkil, alkenyl, alkinyl, aryl lub aralkil.

Termin „amino” odnosi się do ugrupowania -NR^h R1 w którym R^h i R1 oznaczają wodór lub alkil o krótkim łańcuchu albo pięcio lub sześcioczłonowy pierścień heterocykliczny np. pyrolidynowy, morfolinowy lub piperydynowy.

Termin „dialkylamino” odnosi się do ugrupowania -NRe Rf w którym Re i Rf oznaczają wodór lub alkil o krótkim łańcuchu albo pięcio lub sześcioczłonowy pierścień heterocykliczny np. pyrolidynowy, morfolinowy lub piperydyno wy.

Termin „tio” odnosi się do ugrupowania -SR1, w którym R1 oznacza wodór,alkil, alkenyl, alkinyl, aryl lub aralkil (część alkilowa o krótkim łań(^c^t^C^u1.

Termin „sulfmyT odnosi się do ugrupowania-SOR, w którym Rn oznacza alkil, alkenyl, alkinyl, aryl lub aralkil (część alkilowa o krótkim łańcuchu).

Termin „sulfony!” odnosi się do ugrupowania -SO2 R°, w którym R°, oznacza wodór, alkil, alkenyl, alkinyl, aryl lub aralkil (część alkilowa o krótkim łańcuchu), alkenyl, alkynyl, aryl lub aryl (krótkołańcuchowy)alkil.

Termin „sulfonamido” odnosi się do ugrupowania -SO2NR^k R1w kórym R^k i R¹ oznaczają wodór lub krótkołańcuchowe alkile.

Termin „opcjonalnie podstawiony” lub „podstawiony”, oprócz przypadków szczególnych, oznacza grupę podstawioną przez jeden do pięciu podstawników niezależnie wybranych spośród następujących ugrupowań:alkil (acykliczny lub cykliczny), aryl (karboaryl lub heteroaryl), alkenyl, alkinyl, alkoksy, chlorowiec, chlorowcoalkil (trójchlorowcoalkil, o. p. trójfluorometyl), amino, merkapto, alkiltio, alkilsulfmyl, alkilsulfonyl, nitro, alkanoil, alkanoiloksy, alkanoiloksyalkanoil, alkoksykarboksy, karbalkoksy (-COOR1, gdzie R1 oznacza krótkołańcuchowy alkil), karboksamido (-CONR* R1 gdzie R^k i Ri zdefiniowane są jak wyżej), formyl, karboksy, hydroksy, cyjano, azydo, keto oraz cykliczne ketale, alkanoilamido, heteroaryloksy, heterokarbocyklikoksy i sole monoestrów kwasu bursztynowego.

Termin „krótkołaicuchowy” w odniesieniu do organicznych podstawników lub związków w których liczba tworzących je atomów jest mniejsza od 1o-ciu, w większości przypadków jednak jest to liczba 1-4. Grupy takie mogą stanowić łańcuchy proste i rozgałęzione oraz struktury cykliczne.

185 523

Termin „heterocykliczny” odnosi się do związków posiadających w swej strukturze pierścienie trój, cztero, pięcio, sześcio lub siedmioczłonowe oraz jeden lub dwa heteroatomy takie jak O, N lub S, np., tiazolidyna, tetrahydrofuran, 1,4-dioksan, 1,3,5-trioksan, pirolidyna, piperydyna, chinuklidyna, dwusiarczek dwuetylenu, tetrahydropiran, kaprolakton, kaprolaktam, φ-tiokaprolaktam, izomorfolina.

Termin „heteroaryl” odnosi się do związków posiadających w swej strukturze pierścienie aromatyczne zawierające od 5-ciu do 14-tu węgli oraz jeden, dwa, trzy lub cztery heteroatomy takie jak O, N lub S i posiadające 6, 10 lub 14 π-elektronów zdelokalizowanych w jednym lub większej liczbie pierścieni, n. p., pirydyna, oksazol, indol, puryna, pirymidyna, imidazol, benzimidazol, indazol, 2H-l,2,4-triazol, 1,2,3-triazol, 2H- 1,2,3,4-tetrazol, 1 H1,2,3,4-tetrazol, benzotriazol, 1, 2, 3-triazolo [4, 5R]piridyna, tiazol, isoksazol, pirazol, chinolina, cytozyna, tymina, uracyl, adenina, guanina, pirazyna, kwas pikolinowy, pikolina, kwas pirośluzowy, furfural, alkohol furylowy, karbazol, 9H-pirydo[3,4R]indol, izochinolina, pirol, tiofen, 9(10Z/)-akrydon, fenoksazyna, i fenotiazyna, z których każdy może być opcjonalnie podstawiony.

Termin „czwartorzędowe sole amoniowe” odnosi się do czwartorzędowych soli amoniowych związków aminowych i heterocyklicznych opisanych wyżej powstałych w wyniku reakcji związków aminowych i heterocyklicznych z odczynnikami elektrofilowymi takimi jak alkil, alkenyl, alkinyl, cykloalkilalkil, aralkil lub aralkinyl, chlorowce, tosylan, anion siarczanowy, mesylan itp. Szczególne przykłady odczynników elektrofilowych stanowią jodek metylu, jodek etylu jodek n-butylu i jodek fenyloetylu.

Termin „EDA” odnosi się do etylenodwuaminy.

Termin „farmaceutycznie akceptowalne estry lub sole” odnosi się do estrów lub soli o strukturze (I) otrzymanych w wniku reakcji danego związku podstawowego z kwasem organicznym lub nieorganicznym bądź też zasadą. Sole zasadowe otrzymywane są przez zmieszanie roztworu danego związku z farmaceutycznie akceptowalną nietoksyczną zasadą taką jak wodorotlenek sodowy, wodorotlenek potasowy, kwaśny węglan sodowy, węglanosodowy, łub aminy takie jak hydroksycholina, Tris, bis-Tris, N-metyloglukamina, arginina, itp.

Sole kwaśne otrzymywane są przez zmieszanie roztworu danego związku z farma-ceutycznie akceptowalnym nietoksycznym kwasem organicznym takim jak kwas octowy, propionowy, maleinowy, fumarowy, askorbinowy, pimelinowy, bursztynowy, glutarowy, bismetylenosalicylowy, metanosulfonowy, etanodwusulfonowy, szczawiowy, winowy, salicylowy, cytrynowy, glukonowy, itakonowy, glikolowy, p-aminobenzoesowy, asparaginowy, glutaminowy, gamma-aminomasłowy, a-(2-hydroksyetyloamino)propionowy, glicypa i inne a-amino-kwasy, fosforowy, siarkowy, glukuronowy, i l-metylo-l,4-dihydronikotynowy. Estry są otrzymywane ze steroidowych alkoholi w reakcji z odpowiednio aktywowanymi kwasami. Metody te są opisane szczegółowo w dalszej części niniejszego dokumentu.

Termin ,,kwasy dikarboksylowe” odnosi się do związków z łańcuchem alkilowym C1-5 podstawionych dwiema grupami karboksylowymi n.p. kwas malonowy, bursztynowy, glutarowy, adypinowy, pimelinowy i suberynowy.

Sołę monoestrów kwasów dikarboksylowych obejmują między innymi sole sodowe, litowe, potasowe, magnezowe i wapniowe.

Ketale obejmują również dwuetery prostych alkanoli np. ketale dimetylowe i dietylowe jak również ketale cykliczne z uwzględnieniem dwueterów alkanodioli C2-3, które mogą być opcjonalnie podstawione np. ketale etylenowe i propylenowe.

We wzorach strukturalnych linie przerywane symbolizują wiązania pojedyncze lub podwójne.

Istota wynalazku

Przedmiotem wynalazku są neuroaktywne steroidy z grupy pochodnych androstanu i pregnanu o ogólnym wzorze I:

185 523

lub ich fizjologicznie dopuszczalne 3-estry, w którym:

R oznacza wodór lub niższy alkoksyl;

R1 oznacza wodór, CuG^kU, C2-ioalkenyl, C2-loalkiayl, trójfhlorowco(Cll(o)alkil, hy -droksyCCi-KOalkinyl, alkoksy(C1.K))alkil, ewentualnie podstawiony fenyl, alkoksy(C2-K))alki-nyl, oksoalkinyl lub jego ketal, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyl, hemiester kwasu hy -droksyalkinylo dikarboksylowego;

R2 oznacza wodór lub grupę ketalową;

R3 oznacza ewentualnie podstawiony alkoksyl, alkinyloksyl, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyloksyl, -C(O)-CH2-Y-G, -C(O)-CH2-O-D, -C(O)-CH₂-G)-E, -C(O)-CH2-Z-G lub -C(O)-CH2 -Y-Z-A, gdzie:

Y oznacza O, S, SO lub SO2;

Z oznacza Ci-ioalkilen;

G oznacza pirydyl lub ewentualnie podstawiony fenyl;

D oznacza związaną z atomem węgla chinolinę;

E oznacza ewentualnie podstawiony fenyl;

A oznacza hydroksyl, karboksyl lub sulfonian;

R4 oznacza wodór lub metyl,

R5 oznacza wodór;

Rć oznacza wodór;

R7 oznacza wodór lub hydroksyl;

Rg oznacza wodór;

R9 oznacza wodór;

Rio oznacza wodór, z tym zastrzeżeniem, że:

jeśli R3 oznacza C1.3 alkoksyl i R oznacza wodór, to wówczas R1 oznacza podstawnik inny niż wodór;

jeśli R3 oznacza C1- alkoksy(C(-4)alkzksyl, to wówczas R1 oznacza podstawnik inny niż wodór lub 1 -propenyl;

jeśli R3 oznacza -C(O)-CH2-Y-G, gdzie G oznacza pirydyl przyłączony do węgla, to wówczas R1 oznacza podstawnik inny niż wodór lub C Mcalkii; lub jeśli R3 oznacza -C(O)-CH2 -Z-G to wówczas R1 oznacza podstawnik inny niż wodór.

Korzystne są związki, w których

R oznacza wodór lub niższy alkoksyl;

Ri oznacza wodór, Ci-ioalkil, C2-ioalkenyl, C2-ioalkinyl, trójfluorowco (Ci-io) alkil, hydroksy (C2-10) alkinyl, alkoksy(Ci-io)alkil, ewentualnie podstawiony fenyl, alkoksy(C2-io)alkinyl, okso-alkinyl lub jego ketal, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyl, hemiester kwasu hydroksyal -kinylodikarboksylowego;

R2 oznacza wodór lub grupę ketalową;

R3 oznacza ewentualnie podstawiony alkoksyl, alkinyloksyl, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyloksyl, i

R4 oznacza wodór lub metyl; i

R5, Rć, R7, Re, R9 i Rw każdy oznacza wodór, z tym zastrzeżeniem, że:

jeśli R3 oznacza C1-3 alkoksyl i R oznacza wodór, to wówczas R1 oznacza podstawnik inny niż wodór; lub jeśli R3 oznacza C1- alkoksy(C1-4)alkoksyl, to wówczas R1 oznacza podstawnik inny niż wodór lub i-propenyl.

185 523

Szczególnie korzystnym związkiem z tej grupy jest 3a-hydroksy-3e-metylo-17e-(2propynyloksy)-5a-androstan lub 17β-[3-(4-acetyiofenyio)-2-propynyloksy]-3α-hydroksγ-3βmetylo-5a-androstan.

Korzystnie, w związkach według wynalazku R1 oznacza podstawiony fenyloetynyl.

Związki z tej grupy to między innymi:

3a-hydroksy-3p-(4' -nitrofenydo) etynylo-17e-metoksy-5e-androstan; 3a-hydroksy-30(4'-metoksyfenylo)etynylo-17p-metoksy-5p-androstan; 3a-hydr^ksy-3P-[2-(3',4'-dimetoksyfenylo)etynylo-17P-metoksy-5e-androstan; 3a-hydrok:^s^'-3e-(4'-metyl(^)fenylo)etyn;^ylo-17e-meto-ksy-5p-androstan; 3β-(4'-trifiuorometyiofenyio)etynyi^o-3α-hydIΌksy-17β-metoksy-5β-ćmdrostan; 3a-hydroksy-3e-(2'-metoksyfenylo)etynylo-17e-metoksy-5p-androstan; 3p-(4'-dimetyloamino-fenylo)e1ynylo-^3a-hyd^(^l^:^;^-17e-metoksy-5e-androstan; 3β-(4'-acetylo-fenylo)etynylo-3αhydroksy-17p-metoksy-5 β-androstan; 3β-(4'-chiorofcnylo)ety-·nylo-3α-hy'droksy- 17p-metoksy-5eandrostan; 3e-(4'-acetylofenylo)etynylo-3a-hydr(^]k^;^-17e-met(^^k5y-5a-androstan; ester etylowy 3e-(4'-karboksyfenyloetynylo)-3a-hydroksy-17e-metoksy-5e-androstanu; 3a-hydroksy-3e-(4'acetoksyacetylofenylo)etynylo-17e-metoksy-5e-androstan lub 3p-(4'-cyjan^fenylo)etynylo-3ahydroksy-17e-metoksy-5e-androstan, a także 3e-(4'-a<^i^^;^yi^:fen^'loetyn;^^,lo)-3a-hydri^l^.sy-19nor-17e-metoksy-5e-androstan; ester etylowy 3e-(4'-karboksyienyyoetynyyo)-3a-hydroksy19-nor-17e-metoksy-5e-androstanu; ester etylowy 3β-(4'-karboksyfenyloetynylo)-3α-hydro-ksy-17e-metoksy-5a-androstanu; 3e-[4'-(N,N-dietylo kaboksyamido) fenylo] etynylo-3ahydroksy-17e-metoksy-5e-androstan lub 30-(4'-acrtoksyfenyloetynylo)-3a-hydroksy-177metoksy-5 β-androstan.

Korzystnie, w związkach według wynalazku R₁ oznacza ewentualnie podstawiony fenyl.

Związki z tej grupy to rmędgy innymi: 3a-iiydro]!csy-3e-ben^ylio-17e-metoksy-5eandrostan; 3α-0ydroksy-3β-[2'-fenyioetylo)-l7β-mrtoksy-5β-androstan; 3a-hydroksy-30-(3' frnyiopropylo--l7β-metoksy-5β-androstan; 3α-hydrokyyl3β-[2-(314'-dimetoksyfenylo)etylo]17β-metoksyt5β-androstan lub 3a-l!ydrolisy- 'O-froylo-nO-metoksy^O-andyoytan.

Korzystnie, w związkach według wynalazku R₁ jest wybrany z grupy obejmującej: dksoalkinyl, Oydrdksyalkinyl lub fizjologicznie dopuszczalny ester hydri^ks^alkin^lowy.

Związki z tej grupy to między innymi: 3α-0ydroksⁿ-3βt(5'-cylano-^ll-pentyny^lo)-17βmetoksy^β-androstan; 3a -0ydlΌksyt3fi- (4'-cyjano-¹ '-buiyn^ylo-( 17βtmetoksy-5βtan^yrdstan;

3a-hydroksy-3e-(6' -ok-Olⁱ'-heptynylo^t-^l70-mrtokyⁿ-50-andros1rln; 3 a-łiydroksy-Ίβ-(7'-okso-1 Uokty nylo)-17βlmetoksy-5β-androstan; Ίπ-Oydro^ysyoΊβ--5'lOkoo -1 '-heptyn^olo)l 17β-mr^-oksy-5β-an-^yd-tan; Ία-Oydro^ksy-30-(5'-oyso-l'-pnn-yny¹o)-^l70-metoksy-50-androstan; 3β(4'(^rt0S)-hydroksypentyny^lo)-⁰α-hydoks^o-170-mrtoysyr50-androstan; Ίβ-(5' . -R/Srohydroks⁰-heksenylo)-.!a-hydrykyy-^- 70-metoksy-50-andrdstan; 30-(5'-hydro^;k^;yi 1 '-pentynyls⁾-^on-hydro-ysyil7βtmetoksy-5β-andros¹an; s<5l sodowa Oemiburrotyoirou Ί0--5'-0ydloksy-1'-peotyny¹o^t-ΊαOyίokβo-170tmeroysyl50-rododstao; 3β- (6^ο0^π—ok-^zt^lohey^Ίnyl3)-^oα-hyidΌksy-^roβ-metok-y5y-androstan; só¹ sodywa 6'-^demibursΊrynirnu Ί0'dy>'lOyd-oksy-Γ-Oeksyny^ld)-Ία-hydIΌksyl170πτΙο⁰;—^ β-nndrdstrou; ⁰ 0--4'-hydroksyt 1 'ibutynylo^--Ίn-hydtyksy-1 ^oβimetoysyl5 e-aK-rosta-, sól sodowa 4'-hemibursztyoirou Ί0y4'-0ydroksytΓ-butyΊⁿlo)t3-αihydro⁰s^πr170-metokoy-50-aldro-stanu; 3f0--4'-0ydrokyy-1'-bu^lynylo--Ίn-0ydIΌksy-170-Iπrtoyry-5ln-androsβo-; sól sodowa 4'Oemibursztynia-u 3 0-(4'-Oydrokoy-^o '-3utyny^lot-Ίn-^nββrrksyt170-meto^dsy-5α-andro-ta-u; 3 β-(4' -hydb^usy-1'-buryo^Ίlo)-Ία-hddtykyyl17β-metdy-y-50t19-norala^ot-ran; sól sodowa 4'-hemi-basztyyńrnu 3 βt(h'-Oydroks^y-1¹-butynylo)-Ί-α-Oydroy-y-170-metoksy^-19-noraddrostanu^- 3 β[3'(R^ze)_-Oy-l.roksy-1 ^hya¹dyy^lo¹-Ία-hytdΌksy-170-mr^-oksyo5ir-androston lu^- Ίβ--Ί'-h^odroksy^[l-pkopyoy^ld1-Ία-Oⁿdrokty-1^d0-me^-oksy-50-ondro-ton.

Korzy-tme, i-¹ zw^tyz^yach według wynalazku R₁ oznacza alkokyytC_ioolaikmyl.

Zwkązjd z tew grupy to między innymi·. Ί0-R¹-dcetoysy-1ⁱ-plyp^ynylo)rΊn-0^ydrok.sy-17βmrtoksy-50-oodro-ton; Ίβ-(4' -acrtok-y-1 '-buⁱyny^lo)-Ίn-0ydryksyl17βtme-oksy-5β-rlndroySrn;

Ί0--⁰'-acetoyro-1 '-butyny^lot-Ία-hy^brok-yi^o 70-metaysy-5a-anr<rostyn; 3 β--5'-acerok-yl 1'-pen^lioylo1rΊnt^dydoⁿsy-170-me⁾oknyl50-ondl)s1ao; Ίβ-(6'-acetoy-^d-Γ-hrk-ynylo)-Ία-hydro -klyr^-7β-meto^ln>y-3β-andlo-ton< ΊαiOydroksylΊβ-lΊl(2'-^oropyay^lo¹y-yt-¹-pro^kyny^lo1-17β-meto-^ksy-ⁿβoardro-ⁱan; 3a-ⁿydroksy-30- (3-metok-y-l-plopyny¹ot-17β-metoksy-3β-androstan lub Ίn-Oydroksy-Ίβ--Ί-metok-yl1-ptop^ony^lor-^r7β-mrtoy-y-5α-androstan.

185 523

Korzystnie, w związkach według wynalazku Ri oznacza ewentualnie podstawiony fenyloalkinyl.

Przykładowo, związkiem takim jest 3a-hydroksy-3P-(2-pirydylo)etynylo-17e-metoksy5p-androstan lub 3a-hydroksy-3p-(4-pir^^<^j^4o)i^1^;^T^]^y(^-T7e-metoksy-5 β-androstan.

Korzystnie, w związkach według wynalazku R1 oznacza C2-1 ο0^11^ϊι^ο^1.

Związki z tej grupy to między innymi: 3p-etynylo-3-a-hydroksy-17p-metoksy-5p-androstan; 3 p-butynylo- 3 a-hydroksy-17 β -metoksy-5p-androstan; 3 p-etynylo-3a-hydroksy-17 β-metoksy5a-androstan; 3 P-peotynylo-3a-hydroksy- 17p-metoksy-5 β-androstan; 3 P-cyklopropyloetynylo-3ahydroksy-17p-metoksy-5p-androstan; 3p-(bat-3'-en-Γ-yny1o)-3-α-hydroksy-07β-metoksy5p-aodrostao; 3p-(3'-metylobut-2'-en-1'-ynylo)-3a-hydroksy-17p-metoksy-5p-androstan lub 3(3heksynylo-3a-hydroksy- l7p-metoksy-5 β-androstan.

Korzystnie, w związkach według wynalazku Ri oznacza C21 alkil, C2 .^alkeny^ trójfluorowco (C1-10) alkil, fluorowco(Cl.la)alkil, alkoksyCCi.^alkil.

Związki z tej grupy to między innymi:

β -etenylo-3 a-hydroksy-17 β -metoksy-5 β -androstan;

3p-etenylo-3α-hydroksy-17p-metoksy-5α-aodrostan;

p-metylo-3 a-hydroksy-17 β -metoksy-5p -androstan;

β -butylo-3a-hydroksy-17p-metoksy-5 β-androstan;

p-metylo-3 α-hydroksy-17p -metoksy-5 α-aodrostao;

p-pentylo-3a-hydroksy- 17p-metoksy-5 p-androstan;

p-heksylo-3 α-hydro k s y-17p-metoksy-5 p-androstan;

β-triU uorometylo-3 a-hydroksy- 17p-metoksy-5a-androstan;

3p -triif uoro m etylo-3 a-hydroksy-17 β -metoksy-5 β-androstan;

3p-fluorometylo-3a-hydroksy-17p-metoksy-5a-aodrostan;

β -bromometylo-3 a-hydroksy-17p-metoksy-5a-aodrostao;

3p -j odometylo-3 α-hydroksy-17 β -metoksy-5 α-androstan;

3p-ohlorometylo-3α-hydroksy-17β-metoksy-5α-androstan;

3p-metoksymetylo-3α-hydroksy- 17p-metoksy-5a-androstan;

3p-ttoksymetylo-3α-hydlΌksy-17β-metoksy-5α-aodrostan;

3p-prr^]^(^l^:s;y^i^itylo-3a-hydr<^]^^;^-r7p-metok^y-5a-androstan;

3p-izopropoksymetylo-3a-hydroksy-17p-metoksy-5a-androstan;

3p-cyjanometylo-3a-hydroksy-17p-metoksy-5a-androstan.

Korzystnie, w związkach według wynalazku R oznacza niższy alkoksyl i R3 oznacza ewentualnie podstawiony alkoksyl.

Związki z tej grupy to między innymi: nim 2 β,17β-dimetoksy-3α-hydroksy-5α-androstan; 2β-etoksy-3α-hydroksy-17β-metoksy-5α-androstao; 2 β-propoksy-3α-hydroksy-17β-metoksy5a-aodrostao lub 2 β-izopropoksy-3α-hydroksy-17β-metoksy-5α-androstan.

Inną odmianą związków według wynalazku są związki, w których

R oznacza wodór lub niższy alkoksyl,

Ri oznacza wodór, Ci-K^^ikil, C2.lo<άkenyl, €2-1(00011x1, tn^^:f^^(^^'wc^(Ci.io)alkil, hydroksy (C2-10) alkinyl, alkoksy(Cl.ia)alkil, ewentualnie podstawiony feoyl, a1koksy(C2.la)a1kiny1, oksoalkioyl lub jego ketal, ewentualnie podstawiony feoyloalkinyl, hemiester kwasu hydro-ksyalkioylo dikarboksylowego;

R2 oznacza wodór lub grupę ketalową;

R3 oznacza -C(O)-CH2 -Y-G;

Y oznacza S lub SO;

G oznacza pirydyl;

R4 oznacza wodór lub metyl, i

R5, R,, R7, R-8, R9 i R-10 oznacza wodór, z tym zastrzeżeniem, że:

jeśli R3 oznacza -C(O)-CH2 -Y-G i G oznacza pirydyl, to wówczas Ri oznacza podstawnik iony oiż wodór lub €ι-κ0ΐ1ά1.

Związki z tej grupy to między ionymi: 3a-hydroksy-3p-(4-hydroksybutynylo)-21-(piryd4-ylotio)-5p-pregnan-20-oo, N-metylojodek 3a-hydrolkty-2p-propolksy-21 -(pir^(^^^yl<oti<o)-5apregoan-20-oou, N-metylojodek 3a-hy&okty-21-fcityd-4-ylotio)-5a-pregnai-20-onu N-metylo185 523 jodek 3a-hydroksy-21 -(pir^<^^^-ylotio)-5p-pragnan^-onu, 3a-hydroksy-3p-metoksymetylo21 -(piryd-4-ylotio)-5a-pregaaa-2G-zn; 3p-etynylo-3a-hydrooky-21 -{piryd-4-ylotio)-5a-pregaaa-20on; 3 β-(4'-acetylof'eayloFtynylo-3α-hydroksy-21 -(piryd-4-ylotio)-5β-pregnan-2G-zn; 3a-hydro-ksy-3β-(4'-hydroksybutyyla^,loO-21-(piryd-4-ylotio)-5β-pregnan-2G-oa; 3a-hydroksy-3p-metoksy-metylo-21-(piryd-4-ylotio)-5β-pregaan-2G-oa lub 3a-hydroksy-3p- (4-hydroksybutynylo)-21(pir^<^·^-^^:yl<^^^<z)-5p-pr2gaa^^2G-oa, a także 21 21-(4'-dimetyloamino-fenylotio)-3a-hydroksy3β-metoksymetylo-5a-pregnan-2G-za; 3α-hydroksy-3β-metoksy-mctylo-21-(4'-aitrofeaylotio)5a-preg nan^G-on; 3a-hydroksy-3 p-metoksymetylo-21 -(4'-aitrofenylosulfmylo)-5a-pregaaa2G-on; 3α-hydroksy-3β-metoksymetylo-21-(4'-nitrofenylo-sulfonylo)-5α-pregaaa-2G-on; 21 (4'-fluorofenylotio)-3α-hydroksy-3β-metoksymetylo-5α-pregaaa-2G-oa; 21-(4' -fluorofenylo)sul -foaylo-3α-hydroksy-3β-metzksymetylo-5α-pregnaa-20-zn; 3a-hvdroksy-3p-metoksymetylo21 -(4'-pirolidynofeaylo)sułfonylo-5a-preg;maa-20-oa lub 21-(4'-amiaofeaylotio)-3α-hydroksy-3β-metoksymetylo-Sa-pregnan-ŻG-on.

W zakres wynalazku wchodzą również takie związki jak:

3a-hydroksy-21 -(piryd-4-yloΐio)-5β-pregaan-20-oa; 3a-hydroksy-21-(piryd-3-yloksy)5P-pregnan-2G-on; 21 -(4'-dimetyloamiaofenoksy)-3α-hydroksy-3β-metylo-5α-pregnaa-2G-oa;

3α-hydroksy-3β-metylo-21-(4'-aitrofenoksy)-5α-pregaan-2G-zn; sól jodkowa 3a-hydroksy3β-metylz-21-(4'-trimetyloamoaiofeaoksy)-5a-pregaan-2G-znu; sól jodkowa 3a-hydroksy-2ppr^^polk^s^-^-21 -(4'-N,N,N-tr·imetyloamoaiofeaoksy)-5α-pregnan-2G-oau; N-metylo-jodek 3a-hydro-ksy-3 Ρ-ι^1υ1ο-21 -(chinolin-6-ylzksy)-5a-pregaan-2G-onu; 3a-hydroksy-3P-metylo-21 -(chinolin-6-yloksy)-5a-pregaan-2G-on.

Przedmiotem wynalazku są również związki takie jak sól sodowa 3a-hydroksy-2p-propo)-ksy-21 -tiopropylosulfoaylo-5α-pregaaa-20-oau; 3P-etynylo-3a-hydrolk5y-21 -(3'-hydroksy pro pylotio)-5β-pregaan-2G-oa; sól sodowa 3β-etyaylo-3α-hydroksy-21-tiopropylosulfoaylo-5βpregaaa-2G-oau; 3β-etyaylo-3α-hydrolksy-21-(2'-hydr<0k5yetylotio)-5β-pregaan-2G-zn; sól tri -metyloamoniowa 3β-etynylo-3α-hydroksy-21-tioetylosulfbaylo-5β-pregaan-20-oau; sól sodowa 3P-etynylo-3a-hydroksy-21 -tiopropylosulfoaylo-5β-pregaan-2G-onu; 3p-etynylo-3a-hydro-ksy-2l-(3'-hydroksypropylosulfoaylo)-5β-pregaaa-2G-oa; 3a-hydroksy-21-(3'-hydroksy propylo-tio)-2β-propoksy-5α-pregaaa-20-oa; 3a-hydj^o^;^2^^-21 -(3'-hydroksypropylosulfoaylo)-2P-propoksy-5a-pregnan-2G-on; sól sodowa 3α-hydroksy-2P-propoksy-21-sulfoayloprzpylo sulfonylo-5α-pregaaa-2G-oau lub 3a-hydroksy-21 -(2'-hyd^<^I^^^^^^<^^t^^)-5 β-pregaan-2G-on.

Drugim przedmiotem wynalazku jest kompozycja farmaceutyczna do zapobiegania i leczenia lęków, stresu, depresji, zaburzeń nastroju, napadów padaczkowych, bezsenności syndromu napięcia przedmiesiączkowego i depresji poporodowej, wywoływania znieczulenia ogólnego, wywoływania snu i podtrzymywania snu w fazie REM występującego w normalnym śnie, zawierająca składnik aktywny w połączeniu z farmaceutycznie dopuszczalnym nośnikiem, charakteryzująca się tym, że jako składnik aktywny zawiera w skutecznej ilości związek o ogólnym wzorze I:

lub jego fizjologicznie dopuszczalne 3-ester, w którym:

R oznacza wodór lub niższy alkoksyl;

R1 oznacza wodór, C-malkil, C2-loalkeayl, C2-nalkinyl, trójfluorowco (Ci-io) alkil, hydroksy (C2-10) alkinyl, alkoksy(C(.lo)alkil, ewentualnie podstawiony fenyl, alkoksy(C2-(o)alkiayl,

185 523 oksoalkiśyl lub jego ketal, ewentualnie podstawiony fanyloalkinyl, hemiastei kwasu hydroksyalkiśylo dikaboksylowego;

R2 oznacza wodór lub grupę ketalową;

R3 oznacza ewentualnie podstawiony alkoksyl, alkinyloksyl, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyloksyl, -C(O)-CH2-Y-G, -C(O)-CH2-O-D, -C(O)-Cft-O-E, -C(O)-CH2-Z-G lub C(O)-CH2 -Y-Z-A, gdzie:

Y oznacza O, S, SO lub SO2;

Z oznacza C---alkilen;

G oznacza pirydyl lub ewentualnie podstawiony fenyl;

D oznacza związaną z atomem węgla chinolinę;

E oznacza ewentualnie podstawiony fenyl;

A oznacza hydroksyl, karboksyl lub sulfonian;

R4 oznacza wodór lub metyl,

R5 oznacza wodór;

R oznacza wodór;

R7 oznacza wodór lub hydroksyl;

Rs oznacza wodór;

R9 oznacza wodór;

R-o oznacza wodór, z tym zastrzeżeniem, że:

jeśli R3 oznacza C--3 alkoksyl i R oznacza wodór, to wówczas Ri oznacza podstawnik inny niż wodór;

jeśli R3 oznacza Cm alkoksy(C i^aikoksyl, to wówczas R- oznacza podstawnik inny niż wodór lub 1 -probanyi;

jeśli R3 oznacza -C(O)-CH2-Y-G, gdzie G oznacza pirydyl przyłączony do węgla, to wówczas R- podstawnik inny niż wodór lub C -.-oalkil; lub jeśli R3 oznacza -C(O)-CH2 -Z-G to wówczas R] podstawnik inny niż wodór.

Korzystnie substancją aktywną w kompozycji według kgnyiyzgu jest dopuszczalny farmaceuteczśia 3-estar lub 3-diester kwasu wybranego z grupy obejmującej kwas octowy, propionowy, maleinowy, f'uma^(^¹^y·, askorbinowy, pimalinowy, bursztynowy, giutαrowe, bismatylenosali„ylywy, metaśosulfyśowy, eta^oPisulfośowe, szczawiowy, winowy, salicylowy, cytrynowy, glygynowy, itagonowe, glikolowy, p-aminobenzoesowy, asparaginowy, glutaminowy, e-aminomαsłowe, a-(2-heProksyetyloamino)-propioiowy, glicynę i inne a-aminokwasy, kwas fosforowy, siarkowy, ghlkyronowγi 1-matyio-1,4-Pihydronikotynnwg.

Korzystnie, efektywna ilość substancji aktywnej w kompozycji według wynalazku wynosi od 1 mg do 100 mg na dawkę przy podawaniu dożylnym i od 100 mg do 500 mg na dawkę przy podawaniu innym niż dożylne.

Szczegółowe omówienie wynalazku

Jak już wspomniano, przedmiotem wynalazku są neuroαgtywna steroidy z grupy pochodnych andresta™ i pregnanu.

W szczególności wenyiyzak dotyczy 3χ^υΡκ)^υ, 17-(nie)bodstawionech pochodnych androstanu i 21-pydstawionych pochodnych pregnanu. Pochodne te mają zdolność oddziaływania z niedawno tiPantyfkowynymi miejscami aktywnymi GRC, modulując w ten sposób stopień pybudtaśia mózgu przez co wpływają na złagodzenie stresu niepokoju, bezsenności, zydyrtań nastroju związanych ze stymulacją ośrodków GRC (talaich jak depresja) oraz ataków papactgokychi

Wynalazek obejmuje również farmaceutycznie yżyte„zne estry i sole związków o strukturze (I) oraz bygrewna związki addycyjne. Można sądzić iż w prtebαdku pochodnych w których grupa 3α-hedioksyłowa jest zastiyfϊgowana, gryba estrowa ulega oPst„tabieniu w procesie biotransformacji biolaku w lek. Związki takie ogreśiyne są jako estty rotczabialne. Opisywane związki stanowią modulatory pybudtania centralnego układu nerwowego co wypływa z ich zdolność do regulowania kanałów chlorkowych związanych z kompleksem receptorów GABA. Przeprowadzone badania wykazały że związki te wykazują aktywność αntykonwylsyjną i uspokajającą podobną jak w brtypadgy bantodiazapin, lecz oddzdaływują. z innymi miejscami aktywnymi GRC. Wpływ endogennych metabolitów progesteronu na przebieg procesów związanych z reprodukcją (cykl miesiączkowy i ciąża) jest dobrze poznany (Marker, R. E. i współpr., J. Am. Chem. Soc.

185 523

59:616-618 (1937)). Niemniej jednak dopiero niedawno poeznzo sposory lecnenin chorOy poprzez π-nulację stopnia pnyudeezIn moe-u en pomocą metarolitów steroidowych i ich pochodnych. Patrz dokument patentowy US 5,208,227 wydnzy 4 maja 1993; U dokument patentowy US 5,12k,723 wydczy 9 czerwca 1992: dokument patentowy US 5,232,917 wydnzy 3 sierpnia 1993. Pożądane kieruaki deinłnzia preparatów -η^ηο-^^^^ orae metod opisanych w nini-jseym wynalnnWu to stres, zI-poWój, PMS, PND, napady padaczkowe orne p-e-ciwdeinłnzie zapadowym oyjnwom lęku, napięcia mięśni i depresji, częstym u cie-pIących na cho-ory centrnl^eno układu n-owoweno. Izzym pożąrnzsm celem terapeutycznym jest l-ceezi- yens2nzości, ueyskiwazie aktywności 3ipaotyc2zej orce nniecnulenia poprzez podanie dożylne. Przedstawiony wαnalc2eW wsWnnuj2 nowe związki i możliwość ich nnatosowanIa w preparatach farmac-utycznych w celu l2ceenia wymienionych eespołoiw c3oroyhwαc3 pop-zez modulowazie stopnia poyude2nia moe-u. Innym istotnym aapeWt2m nini-jszeno wszclneku jest. wywoływazi- snu pony utrzymywaniu na nn-malnym poelomie jego fazy REM orae ng-anicneniu zawrotów' yees2nności. Metoda polega zn podawaniu 2f2W3yWzej dawki związku rędące-o oriektem wαnalnzWu, co, powoduje wydłużenie fney NREM snu oonz jeno cnłkowit-no czasu t-wanic r-z iatotneno enWłócezin ceasu trwania fezy REM.

nwIązWI rędące przedmiotem wynalazku stanowią poc3odn- 2α-hydroWaylopregnnzu i 2(c-hydooWiylonzd-nstanu oraz ich estry, ete-y, aulfoninzy, aiccenzy, foafonInzy, fosforczy, okay-my, tiosiarceazy, jak również ich 32terocyWlicene i 32teroarylowe pochodze określane dalej jako prol-ki. bkr^^l-ni- „poolek” oznacza pochodną leku o znczym działnziu, która chnrnkte-yzuje się lepszą riodostę^^^^i^^ą i wyższym wsWcźziWi-m terapeutycznym w pooówznziu z o-yniaclzym lekiem oraz j-st przekształcana w zwiąe-W aktywny w p-oceaie poz-minzy -οζιmntścza-j lur ch-micen-j- patoz Notcri, R. E., Met3oda iz Ezzαmolonα, 112:2k9-222 t19Cs);Bodor, N., Druns of th- Futur-, 6(3): 165-182 (1981); i Bundnnnod, H. „D-sinn of Poodru-s: Bio-ev2-airle-Derivativea fo- Varioua Functiozcl Rroups azd Ohemiccl Eztities,” w D-sinn of P-orouns, H. Bundnnnod, ed., ΕΕ-νί--, New Gook (1985). Należy zauważyć iż zi-WtOr- spośród wymieziozych w zlziejszym doWumenci- związków moną zi- sp-łniać kryteriów eawnotych w pozs3oczon2j wyż-j defZlcji proleWu, phaiadając własną aktywność. Ni-mniej, dlc potozer rieżącej puylIWacji są one oWreślanejnWo prol-ki.

Wceeśniejsz- p-ace (Ree, K. W. i współpr., Eu-openz Jou-zal of Pharmacolony, 126·.419-422 (1987)) pokazały iż 2α-hydooWsylh- st--oidy są o oząd wi-lkości rardeiej aktywne jako modulato-y RRO niż wynikało to z dnaych znmieszczazych w innych ρ^^η^ώ (Majewskn, M. D. i współpo., Sci-nc- 232:1004-1007 (1986); Harrison, N. L. i współpo.,

J. P3nπkacol. Exp. Th-r. 241:346-353 (1987)). Maj2waWa i wspól^pr. oraz Hnrrison i współpo. wykazali ż- 3α-hyrooksylo-5-zoedukowane steroidy charakteryzują się niskim poziomem efektywności. Wyniki uzysknn- w radcniach in vitro i in vivo dowiodły wysokiej aktywności tych pochodnych co stwarza pe-apektywy ich t-oapeutyczneno ena3oshwnzIn w modulacji ρ^ rudzezia móznu pop-zez mechanizm RRO (G--, 10 K. W. etnl., Europecz Journal of Phnrmacolonα, 136:419-423 (1987); Wi-land i współs-., Payc3op3crkacology 118(1):65-71 (1995)). Szeren aynte3ycezyc3 ate-oidów wαWnzuje własności związków neurhnWtywzych. Patoz, np. U. S. Patent No. 5,232,917, wydany 3 sieopnia 1993, który opisuj- n-uroaWtywn2 związki steroidowe mające zastosowanie w terapii stoesu, lęku, yezaennoścI, w zaruozeniach napadowych i zaru-zeniach nast-oju wywoływczych pozez czynniki oddziaływujące z GRO, takich jak d-presja. Oytownne wyniki dowodzą iż związki te są terapeutycznie wartościow-. Oo więcej dhwiedzIonh iż ordziałs^ίw'ują. on- z określonymi miejacnmI aktywnymi GRO, izzymi niż te, któo- są znane jako miejsca działanie np rarbituranów, rezzodineepin i GABA, dla, których efekty t-rapeutyczn- w odnieaieniu do wymiezinzych wyż-j zespołów scho-zeń ryły opisywane wcześniej (G-e, K. W. i Gnmamura, H. I., „B-znodiazepines and Barriiu-ntes: Druns for the Treatment of Anxi-ty, Inaomnia nnd S-izur- Diaord-rs,” w Oeztral Nervous System Diaorde-s, D. O. Horvell, ed., Mnrcel-D2kW--, New Gook (1985), pp. 123-141; Lloyd,

K. G. i Morselli, P. L., „Pss'c3op3n-macolony of GABA-rnic D-ugs,” w Psychnpharmacolnns: The Third Generatinn of P-ogresa, H. G. Meltner, ed.,aav2Z Press, N. G. (1987), s3r..1C2-195i Ge-, K. W. i współpr., Eu-openz Journal of P3nnmacoiogy, 136:419-423 (1987). Związki te

185 523 wyróżnio długi czas dziołonio, wysoko aktywność przy podaniu doustnym oroz dostępność i-nych dróg podowo-io leku.

Diofeeseoizomesz

Jnst rzeczą oczywistą iż przedstawione wyżej związki mogą występować joko miefzoyiyz racemiczne, które mogą być rozdzielone no poszczególne diosteseoizomery. Rozdział toki możn być dokonany za pomocą chsowotogrofii gazowej lub HPLC. Poszczególne dioftnreoizowery mogą być tnż wyodrębnione z materiału biologicznego. Wszelkie donn dotycząc; prezentowanych w niniejszym dokumencie związków oroz prowo wynikające z ochrony patentowej dotyczą w równym stopniu poszczególnych izomerów jok też ich wieszoyiy, jeśli szczegółowe zasady nie stanowią inaczej. Zazwyczaj di-sternoizownrz tego samego związku różnią się pomiędzy sobą aktywnością biologiczną. Udowodyi3y3 iż oddziaływanie tych związków jest w wysokim stopniu stereospecyficznn. W szczngólności dotyczy to 3β-podftowionzch pochodnych 3β-hydrokszpregyonu, którn wykazują wysoki; powinowactwo w stosunku do kompleksu receptorowego GABA.

Metody syntezy

Opisane związki mogą być syntetyzowane przy użyciu konwencjoyolyych metod, takich jok przedstawione w znonych publikacjach, Djerossi, Steroid Reoctiont, Holdey-Doy, I-c.,SoFrancisco (1063), lub Fried i Edwords, Organie Reoctioyf in Steroid Chemiftry, Von Noferone-Re;yhole Co., New York (1072).

Cl 7 podstawione etery przedstawionych pochodnych otrzzmzwone są z 17-hydroksy związków zo pomocą klosycz-ych metod syntezy eterów z alkoholi. Większość tych metod opisoyzch jest w procy Lorock'o Cowpreheysivn Organie Tro-sUormotio-s VCH Publifhers, New York (1080).

Wz-ściowi 17-hydrokfy pochodne znone są dobrze chemikom zojwujączw się sterydami. Zolnco się zabezpieczanie grup 3-kneoyowych przed otrzymywaniem ketoli.

Kitole mogą być -ottęp-ie przekształcone zyoyzwi metoeoWi w C17 etery i hzdrolizowo-l do 3-kee3-17-eeerów. Przy użyciu odpowiednich odczynników -ukleofilowych mogą być one przekształcone w 3a-podstawTio-e-3a-hydroksy-C17-etero pochodne. I-no wneodo otrzymywa-io C17 eterów polego no reakcji C17 kitoli otrzyma-zch z odpowiednich ketonów, z wodorkinm litowo glinowym i AICI3, zgod-ie z publikaciąCroff'o i współpr., w Stnroidf 5:557 (1065).

Podstawniki fnnzlnnoetyyyiown mogą być otrzymo-i przez kotalizowo-e (Pd) sprzęgami odpowiednich pochodnych etynylowych z jodkami lub bromkami Ui-zIu w obecności ^iny. C21 bromki, używane joko substraty w cytowanych przykładach były otrzymywani przy zoft3fowoyiu klofzczynj metody syntezy olfo-bromo-keto-ów z wntyloketonów.

Zostosowo-io farmaceutyczne

Związki opiso-n w niyiejszzw wynalazku stanowią nintoksycoye, farmaceutycznie okceptowolnn, naturalne i fyytetyczyn formy pochodnych steroidowych o dziołoniu bezpośrednim lub „proleki”, wykooującn yieoyoyy do tej pory typ aktywności w mózgu, zwinzoyy z oeeoioły-woninm z kompleksem receptorowzw GaBA—,

Formy farmaceutyczne tych związków były przygotowywane w sposób klo^ycz-y poprzez wiefoonin związku czynnego lub miefzoniyz tlkich związków zyietokfycznzm farmaceutyczni; akceptowalnym nośnikiem, w ilości niezbędnej do uzyskania wymaganej aktywności forwokodzyomicznej w badaniach no zwierzętach i no ludziach. Zazwyczaj preparat zawierał od 1 mg do 500 mg substancji cozynej w dowcn. Dość to było uwarunkowano rodZojem aktywności i so-iw pocji-to. Nośnik formociutycznz mógł być stoły płynny lub uwotliwiojncy stopniowi uwolnio-ii (patrz np. Rnmiygton's Phormocnuticol Sciences, l4-th nd. (1070)). Typowi stole -oś-iki to laktozo tnrro olbo, soch-ozi, talk, żelatyn— ogor, pektyny, fteory-io- wog-nzu, kwot steorynowy, wikrokrystalico-o celulozo, polimer hydrożel itp. Podobnie nośnik lub rozcieńczol-ik możn zawierać dowol-z czynnik pow3dujncz ftop-iowe uwol-ionin substancji czynnej, toki jok mo-ofteory-ion lub dwuftnorynion gliceryny o także każdy z w/w składników w wiesoo-i-in z woskiem, mikrokopsułkowi, mikrofUnrowi, lipozomowi i hydrożelnm. Stosować moż-o szeroką gamę form farmaceutycznych. W przypadku użycia nośnika stałego składniki mogą być poddawani minli-iu, mikro-izocji, zowieszo-iu woleju, tobletkowo-iu, moż-o umieszczać je w kapsułkach z żelatyny twardej lub jelitowo-powlekonych w postoci wikronizowonego proszku

185 523 lub granulek, a także przygotowywać kołaczyki i pastylki do ssania. Związki te mogą być również podawane doodbytniczo w postaci czopków. Związki mogą być mieszane z materiałami takimi jak masło kakaowe i glikole polietylenowe lub inne materiały niedrażniące będące ciałami stałymi w temperaturze pokojowej i przechodzącymi w stan ciekły w temperaturze ciała. W przypadku nośnika ciekłego formy mogą stanowić roztwór lub wodną bądź niewodną zawiesinę. Formy ciekłe wymagają zastosowania odpowiedniego środka konserwującego. Ponieważ wymagane dawki są niskie, możliwe jest zastosowanie podania pozajelitowego np. w postaci aerozolu donosowego, podania podjęzykowego, policzkowego lub w formie plastrów z substancją czyoną.

Metoda uzyskiwania efektu terapeutycznego uspokajającego, antykonwulsyjnego, antydepresyjnego lub hipnotycznego polega na podawaniu pacjentowi związku stanowiącego obiekt wynalazku, zazwyczaj w postaci preparatu przygotowanego j. W/ w dawce nietoksycznej, wystarczającej dla wywołania pożądanego działania. W czasie miesiączki, poziom wydzielanych metabolitów progesteonu zmienia się około czterokrotnie (Rozciszewska i wspólpr., J. Neurol. Neurosurg. Psych. 49:47-51(1986)). W związku z tym konieczne jest utrzymywanie pacjentki na wyższym niż normalny poziomie metabolitów progesteronu. Stężenia aktywnych i głównych metabolitów w plazmie są monitorowane w okresie poprzedzającym cykl miesięczny i po jego zakończeniu. Dawki podawanych związków będących przedmiotem wynalazku są obliczane tak aby osiągnąć poziom gwarantujący oddziaływanie z receptorami GABAa równe lub silniejsze niż w przypadku poziomu metabolitów progesteronu u zdrowej pacjentki w okresie poprzedzającym miesiączkę. Metoda wywoływania snu i utrzymywania na właściwym poziomie fazy REM snu, bez wywoływania nawrotów bezsenności polega na podaniu pacjentowi odpowiedniej dawki związku jednej z pochodnych przedstawionych w niniejszym wynalazku. Opisane związki wpływają na wydłużenie fazy NREM sou oraz całkowitej jego długości, nie wywołując· zmian czasu trwania fazy REM. Nawracająca bezsenność jest definiowana jako redukcja fazy NREM snu po powrocie aktywności hipnotycznej wywołanej podaniem preparatu do poziomu kontrolnego. Metody służące ocenie wpływu badanych związków na fazy REM i NREM snu przedstawione są wW094/27608 opublikowanym 8 grudnia 1994, zawartość, którego stanowi część niniejszego dokumetu. Wybrana droga podania powinna zapewniać efektywny transport związku czynego do receptorów GABAa, które mają być stymulowane. Preparaty mogą być podawane pozajelitowe, dojelitowo, doustnie, dopochwowo, śródskómie, domięśniowo, podjęzykowo, lub donosowo; korzystne są podanie; doustne, domięśniowe lub drogi przezskórne. Plaster nasączony substancją czynną może np. dostarczać dawkę terapeutyczną przez okres do tygodnia. Droga doustna jest natomiast korzystna w stanach epileptycznych.

Cechy wynalazku mogą być lepiej zrozumiane i ocenione na podstawie załączonego wykresu (rys. 1) przedstawiającego zależność aktywności aotymetrazolowej proleku - 3ahydroksy-17p-metoksy-5a-Androstanu podanego i. p. w dawce 20,0 mg/kg.

Przykład 1

3a- Hydroksy -17p-metoksy-3p-(3'-metylbut 3'-en-1' ynyl)-5p-androstan

Roztwór 2-metylo-l-buten-3-ynu (150 mg, 0,21 ml, 2,25 mmola) w bezwodnym THF (20 ml) był poddawany reakcji z n-BuLi (2,5M w THF, 2,25 mmola, 0,9 ml) w - 70° C. Mieszanina reakcyjna była następnie mieszana w temp. - 75° C w ciągu 0,5 h, po czym dodawano roztwór 17β-metoksy-5β-androstAn-3-onu (228 mg, 0,75 mmola) w THF (20 ml) i mieszanina była poddawana mieszaniu w temp. - 78°C w ciągu 30 min. Łaźnia chłodząca była następnie usuwana zaś mieszaninę neutralizowano roztworem NIŁCl (2ml). Po odpędzeniu rozpuszczalników, pozostałość była ekstrahowana EtOAc. Warstwa organiczna była przemywana wodą, i solanką. Po osuszeniu nad bezwodnym MgSO4, roztwór był filtrowany i zatężany, w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt ten był następnie rozpuszczany w w małej objętości CH2O2 i podawany na kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny heksan : aceton (9:1) pozwalała oa uzyskanie czystego 3a-hydroksy -17p-metoksy-3p-(3'-metylbut-3'-en-1'-ynyl)-5pindrostanu (133 mg), w postaci bezbarwnej substancji stałej; t.topn. 145-147° C;

TLC Rf (heksan: aceton 85:15) = 0,21.

185 523

Przykład 2

3a-(4' Hydroksy-i'-butynylo) 3β-hydroksy-17β-matoksy-5β-androstan i 3β-(4' Hydroksy- 1 '-butynylo)-3a-hydroksy-17e-metoksy-5 β-androstan

Roztwór 3-butyn-i-olu (0,iI4 ml, i,5 mmola) w bezwodnym THF (i5ml) był poddawany reakcji z n-BuLi (i,2ml, 2,5 M w THF, 3 mmole) w-75°C. Reakcje prowadzono w78°C wciągu 0,5 h, mieszając roztwór. Następnie dodawany był roztwór I7e-metoksy-5eyndrostyl-3-onu (i52 mg; 0,5 mmola) w THF (20ml) i mieszanina była poddawana miastaniu w tempaiaturza -78°C w ciągu 5 min. Łaźnia chłodząca była następnie usuwana zaś mieszanina poddawana mieszaniu w temperaturze pokojowej w ciągu 45 min. Mieszanina była następnie neutralizowana roztworem NH4Ó (5ml). Po usunięciu rozpuszczalników pozostałość była ekstrahowana EtOAc. Warstwa organiczna była przamewyśa wodą i solanką. Po osuszeniu nad bezwodnym MgSOą, roztwór był filtrowany i stężany w wenigy czego otrzymywano surowy prrdygt. Ten surowy produkt był następnie rozpuszczany w małej objętości CH2CI2 i podawany na kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny toluen:acaton (4:i) pozwalała na uzyskanie czystego 3a-(4'-hy'droksy -1'-butyśylo)-3β-hydroksy -17β-metogsy-5β-anpIΌstyny (20 mg), i następnie 3β-(4'-hydrogsg -1'-butenylo)-3α-hydrorgy-17β-metoksy-5β-αndrostαnu (70 mg) w postaci bezbarwnej substancji stałej; t.topn.I32-i34°C;

TLC Rf (toluen:acaton 4:i) = 0,i9.

Przykład 3

4'-wodyrobursttynian 3β-(4'-hyProksy -1'-bytynylo)-3a-hydrogsy -17β-metoksy-5a-ynpro-stanu i jego sól sodowa

Roztwór 3β-(4'-hgdroksy-Γ-butgngi)-3α-hydroksy-17β-matoksy-5α-androstanu (350 mg, 0,93 mmola) w pirydynie 6ml) był poddawany reakcji z bezwodnikiem bursztynowym 372 mg, 3.7 mmola) i 4-(N,N-dimatyio)yeiśopirydyną(20 mg). Mieszanina była następnie ogrzewana do 70-75°C w ciągu 3 h. Wyniki TLC pokazały całkowite przeieagowanie substratu. Po ochłodzeniu do temperatury pokojowej mieszaninę wylewano do lodu z 2N HCI. Całość poddawano ekstrakcji EtOAc. Warstwa organiczna była przamewana 0,2N HCl, wodą i solanką Po osuszeniu nad bezwodnym MgSO4, roztwór był filtrowany i zatkany w weniky czego otrzymywano surowy produkt. Ten surowy produkt był następnie rotbysz„taśg w małej objętości CHCk i podawany na kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny haksan:a„aton (7:3) pozwalała na uzyskanie czystego 4'-woPorodursttyśiaśy 3β-(4'-hydroksy-Γ-bytgnylo)-3α-hydroksy-17βmetoksy-5a-ynProstanu (360 mg). Mieszanina zawierająca otrzymany wodorobursztynian (360 mg 0,76 mmola) oraz NaHCO3 (64 mg 0,i6 mmola), wodę (3ml), i CH2CI2 (5ml) była poddawana mieszaniu w tembaratyrza pokojowej w ciągu i h. Po odpędzeniu rozpuszczalników pyzystyłość była zawieszana w acetonie (5 ml,), odfiltrywywaśa i suszona w wyniku czego uzyskiwano sól sodową w postaci bezbarwnej substancji stałej (210 mg).

Przykład 4

3e-iR-hydr-oksy-I '-butynylo)-3a-hydroksy-i7e-metoksy-5a-androstan i 3a-(4'-hydroksy-1 '-Ο^υ^^)^ β-hydroksy - 17β-matokse-5a-yśdrostyn

Roztwór 3-butyn-1-ylu (0,i5ml, 2 mmole) w bezwodnym THF (i 5 ml) był poddawany reakcji z n-BuLi (i,6ml, 2,5M w THF, 4 mmole) w temperaturze -75°C. Reagenty poddawane były mieszaniu w temperaturze -78°C w ciągu 0,5 h, następnie był dodawany roztwór I7f3-metoksy-5aan<dΌstan-3-ynu (304 mg, i mmola) w THF (20ml) i mieszanina poddawana dalszemu mieszaniu w temperaturze -78°C w ciągu 5 min. Łaźnia chłodzącą była następnie usuwana i mieszanie było kontynuowane w tambaratyrzs pokojowej w ciągu 45 min. Mieszanina była następnie neutralizowana roztworem NHłCl (5ml). Rozpuszczalniki usuwano zaś pozostałość była ekstrahowała EtOAc. Warstwa organiczna była przemywana wodą i solanką. Po osuszeniu nad bezwodnym MgSO4, roztwór był filtrowany i zatężany w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt ten był następnie rozpuszczany w małej objętości CH2O2 i podawany na kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny toluen:aceton (4:i) umożliwiała wyodrębnienie 3β(4'-hydrygsy -1'-dutynylo)-3α-hyproksy -17β-matoksy-5a-yndrostanu (50 mg); t.typn.l84-186^oC;

TLC Rf (toluen:aceton 4:i) = 0,35; i następnie 3a-(4'-hydroksy E-butynyloj-Sfihydroksy -17β-metykse-5a-yndrostanu (225 mg) w postaci bezbarwnego ciała stałego; t.tobś.185-187°C; TLC Rf (tolyen:a„aton 4:i) = 0,24.

185 523

Przykład 5

3α-hydroJksy-17β-metoksy-3β-metylo-5α-αadrostαa i 3e-hydroksy-17p-metoksy-3a-metylo 5a-androstan

Roztwór 17β-metoksy-5α-αadrostan-3-znu (1G1 mg, G,33 mmola) w bezwodnym THF (2Gml) był poddawany reakcji z MeLi (lml, 1.5M wTHF, 1,5 mmola) w temperaturze -75°C. Reagenty były poddawane mieszaniu w temperaturze -78°C w ciągu G,5 h, mieszanina była neutralizowana roztworem NlTjCl (5ml). Rozpuszczalniki usuwano i pozostałość była ekstrahowana EtOAc. Warstwa organiczna była następnie przemywana wodą, i solanką. Po osuszeniu nad bezwodnym MgCO4, roztwór był filtrowany i zatężany w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Curowy produkt był następnie rozpuszczany w małej objętości CH2Cl2 i podawany na kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny toluen:acetoa (95:5) pozwalała na wyodrębnienie 3e-metyl-3tt-hydroksy-17e-metoksy-5a-imdrostanu (35 15 mg); t.topn. 151154°C; TLC Rf (heksan:aceton 7:3) = G,43; i następnie 3α.-metylz-3β-hydroksy-17β-metoksy-5αandrostanu (3G mg) w postaci bezbarwnej substancji stałej; TLC Rf (heksan^eton 7:3) - G,27.

Przykład 6

3-hydroksy-17β-metoksy-3β-trifiuorometylo-5α-αndrostαa i 3p-hydroksy-17p-metoksy3 (a-trifluoroometyk)-5 a-androstan

Roztwór 17e-metoksy-5a-androstan-3-onu (22G mg, G,15 mmola) w bezwodnym THF (2Gml) był poddawany reakcji z trójfluorometylotrójmetylosilaaem (3ml, G.5 M w THF, 1,5 mmola), i fluorkiem tetrabutyloamoniowym (TBAF) (1G mg) w temperaturze G°C. Reagenty poddawane były mieszaniu w temperaturze 23 °C w ciągu 2 h, mieszanina była następnie schładzana do G°C. Dodawano roztwór TBAF (1M w THF, 2ml, 2 mmole). Mieszanina była poddawana dalszemu mieszaniu w temperaturze pokojowej wciągu 1G min.i zadawana roztworem NH4CI (5ml). Rozpuszczalniki usuwano i pozostałość była ekstrahowana za pomocą EtOAc. Warstwa organiczna była następnie przemywana wodą i solanką. Po osuszeniu nad bezwodnym MgCO₄, roztwór był filtrowany i zatężany, w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt ten był następnie rozpuszczany w małej objętości CH2 CI2 i podawany na kolumnę z żelem krzemionkowym.Elucja za pomocą mieszaniny heksan:octan etylu (9:1) pozwalała na wyodrębnienie 3p-trifluorometyko-3a-hydroksy -17β-metoksy-5a-aadrostaau (9 mg), TLC Rf (heksan:EtOAc 8:2) = G,51; i następnie 3α-trifluorometylo-3β-hydroksy-17β-metoksy-5α-aadrostaau (11G mg) w postaci bezbarwnej substancji stałej; TLC Rf (heksan:EtOAc 8:2) = G,45.

Przykład 7

3α-hydroksy-17β-metoksy-3β-trrfluorometylo-5β-androstaa

Roztwór 17e-metoksy-5e-androstam-3-onu (3G4 mg, 1 mmola) w bezwodnym THF (2Gml) był poddawany reakcji z trójfluorometylotrójmetylosilanem (7ml, G,5M w THF, 3,5 mmola), i TBAF (1G mg) w temperaturze G°C.Reagenty poddawane były mieszaniu w temperaturze 23 °C wciągu 2 h. Mieszanina była następnie ochładzana do G°C. Dodawany był roztwór TBAF (IM w THF, 3.5ml, 3.5 mmola). Mieszanina była poddawana mieszaniu w temperaturze pokojowej wciągu 15 min. i następnie neutralizowana roztworem NH4CI (5ml). Rozpuszczalniki usuwano zaś pozostałość była ekstrahowana EtOAc. Warstwa organiczna była następnie przemywana wodą, i solanką. Po osuszeniu nad bezwodnym MgCO4, roztwór był filtrowany i zątężany, w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt ten był następnie rozpuszczany w w małej objętości CH2G2 i podawany na kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny heksamoctan etylu (9:1) pozwalała na wyodrębnienie 3β-trifluorometylo-3α-hydroksy-17β-metoksy5β-an<dΌstaau (22G mg); t.topn.122-127°C;

TLC Rf (heksan:EtOAc 8:2) = G,38.

Przykład8 a-hydroksy- 17P-metoksy-5 β -androstan

Roztwór 17β-metzksy-5β-androstαa-3-onu (13Θ mg, G,42 mmola) w bezwodnym THF (15ml) był poddawany reakcji z wodorkiem litowo-trój (tert-butoksy) glinowym (1 ml, 1 M w THF, 1 mmola) w temperaturze -73°C. Reagenty poddawane były mieszaniu w temperaturze -75°C w ciągu 3 h, a następnie w temperaturze -1G°C w ciągu 1.5 h, poczym mieszanina była neutraaizowana roztworem NaOH (lN, 2ml). Rozpuszczalniki usuwano zaś

185 523 pozostałość była ekstrahowana EtOAc. Warstwa organiczna była następnie przemywana wodą, i solanką. Po osuszeniu nad bezwodnym MgSO4, roztwór był filtrowany i zitężiny w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt ten był następnie rozpuszczany w miłej objętości CH2CI2 i podawany ni kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny toluen:aceton (9:1), pozwalała oa wyodrębnienie 3oc-]h^<^:rr^^sy -17p-metoksy5β-AndrostAnu ( 107 mg); t.topn. 151-156°C;

TLC Rf (heksin:aceton 7:3) = 0,18.

Przykład 9 r7p-(2-prop^ro^!oks;^')-5a-aodr(^)StAn-3-on

Roztwór cyklicznego 3-(1,2-etAnodiy1loeta1u) 17p-hydroksy-5a-indrostan-3-onu (1,03 g, 3 mmole) w bezwodnym THF (20 ml) był poddawany reakcji z KOt-Bu (12ml, IM w THF, 12 mmoli) w temperaturze 23°C. Reagenty poddawane były mieszaniu w temperaturze 55°C w ciągu 2,5 h, następnie po ochłodzeniu do -50°C, dodawano roztwór bromku propirgilu (80% w toluenie, 1,3 ml, 11 mmoli), mieszanie było kontynuowane w temperaturze 50-55°C w ciągu 2,5 h. Rozpuszczalniki usuwano zAś pozostałość była trAkowaoa acetonem (25ml). Po zikwiszeoiu 2N HCl, mieszanina była poddawana mieszaniu w temperaturze pokojowej w ciągu 15 h. Mieszaninę neutralizowano następnie 2N roztworem NaOH. Rozpuszczalniki usuwano zaś pozostałość była ekstrAhowina za pomocą EtOAc. Warstwą organiczna była przemywina wodą i solanką Po osuszeniu nad bezwodnym MgSO4, roztwór był filtrowany i zatężany w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt ten był następnie rozpuszczany w w miłej objętości CH2CI2 i podAwiny na kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny heksan:aceton (8:2) pozwalała na wyodrębnienie 17p-(2-propynyloksy)-5a-indrostan-3-onu (700 mg).

Przykład 10

3a-hydroksy-3a-metylo-17(2-propynyloksy)-5a-indrostin i 3p-hydroksy-3a-metylo-17p(2-propynyloksy)-5a-androstin

Roztwór 17p-(2-propynyloksy)-5-indrostAn-3-onu (230 mg, 0,7 mmola) w bezwodnym THF (2 ml) był poddawany reakcji z MeLi (5ml,1M w tHf, 5 mmoli) w temperaturze -70°C. Reagenty poddawane były mieszaniu w temperaturze -70°C w ciągu 0,5 h. Łaźnia chłodząca była następnie usuwana zaś całość ogrzewana do 10°C. Mieszanina była następnie zadawana roztworem NH4CL (5ml) .

Rozpuszczalniki usuwano zaś pozostałość ekstrahowano za pomocą EtOAc. Warstwa organiczni byłi przemywana wodą i solanką. Po osuszeniu nad bezwodnym MgSO4, roztwór był filtrowany i zatężany w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt ten był następnie rozpuszczany w w małej objętości CH2 CI2 i podawany na kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny to1aen:Aoeton (98:2) pozwilałA ni wyodrębnienie 3ahydr<oksy-3p-met^^]^l^o-T7p-(2-prop^T^;^]^loksy)-5a-androstAnu (40 mg);

tLc Rf (toluen;aceton 95:5) = 0,31; i następnie 3p-hydroksy -3a-metylo- 17p-(2-propy-nyloksy)-5a-androstinu (10 mg) w postaci bezbarwnej substancji stałej;

TLC Rf (heksin:aceton 7:3) = 0,21.

Przykład 11

17p-[(3-(4-acetylofenylo)-2-propynyloksy]-3a-hydroksy-3p-metylo-5a-androstan

Roztwór zawierający 4-jodoacetofenon (16 mg, 0,06 mmola), i 3a-hydroksy-3p- metylo-T7p-(2-propyi^;^diDksy)-5a,-androstAn (22 mg, 0,06 mmola) w bezwodnej, odgizowanej trójetyloiminie (lml) był poddawany mieszaniu w atmosferze argonu w temperaturze 23 °C. Wprowadzano do niego chlorek Bis(trifenylofosfino)palladu (2 mg) i CuJ (2 mg) i poddawano mieszaniu w tej temperaturze w ciągu 45 min. Następnie dodawano CH2O2 (4ml) i mieszano w temperaturze 23°C w ciągu 1 h.Gdy TLC wskazywało ni całkowite przereagowinie substratów, rozpuszczalniki były usuwane zaś pozostałość była oczyszczana chromatograficznie na żelu krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny heksan: aceton (85:15) pozwalała ni wyodrębnienie T7β-3-(4-αoetyloi'eny1o)-2-propynyloksy]-3α-hydroLsy-3β-mety1o-5α-AndrostAnu (19 mg), w postaci bezbarwnej substancji stałej; t.topn.52-55°C;

tLc Rf (heksan:aceton 85:15) = 0,15.

Przykład 12

17p-(2-hydroksyetoksy)-3a-hydroksy-5a-androstan

185 523

Roztwór c3ylicgaego 17-(1.2-e1anodinlnacη1nlu) bα-hndroksy-5α-nndrostan-17-onu (166 mg, 0,5 mmola) w bezwodnym THF (10ml) był poddawany reakcji zLAH (18 mg, 0,5 mmola) i AICI3 (266 mg, 2 mmola) w 1emeera1uezη 2b^oC.Rηageatn pnddnwaaη były mieszaniu w temeηra1uezη 45°C w ciągu 2 h, po czym mie3snniaa była zadawana roztworem NH4 Cl (2ml). Rozpuszczalniki usuwano zaś pozostałość była ηk3lrahownna za pomocą EtOAc. Warstwa organiczna była ergηmnwnaa rozc. HCl, wodą ,i 3olanyą. Po osuszeniu nad bezw. MgSO4, roztwór był filtrowany i zn1ężn-n w wyniku czego otrzymywano surowy produkt Produkt ten był następnie rozpuszczany w małej objętości CH2CI2 i podawany na kolumnę z żelem krzemio-knwnm. Elucja za pomocą miη3zaainn hηysna·.ncη1nn (8:2), pozwalała aa wyodrębniente 17β-S2-hy(dΌksyetoksn)-3-hndeok3n-Sα-αadrostanu (123 mg); t.topn.181183°Ο,

TLC Rf (hek3aa:ncηtoa 7:3) = 0,31.

Przykład 13 β -elnanln-b .--ιΊκΑ sy-17 β -metoksn-Z β-andrn3tna

Roztwór 1,2-dibromoetyleau (1,6 mł, 3,7 g, 19,71 mmola) w bezwodnym THF (10 ml) był poddawany reakcji z a-BuLi (16,4 ml, 2,4M w THF, 39,4 mmola) w tηmpera1ueze -75°C. Reagenty poddawane były miesza-iu w 1ηmeern1urzη -78°C w ciągu 0,25 h, po czym dodawano roztwór 17β-me1nksn-Zβ-androstan-b-nau (2 g, 6,51 mmola) w THF 20ml) i całość była poddawana mieszaniu w 1emeeralurze -78°C w ciągu 15 min. Łaźnia chłodzącą była następnie usuwana i całość aeu1ratlzowann roztworem NH4CI Ο-Ι). Rozeu3zcznlaiyi usuwano zaś poznstałnść była ekstrahowana za enmncą EtOAc. Warstwą organiczną byłą przemywana wodą i snlnaką. Po osuszeniu aad bezwodnym MgSO4, roztwór był filtrowany i zntężnnn w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt tea był następnie rozpuszczany w małej objętości CH2CI2 i podawany na kolumnę z żelem krzemionkowym . Elucją za pomocą miesznai-n 1oluea.·αce1on (95:5) pozwalała na wyodrębaieaie bβ-ηtynylo-3β-hydroksy-17β-metoksn-5βnndeo3lanu (1,70 g) w postaci bezbarwnej substancji stałej; 1.toen.62-6Z⁰C;

TLC Rf (toluea:acetoa 95:5) = 0,23.

Przykład 14 bβ-(4'-αcηtylofennloetynylo)-3α-hndroksy-17β-metoksn-5β-androstan

Roztwór 4-jodoacη1ofeaonu (112mg, 0,4Zmmola) i 3e-etyaylo-3a-hydroksy-17--me1oys3-Zβ-aadro3ln-u (150mg, 0,4Zmmola) w bezwodnej odgngoonnηj triiójetnl^inie (1ml) poddawany był miesza-iu, w atmosferze negnau w temperaturze 23°C. Wprowadzano do aiego chlorek Bis(lrifeanlofnsfmo)eallndu (2mg) i CuJ (2mg) i poddawano mieszaniu w tej temperaturze w ciągu 45 mia. Następnie dodawano CH2 CI2 (4ml) i mieszano w temperaturze 23 °C w ciągu 1 h. Gdy TLC wskazywało na całkowite przereagowanie substratów, rozpuszczalniki były usuwane zaś pozostałość była oczyszczana chromatograficznie aa żelu krzemionkowym. Elucja za pomocą mimza-iny heksna:ElOAc (7:3), pozwalała -a wyodrębnienie bβ-(4'-acetnlofennloηl3nnlo)-3a-hndroksy-17β-metoy33-5β-nndro3tenu (^Omg), w postaci bezbarwnej substancji stałej; 1.1oen. 189-191 °C;

TLC Rf (hηk3an:acηton 4:1) = 0,31.

Przykład 15 ba-η1nayln-bβ-hndroksy-17β-mη1oksn-Za-a-drostan i 3β-ηtynnlo-3a-hndroksy-17β-me1oksn-5a-andro3lan

Roztwór i,2-dibromoηtnleau (1,1 ml, 21 mmoli) w bezwodnym THF (25 ml) był poddawany reakcji z n-BuLi (16,8ml, 2,5 M w THF, 42 mmola) w temeηra1urzη -6Z°C. Reagenty poddawane były mieszaniu w temperaturze -70°C w ciągu 0,25 h, dodawany był roztwór 17β-me1ok3n-5a-nndrostan-3-onu (2,128 g, 7 mmoli) w THF (22ml) i mieszanina była poddawana mieszaniu w 1emeeeaturzη -78°C w ciągu 30 min: Łaźnia chłodząca była następnie usuwana i całość była zadawana roztworem NH4CI (3ο1). Rozpuszczal-iki usuwano zaś pozostałość była ekstrahowana za pomocą EtOAc. Warstwa nrga-icz-a była przemywana wodą i solanką. Po omzeniu nad bezwodnym MgSO4, roztwór był filtrowany i zntężnnn, w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt tea był następnie rozpuszczany w małej objętości CH2 CI2 i podawany -a kolumnę z żelem kezemioaynwnm. Elucja za pomocą mieszaniny

185 523 toluen:acrton (95:5) pozwalała oa wyodrębnienie Ip-etynylo-la-hydroksy-n P-metoksy^O-androstrou (100 mg) w postaci bezbarwnej substancji stałej; t.topn. 1ί8-145%;

TLC Rf -Oeksro:acetoo 1:3) = 0,45; i następnie Ία-etyoylo-Ίβ-0ydrl>ksy-17β-metoysy-3β-rodld-toou (1,6 g) w postaci bezbarwnej substancji stałej.

Przykład 16 β lrtynylo-Ία-hydIΌksy- 170-metoksy-1 ę-nor^ β-aodro-ton

Roztwór 1,2-aibtOmoetyleou (0,9ml, 2,0 g, 10,85 mmola) w bezwodnym THF (10ml) był poddawany reakcji z n-BuLi (9ml, 2,4M w tHf, 21,7 mmola) w temperaturze -75°C. Reageoty poddawane były mieszaniu w temperaturze -78°C w ciągu 0,250, po czym dodawaoo roztwór 1ββ-mrtok-y-19-norl3β-aodrostan-3-onu (1 g, 3,62 mmola) w tHf (20ml) i mie-yol oioa było poddawana mieszaniu w temperaturze -78°C w ciągu 20 min. Łaźnia chłodząca była oastępoir usuwana i mieszaninę zadawano roztworem NH4CI (lml). Rozpuszczalniki usuwano zaś pozostałość była rkstrrhowaoa zo pomocą EtOAc. Warstwa organiczna była przemywana wodą i solanką. Po osuszeniu nad bezwodnym MgSO4, roztwór był filtrowany i zotężony, w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt ten był następnie rozpuszczony w małej objętości CH2CI2 i podawany oa kolumnę z żelem k^^rmioo^owym.Elucja zr pomocą mieszaniny toluen:acetoo (98:2) pozwalało na wyodrębnienie Ίβ-erynylo-Ίn-Oydroksy-nB-metoksy-R-nor^β-aodro-taou (750 mg) w postaci bezbarwnej substancji stałej; ttopo. 152-154%;

TLC Rf (hrk-oo:oceton 1:3) = 0,58.

Przykład 17

Ίβl-h'-acrtyldfeoylortynylo)-Ίn-Oydroksy -17β-mrtok-y-19-oor-5β-oodrostoo

Roztwór 4ljodoacrtofeoonu (117 mg, 0,47 mmola) i Ίβ-rtynylo-Ία-hycaΌksy-17β-metok-y^-oor^O-oodrostoou (150 mg, 0,47 mmola) w bezwodnej odgazowrorj rró-etyloommir (1ml) było poa-rwona mieszaniu w atmosferze argonu w temperaturze 23°C.Wprowodzono do niego chlorek bis(trifeoylofosfmo)pollodu (5 mg) oraz CuJ (5 mg) i poddawano mie-zrniu w tej temperaturze w ciągu 45 min. Następnie dodawano CH2CI2 Rml) i mie-zrnd w temperaturze 23 °C w ciągu 1 h. Gdy TLC wskazywało no całkowite przereagowonie substratów, rozpuszczalniki były usuwrnr zoś pozostałość była oczyszczona chromatograficznie no żrlu krzemionkowym. Elucja zo pomocą mirszaniny toluen:acetoo (95:5) pozwalało na wyodrębnienie Ί0--4'-ocrtyiofeoyloetynyio)-Ία-hydroksy-170lmrroksy-19-nor-30-aodro-tonu (105 mg) w postaci bezbarwnego ciało stałego ; t.topn. 148-150%;

TLC Rf (0rk-an:acrton 4:1) = 0,52.

Przykład 18

3a-0ydroksy-17β-mrtok-y-Ί β-trrff uorome tylo-19-nor-3 β-ondrostoo

Roztwór 170-mrtoksy 19-nor-3β-ood.rostan-3-dnu (300 mg, 1,08 mmola) w bez- wodnym THF (15ml) był poddawany reakcji zrrójfiuorometylorrójmetylosilonrm (5ml, 0,5M w THF, 2,5 mmola), i TBAF (5 mg) w temperaturze 0°C. Reagenty poddawane były mieszaniu w temperaturze 23 °C w ciągu 2 h, mie-zanina było oastępoir ochłodzono do 0°C. Wprowadzono roztwór TBAF (IM w THF, 3,5ml, 3,5 mmolo) i mieszanino było poddawana mirszamu w temperaturze pokojowej wciągu 10 min i następnie zadawana roztworem NH4 Cl Rml). Rozpuszczalniki usuwano zaś pozostałość była ekstrahowano za pomocą EtOAc. Warstwa organiczno było przemywano wodą i solanką. Po o-uszeniu nod bezwodnym MgSO4 roztwór był filtrowany i zotężony w wyniku czego otrzymywano surowy produkt. Produkt ten był nostępoir rozpuszczony w mrłej objętości CH2CI2 i podawany oo kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny 0rk-on:ocetoo (9:1) pozwoliło oo wyodrębnienie 3a-hydroksy-1β0-metdy-y-Ί0-trifluorometylo-19-nor-50-rndrostoou (210 mg); t.topo.40-h2°C;

TLC Rf (0rk-oo:oceton 7:3) = 0,66.

Przykład 19

Ί(k)--piro-2' -oksira-o-170-metoksy-3α-ondrosron

Roztwór jodku tró-merylosulfoksoniowrgo (2,42 g, 11 mmoli) i KOttBu(l,12 g, 10 mmoli) w bezwodnym THF 40ml) było ogrzewano pod chłodnicą zwrotną w ciągu 2 h. Po ocOłodzroiu do temperatury pokojowej, dodawano 170-metoksy-5a-ondroston-3-oo (2,432 g, 8 mmoli) i mie-yoomo było poddawano mieszaniu w tej temperaturze w ciągu 3 0, poczem zadawano ją

185 523 wodą (Sml). Rhzpusec2elzIWI uauwnzo i pozostałość ryła ekstrahowana za pomocą EtOAc. Wa-stwa o-naniceza ryła p-eemywnza rozcieńczonym HO1, wodą i solanką. Po osuazenIu nad rezwodnym MnSb4, -ontwóo rył -Iltoowcny i natężany w wyniku ce-no otrzymywano su-owy 2(R)-api-o-2'-oWsircoo-17β-metoksy-Sa-androatan (2,5 n). T-n su-owy produkt rył następnie użyty w następnym etapi- syn3-2α.

Przykład 20

2α-hydroksy-17βsmetoksy-3-(2-p-opynylo)-5α-azdrostcn

Roztwór surow-no 3(R)-apiro-2'-oksi-anu-17β-me3oksy-Sα-androstanu (318 mn, 1 mmol) i nc-tylen-ku litu. eDa (95%, 485 mn, 5 mmola) w DMSO (lbml) rył poddawany mieszcziu w temperaturze pokojow-j w ciąnu 15 h. Następnie całość eadawnzo wodą (30ml) i ekstrahowano EtOAc. Warstwa organiczna ryła następnie p-e-mywcza wodą i sor)zWą. Po oauaz2Zίu nad rezwodnym MnSO4, roztwór rył filtrowany i entężazy, w wyniku ceeno otozymywaao produkt. Ten au-owy p-oduWt rył następni- rozpuszczany w mcłej objętości OH3OI3 i podawany na Wolumzę z żelem krzemionWowym.Elucja en pomocą miesznziny heksamac-ton (8:2) poewnlała na wαod-ęrni2nie 3a-hydroksy-171-metoWsy-31-(2-propyzylo)sSa-andlΌstanu (200 mn); Hopn. 145-150^

TLO Rf (heWanz:nceton 7:3) = 0,6.

P-eykład 21

2α-3ydIΌksy-17βsm-toksy-3β-m2toWsαmetylo-S(c-nndrostan

Roztwór surow-no 2(R)-spi-o-2'-oksi-cao-17βsmetoksy-S<c-nndrostazu (318 mn, 1 mmol) z do<rctWiem sodu (29 mn, 1,3 mmola )w MeOH (10 ml) rył onrzewczy pod c3łorzicą zwrotną w ciąnu 2,5 h. Ml-sennizę eadawnzo następnie wodą (1 ml). Rozpu^zczclziWI usuwnzo zaś pozostałość ekstrahowaza EtOAc.Wcrstwa oo-czczzc ryła po2emαwnzc wodą i solanką Po osuaeenIu nad r-ewodnym MnSO4, roztwór rył filtrownzα i zntężazy w wyziku cn-no otozymywnzo suoowy produkt. Produkt t-n rył następnie rozpuszczany w miłej oyję3ości OH3OI3 i pornwazy na kolumnę z ż-l-m kozemimikowym. Elucja za pomocą mlesenniny heWsaz:ac2ton (8:2) pozwalała nn wyod-ęyniezi2 2α-hydroksy-17β-m-toksy-2β--metoWsymetylo-Sαsnzdonstazu (230 mn); t.3opn.92-99°OTLO Rf (heWsnz:ac-ton 7:3) = 0,56.

P-zykład 22 β-c3lorometylo-3α-hydroksy-17β-m-toWay-5α-androstan

Roztwór suoow'-no 3(R)-spiro-2'-nWsirano-17β-m-toWay-Sα-androstanu (318 mn, 1 mmola), chlorku ceterometylnnmoniowego (166 mn, 1,5 mmola) i kwasu octow-no (0,5ml) w DMF (10 ml) rył poddawczy mi-szaniu w temp-rnturz- 90-95°O w ciąnu 2,5 h. Po ochłodn-ziu do temperatury pokojowej mieaznninę reakcyjną nadawczo wodą (25 ml). Po zorojętzi-niu za pomocą 2N NaOH, mieazazIna ryła ekstrahowana EtOAc. Wnostwa organiczza ryła p-z2mswnza wodą i solanką. Po oausz2nIu nad r-zwodzym M-SO4, roztwór rył filtrowany i entężany,w wyniku cz-no ot-eymywnzn surowy p-o-uWł T-n surowy produkt rył następnie rozpuszczany w mał-j oBjętości OH3 OI3 i podawczy na kolumnę z ż-lem krzcmiozWowym. Elucja en pomocą mieszaniny h-Wscmac-ton (95:5) poewalCła nn wyod-ęrziezie 3β-c3lnrometyio-2(c-hssrroksy-17β-m2tokas'-Sα-azdrostaau (128mn); t.topn.13C-14S°O;

TLO Rf (h-Waan:ac-ton 8:2) = 0,26.

Przykład 23 β --tenylo-3 c-hydooksy-17β-metoksy-S β-nnrroatnz

Roztwór jodku trcymetylosulfoziow-no (632 mn, 3,1 mmola) w r-zwodnym THF (10 ml) rył traktowany z-BuLi (2,śM w THF, 3 mmole, 1,2ml) w tempe-atu-ze -5°O. R-an-nty poddawano mi-senniu w t-mp-ratu-ee 0°O w ciąnu 0,5 h, i dodawczo roztwór 3(R)-spioo-2'okai-ano-17β-metoksy-Sα-cnd-oatanu (318 mn,1 mmol) w THF (10 ml). Po uauzięcIu łnźni chłodzącej, mi-szczina r-aWcyjna ryła poddawcza mi-senniu w t-mp-ratu-z- pokojowej w ciąnu 2 h, i następni- zadawcza roztworem NH4CI (2ml). RozpuaeczalziWI uauwczo zaś pozostałość ryłc ekst-ahowcna EtOAc. Wa-stwa ornanicnna ryła p-z-mywcza wodą i solanką. Po oauaeeziu nad r-zwodnym M-SO4, roztwór rył -iltrowczy i ectężnzy w wyziku czeno otrzymywano surowy produkt. T-n su-owy p-odukt rył następnie rozpuszczany w małej orjętości OH3O3 i podcwazy na kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja en pomocą miesec26

185 523 niny heksan:aceton (7:3) pozwalała na wyodrębnienie 37-etenylo-3a-hydroksy-17p-metoksy-5β-androstanu (220 mg) w postaci bezbarwnej substancji stałej; t.topn. 104-111°C;

TLC Rf (heksan:aceton 7:3) - 0,5.

Przykład 24

3a-hydroksy-27-izopropoksy-177-metoksy-5a-androstan

Roztwór 17-dimetyloacetalu 3a-hydroksy-27-izopropoksy-5a-androstan-17-onu (otrzymanego przez otwarcie pierścienia epoksydowego 2a, 3a-epoksy-5a-androstan-17-onu izopropoksydem, i kolejne przejście do ketalu 17-onu) (490 mg, 1,25 mmola) w bezwodnym THF (15ml) był traktowany LAH (48 mg, 1,33 mmola) iAlCL (332 mg, 2,5 mmola) w temperaturze -30°C. Całość była mieszana w temperaturze 23°C w ciągu 1 h, i następnie zadawana roztworem NH4CI (2ml). Rozpuszczalniki usuwano i pozostałość była ekstrahowana EtOAc. Warstwa organiczna była przemywana rozcieńczonym HCl, wodą i solanką. Po osuszeniu nad bezwodnym MgSO4, roztwór był filtrowany i zatężany, w wyniku czego otrzymywano surowy produkt.Ten surowy produkt był następnie rozpuszczany w małej objętości CH2CI2 i podawany na kolumnę z żelem krzemionkowym. Elucja za pomocą mieszaniny heksan:aceton (9:1) pozwalała na wyodrębnienie 3a-hydroksy-27-izopropoksy-177-metoksy-5a-androstanu (43 mg) w postaci białej piany;

TLC Rf (heksan:aceton 1:3) = 0,41.

Przykład 25

3<x-hydroksy-3 7-(4-hydroksybutynylo)-21 -(piryd-4-yltio)-5 7-pregnan-20-on

Roztwór 21-bromo-3a-hydroksy-37-(4-hydroksybutynylo)-57-pregnan-20-onu (230 mg, 0,494 mmola), 4-merkaptopirydyny 90% (77 mg, 0,618 mmola), i trójetyloaminy (86 μΐ, 0,618 mmola) w 10 ml acetonitrylu był mieszany w temperaturze pokojowej wciągu 3 h. Mieszanina reakcyjna była następnie wytrząsana z mieszaniną EtOAc i wody. Warstwa organiczna była przemywana następnie wodnym roztworem NaCl, suszona nad Na2SO4 i zatężana pod próżnią. Surowa pozostałość była poddawana na kolumnę chromatograficzną typu „flash”. Elucja za pomocą 35% ~ 50% acetonu WCH2CI2 pozwalała na otrzymanie 3ahydroksy-37-4-hydroksybutynylo)-21-(piryd-4-yltio)-57-pregnan-20-onu (196mg) w postaci żółtej piany.

TLC R_f (aceton :CH₂C1₂ 45:55) = 0,36.

Podobnie otrzymywano :

3a-hydroksy-21-(piryd-4-yltio)-57-pregnan-20-on; t.topn. 193-195°C;

TLC R _f (heksan:EtOAc 1:1 ) - 0,11;

3a-hydroksy-2ł-(piryd-4-yltio)-5a-pregnan-20-on; t.topn. 154-156°C;

TLC Rf (CH₂Cl₂:aceton 4:1 )= 0,18;

3a-hydroksy-37-metoksymetylo-21-( piryd-4-yltio)-5a-pregnan -20-on;

21-(4'-aminofenylotio)-3a-hydroksy-37-metoksymetylo-5a-pregnan -20-on t.topn. 150156°C;

TLC R_f (heksan:EtOAc 3:1) = 0,045;

3a-hydroksy-37-metoksymetyło-21 -(4'-nitrofenyłotio)-5a-pregnan -20-on ;

TLC R_f (heksan:EtOAc 3:1) = 0,17;

-(4'-fluorofenyłotio)-3a-hydroksy-3 7-metoksymetyło-5a-pregnan-20-on ;

TLC Rf (heksan:aceton 85:15) = 0,25;

37-etynylo-3a-hydroksy-21-( piryd-4-yltio)-5a-pregnan-20-on;

TLC Rf (heksan:EtOAc 1:1) = 0,26; i

7-(4'-acetylofenylo)etynylo-3a-hydroksy -21 -(piryd-4-yltio)-57-pregnan-20-on;

TLC Rf (heksan:EtOAc 2:1 ) = 0,15.

Przykład 26

N-metylo jodek 3a-hydroksy-21-( piryd-4-yltio)-57-pregnan-20-on

Roztwór 3a-hydroksy-21-(piryd-4-yltio)-57-pregnan-20-onu (62 mg ,0,145 mmola) i 1 ml jodku metylu w 5ml EtOAc był ogrzewany pod chłodnicą zwrotną w ciągu kilku godzin, dopóki koniec reakcji nie został potwierdzony badaniem TLC. Mieszanina była następnie ochładzana do temperatury pokojowej i zatężana pod próżnią do otrzymania surowego produktu. Uzyskana pozostałość była sproszkowana i suszona pod próżnią. Produkt stanowił

185 523

N-metylojodek 3a-hydroksy-2O-(piryd-4-yltio)-53-pregnan-20-onu (70 mg) w postaci pomarańczowego ciała stałego.

Przykład 27

N-metylojodek 3a-hydroksy-21-(piryd-4-yltio)-5a-pregnao-20-on

Roztwór 3a-hydlΌksy-21-(piryd-4-yltio)-5a-pregnal-2a-onu (29 mg, 0,068 mmola) i 100 ml jodku metylu w 5ml THF był ogrzewany pod chłodnicą zwrotną. Po 15 min wytrącił się osad ciała stałego zaś ogrzewanie było kontynuowane przez kilki godzin. Mieszanina była ochładzana do temperatury pokojowej i nadmiar jodku metylu odparowywany. Stała pozostałość była następnie filtrowana i przemywana zimnym THF. Otrzymywano w ten sposób N-metyiojodek 3a-hydroksy-21-(piryd-4-yltio)-5a-pregnan-20-onu (26 mg) w postaci jasnopomanaiczowego ciała stałego.

Przykład 28

N-metylo jodek 3 a~hydroksy-2 p-propoksy-21 -(piryd-4-yltio)-5a-pregnan-20-on

Roztwór 3a-hy<dOksy-2p-propoksy-21-(piryd-4-yltio)-5a-pregnan-20-onu (50 mg, 0,103 mmola) i 130 ml jodku metylu 5ml w THF był ogrzewany pod chłodnicą zwrotną w ciągu kilku godzin, dopóki koniec reakcji nie został potwierdzony badaniem TLC. Mieszanina była następnie ochładzana do temperatury pokojowej i zitężana pod próżnią do otrzymania surowego produktu. Otrzymywano w ten sposób N-metylo jodek 3a-hydr(^ -2p^pr(^j^(^ 1^5^^^-^-21-(piryd-4-yltio)-5a-pregnan-20-onu (64 mg) w postaci jasnożółtego ciała stałego.

Podobnie otrzymywane były:

jodek 3a-hydroksy-3p-metylo-21-(4'- trójmetylo<agoniofenoksy)-5a-pregoan-20-onu; jodek 3α-hydroksy-2β-propo1ksy-20-(4'-N.N,N-trójmetyloamoniofenoksy)-5α-pregnan-2a-onu; i N-metylo jodek 3a-hydroksy-3p-metylo-21 - (chino1m-6-y1oksy)-5a-pregnln-2a-onu.

Przykład 29 β-etyny4o-3a-hydroksy-21 -hydroksyetylotio-5p-pregnan-20-oo

Roztwór 2O-bromo-3β-etynyΊo-3α-hydroksy-5β-pregnan-20-onu (150 mg, 0,356 mmoli), 2-merkaptoetinolu (31 μΐ, 0,445 mmola), i trójetyloamiey (62 μ1, 0,445 mmola) w 5ml THF bM mieszany w temperaturze pokojowej przez ooc. Mieszanina był0 nastf^rne wytrząsana z miesmaniną EtOAc i wody. Wątkowa organiczni była pzaemywioa następnie wodnym roztworem NaCl , suszona ead Na2SOO i zatężaea pod próżnią. Oto/mywano w ten sposób 3β-etyey¹g-3α-hydruksye21-hydroksyotylotio-Sα-pregnlas-20-on (141 mg) wpowt^ci biaHego ciałi statego ; t.hope^l122-1^T6^hC;

TLC Rf (heksentaceton 3: 1) = 0,11.

Podobnie etozAmawćRe byi) :

β0-e1bnylo-3αigydrokty-21-hydroksypropylotio-5β-pregnan-20-on;

TLC Reiheksan:acęton 3:21 = 0,ro;

312-3^^0^7-11 -AydtΌk3yτropalτCio-2β-propoksy-5α-pregnan-20-on;

3.α]p^.rl^3^^1CT^oh3l TLC Ro syeksan:aceęon ksy- = p^żIi i 3a-Oydroksy-21-hydro^761^-^10-5 β-ρ^ηΗΠ-23-οη ; f.tohtk-50-152zc.

J^zykł-d żO

Pó( zydowa 3 β3atynyIo-3α-hydroksy-21-tioetanolano-5β-pΓegnan-20-onu

Róz-Rdr wi -bromo-3β-etynhio-3α-hy2ookoytyelpleonsL-Sr-żnu -100 mg, 0,356 mmola), kwiR3umęraτpbęogtowego /OI μΐ, 0,h4d mmoSL)i rróje1yioίanmu (150 ml, 0,iś3> mMMo) ia 5 ml of DMF kyłaRoddawżRa 3Teszaniuw -60ιο61ι)πγζ^<; p^(z3ioi^o^<0 w 124-11 Ηϋιυ goMzin.

Mieszaninę rlp03ylAa oytrząszao uWzpgis z o oN HG. Wżlstwaorganiczna była następnie owzęmywana w-odr, następnie wodtym rozAcorem NaCl, suyzona nor NorSOy i yal-Oina pot próżińą Ao ιwR3k5ma stp^^j pozotiag-ęęi. wozostałośC -abyta lozpuszizana w lml GEG, dcrkt^^ągd -uzywano - mot kwasneyo węglPoz stAowegy w ład wsUy.RaiOl wśs był podd awaot mieszania w d ąTuoO mini nίRtapż1azatęę3Ra do swclm padw7soką tróżmą. W d^JA^^w soguodową 3β-ciynsio-3ylhydIΌysyę2-lCioltso3lano-ęO^

-pregnąn-WO -ozu t120 m^w wosto-i k1nła3toiego o ΜζΙοΙ bal3αe;i.rooO-.> 120⁰C.

W p2dobny oposgbotazsmywrno :

W 1 sodową 3Slekę-Rtrc3o-haAtonsy-21 -tiopropanolano-5 β-pregnan-20-onu;

185 523

Cól sodową 3p-etynylo-3α-hydroksy-21-tioetαaosulfonizao-5p-pregnan-2G-onu t.rozkł. > 85°C;

TLC Rf (chlorofzrm:metαaol 4:1 )= G,25;

Cól sodową 3 P-etynylo-3a-hydroksy-21 -tiopropanosulfoniano-5 p-pregnan-2G-onu TLC Rf (chloroform : metanol 4:1 ) = G,21; i

Cól sodową 3a-hydroksy-2P-propoksy-2 1 -tiopropanosulfoniano-5a-pregnan-2G-onu TLC Rf (chloroform : metanol 85:15) — G,22.

Przykład 31

Cól trójmetylozmzniowa 3 P-etyaylo-3α-hydroksy-21 -tiz>etanosiarczano-5β-pregnan-2G-oau Roztwór 3p-etyaylo-3α-hydroksy-21-hydroksyetylotio-5p-pregnan-20-onu (14G mg,

G,335 mmola), kompleksu trójtlenku siarki z trójetyloaminą (1GG mg, G,736 mmola), i trójtlenku siarki z pirydyną (5G mg) w 4 ml chloroformu był poddawany mieszaniu przez noc, w temperaturze pokojowej. Po odsączeniu wytrąconego osadu, przesącz był zatężany do małej objętości. Otrzymany produkt oczyszczany był za pomocą chromatografii kolumnowej typu „flash”. Elucja za pomocą mieszaniny chloroform:metanol 85:15 prowadziła do otrzymania soli trójmetyloamoniowej 3 β-etynylo-3a-hydroksy-21 -tioetanosiarczaaz-5 β-pregnaa-2G-onu (69 mg) w postaci ciała stałego ; t.rozkł. > 12G°C.

Przykład 32

Cól sodowa 3 β-etyaylo-3α-hydrΌksy-21-tiopropanosiarczano-5β-pregnan-2G-onu Roztwór 3P-etynylo-3α-hydroksy-0l-hydroksypropylotio-5p-pregnan-2G-onu (5G mg,

G,115 mmola) i kompleksu trójtlenku siarki z trójetyloaminą (19 mg, G,139 mmola) w G,5 ml pirydyny by^a poddawany mieszanik w temperaturze pokojowej przez noc. Mieszanina była następnie rozcieńczana chloroformem, przemywana 2N HC1, następnie roztworem NaCl, suszona nad Na^4, i zatężana pod próżnią, co prowadziło do uzyskania surowego produktu. Produkt ten był poddawany rozdziałowa za pomocą chromatografii kolumnowej typu „flash”. Elucja za pomocą mieszaniny chloroform : metanol 85:15 pozwalała na uzyskanie soli sodowej 3β-atyo^kro-3α-hydrαⁿsy-2e-t⁾opropknor^rzczano-⁵β-pregnaz-^αG-onu (2g mg) wpostaoi ciała stałego;

TLC Rf (chloroform : metanol 85 :15) = 0,12 Podobn ie otrzymana była:

Cól sodowa 3α,-aydroksy-2p-pIΌpoksy-21 -sulfoaylopropanosiarcgano-5a-pregaan-2G-oau; TLC Rf (chloroform :metanol 85:15) = G,15.

Przykła^o 33

P-etynylo-3 a-hydroksy^ 1 -hydroksypropylosulfinylo-5 P-pregnan-20-on

Zawiesina 3p-etyaylo-3a-aydIΌksy-2l-hydroksypropylotio-5P-pregnaa-2G-onu (9G mg,

G,2G8 mmola) ^a nadljodanu sodowego (2G0 mg wtyóml wody) w mieszαnia-ie mataaol:THF 3:1 była poddawana mieszaniu przez noc w temp. od G°C do temperatury pokojowej. Mieszanina była natfępma zatężana do małej objętkśpi i wytrząsaaa z mieszaniną EoOAc i wody, warstwa organiczna była przemywana następnie roztworem NaCl, suszona nad N^^O₄, i zatężana pod próżnią, co prowadź do do uzyskania surowego produktu 3p-etyny^ao-3 a ihydro^an^a-21-hyiirokaypropylprzⁱf'mylo-5β- preznan-2G-oau, w postaci białej piany;

TLC Rf (heksaa:ape)on 2:1) = G,G35.

Podobnie otrzymywana była:

Cól sodowa 3α-aydroksy-2β-propoksy-21-sulfinylopropα^osulfoaiαno-5α-pregaaa-0G-onu. Pr zykład 34 β-etynylz-3α-hydroksy-21 -hydro ksypropylosulfonylo-5P-pregnaa-2G-on

Roztwór 3p-ea.aylo-^za-^yydroloy^r21-hy&oóy^zrop^o][osulⁱ⁵nylo-5P-paegazaj2G-onu (65 mg,

G,145 mmola), mCPBA 51% - 86%% (42 mg), z dodarkiem szpatułki kwaśzago wę^anu sodowego w 5ml, CH2CI2 była poddawana mieszaniu pdaek nmc, w lemperałurze gd G°C dn tem^dzratury pokojowej. Mieszanina była następnie wytrząsana z mieszaniną CH2CI2 i wodnego roztworu k wodnego węglanu so»dowego. Warstwa zrgzj^acznk była przemywana następnie roztworem NaCl, suszona nad NąCO i zatężana pod próżnią do sucha, co prowadziło do uzyskania surowego produktu 3p-etynylo-3α-hydroksy-21-hydroksyppopylo-sulfonylo-5p-pregnan-20-onu (66 mg) w postaci ciała stałego o białej barwie;

I85 523

TLC Rf (CH2Cli : aceton i:i) = 0,6i.

Podobnie otrzymywana była:

3a-hydroksy-2i-(3'-hedrogsypiopγlosulfośylo)-2b-piObogsy-5a-pregInm-22-on ;

TLC Rf (hegsan:aceton 2:i ) = 0,26.

Przykład 35

3α-hydroksy-21-(biryd-3-yl)oksy-5α-bregnan-20-on

Do roztworu 3a-hydroksy-21-bromo-5β-bregnyś-20-ynu (300 mg, 0,76 mmola) w DMF (5ml) była dodawana 3-hgprogsybirydena (2i5 mg, 2,27 mmola) i K2CO3 (3i3 mg, 2,2i mmola) zaś otrzymana mieszanina była poddawana mieszaniu w temperaturze 25°C w ciągu 0,5 h. Mieszanina reakcyjna była następnie wprowadzana do rozdzielacza zawierającego wodę (30ml) i ekstrahowana EtOAc (3 x 35ml). Połączone ekstrakty były przemywane wodą (2 x 25ml) i następnie suszone nad Na2SO4. Usunięcie rozpuszczalników pod próżnią pozwalało na uzyskanie surowego produktu który był następnie oczyszczany przy użyciu chromatografii typu „flash” na żelu krzemionkowym, w wyniku czego otrzymywano czysty 3α-hydiogsy-2b(biryd-3-γl)ogsy-5β-prcgnaś-20-oś (50 mg);

t.tobn.63-66⁰C; TLC Rf (MeOH:CH2Cl2 5:95) = 0,i5.

Przykład 36 β -itobropoksy-3α-hydroksy-5α-aśdrostan

a. tosylohydrazon 2b-izopropogsy-3a-hydiogse-5a-aśdrostan-17-ośy

Do mieszaniny 2 β-itoproboksy-3α-hyd^(^l^^^-5a-andr(^i^^^-i7-onu (700 mg, 2,0 mole) i p-tolyenysuifohydrazydu (450 mg, 2,4 mmola) był dodawany etanol (2ml) zaś otrzymana mieszanina była ogrzewana pod chłodnicą zwrotną w ciągu I2 h. Następnie mieszanina reakcyjna była rozpuszczana WCH2CI2 (i50ml), p^emywana wodą (4 x 45ml) i suszona nad Na2SO4. Usunięcie rozpuszczalników pod próżnią pozwalało na uzyskanie surowego propuktu - tosylohydratonu 2b-ityprobyksy-3α-hydrokse-5α-yndrostan-17-onu ( l,ii3 g), który był użyty w następnym atapia syntezy bez dalszego oczyszczania.

b. 2 β-itobropogsy-3a-hednrksy-5a-androstan

Do mieszaniny tosyiohydraz.ośy 2β-itoprobygsy-3α-hydroksy-5α-androstan-17-onu (300 mg), NaB^CN (i44 mg) i kwasu p2toluenosulfonowego (30mg) dodawany był DMF i sulfolan (i:i, 3ml). Uzyskana w ten sposób mieszanina była ogrzewana do ii0 °C w ciągu 3 h. Następnie dodawany koleln^k porcS^b NaBłŁCN (I44 mg) i kwasu p-to^juanosulfonową^gy (30 mg) oraz ogrzewano roztwór wciągu ih. Po hako0cześiy reakcji dodawano wodę i ekstrahowano za pomocą EtOAc (2 x 45n1). Połączone ekstrakty suszono nad N^R. Surowy produkt otrzymany przez usunięcie rozpuszczalnika, oczyszczany był przy użyciu chromatografii typu „flash” na żelu krzemionkowym w wyniku czego otrzymywano „tysty 2p-izopropoksy-3αshydroksys5α-andrcstan (37 mg);

TLC Rf (EtOA^teksirn i:n^j -^,Π.

Przykład 37 cr-hyd roka^d- 5 β -19-noandd roatnn

a. 3α-hy^yjo^ysy-^ćβ-^ś 9-nodrndanstan-17-on

Do aoziwork 5β--ć-nśrrydjortay-3-17rdionu (0,76 g, 2,77 mmola) w THF (30ml) w ΐοιηροηΗυΓΖΌ -Π °C był doanwany -03ϊ—όρ wndo(ku 1itow2-trój(teN-butoksy)glinoweco. Μ ίΰζζηπ^ reakcyjna były np-tpania ooaowkna dw roorglelacok o-lwjeraSącdgo -ozOwó- ΝΗ₄Ο i naodukt 1.—1 dkslrśynwbny E-PAw na x ro ml). Phlązakna αks„sgylazukzano nad

Na0CO4. roakuazczaklike pc^OAclal^o xa 0ζ\ζΕαηίο sczonego prakuktu, tyńyl -iP

Następie ocyyszcaaayprsy uż-'^ byzomalografii hysk śiSash’rnkżelp 0jygmiokkowym, w wynike czego otzaymywhno czyity „α-rNdrogry-5 βtlD-norιyκhos-an-S7-okihOC m-^k;

ttournieP- lórzgc

Tt^^-^Oiikia^iaceton 1:3) = 0,30,

b. rzR^ydraksy-5y-l 0-nllrandrostkn

Do mieszamny βα-ηyśoakśdi0βll9-norandrostan-l 7-onu (0,59 g, 2,13 mmola) i ptoluensu;foeyjohyd-azyOα (Opr mg-2,6 η-ηοοΝ- rys a-daw-nu e0art9l (2mlizai Nrz^ania mlysmy.noby-a ojaahwanapod ehło2nicc νογι)πο w wrągu a O · Naś-ępniemihaśamna νι-ι Njna byn rbopurochakawpHCE -Η-ΟπιΕ, ycśsmywagy wodą! ę.ni^mN nad

185 523

N02SO4. Po usunięciu rozpuszczalnika, pod próżnią otrzymano surowy produkt (1,0 g). Ten surowy produkt był no-tępnie mieszony z NriBHiCN (533 mg), kwasem p-tdluen-uifonowym (68 mg) i mieszaniną DMF - sulfolro (1:1, 10 ml). Otrzymano „ϊι—οοϊοο było ogrzewano do 130°C w ciągu 2 0. Następnie dodawano kolejną porcję N0BH1CN (200 mg) i kwasu p-tolueosulfonowrgo (30 mg) ikontuouowono ogrzewanie wciągu 1h. Dodawano wodę (80ml) i rkstrohowono uzyskaną mieszooioę EtOAc (3 x 30ml). Połączone ekstrakty -u-zdod nad N02SO₄. Usunięcie rozpuszczalnika pozwalało oo uzyskonie surowego produktu, który był następnie oczyszczony przy użyciu chromatografii typu „flash” no żelu krzemionkowym w wyniku czego otrzymywano czysty 3o-0ydroksy-30-19-ooroodro-too (211 mg); t.topo.129132°C;

TLC Rf (E-OAc-^^ 1_:9) = 0,30.

Przykfład 38

Ί'-Οι-π^ι-Ί O-etynylo^ β -19-norondroston a. 5p-19-norandrostan-3-on

Dooontwotu foRytfroksySP-^-norandrostanu (210 mg, 0,8 mmola) w CH2CI2 (25ml) był dodowany NaOAn -t00 mg, l,2mmoro) i PCC -520 mg,g,4mmolat raw otrzymanamiebzanioa bylo poddawam mirszamu wtcmperatm'zo 55° C w cieniło Naslępnie miruonzina szo^^ol^b bała dlitoywoIla przyowarrtwę Uraoi^iry (i5z) yaiiez5ozoneoo w łojku BuzOoc-o i elkcj-oa mir szanmąotrrpz CΟ^ΟΕ 1, 70mi). P1 uzumęziurozpuszczalników pod -γϊΖι niąotrzo'mywanysurowy puozuCH, Cóoybył βortępnid 0C5yszczunypa5y aZ0'ciucyromaiaa-żfii typy „itwih” nu oNy roa5mioykowym, wwpniku yzyyo o-yopmywana caorty 0β-10fnorand.rosfan-0- on l bOmgl

TLC R0-EtOAn:heΠszn 5:95) = 0,20,

P. 3ci-kydrydsy )-^|^-^<^inu;^k^-^5=Do η—Ν—ϋ ,2-³ibrytnoe¹y^lenu (410 m^-, 2© mmola) był dodawany n-BuLi (2,5 M, l,8ml, 4.4 πnyoi5) 1 mleounnma do-rowadznahyba da -emperatnry oim, pod„aw4na „„rozaniu, pzay uloonmywroio ie- temtr-a-obo, ba rią-u 4„ m^^t Nas^pniC roatwd- wOlO-„oryy0”O5tim-ytO5U ,ΠΟ mg, 0,73 ιππ-Ιο, wwHF -u Omi) b”ł wkraa1aky do ytΓóamonngo owi-aku -ilOAΌ-otgampznzgo. Mieszanino reykczFa 10„ nab^^pmk .wdawaio otr ya„d;nr-acza zayy5rającygoro50wazNgCCl (5yml) Ioradikdt 7u0 ekstoaOowapyEtOAr fiO o d0m1).Porąraony «^ki^bojtc susrozo nrd P„ ubunidcik nbypkfzozołnit0w poO ąpróż3ix h°°„ymywaootorowy pro0ul5t, k-óiy byloaetapniβ oczyszcb5ny pa5yużyuiuchiΌmatografii otazl mow” ynaamiykkowym, w w-rUku uzego ot-zamowano azysty 5α-hydroktzr3ftaa5i„fo-y^-19-skiyndrzstabt -i0y m„) ; ttyyOji52--54^θCTLC Rn(EtOAc:adkίlUi 1:9)= 0,1 9.

PlcRk (aO 39

P cr-zyOrokod- 3 3-(4'-acetylofenylo)etynylo-5 β-19-norandrostan

Do m^lerdky^y-³ 3α-h^oaroks^k-3β-dtyy^y1o-^dr^cl^r-noudal^udrOylo (120 mg, 0,42 mmola), 4-jodoaddto„inonu -t i A my_l 0^6 mmola-, UirlluiardsΊ(^fysfm0ina-, adiiiI)(Πo0atck katad_larzdy) ί-ydlm Οάπ^^ε ka-a1itk5Zby-, i^onaw^dsf -rójelyloiynmn -LSml) ϊοοΙοΟΟ zoOdaijo^^ 5yl„ mieszaniu w armoffrrzb yayuyu w ciowi bo min w koniu owmlzte) iolią alunu-iową. 10 abltłoniedzOowaTO CRCL ^πο-) 1 O5ow&izgyo3al„juet0cjęprzy yiobłym mieszatun w diyąu Nb Ip> i^su^i^uaw IΌZzuszz>rainikΠw ppd tróu-do odaymma aju·owy proZiOn, Πϊτύ 0”ł nmtępo-5 ocoypcu-yu przy użycj5 yayombtografli typu _żOjoh’_- na „rlu kyyamionaot--5m_ί w wyniku rsego oitzya-yavano azyyiu 3α-Uy0roΠsy-3r-(4' taa5t„fofehy1o)styuyia-eΠł1O-dyrtΠί mg) ;

OLC 10Π W;OAc:heksan 15:85) = 0,2.

PlcRf (aO 40

Cα-izayutaui ok0y-173-metoksy-5 β-androstan

Aolbwb5 0α-hdy-aknβo-„β-my-yk30-rO-rddoostanu (250 mg, 0,82 mmola) w bezwodnej pirydynie (2ml) był poddawany reakcji z chlorkiem izobutyrylu (0,12 ml, 1,15 mmola), i N.Ndimetyloytmnapiny^0au^a(5mⁿβ w iem^ya.uozr Reak5lo b„^-a prowndzona w tem^ratuała SIO ^!>i5^d^ R .w rozn m¹7szonma ^kył„ by^o3waaa 500tw2rzm HG <0,5N, 2 ^jmN). Μΐζ^^οη byłp nau^pmc ekz)ryhywzpla EtOAc. WaRe^ 70g3nirzna tyte ^tuoemyw„pk 005185 523 ci-ńceonym HOl, wodą, i solanką. Po oauseeziu zad rezwodnym MnSO4, roztwór rył filt-ownny i eatężczy, w wyziku cz-no otrzymywano surowy produkt. P-oduWt ten rył następni- rozpuszczony w mcłej orjętości OH3OI3 i phrcwany na kolumnę z ż-lem krzemionkowym. Elucjo ec pomocą mieszaniny hekaan:ac-ton (9:1) pozwalała nn wαnd-ęyzienie 2<c-ieorutaryloWsy-17β-m-toksy-Sβscz<rroatczu (266 mg); 3.topn.C2-C7°O- TLO Rf (h-kscmcceton 9:1) = 0,6.

P-zykład 41

2α-hydrolwiy-21 -(ρi-yd-4-yloksy)-Sβ-p-egaan-2k-on

Roztwór 21-y-omo-2α-3yrooksy'-sβ-p-egncn-2k-ozu (500 mn, 1,26 mmole), 4-hydoo-Wsypirydynα (144 mn, 1,51 mmola), i t-óietykicmizs' (200 μΐ) w 10ml THF rył og-zewany pod chłodnicą zwrotną w ciągu 4h. Mi-seaniza ryła ncstępaie ochłodzona do t-mpe-cturą pokojowej i następnie wytrząsana z mi-szanizą EtOAc i wody. Warstwa o-aaziczaa ryłc p-zemywcza następni- roztworem Nad, suaeoza nad MnSO4 i entężcza pod próżnią. Otozymczy surowy produkt rył poddawczy oczyszczeniu ea pomocą ch-oyatoaoafii Whlumzow-j typu „flash”. Elucja 50% acetonem w OH3OI3 pozwalnła na uzyskani- czyst-no 3α-hαdroWay 21-(pioyd-4-aloWay)-5β-p-ennan-2k-onu. (40 mn) w postaci oleist-no cinłc atol-nh;

TLO R— (_Ccet_on : OH₂O.1⁾ 1:1) = u,28.

PnyWład 42

2crhydroWs^d-3β-yetylo-21-(4'-nItrof2noksy)-Zα-pregzan-20-on

Rozhwó- 2ⁱlrromh-3α)hydroWs^z-2β-m2)^klo-5α-pse²nzco2²-onu (250 mn, 0,61 mmola),

4-nItro^ahZo^lu (127 mn, 0,912 mmole), tr^see-y^loaminα (127 μ,ΐ, 0,912 mmola, i małej ilości jodku aodoweao wmi-szazinie acetonitoyl i DMF 2: 1, rył m i-szcny pozy o nrk-wezIu do ~6O°O w ciąnu 6 h. Mieszczlza -2C^onαtna ryła nns-ęⁿair ws^kreą²nnn z rnieazcziną. EtOAo z nas^onym wodnym roetwz-zm Wweśneno węnlanu aod2weao ( 11 ). Wai-twa oranE¹bznc ryta pcoaimwcna 2n HOl, wodą i nasyconym roztworem NaOl, suszona nad No^SO. Draa retężana pod próżnią..

Uaun^ircie rozpuszczalnika poewnlnło nn uzyskanie auroweno produktu, Wtóry rył znstępsi- oczyczczany prcy użyciu rh-omatonrcfii typu „flash” na żelu kuzeyionWowym. W wyziku elucji en pomocą 20%. ac-tonu w heksanie otozαmywnzz czysty 3cls3^kdrokay -3β-m2^-ylo-21-(4'czitrofphkWay)-5α-prennaz-2²-on W147 mn) w poWaci ciata atn^tca3 ; t.topz. 1^{31 -}172^OC_;

TLO Rf (hekanz:aceton 4:1) = 0,35.

W podorny sposór otrzymywany rył:

2(c-hydroⁿsy-2 P-m-tyto^ 1 sWhmo^rin-6-ylnksy)sS<c-prennnn-2k-onTLO Rf (h-ksnz:ae-toz 3:1) = 0,22.

PrOyW ład 43

- 24'-dimetyloamizofenokay)-3α-3ydroksy-3β-metylo-5α-pregnnn-2k-on

Koir>ę z et-zolowym roztworem en-s^rern;ącym 2α-hy-^eΌk-α-2β-metyⁱ0-2^o-t4'-nItrof2no-ksy)-S(C-p-egzan)^Z0roą (100 mn; 0,213 kwkola)i fo-yn^cd-hyd (37% roetwóo wodz^-1 800001). i 5% Pd/O (30 οζ— kataliz0tor) w ntm2s-^kme wo^foru (ciśnieni- 53 psi) uy^re-zczono w wyt-z%arc- PC0T'n i wyheą^o przwz noc. Katalizator naot^-nnie 2dfiltro-knzy n pozo stałość pczemsc2nZn EtOAc. Poz^ące ry^- pszezoscony do rordz⁰elacea i pr2eyαwanⁿ wodą orce naUęp.to rozporem Nad. W.retwa orn-ancenz ryła ζϋ^ροΐ- auaeona nad Na^O^ i entężnnn pod próżnią. Smewy p-_od_ukt rył nnstapnie oceαaecrcty pozy użyciu c3-or;ratoa-afI¹ żypu „ftash”. W _wy_nik_u elucji mc pomocą 20% acetonu w32kausie otrzyntywazo 21-(4^u -r^ly3tyloammo^aenoWsy-s3α-h^adrokky)3β-mo%ln-5α-pregn2n-20-on w postaci iriołej piesy;

T.LC^yf S⁰fksok:αce^tcn 2:^-Ο = O,^-3.

W OoRfbh- t^i^<s^<nC oGaymywonybył:

otOί-htmstytGniyofenylkti2)-2α-hydroksy-3p-metoksymetylo-5a-pregnan-20-on;

2LC Rd Iyeksan:ace)onSli3 ^1^,CSi

Pn yf (ak 44

3a-hycWołcy- 3 f^-metoksymetylo-21 -(R)-(4'-nitrofenylosulfinylo)-5a-pregnan-20-on;

α-hydroWsα-2 a-y-tokayyetylo-21-(a)-(4'-nitrofenylosulfinylo)-5 a-pregnms-20-on;

e-3yd-oksα-2 0-y-tokaymetylo-21 -(S'-nitroferol-sulhlnylo0-5h-pregnan-ZO-on

185 523

Roztwór zawierający 3α-hndroksy-b β-metok3zcetylo-21 -(4'--ilrofenylotio)-5a-ere( gan--20-nn (120 mg, 0,23 mmola), mCPBA 57%-86% (111 mg), iNaHCO3 (80 mg, 4 mmola) w CH2CI2 był poddawany mieszaniu w ciągu 2 h przy temperaturze rosnącej od 0°C do temperatury pokojowej. Miη3saaiaa reakcyjna była następ-ie wytrząsana w rozdzielaczu z CH2CI2 i wodnym roztworem NaHCO3. Warstwa orgaaiczaa była przemywa-a następaie roztworem NaCl, następnie suszona nad Na2SO4, i zatężana pod próżnią. Surowy produkt następnie był oczyszczany przy użyciu chromatografii typu „flash”. Elucja za pomocą 40%50% EtO/Ac w heksanie prowadziła do uzyskania 3α-hndroysy-bβ-metoysnme1nlo-2i--4'ninOfenylosulfinylo)-5a-pregnan-20-onu (65 mg) w postaci ciała stałego.

TLC Rf (hek3an:EtOAc 1:1) = 0,38, i kolejno plncz 3α-hndroksn-bβ-mηtoks3’mη1nlo-21-(R.)-(4'-nilrofenylosulfloylo)-Zα-eeηg-nan-20-oau i ba-hnSroksn-ba-cntoksycetylo-21 -(S)-(4'-yi1rofeayloswlflaylo)-5aseregnan-20onu (sηywηncja plam nieus1nlnna)t Podobnie otrzymywani' był:

21--4'-fluorofen3lo)sulfonnlo-ba-hndroksn-3β-metoy33metylo-Za-pregnan-20-on.

Przykład 45 ba-hndrok3n-b S-metoksymetylo-21 -(4'-eiroliSnnofn-ylo)3ylfoaylo-Za-eregnay-oa

Roztwór zawierający 21 -(4'-fluoeofenylo)3alfoynlo-ba-hzdroksy-3β-Icetoy.snmetzlo-Z(a( -eregann-20-oa (100 mg, 0,192 mmola) i pieolid3nę (21 μΐ, 0,25 mmola) w 5ml DMSO był ogrywany w łaźni olejowej w temperaturze 100°C w ciągu 5h, następnie mieszany przez noc w temeηrn1urze enkojowej. Do miη3snninn reakcyjnej dodawano wodę i poddawano ekstrakcji za poinocą CH2 CI2 .Faza organiczna była suszona nad Na2 SO4 i zatęSnnα pod próżnią. Surowy produkt był natęp-ie ocsn3scsnnn przy użyciu chromatografii typu „flah” Elucja za pomocą mieszaniny hηy3an:EtOAc prowadziła do o1^smayia produktu (62 mg) w postaci żółtego ciała stałego.

Przykład 46 bα-hydroksy-21 -(4-pirydylocetyleno)-5β-eregnan-20-oy

Roztwór e1naolao4i sodowego, o1rη^-mazβge w reakcji ^0 mg sodu z 10 ml eta-olu, był dodawann z rozdatelacza do rootworu znw^loaającego 3α-hndbtys^mZβ-psegnan-^o0-on (500 mg, 157 mmnla) ipirydyαo-4-kαrnner^tlde^syd (165 μβ ^10 cm-rta” wlOm¹ a-anote. Miea-onma reagentów poddawana była inten3nwnηmu mimzaniu w temperaturze pokojowej w ciągu 30 h. Wytrącony osad był następ-ie odfiltrowany i przemywany etanolem. Po wysuszeniu pod próżnią nl3zymann produkt (2260 mg).

Prz^gk^- — ⁿ 4^o

3crgynrokad-2 47(4-pirydylometylo)-5p-pregnan-20-on baztndr3a-hyZΌkey-21··(6-oiηżngtomβtylrj-5β-pregom-20-onu (100 mg, 0,245 mmola) w4ml ^Ηη”?!! itahie- Μηγ objptoSci —Γ zdodatktem -(2 m- 5% PcOC zn2jdujcc się w aOncsηżnan wodoni poSNcnneon z oalonu, był ]X>ddawany mieszaniu % ci—u 5 -t Katalizator ”, ic.s-3pgie o0filtrg-rρnκN0 za tozrwót zutęzmny okSI oróżzic nuzawu orodap- byh oczyszczani' bzzy αίνο-ι e1τsmaeo”m0i typu „flat”. Elucja mi3sznκinąhekacn:aenton pnswyżzila oo nteym-ma yroduktu -3o mg) w nosl3ei chała sta.ego;

Tkuk Rf(he0san:aeeton 2 11) = 0i28.

Pre yfhnd -8

SóI dwkłatseowa 20,20-[2',3’-bis(karboksy)etylenodioksy]-3a-hydroksy-3β-trójfluorometylo-ó (-1 ”-norpregnan2

Mż^-^tś-o er-hanroksy-3β-trójfluorometylo-5β-19-norpregnan-20-onu (1,0 g, 2,68 mmola), L-winianu dimba-lu -Rog, 3,-1 mmatrt, ntnnoh-dra-y kwau n---2uensalfknowc2o (10 mo' g^jOóL mi-lot-- i -rójmetylooOonrsówczonu (0,3 Sort wlra2 toluanu oatzawί3w oyło pod ¢120012, oą 6wrctoą z azeertooowom o0neówad;ywiem wody. Po O. mlajywrigr rerN-pi nz Pyta dopiłowadąmw do ląmpenotry pokojoτdt r ooPswyin 0o nis- etaty NaHCOztl3-mgj. Οητ-ηί-ια nterzmisz byta wyOlseαy r- na1npnom wsdnaoa roKe-inm N3HCO3 i octanem etyte. OOP-ialoiia w-r-1.1' wctna zyta αrzemywen3 Owukra-nie oetanem etyte (U o iomia. Połnczane rKrakty orprnionro o-ty przemywane oatppiOe ertżwnrnm -WaCl, siuzone (2O02SOS iioSn-nnn strP żsónniα.

suprtancja rt-a anta e-sjępoie ”nrysoczαea eSy3m-togNαicsnie (17,t% -ncton rheósyni.

Oe33ya-ay antea awtrmataeosłpi ιαΐ^ ty>jtaC ł^iszcj panny, oCtt pr fiarcin 1 ItZ^%iαlnit a Β-γΙοΡ^ herz-cu pszethodoilc w 6ί£θε ciato etale. Roztwerdwueżrru w metani2u i-m!) i wądzie Ι^Ο

185 523 był poddawany reakcji ze stałym KOH (78 mg), przez noc, przy ciągłym mieszaniu. Po odpędzeniu rozpuszczalników otrzymywano produkt w postaci jasno żółtej substancji.

Przykład 49

Aktywność farmakologiczna

Aktywność i wydajność oddziaływania z centrum GRC

Dane z eksperymentów in vitro i in vivo świadczą o tym że naturalnie występujące metabolity progesteronu i dezoksykortykosteronu oraz ich pochodne wykazują wysokie powinowactwo w stosunku do centrów GRC z którymi odziaływują w sposób specyficzny, ułatwiając przewodzenie jonów chlorowych przez błony neuronowe wrażliwe na GABA (Gee, K.W. i współpr., European Journal of Pharmacology, 136:419-423 (1987)' Harrison, N.L. i współpr., J. Pharmacol. Exp. Ther. 241:346-353 (1987)). Modulacja wiązania ę⁵S]t-butylobicyklo- fosforotionian ([³⁵S]TBPS) jest miarą aktywności i skuteczności leków odziałujących na GRC, które to leki posiadają potencjalne walory terapeutyczne w leczeniu takich dolegliwości jak stres, niepokój, napady padaczkowe, (Sąuires, R. F., i współpr., Mol, Pharmacol., 23:326 (1983); Lawrence, L.J., i współpr., 15 Biochem. Biophys Res. Comm.,123:1130-1131 (1984); Wood, i współpr., Pharmacol, Exp. Ther., 231:572-576 (1984)). Przeprowadzono szereg badań mających na celu ustalenie mechanizmu modulacji [³⁵ SjTBPS pod wpływem neuroaktywnych steroidów. Stwierdzono iż związki te oddziaływują z nowymi centrami aktywnymi GRC, innymi niż te z którymi oddziaływują barbiturany, benzodiazepiny i pozostałe związki aktywne. Związki te wyróżnia ponadto wysoka aktywność i wydajność wiązania z GRC przy wyraźnie zdefiniowanej zależności pomiędzy strukturą i kierunkiem działania. Procedury odpowiednich badań zostały obszernie omówione w literaturze: (1) Gee, KW. I współpr., European Journal of Pharmacology, 136:419-423 ( 1987)); oraz (2) Gee, i współpr., Molecular Pharmacology 30:218 ( 1986). Badania te były prowadzone w sposób następujący:

Mózgi samców szczurów Sprague-Dawley były wyjmowane bezpośrednio po dekapitacji i kora mózgowa była rozcinana na lodzie. Homogenat AP2 był przygotowywany zgodnie z opisem literaturowym (Gee, i współpr., Molecular Pharmacology 30:218 (1986)). Kory mózgowe były dokładnie homogenizowane w 0,32 M roztworze sacharozy i odwirowywane przy 1000 x g wciągu 10 min. Supernatant był zbierany i wirowany przy 9000 x g w ciągu 20 min. Otrzymana granulka P2 była zawieszana w 50 mM Na/K buforze fosforanowym (pH 7,4) 200 mM NaCl tworząc 10% (początkowa waga (objętości) homogenną zawiesinę. 100 mikrolitrowe próbki homogenatu P2 były inkubowane z 2 nanomolamym (nM) [³⁵S]TBPS (70-110 kiur/milimol; New England Nuclear, Boston, MA) w obecności lub bez naturalnie występujących steroidów lub ich syntetycznych pochodnych. Badane związki były rozpuszczane w DMSO (Baker. Chem.Co., Phillipsburg, NJ) i dodawane do inkubowanej mieszaniny w 5 μΐ porcjach. Mieszanina była dopełniana buforem do objętości 1 ml. Wiązanie niespecyficzne było definiowane jako wiązanie w obecności 2mM TBPS. Skuteczność i specyficzność GABA (Sigma Chem. Co., St. Louis, MO) była oceniana na podstawie testów przeprowadzonych w obecności GABA plus (+)bicuculline (Sigma Chem. Co., St. Louis, MO). Inkubacje utrzymywane w temp. 25°C wciągu 90 minut (warunki stanu stacjonarnego),były przerywane poprzez szybkie przesączenie przez filtr z włókna szklanego (No. 32, Schleicher and Schuell, Keene, NH). Radioaktywność filtra była określana metodą spektrofotometrii scyntylacyjnej. Dane kinetyczne oraz krzywe zależności pomiędzy dawką związku i [³⁵S]TBPS były analizowane metodą regresji nieliniowej przy zastosowaniu iteracyjnych procedur realizowanych za pomocą komputera. Obliczano stałe szybkości oraz IC50 (stężenie związku przy którym obserwuje się połowiczne blokowanie podstawowego wiązania z [³⁵S]TBPS). Przebadano szereg związków pod kątem ich potencjalnej aktywności jako modulatorów wiązania z [³ SjTBPS in vitro. Oznaczenia te były wykonywane zgodnie z cytowanymi wyżej procedurami. W oparciu o wyniki tych badań ustalono wymagania dotyczące zależności między strukturą i aktywnością dla specyficznych interakcji w GRC oraz dokonano ich uszeregowania według aktywności i wydajności. Dane doświadczalne dotyczące szeregu pochodnych 3ct-hydroksypregnan-20-onu dyskutowane są w publikacji Gee, KW. i współpr., European Journal of Pharmacology, 136:419-423 (1987) oraz wU.S. Patent No. 5,232,911. Tabela 1 przedstawia wartości IC50 i (Imax) dla szeregu związków obejmując również część związków opisanych

185 523 i zastęyeżoo3ch w oioiet-yyo dokumencie. IC50 definiowane jest jako stężenie związku powodu jące 50% zAhaMowaoie Oootro1oeżę wiązaeta z [³⁵ S]TBPS. Jest to wskaźnik efektywności

Tabela I

ZWIĄZEK	IC50 (ηΜ)	IMAX (%)
1	2	3
3β-(4' -ΗΟδΐγΙοίβηγΙοχίγηγΙοΒα-ΙιγώΌ^γ-Πβ-ΓηείοΙ^γ-Ι^ηοΓ^β-αηάϊΌδΙαη	8	96
1 -(piΓyd-4-yltio)-5α-pΓegnan-20-Όn	14	98
bα-hydΓoksy-bβ-(4-hydroksybutynylo)-21-(piΓyd-4-yltio)“5β-pΓegnan-20Όn	15	100
3 β-(4'-a-etylofenylo)etynylo-3α-hydroksy - 17e-metoksy-5 β-απάΓΟΗίαη	20	104
3a-hydΓoksy-21-(piryd-4-ylotio)-5a-pregnan-20-Όn	23	98
bβ-(4'-hydΓoksybutyn-1'-yl)-bα-hydΓoksy-17β-metoksy-5β-andΓostan	26	105
3a-hydroksy3-izopropoksy- 17β-metoksy-5α-andΓostan	26	100
3β-(4'-a-etylΌfenylΌ)etynylo-3α-hydroksy-21-piryd-4-y-ticΌ5β-pregnan-20-Όn	29	94
bα-hydΓoksy-5α-pΓegnan-2Oon	37	95
bα-hydΓoksy-bβ-metoksymetylo-21-(piίΓydl4-yltio)-5α-pΓegnan-20-on	38	106
3 β-etynyolb a-hydroksy-21 -ρϊ^-Φ-Η^-ρΐΌβηαη^Οοη	43	103
3 α-hydroksy-^ 1 -(piryd-4-yl)oksy-5 β-ρκ§ηαη-2Οοη	45	76
3β-(4'-hydroksybutyn-Γ-yl)-3a-hydroksy-17β-metoksy-5a-androstan	47	104
3β-etynylo-3α-hydΓΌksy-17β-metoksy-5β-andΓOstan	49	101
21 -(4'-fluoΓofenylo)sulfonylo-bα-hydΓoksy-b β-metoksymetylo-5α-pregnan-20-on	49	99
bβ-etynylo-bα-hydroksy- 17β-metoksy-5β-19-norandΓostan	56	107
3a-hydroksy-21 -(piryd-4-yltiΌ)-5β-pΓegnan-20-on	59	74
3α-hydroksy-17β-metoksy-5β-andrΌ5tan	62	106
bα-hydΓoksy-17-metoksy-bβ-metoksymetylo-5α-andΓostan	64	100
sól sodowa 3a-hydroksy-2p-propoksy-21 -triopΓopanosulfoniano -5α^βηαη-20οηυ	67	101
3α,21-dihydroksy-5α-pΓegnan-20-on (5a-THDOC)	76	100
ba-hydΓΌksy-bβ-metylΌ-21l(chinolm·6-yloksy)-5a-pΓegnanl20-Όn	76	96
3a-hydroksy-21 (3' -pirydyl) oksy-5β-pΓegnan-20-Όn	76	76
3a-hydroksy-21 -(piryd-2-yltio)-5 β-pΓegnan-20lΌn	90	66
bβ-etynylo-bα-hydΓoksy-21-(b'-hydΓoksypΓΌpylotio)-5βlpΓegnan-20-Όn	93	97
3a-hydroksy-17e-metoksy-3 P-trifluorometylo-5e-19-norandrΌStan	93	115
3a-hydroksy-1'7e-metoksy-3 β-metylo-5α-andΓostan	97	97
4'-bursztynian monosodowy 3e-(4'-hydroksybutyn-1 '-ylo)-3a-hydroksy-l 7P-metoksy-5e-a^Osta^	108	100
sól sodowa 3 β-etynylo-3α-hydroksy-21-(tiopΓopanosiar-zano)-5 β-ρΐΌ§ηαη-2Οοηυ	113	104
bβ-etynylΌ-bα-hydroksy-17β-metoksy-5α-androstan	122	106
N-metylo jodek 3a-hydroksy-2p-propoksy-21 -(p^yd-4lyltiΌ)-5a-pregnan-20-onu	126	101
21 -(4'-aminΌfenylotio)-3a-hydΓoksy-bβ-metoksymetylo-5a-pΓegnan-20-Όn	127	89
Jodek 3a-hydroksy-2p-propoksy-21 (4' -N,N,N-tΓÓjmetyloamoniofenoksy)-5a-pΓeg;nan-20-Όnu	129	92
bβ-etynylo-3a-hydrΌksy-17β-metoksy-5a-androstan	133	104

185 523

c.d. tabeli 1

1	2	3
3a-hydroksy-21-(2'-hydroksyetylotio)-5e-pregnan-20-on	141	71
3a-hydroksy-3p-metylo-17e-(2-propynyloksy)-5a-androstan	163	94
21-(4'-fluorofenylotio)-3a-hydiOksy-3e-metoksymetylo-5a-preg,nan-20-on	176	97
3 p-etynylo-3a-hydroksy-21 (2'-hydroksyetylotio)-5P-pregnan-20-on	180	103
3a-hydroksy-21 -(imidazo-2-yitio)-5p-pregnan-20-on	184	80
3a-hydroksy-21(4-pirydylometylo)-5p-pregnan- 20- on	187	103
N-metylo jodek 3-hydroksy-21-(piryd-4-yltio) -5a-pregnan-20-onu	188	100
3 p-etynylo-3a-hydroksy-21 -(3 '-hydroksypropyiosuifonyio)-5β-pregnan-20-on	194	107
3α-hydroksy-3β-metoksymetylo-21-{4'-pirolidenofenyio)suifonylo-5α-pregnan-20on	208	101
3a-hydroksy-17e-metoksy-3e-trifluorometylo-5e-androstan	216	103
3α-hyd^oksy-21-(piryd-4-yiosulfinylo)-5β-plegnan-20-on	235	73
N-metylojodek 3a-hydroksy-3 p-metylo-21 -(chinolin-6-yloksy)-5a-pregnan-20-onu	252	102
N-metylojodek 3a-hydroksy-21 -(4'-pirydylo)tio-5e-pregnan-20-onu	263	53
N-tlenek 3a-hydroksy-21 -(3'-pirydylo)oksy-5e-pregnan-20-onu	292	62
ne-P-U-acetylofenyloi-Z-propynyloksyBa-hydroksyBa-metyloda-androstan	316	95
sól trimetyloamoniowa 3 P-etynylo-3a-hydroksy-21-tioetanosiarczano-5 p-pregnan-20-onu	322	101
3a-hydroksy-17p-metoksy-3e-trifluorometylo-5a-androstan	341	100
sól sodowa 3P-etynylo-3a-hyd^oksy-21-tiopropanosulfoniano-5P-pregnan-20-onu	343	97
3p-chlorometylo~3a-hydiOksy-17 P-metoksy-5a-androstan	361	98
3a-hyd^ksy-17P-metoksy-3P-(2'-propynylo)-5a-and^stan	387	101
3a-hydroksy-3p-izopropoksy-5a-androstan	456	98
3 P-(4'-acetyk>fenylo)etynylo-3a-hydroksy-19-nor-5P-androstan	492	99
3a-hydroksy-5a-androstan	494	99
3a-hydroksy-17P-(2-hydtoksyetoksy)-5a-androstan	534	99
sól sodowa 3β-etynyio-3α-hydroksy-21-tioetanosuifoniano-5β-pregnan-20-onu	607	93
21 -sól sodowa 3a-hydroksy-21-(kwasu sulfonowego)-5e-pregnan-20-onu	732	62
3β-etynylo-3α-hydroksy-21-(3'-hydroksypropyiosuifnyio)-5β-pregnan-20-on	782	107
3a-hydroksy-5p-androstan	815	83
sól sodowa 3α-hydroksy-2p-pIΌpoksy-21-suifonyiopropanosuifoniano-5α-pregnan-20-onu	1023	101
Sól sodowa 3e-etynylo-3a-hydroksy-21-(3'-tiopropioniano)-3P-pregnan-20-onu	1025	101
17-ketal 3a-hydroksy-5a-androstan-17-onu	1030	99
Progesteron	5200	100
3e-hydroksy-5a-pregnan-20-on(Allopregnanolon)	>106	33
4-pregnen-11.,21-diolo-3,20-dion (Kortykosteron)	>106	30
17P-estradiol	nieaktywny	0
Cholesterol	nieaktywny	0

185 523

Jak wynika zdo-ych z-mieszczo-ych w tobeli 1, 3a-hydroksy-5a-pregyon-20-oy, 3β,21-eihzerokfz-aβ-preg-an-20-o- i inni związki opisane w yi-iejszyw wynalazku potiodoją -iskin wartości IC50 stanowiącego stężenie konieczne do uzytko-io 50% mokfywolyij wartości inhibicji wiązania [35 S]TPBS, podczas gdy związki takie jok steroidy (R5020, estradiol i progesteron), glukokortZkoidy (kortyzo-) i cholesterol -ii wykazują aktywności w badanym kierunku. Możno więc oczekiwać że steroidowe hormony i cholesterol nie będą miały wartości terapeutycznej w liczeniu wzmionkowo-ych dolegliwości. Aby wydzielić tę szczególną klatę związków odróżniając ją od hormonów sterydowych przyjęło się określać je joko „steroidy -nurooktyw-e”. Niemniej jednak steroidy płciowi toki; jak progesteron mogą być wntabolizowoyn w organizmie do steroidów zbliżonych strukturalnie do 3β-hydroksy-yβ-preg-o--20-onu, ttąd tnż progesteron może być uwożo-y za prolek z grupy „-eurooktyw-ych ttnroidów”. Do-n dotyczące TBPS dobrze korelują z danymi -t. wpływu pochodnych 3β-hyeroksystlroidów no pobór jonów 3⁶Cl, opublikowanymi przez Purd/ego i wtpółpr. J. Mnd. Chem. 33:1572-1581 (1000). Do-e te tą również zgodni z danymi elektroUizjologicz-ymi uzytko-ymi przez pomiar zdolności ttnroidów do wzmacniania prądu indukowanego przez GABA w komórkach jajowych do których wprowodzo-o ludzkie receptory GABA, patrz proco Howki-to'o i współpr. Mol. Pharmacol. 46:077-085 (1005). Wskazuje to iż ozmoczn-in TBPS pozwala -o przybliżony pomiar zdolności steroidów do stereospecyUiczyej modulacji aktywności kanałów Cl'.

Związki p3tiodojnce ogroniczo-ą skuteczność

Mojąc -o uwodzi fakt iż pożądanej wysokiej aktywności terapeutycznej powinny towarzyszyć możliwie słabo zdefiniowani efekty uboczne, w niniejszym wynalazku zaproponowano również struktury związków obdarzonych relatywnie niską aktywnością. (Tabelo 1, związki o I;o < 100%). Dlo pacjentów szukających środka uśmierzającego ttom niepokoju lub znoszącego konwulsje, efnkt hipnotyczny nie jest pożądany. Podobnie jok dlo pacjentów cierpiących no bezsenność, działanie znieczulające leku jest yiepożądo-n. Związki opito-e tutaj joko o-tago-iści o częściowej aktywności powi-yy zgodnie z zołożnniew charakteryzować się pożądaną aktywnością przy minimal-ych efektach ubocznych.

Zalety w porów-oniu z progesteronem

Odkryte korelacje pomiędzy obniżonym poziomem progesteronu i tywptowowi zwią: zoyzwi z zespołnm PMS, PNd i padaczki przymiefiączkowej (Bockstrom, T i wtpółpr., J. Ptychosom. Obttet Gy-oecol. 2:8-20 (1083)); Dolto-, K, Prem-strual Syndrome and Prognttnro-n Theropy, 2nd nditio-, Chicago Yeorbook, Chicago ( 1084)) doprowadziły do zottosowo-io progettnro-u w terapii w/w schorzeń (Mottso- i współpr., „Medroxzprogester3-n theropy oU c-tomn-iol ipilepsy,” w Advo-ces im epileptology: xV-th Epilepsy International Sympotium, Rove- Prett, New York (1084), pp. 270-282; Dolton, K., Prewenftruol Syydrom a-d Progettnrone Theropy, 2md ndition. Chicago Ynorbook, Chicago (1084)). Niemniej jndmok progesteron nie jest w pełni skuteczny w leczeniu tych dolegliwości. Nie ustalono -p. reakcji -o dawkę dlo progesteronu w leczeniu objawów PM (Moddock i współpr. (1086). Wyniki te wydoją tię zrozumiałe wobec wyników naszych badań in vitro, które wykazały -iską aktywność progesteronu w odniesieniu do GRC, (patrz tabelo 1), w porównaniu z neuro-oktzwyzwi steroidami opisanymi w -i-iejtzym wynalazku. Korzystne działanie progestero-u jnst prawdopodobnie związane z jego bi3tronsformocją w oktyw-e metabolity oddziałujące -o receptor GABA-.

Użycie -eurooktywnych steroidów w terapii w/w schorzeń doje zdecydowanie lnptze efekty -iż to ma miejsce w przypadku progesteronu z powodu wysokiej aktywności i skuteczności tych związków (potrz Gee, K.W. i współpr., European Journal of Phormocology, 136:410-423 (1081) i tobelo 1, powyżej).

Brok hormonalnych efektów ubocznych

D3wiedzi3yo również że neurooktywne steroidy -ie wykazują hormonalnych efektów ubocznych, z powodu braku powinowactwo do receptorów progesteronowych i innych receptorów hormonalnych (tabele 1 - 5). Przytoczone do-e były uzyskane w wyniku przeprowadzn-io testów zgod-ych z wyżej opisanymi procedurami, mających no celu określnnin wpływu metabolitów prognsteronu, ich pochodnych i progettinu R5020 -o wiązo-ie [³H]R5020

185 523 z receptorem p-oaesteeonowyy w ιοο^ι' szczura (G-- i współpr., Jouonal of P3armacolons' and Experiyental Theoapeutics 246: 803-812 (1988). ³H-p-oaeste-on (0,15 zM) rył inWurowczy z cytoploneą macicy szczura w oreczości Βοι^ο-!) związku. Specyficzze wiązania ryły oezacrone po izWuracji i po-ównywcze z i^uracją kontrolną wykończą rez teno związku. Wyniki są prz-datawione jaWo stopień zer lokowania -ecepto-a (w p-oc-ntoch). W przαpadWu związ-W radony wykonuje wysokie powinowactwo w stosunku do r-cepto-a, można oczekiwać 100% eorioWowanlc wiązania. Badczo oóżn- foemy potencjaln-j aktywności horynnaln2j wαr-anych neu-oaktywns^,ch steroidów m.n. aktywność -stron-nzą, mine-alokortykoidową i nluWokootykoidową. Wyyienion- formy c.ktyw’'ności ryły analizowane przez monito-owczi- zdolności tych związków do rlnkowczIa receptorów wiążących horyony ste-oidowe. Wyniki zostały zerrane w torelcch 3-5. Są one wyrcżaz- jako procent zariokowczla wiązanie 3H-linandu z odpowl-dniyi rec-pto-ami 3oryonalzymii prr-z radanzwiązki o. stężeniu 10‘⁶M. Wartości Wont-nlne dotyczą wiąnnnia powatająceao w układach nie zawie-ających związków radanych. W tor-li 4, seceuoy ryły pnddawcze adrenaleWtomii no tory dni p-z-d d-kapitolleacją. W celu wαnyoyrnI2nIa receptorów mIn2ralokoetykoidowyc3i -lOkcj- cytoplazmatyczn- móznu ryły pozyaotowywele enodnie z proc-du-ą opisaną pozez Gee i współ po., Jnu-nal of P3armacoloay and Expeoiyental Therap2utica 246:803-812 1988). LeWi ryły iZkurowcn- z 3 nM ³k-aldost2onney (ap2cyficezy linczd dla receptorów yizeealokortykoate-oidnwych) w orecności a2lektαwneao aaenis3s typu II RU2C2R2 (0,5 μΐ^), który rioWuj- wiąronie rl-oldost-eonu z -ec-ptooayi typu II alukoko-tykoate-oidnwαch).

Tabela 2. Blokowanie wiązania ³H-progesteronu z receptorami progesteronowymi macicy bydlęcej

Związek badany iO6 M	% blokowania
R5020	i00
5a-pregnan-3a-ol-2l-on	14
5a-pregnan-3a,2 i -diol-2l-on	13
5a-pregnan-3a3l-diol	6
5a-pregnan-3a-ol-33-metylo 2l-on	4
5 (-pregnan-3a,2 i -diol-2l-on	6
5α-pregnan-3β,2lotrimetylo-3α,2l-diol	8
5β-rregnano-α,2la-diol	0
5β-pregnano.-a-of-2l-on	9
5a-pregnan-2l-dimetylo-3a2(l-diol	0

Tabela 3. Blokowanie wiązania -H-aldosteronu z receptorami mineralokortykoidowymi hipokampu

Związek badany (W6 M)	% blokowania
i	2
Aldosteron	95,5
5a-pregnan-3a-2 i -diol-20-on	76,7
5βopregnan--ao21-diol-2loon	i3,8
5aopregnano-a,olo2loon	0
5β-pregnano-a,ol-2lOon	0
5a-pregnan-3a,2la-diol	0
5 β-pregnano-a,2la.-diol	0
5a-pregnan--a22(aoddίol-20-dimetylo	0

I85 523

c.d. tabeli 3

1	2
5α-pregnan-3α-ol-3 P-metylo-20-on	3,2
5α.-pregnan-3β,20-trimetylo-3α,20-diol	0

Prze zbieraniu danych do tabeli 4 frakcje „etozolowa mózgu przogotoΜano tak jak dla celów tabeli 3 i zΜiązgi inkyboΜano z 3 nM 3H-PaksyNetαzony (specyficznego ligandu receptora olykokoayko-dowego).

Tabela 4. Blokowanie wiązania ³H-deksametazonu z receptorami glukokortykoidowymi

Związek badany (106M)	% hamowania
Deksametazon	100
5c-pregnan-3(x-21 -diol-20-on	29,5
5c-pregnan-3c,21 -diol-20-on	8,2
5α-pregnan-3β,ol-20-on	8,7
5β-pregnan-3α,ol-20-on	5,9
5(x-pregnan-3c^:^l0a-diol	2,6
5p-pregnan-3o,20a-diol	1,4
5α-pregnan-20-dimetylo-3α-20-diol	2,6
5α-pregnan-3α-ol-3β-metylo-20-on	0,6

o

W tabeli 5 er-zedstawiono dane odnośnie biokoΜynia wishania H-antrαWolu (specyficznego ligaidu receptorów estrogenowych) z cotoholaN Nacicy bydlęcej przygoto'kaneyc tak jak to pobihadnio opisano (Gee i wsp., J-umal of Phancacology and ExberiNenCai Tharapeuΐics, 246:8038i2(i988). ³H-Estradiol (0,15 nM) ingybowyno z cetohoieN w obecności badanego zΜishky.

Tabela 5. Blokowanie wiązania ³H-estradiolu z receptorami estrogenowymi macicy bydlęcej

Związek badany( 106 M)	% hamowania
17p-estradiol	100
5«-pregnan-3«-ol-20-on	0
5<x-pregnan-3 c,21 -diol-20-on	2
5α-pregnan-3α,2Oa-diol	0
5α-pregnan-3α-ol-3-metylo-20-on	0
5 P-pregnan-3(X,2 1 -diol-20-on	0
5α-pregnan-3β,20trimetylo-3α, 20-diol	0
5P-pregnan-3a,20c-diol	8
5β-pregnan-3α-ol-20-on	0
5α-pregnan-20-dimetylo-3α.-20-diol	0

Wyniki tych eksperymentów jasno wskazują, że neuroaktywne steroidy nie wykazują silnego powinowactΜa do żadnego z powyżej wspoNnianych receptorów nteroidowochi Tak więc nie będą one ΜogazoΜać (ο^ομΙ-ο^ efektów ubocznych, które zΜishane byłyby

183 323 zwisyroiem się z tymi receptorami steroidowymi. Neurooktywoy steroid Ίn-Oydaoksy-Ίβmetylo-5a-Μη-οοη-ΣΟ-oo trsrowroo oa-tęaoir in vivo i stwierdzono również, że nie posiada oo żodoe- aktywności hormonalnej przy podaniu zwierzętom in vivo.

Aktywność przeciwdrgawkowa

Przeprowadzono również ekspkrymrora mo-oar oo celu yyoleoie yboazeoio fizto1ogicznego ddazjrływrń oryror]ktytoezo srrroiUu i reakptorr GABA poprzez oszacowanie zddlodśaj związków według niniejsze-o wyorirzku do zopobiezroia wawoływruam przez metrrzol drgawkom u myszy. Myszom w--azykiwroo różne -ονϋ związków według -τοτΙο^ oo 10 minut przed łoiekają ιπι-,οyoiy. Wyznaazroo cza- rozaoazęaia młokldouya (widoczna aktywność kioołazoa aayrUojch łap) wywołanego ιπιΟό.οΙππ obskrwy-ąa przez 30 minut kożlą mysz. W aazoaoaky myszy kootaoioac0 ιπι-πόΙ (83 mg/kg) wywołuje u 93% zwirrząt. W tabeli 6 payrUstawiooo zdolność szeregu związków według wyoriryku do chronienia mysza przed Urgowkrmi.

Tabela 6. Aktywność antymetrazolowa u myszy

Związek	Droga	Rozczynnik	Dawka mg/kg)	% ochrony
1	2	3	4	5
3e-(4'-AcetylefenyIo)etynylo-3a-hydroksy-17e-metoksy-5e-andiOstan	IP	50% hpbcd	10	25
3 P-(4'-Acetylofenylo)etynylo-3cc-hydroksy-17P-metoksy-5(-19-norandrostan	IP	50% hpbcd	10	31
3a-Hydroksy-3e-(4'-hydroksybutyn-1-ylo}-17<a-metoksy-5e-androstan	IP	50% hpbcd	10	50
3 o-Hydroksy-3 p-(4'-hydrolk3ybutyi-1 -ylo)-17 e-metoksy-5e-androstan	IP	50% hpbcd	10	75
3o-Hydroksy-3e- (2' -propynylo)-17e-metoksy-5a-androstan	IP	50% hpbcd	10	12,5
3e-Chlorometylo-3a-hydroksy-17e- metoksy-5o-androstan	IP	50% hpbcd	10	12,5
3e-Metoksymetylo-3a-hydroksy-17e-metoksy-5a-androstan	IP	50% hpbcd	10	87,5
3a-Hydroksy-3e-etenylo-17e-metoksy-5a-androstan	IP	50% hpbcd	10	87,5
3a-Hydroksy-3 P-etenylo-17e-metoksy-5a-androstan	IP	50% hpbcd	10	62,5
3a-Hy±oksy-3e-trifuorometylo-17e-metoksy-5e-androstan	IP	50% hpbcd	10	37,5
3a-Hydroksy-3e-etynylo-17e-metoksy-5e-androstan	IP	50% hpbcd	10	50
3a-Hydroksy-3e-etynylo-17e-metoksy-5e-androstan	IP	50% hpbcd	10	50
Sól sodowa 3a-hydroksy-3e-(4'-hydroksybutyn-1-ylo)-17e-metoksy-5β- androstano-4'-hemibursztynianu	IP	woda	10	75
3a-Hydroksy-21-(piryd-4-ylotio)-5a- pregnan-20-on	IP	50% hpbcd	10	62,5
3a-Hydroksy-21 -(piryd-4-ylotio)-5e-pregnan-20-on	IP	50% hpbcd	10	75

185 523

c.d. tabeli 6

1	2	3	4	5
3α-Hydroksy-21-(piryd-2-ylΌtio)-5β-pregnan-20-Όn	IP	50% hpbcd	20	12,5
3α-Hydroksy-21-(imidazo-2-ilotio)-5β-pregnan-20-Όn	IP	50% hpbcd	10	6,25
3α-Hydroksy-21-(piΓydM-ylosulfinylΌ)-5β-pregnan-20-on	IP	50% hpbcd	10	25
Sól sodowa 3β-etynylo-3α-hydrΌk5y-21-tic>etanosuffoniano-5β-pregnan-20-Όnu	IP	50% hpbcd	10	0
3 α-HydrΌksy-3 e-(4-hydroksybu^yl^)^:21 - (piryd-4-ylotio)-5e-pregnan-20-on	IP	50% hpbcd	10	50
3a-Hydroksy-21 -(2'-hydΓoksyetylotiΌ)-5β-pregnan-20on	IP	50% hpbcd	10	12,5
3a-Hydroksy-3e-(3 '-metylobut-3 'len-1l-ynylo}l17β-metoksy-5β-andΓostan	IP	50% hpbcd	10	87,5
Sól dipotasowa 20,20-[2', 3'-bis(karbΌ-ksy)etylenodioksy]-3α-hydΓΌksy-3β-trifluorometylΌl5β-19-nΌrpregnanu	PO	50% hpbcd	10	25

Zdolność syntetycznych neuroaktywoych steroidów do zabezpieczania zwierząt przed iooyMi cheMicznymi substancjami wywołującyMi drgawki zadeMonstrowano dalej dla -zeęega związków oiniej-zego wynalazku. Za-tosowaoo testy pęyeciw-drgawkęwe podobne do opi-aneżo powyżej. Zastosowano oa-tępujące chemiczne sub-Zanoje wywołujące drgawki: Metrizol (85 Mg/kg); suOullina (2,7 mg/kg); sikrotoksyn (3,15 mg/Og); strychoma (1,25 mg/kg); lub pozbawiony substancji czynnej rozczyonik (0,9%, roztwór soli fizjologicznej). Bezpośrednio po iniekcji środka wywołującego drgawki lub rozczyoοίΟι obserwowano Myszy przez 30 do 45 minut. Zanotowano liczbę zwierząt, u których wystąpiły drgawki toniczoe i/lub kloniczne. W teście Maksymalnego szoku elektrycznego przyłożono prąd o natężeniu 50 mA przy częstości 60 Hz do elektrod na rogówce przez 200 Msek aby wywołać napad tooiczny. Zdolność związków do zniesienia kRMponeota toeiczoego zdefiniowano jako punkt końcowy. Generalny potencjał depresyjny CNS wyyoaozooę za pomocą testu „prętu obrotowego” (aog. rotorod test) w 10 minut po ioieOojt związku; wyznaczano liczbę myszy utrzymujących się na sęęcie obrotowym (6 obrotów oa Minutę) przez 1 Minutę w jednym z trzech doświadczeń. Wartości EDsę (dawka, sęy3 której występuję efekt równy połowie Maksymalnego) wyznaczono dla każdego z badań i zaprezentowano w tabeli 7 poniżej. Uzyskane wyniki pokazują że, w porównaniu do innych O1tniozoię przydatnych środków pęyęciwdęgawkowych, oeuroaOtywne steroidy są wysoce efektywne i wykazują profil aktywności podobny do BZ OlooazepaMu. Ob-ęęwlcje te deMonstrują przydatność terapeutyczną tych związków jako Modulatorów pobudzenia mózgu, co pozostaje w zgodzie z ich wysokim powinowactwem oddziaływania z GRC in vitro.

Tabela 7. Aktywrość przeciwdrgawkowa u myszy

Związek	RR	MES	PTZ	BIC	TBPS	STR
1	2	3	4	5	6	7
3α.-HydΓΌksy-3β-metylΌ-5α-pregnan-20-Όn(a)	33,4	29,7	4,3	4,6	11,7	>40
3a-Hydroksy-17 e-metoksy-5 β-androstan	-	00	87,5C		-	-
3e-Metoksymetylo-3a-hydroksy-17e-metoksy-5a-androstan	-	18/	87,5c	-	-	-

185 523

c.d. tabeli 7

1	2	3	4	5	6	7
3α-Hydrokgy-3β-ytknyk>-17β-metokgy-5a- -asCrngtan	-	31,2b	50°	-	-	-
3β-{4'-A-:ytyinfynkin)ytkSkio-3α-hyCroksy- 17βmetoksy-19-nOT-5 β-anCrostas	-	25b	12,5°	-	-	-
Cionazapam(	0,18	111	0,02	0,00	205	>30
	4		5	46		0
PaesobanaitaiC	69	22	13	38	NW	95
Phenytnis-	65	10	NP	NP	NW	-
Vaiproaty(	514	272	154	360	NW	293
Propabidy-	-	75	30	30	NW	75

Zastosowano skróty: RR („wałek obrotowy”); MES (maksymalny szok elektryczny); PTZ (metrazol); BIC (bikukulina); PICRO (pikrotoksąi);

STR (strychnina); NP. (brak ochrony) (a Rozpuszczony w 50% hydroksypropylo-.-cyklodekstrynie w wodzie.

Drogi podawania były, odpowiednio, dla steroidów i.p., i dla środków w^ołuoi^(^^a^c^a dagawki o.c. ^b % Ochrony, 20 mg/kg, i.p., 10 min., w 50% hpbcd ^b % Ochrony', 10 mg/kg, i.p., 10 min., w 50% hpbcd ^c Danc oefekt1ch p/zeciwdrgawkowydi 0prac^b Swinyard & Woodhead, Generalne zasady: obserwacja eksperyraratalna, ozna^Ce i^-o^/c⁽owc i ow^r^a ^grodka ^krscciwdr^cawkowego w prac^ Aadepilaptic Dnbgs, ^w.M. Woodbumy, J.K. Penry^c C.E. Pidpen^cer_i Eds., str. 111 (Rayen Press, New York), 1982.

^b Ch^mk^w środki _Wywnhngce drgawki w badaniach progadibu podawano i.v., wszystkie dane z prack Worms C wą.. Gamma-^cmikobk>iric acid(GAB^wg receptOT Β^υ^ίοη. ° Neuropharmaco^logieg⁽ profi kr cd prog^ide ^cc0^hhI an. ⁿL 75^, whhcmBhas^gs^^ d^^ir ami7onoslłant s^Om, Ιοι^^ ofPłtannfcokgy pn^o Ebpcs^łrsental Tiierapeutics Złfróó 0-671 (ΙΙ^,.

Efekty zaksjolityczae

N^tępujnce _ekspergmeaty przeprowadzone na dwóch modelach zwierzęcych ludzkiego lęku służących d^p p^ąmia^kLi efektów behzwioralnyeh związków znksto^lllyfgaych dowodzą że gwiągk^j według Μ,ιηφζιί™ wynfalk^cu są efektywnymi anksjolitykami. Dane o innych związkach według a^łn^tejszego ełeazⁱzg^uu zaprezentowano w ϊι^ΙζΛ 8 ^o 9. Tymi dwoma wodclaw zzstosawaaemi (fe octmy ef_ektów beh_Zw^roraⁿjych zwidz^zów zrjOsjolitycgnych są tert po^z'u;ⁱ'ż8gzaego pluslabiryntu (ang. elewated plus-maze tf8tł i test koaf^aaioIj^oe Ge^łlaea-Ce^Ide_ra^I

A. Test podwyższonego „plus-labiryntu”

TeOTetycme prodsawy p_odwyższone^ea testu „plus-labiryntu” są podobne do testu przejścia światło/eiemnoró. Tak jak opisono pzprged^gL⁾o przez PeRowa i wsp. iNeuro»”. Meth. 14P49P67 (1985)) ataratura do preeprcwzkem podwyższonego testu „plup-lab^yyntz” jest zaprojektowana tok aby wekOrgy_St_αć Mtórahtą a_wersj^p muezy d” oMastych przestrzeni. Apstα-αrα skⁱa^ou się z dwóch 0-wZι^sgCh _r ^ćmiZ^u (kory-afa^s8 i dwfch zamizjię-ych ramte”. Test poepz^ra8grlaagz „puslańwmtó” praw^ na „wZ pomiary lęku, liczby weiść do otwwtyah ramipz i cyasu spędzopego w otozty^ rawmzh; oba wyr^:ono jako proce” całkowitej liczby wejść i ca]^aIOjuiPago czasu spędwonego wa wszystkich, zαWknię)ⁿzh i n⁾azznkn^-ętyca rzw^jonagh.

C_{ZWc e} myszy N.I.H. Cwiss-Webster (Hzlan, bKfianajjoHs, IN) o wadze 15-2G g trzymane byty po cztery w ^yla8tikowech kla-0aca z z^reśaiółką ZΌcizową Zawn^a-rgnie Oon-solowaay pokój hodowlany· (2 2°C) k^owwnuan^o był w 12 godzi””!™ cyklu dzteriAroc (G°GG-18Gw godom). Zzfizrgętz o⁽rzymywa^ry kanw^a i wodę ad libitdw za wyjątkiem okresu testowania. Ek^opalymetw prowadzony wf^ląejl G7G0 -15GG gadzin i grupy rójenoważono dte efektów dzienpych. M^yspow podawano jedynie lek lub rozczynnik brz subs-αncZi akt^oaunej.

Zzetózowpn^e matotto opisano już poprzedmo (Lister” Psychopharmacol. 92:180185(1987)). Urządzenie składoło się z dwóch otwartych ramio” rozwie8zρaonych prostopadle do zzwkmętych rawte” usytuowanych (podwyż8foayca) na wysokość 550 cm od poełog⁾. D„u42

185 523

-ość każd-no -ami-nia wynosiła 50 cm, a ściczy eamion zamkniętych miały wysokość 40 cm. Larieynt ernstał erudnwczy wyłącznie z ceaon2ao pI-WsI-Iosu. Paląc- się 200 W żcoówki umi-srceono powyżej każde-o z otwartych -amion stwarzając silny kontoast między otwartymi i eayknIytαyI rayioncmi.

W 10 minut po inieWcji mysz N.I.H. Swiaa-Werster umieizcnczo w centrum „pluse -lcrioyntu tworzą naprzeciwko otworte-o -cei-nla. W cią-u 5 minut testu mierzono ΐώζ^ wejść do otwartych -amion i zamkniętych -amion i czas spędzony w otwartych i mykniętych -amionach. Wejście liczono -dy waeαatkIe czteoy kończyny mαazy znajdowały się wewnątrz oayienla. Dlate-o też cens spędzony w c-ntoum lari-yntu nie rył liczony i całkowity czoa ρ^ rytu w rayionach ntwartyc3 i mykniętych ni- musi ryć równy 5 minut.

W toreli 8 podsumowano aktywności aaksjoOtycene związków weyłua nini-jsee-o wαnalnzWu z użyciem podwy0aeon2ao „plua-larioyntu pozeprowcdrone-o w opisanych phwy02j wcounWach,

Tabela 8

Związek	Droga	Rozczynnik	Dawka (mg/kg)	Plus-labirynt % kontroli
i	2	3	4	5
-βo(4'-Acetylofenylo)ettτιylo·Oα-ydIΌksy-i7β-metoksy- -5p-androstan	EP	50% hpbcd	i0	i29
- β-(4'-Acetylofenylo)etynyloo-αohydroksyo i ϊβ-metoksy-5 β-19-norandrostan	IP	50% hpbcd	i0	i56
-a-Hydroksy-3 (^'Jiycdoksybirtyn-1 -ylo> i 7 β-metoksy-5a-androstan	IP	50% hpbcd	i0	i58
3a-Hydroksy-3 β-etynylo- i 7e-metoksy-5e- i 9-norandrostan	IP	50% hpbcd	i0	i58
-n-Hydroksy^e-metoksy^e-androstan	IP	50% hpbcd	i0	ii5
3 β-Etynyloo3α-hydroksy- i7βometoksyo5(Xoandrostan	IP	50% hpbcd	i0	i29
3β-Metoksymetyloo3α-hydroksy-i7βometoksy-5α- -androstan	IP	50% hpbcd	i0	i30
3a-Hydroksy-3e-^tynybi7e-metoksy-5a-androstan	IP	50% hpbcd	i0	i27
3a-Hydroksy-3 β-trifluorometylo- i7e-metoksy-5 β-androstan	IP	50% hpbcd	i0	ii5
3a-Hydroksy-3 β-triffuorometylo-i7βometoksy-5β- i 9-norandrostan	IP	50% hpbcd	i0	i07
3a-Hydroksy-3 β-etenylo- i 7e-metoksy-5e-androstan	IP	50% hpbcd	i0	i23
3a-Hydroksy-2 i (pirydo4oylotio)-5a-pregnan-2lo^n	IP	50% hpbcd	i0	i48
3aoHydroksy-2i(piryd-4-ylotio)-5β-pregnan-20-on	IP	50% hpbcd	i0	i5i
3a-Hydroksy-2 i -łpiryd-2-ylotio)-5 e-pregnan-20-on	IP	50% hpbcd	20	i87
3a-Hydroksy-2 i -(imidazoo2-ilotio)o5 β-rregnan-20-on	IP	50% hpbcd	i0	i66
3α-Hydroksy-21-(piryd-4oylosulfinylo)o5β-pregnano20-on	IP	50% hpbcd	i0	i7i

185 523 αΡ. ^ΟιΙϊ 8

1	2	3	4	5
sól sodowa 3α-etynylo-3α-hydroksy-21tioetanosulfoniano-5P-pregnan-20-onu	IP	50% hpbcd	10	127
sól sodowa 3α-hydroksy-3β-(4'-hydroksy-butyn-1-ylo)173-metoksy-5f^--u^(±r^:^ibano^'-hemibursztynianu	PO	Woda	10	309

* Procent kontroli na czas spędzony na otwartych ramionach

B. Test konfliktowy Gellaia-SeifCera

W tym zwierzycoN noPsIu ludz.giago lęku wogorhostyja się doproΜadzenia szczura Po stanu konfliktu celem wykazania właściwości αngsjolito„hnoch leków. Szczury ΡobroΜadzano do woNushonago naciskania (dźwigni) aby otrzymać pohotOΜne wzmocnienie (bogazebienis) według dwóch procedur postępowania (Gener i Saifter, Pno„hophyrNacologia 1:482492(1960)). Pierwszy obejmuje wymuszony nacisk (na dźwignię) brhO różnym ntosungu w postębOΜania„h Osz upominania (karania). Drugie „ον^-ι^ιν jest określony stosunek ponCębOΜań bazo każdym wyNuszonyN naciskaniu (dźwigni) prowadzący do otrzymania wzNocnienia i „ιπ-ϊι. KoNponent z karaniem woCΜaizy u zwiertyciy stan konfiigcyi Kompo-s-C bez karania uNOżiiΜia obserwację jakichkolwiek efektów odpowiedzi Ρapresojnej jakie lek Noże w^'k^:ować.

Do eksberyNe-tÓΜ' konfliktu wzięto samce szczurów albino ęprague-Dawleo (Charles River Labs, WilNi-gton, MA) ważące 250-300 g, które trzymano -a ścisłej diecie -a kyrNis granylowanaj (Purina Lab Chow food pellets) i Μodhie dontyaczynej cały czas tak aby utrzymać wagę ciała na pohioNis 85% młodych dorosłych niekarNio-ych onod-igÓΜi Szczury trzgNano w inΡyΜiduai-och poNieszchsniach w 12 godzi-ngN cyklu dzia0/-o„ ze światłem 0700-1900.

Efekty przecjΜiekowe (karanie - łagodzenie) i efekty odbowieΡhi hΜiązgów według m-iejshago wo-alyhgu mierzono dla szczurów za pomocą testu ko-fiikΐOΜ'eg-) Gellsra-ęeiftsra. W tym 63-NinutOΜON tsście głod-s szczury wyko-ują nacisk dźwignią (odbowiedź) aby otrzymać w nagrodę słodzo-s ν1.„ο. Sposób wzmacniania (pokrzepienia) składa się z koNbonenCu karania i niekarania zNienianego co 15 zi-ut. Szczury wgtraśowaśo w komorach testowych (CoulbouN inntryNe-tn) z dźwignią umocowaną na ΪιΡ-ι] ścianie, NałgN dozownikism dostαrczyjąceN 0,1 cl nagrodę z cleka (1 część sgondensoΜ-ego mleka Eagle : 2 części woPo) i Nstalowej siatki na podłodze, przsz którą doprowydhy się do stopy szok alagryczno jako karę (fooC-shock bunishNsnC)i Do brogryNιrwyśia i habisy hyntonowαno Ni-igoNputer DEC PDP 11/73 stosujący system SKED (State Systems).

Początkowo szczury uczono odpowiadać -a ciągły sposób pogazebiania się, eΜZNacnia-ia) i szybko przachodho-o do rozkładu ze zNiennyNi odstępami (vyaiabla intaavyln - VI) co 30-^^ 1-Nin, i 2-min. W ciągłym sposobie pokrzepiania się (wzmacniania) szczury dostawały nagrodę z Nleka po każdym naciśnięciu dźwigni; w rozkładzie ze zNia-noNi odstępami (VI) nagroda z mleka była dawana śieragulyr-ia w różnych odstępach, awentualnia śrep-io co 2-minuty. Następnie Μbaowadzo-o cztery 3-Niśutowe okresy „konfliktu” na linii bodntywowsj VI bez karania; pierwszy rozpoczęto po 3 Ni-utach pazeprowadzyniy VI, a pozostałe zmie-nie bONiydho 12-minutowyNi -kremNi odpowiedzi VI. Podczas okresów konfliktu, którs były sygnalizowane światłem i dźwiękiem, znów obowiązywał ciągły sposób pogazepia-ia się (wzmacnia-ia) i każde naciśnięcie dźwigni bOΜodowało zarówno dostarczanie nagrody z mleka i krótkiego (0,25 msek.) kamia szokiem elektrycznom stobO. Intensywność szoku ΜOśosiła początkowo 0,2 mA i wzrastała Ρ^ιο-ϊι o wartość 0,02 Na w celu nCobnioΜsgo zN-iejszenia naciskania na dźwignię do 5 lud mniej odpowiedzi -a okres konfligtyi

Taki trening trwał 4-6 tygodni, po którym to okresie uzyskiwano stałe niskie szybkości odpowiedzi podczas okresów konfliktu i stałe wonogie szybkości odpoΜiadzi w okresach -is„ιπ-ϊι. WoΜołowana podynisN leku wzrosty nzodgoś„i karanych odbOΜiedhi uzna-o jako i-deks aktywności prza„iwanksjolito„zśej, podczas gdy obniżanie w szybkości odpowiedzi karanych brano jako i-deks odpowiedzi depresyjnych lub usbogojeniai

185 523

W tobeli 0 przedstawiono podsumowanie aktywności onksfolitycznych dlo związków wndług niniejszngo wynalazku otrzymanych w teście Gnllero-Seiftnro przeprowadzonym w opisanych powyżej warunkach eksperymentalnych. Oczekuj; tię, żn pozostałe związki ni-injtoeg3 wynalazku będą podobni; wykazywać wzrost w szybkości karanych odpowiedzi w teście Gellero-Sliftero i że będą posiadać aktywność onksjolityczną.

Tobilo 0

Aktywność anksjolityczna w teście Gellera/Seiftera u szczurów

Związek	Droga	Rozczynnik	Dawka (mg/kg)	Geller/ Seifter (% kontroli)
3a-Hydroksy-3P-metoksymetylo-5a-pregnan-20-on	IP	50% hpbcd	10	958
11a-N,N-Dimetyloamino-3a,-hydroksy-3e-trifluorometylo-5 p-pregnan-20-on	IP	Cytrynian	20	145
S-(3a-Hydroksy-3p-metoksyroetylo-5a-pregnan-20-on-21-ylo)tiosiarczan sodu	PO	Woda	32	4487,5
3a-Hydroksy-3 P-etoksymetylo-5a-pregnan-20-on	IP	50% hpbcd	40	3743

Proleki

No rysunku 1 przedstawiono aktywność przeciwdrgowkową proleku (estru izomoślo-u w pozycji 3α) dlo związku podstawowego 3a-hydroksy-17o-metoksz-5a-ondroftonu.

No rysunku 1 wykreślono zależność procentowej ochrony uzyskiwanej dla tego prolnku 3β-hydroksy-17β-metoksy-yβ-oydrostonu przed napadem epilepsji wywoływanej mitrozolnm od czasu mierzonego od chwili podo-io związku. Należy rozumieć, że związek ten użyto jako przykład eksperymentalny celnm zilustrowania zastosowania proleku.

W przeciwieństwie do bnnzodiozepin neurooktywye steroidy mogą również wywoływać onnttnzję (działanie znieczulające i mose-y;). Sądzi tię, żn ich zdolność zminczuilająco i notnnno wynika ze zdolności do otwierania kanałów jonów chlorkowych w -ieobec-ości GABA i że właściwości tej -ie posiadają be-z3diooepi-y. Dlatego -eurofteroidy mogą dziołoć no receptor bezpośrednio przy braku GABA oraz również „ninbezpośred-io” w obecności GABA. Tokie „niebezpośred-in” działanie nazywa tię „modulowo-iem” receptora. Lombnrt i wsp., Trends Pharmacology Sciencn, 8:224 -227(1087).

Związki wndług wynOlozku i zastosowani w wynalazku wotyo również użyć w dużych dawkach w razie potrzeby dokonania anestezji (usypiania). Niemniej jednok oby tego dokonać preferowaną drogą podania związku jest podawanie dożylne (i.v.). W przypadku zwierząt właściwości motenne leku minrzy tię określając zdolność leku do zninsiemio odruchu postawy. Zninsinnio odruchu postawy definiuje się joko niezdolność zwierzęcia do powstania w ciągu 30 sekund od chwili położenia go no plecach. Myszom podawano lek i.v. do bocznej żyły ogonowej. Po podaniu myszy odwracano no plecy i obserwowano zniesienia odruchu postawy. Przykładowi wyniki podono w tobeli 10.

Tabela 10 Aktywność uspakajająca i nasenna myszy

Związek	Droga	Rozczynnik	Dawka (mg/kg)	Zniesienia odruchu postawy
1	2	3	4	5
3a-Hydroksy-17p-metoksy-3e-(3'-metylo-but-3' -en-1' -ynylo) 5P-androstan	iv	50% hpbcd	10	100

183 C23

c.d. tabeli 10

1	2	3	4	5
3 (-Etynylo-3a-hydroksy-17e-metoksy-5e-androstan	iv	50% pbcd	10	50
3e-Etynylo-3a-hydroksy-17e-metoksy-5e-19-norandrostan	iv	50% hpbcd	10	100
3a-Hydroksy-17e-metoksy-3e-metoksymetylo-5a-androstan	iv	10% hpbcd	10	50
3a-Hydroksy-17e-metoksy-3e-trifluorometylo-5e-19- -norandrostan	iv	% hpbcd	10	62,5
3o-Hydroksy-17p-metoksy-3P-trifuorometylo-5e-androsten	iv	10% hpbcd	20	37,5
3a-Hydoksy-5a-pregnan-11,20-dion (AIphaxalone)	iv	50% hpbcd	10	37,5

Oczekuje się, że arolekiί z podobnymi do opłsooya0 powyżej moUokłkoa-omł, zwiozyów według wynalazku i -tosdwoor w wynalazku będą ad-jodoć aktywność jOko proleki.

Mo-oc teraz pełny opis oioirj-zezo wyorlozyu jest zaozumirłym dla spec-olistów w tej dziedyjoie wiedzo, że możno dokonać tego sozego w szerokim i równoważnym yokae-ie woranków, form foπnrcrutyazoyc0 i innych parametrów nie wpłowojąc oo zakres wynalazku lub któregokolwiek z je-o rozwiozrń. W-zystkje cytowane tutaj patenty i publikacje so w całości yołoczoor joko odnośniki w pełnym swoim brzmieniu.

185 523

PROCENT OCHRONY

CZAS TRWANIA AKTYWNOŚCI PRZECIWMETRAZOLOWEJ

20 40 60 80 100 120

CZAS (MINUTY)

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz. Cena 6,00 zł.

Claims (21)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1 .Neuroaktywne steroidy z grupy pochodnych androstanu i pregnanu o ogólnym wzorze I:

   R.

   R_lta

   RóO' lub ich fizjologicznie dopuszczalne 3-estry, w którym:

   R oznacza wodór lub niższy alkoksyl;

   R1 oznacza wodór, Cnoalkil, C2-ioalkenyl, C2-i0alkinyl, trójfluorowco (Cm) alkil, hydroksy (C2-0) alkinyl, alkoksy(Ci-io)alkil, ewentualnie podstawiony fenyl, alkoksy (C2-io)alkinyl, oksoalkinyl lub jego ketal, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyl, hemiester kwasu hydroksyalkinylo dikarboksylowego;

   R2 oznacza wodór lub grupę ketalową;

   R3 oznacza ewentualnie podstawiony alkoksyl, alkinyloksyl, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyloksyl,

   -C(O)-CH2 -Y-G, -C(O)-CH2-O-D, -C (O)-CH2-O-E, -C (O) -CH2-Z-G lub -C(O)-CH2Y-Z-A, gdzie:

   Y oznacza O, S, SO lub SO2;

   Z oznacza Cuoalkilen;

   G oznacza pirydyl lub ewentualnie podstawiony fenyl;

   D oznacza związaną, z atomem węgla chinolinę;

   E oznacza ewentualnie podstawiony fenyl;

   A oznacza hydroksyl, karboksyl lub sulfonian;

   R4 oznacza wodór lub metyl,

   R5 oznacza wodór;

   R oznacza wodór;

   R7 oznacza wodór lub hydroksyl;

   Rg oznacza wodór;

   R9 oznacza wodór;

   R10 oznacza wodór, z tym zastrzeżeniem, że:

   jeśli R3 oznacza Ci-3 alkoksyl i R oznacza wodór, to wówczas Ri oznacza podstawnik inny niż wodór;

   jeśli R3 oznacza Ci- alkoksy (Ci-) alkoksyl, to wówczas Ri oznacza podstawnik inny niż wodór lub 1 -propenyl;

   185 523 jeśli R3 oznacza -C(O)-CH2-Y-G, gdzie G oznacza pirydyl przyłączony do węgla, to wówczas R1 oznacza podstawnik inny niż wodór lub Cuioolkil; lub jeśli R3 oznacza -C(O)-CH2 -Z-G to wówczas Ri oznacza podstawnik inny niż wodór.
2. 2. Związek według zastrz. 1, znamienny tym, że:

   R oznacza wodór lub niższy alkoksyl;

   R1 oznacza wodór, Ci.noOkil, C2-10alkenyl, C^uallknyl, trójfluorowco(Cuio)olkil, hydroksy(C2-10)alkinyl, alkoksy(C2-io)alkil, ewentualnie podstawiony fenyl, alkoksy (C2-10) alkinyl, oksoalkinyl lub jego ketal, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyl, hemiester kwasu hydroksyalkinylo dikorboksylowego;

   R2 oznacza wodór łub grupę ketalową;

   R3 oznacza ewentualnie podstawiony alkoksyl, alkinyloksyl, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyloksyl, i

   R4 oznacza wodór lub metyl; i

   R5, R-6, R7, Rg, R9 i Rio każdy oznacza wodór, z tym zastrzeżeniem, że:

   jeśli R3 oznacza C1-3 alkoksyl i R oznacza wodór, to wówczas R1 oznacza podstawnik inny niż wodór; lub jeśli R3 oznacza Ο- alkoksy (C1-4) alkoksyl, to wówczas R1 oznacza podstawnik inny niż wodór lub 1 -propenyl.
3. 3. Związek według zastrz. 2, znamienny tym, że jest nim 3a-hydroksy-3e-rnetylo1l7--(2propynyloksy)-5a-androstan lub 177-[3o(4-acettlofenylo)-2-propynytoksy]-3α.-hydroksy-3 7-metylo5a-androstan.
4. 4. Związek według zastrz. 2, znamienny tym, że R jest ewentualnie podstawionym alkoksylem.
5. 5. Związek według zastrz. 4, znamienny tym, że R oznacza niepodstawiony alkoksyl.
6. 6. Związek według zastrz. 5, znamienny tym, że R₁ oznacza podstawiony fenyloetynyl.
7. 7. Związek według zastrz. 6, znamienny tym, że jest nim 3a-hydrio]k^;^^37-(4'-nitro-fenylo)etynylo-17P-metoksy-5P-androstan; 3a-hydroksy-3p-(4'-metoksyfenylo)etynylo-17p-metoksⁿt5βtyn<:h·7sttal; 3a-hydrolcsy-3p-[2 -(³',4'-^dimeto²3yfe4ylo)etyny^to-170)ntetoksyl5β-αιΟη^ί^ι; 3α-hy⁰ro⁰yy-3β-04'-m3ty^ίzίenylo(etyn⁴icel7β-metoksy-^zβ-ίnl^z-osloo;

   -mety^lo^lenylo)etynylo-3cdh⁴drok-y-17β-mntoksy-5β-7t-dro3-ar^- fo-hydootey-³35--2^^01^-feny^to-fn^lylo-177^1030^5 β-Μΐώ-οε⁷—; ^; β-(4'-dimytyloammofeny^td)etyrly³d^o((-hyⁿr-)ks^y17β-m3toksy-^yβ-a7doosta3; 3β0^y'-a3ety^[of3ny⁽4)otynyk)-^yα-hy^y3Oⁿyy-^-7β-metok3y-5y-andro-ιΟιπ; ⁿO-(4'-ch^loro³eny^[o)3t^dnylo-3(Clhy³rnk-y-¹7β-m3t3ko^h-5β-androston; 3β--4^;-doo[^dlo-fenyl o3e-onylo-3α-3ylyoŁ3yl 17β-me3oksy-5a-andlos-on;

   ^Ιο---⁴^·⁴³ β-(0'-karboksyneokίootynylo)-3a-hydroksy-17 β-metoksy-5 β-androstanu; 3α-hynsoksnt3β-(4'-3ce(4ksyacetylofenylo)eyniylo-l 7β-meSoksz-U7-awdrostfz 1-ib 3ft-(^zl'l 3yjolnofeoyίo-3tyn4lo-Cn.-hydrokey--7β-me)oksyt5β-7ndrone3k.
8. 8. Związenw303Jgzastro.f.,2ila-mene-y tym_d ó-iest fem 37-(4'-acetylofenyloetynylo)-3a-hydroksy-19-nor-177-metoksy-57-androstan; ester etylowy 37-(4'-karboksyfenyloetynylo)-3a-hydroksy-19-nor-l 7β-eneΐoksys5β-_and-ostny'^y cs-w e1ylow^y 3β--4'-koobn]fil⁰fⁿy^yl3ntyy^ylo⁾-³α-^hydroksy^-17β-me^loksy-5a^fandros^[enu; 3 β-[4'--N,Nołie^-yloka4boksyamido)^yeny^to[e-yny³o^o3(-.-hydraksy-^[7β^lmetoks3-5β^-5nd-yetsOf 3β-(4'-zc3to^zs³fen⁴l(x:tyn³lo)-^u<y-h³ⁿez^yzy-l ³β-metoOsy-Zβ-7ddroneon.

   ^Zw^irekwUtosza^-30/. 5, zn—nfebny tym, oc R oznanza ewyntllalnie pdd3taw¹ony fenyl.
9. 10. Uy^ek ⁹^^e^łe^g o^nz . 9 yow^¹yyzy^-^m,żR oim 39-hydro^yiy-3β-bon9ylo177-metoksy-5p-androstan; 3a-hydroksy-3p-[2'-fenyloetylo)-l 7p-metoksy-5p-androstan; 3a414(^0^4-30(043^^^^1^477-11161:0^4-57-7^^ sten; 3α-ⁿy3^βokz^ds³βf-2-(^d:,^b;-dizy3-¹7^doWenylf-oty^-o--l 7β-metoksy-^ze-3k(^yΌ3-an Iu^{1 z}a-ⁿyd-ok7y-3ⁿlf3ny^to-1^Ο·²^⁰./^onZes3kfZ.

   lLZwinzeliw^u^aiarz. ⁵, z—mfenny tym, żs, Ri j^ist wybrany z ^1^7- oⁿnemująaejo^yeo3^fe0nyl, hydroksyalkinyl lub fizjologicznie dopuszczalny ester hydroksyalkinylowy.

   185 523
10. 12. Związek według zastrz. 11 znamienny tym, że jest nim 3α -hydroksy-3p- (5' -cyjano-1' -pentynylo) -17 β-metoksy-ó β -androstan; 3α-hydroksy-3 β-(4' -cyj ano-1 '-butmylo)-17 β -metoksy5(3-androstan; 3a-hydroksy-3e-(6'-okso-r-heptynylo)-17e-metoksy-5e-an<dOstan; 3a-hydroksy3 p-(7'-okso-1' -oktynylo)-17e-metoksy-5e-androstan; 3a-hydroksy-3e-(5'-okso-1 '-heptynylo)17e-metoksy-5e-androstan; 3a-hydroksy-3e-(5'-^^^<^^1'-penty^^^o)-r7e-metok^y-5e-androstan; 3e-(4'(R/S)-hydroksypentynylo)-3a-hydroksy-17e-metoksy-5e-androstan; 3e-(5'(R/S)-hydroksy-heksenylo)-3a-hydroksy-17e-metoksy-5e-androstan; 3e-(5'-hydroksy-r-pentynylo)-3a-hydroksy- -17e-metoksy-5e-androstan; sól sodowa hemibursztynianu 3e-(5'-hydroksy-1'-pentynylo)-3 α-hydroksy-17e-metoksy-5 β-androstan;

    3e-(6'-hydroksy-r-heksynylo)-3a-hydroksy-17e-metoksy-5e-and_rostan; sól sod_owa 6' -hemibursztymanu 3β-( 6'-hydroksy-1^ahe^ysynylo)-3a-hydroksy-17e-metoksy-5e-androstanu' 3β-(4' -hydeokay-1^bbutynylo)s^eα-hydroysy-l7β-n)etoysy-5β-andeostan, sól sodowa 4'-hemi-buesztyIlisnu 3 β -(4' -hydroksy-1' -^^^7^)73a-hydro^y-^- 7 β-metoksy- 5 β-aslLdenstanu; 3β(^b'-hydlΌksy-Γ-butyn^hl.o)-ⁿ-α-hydroksyl17β-metyksy-5α-andenstatt; sól rodowa 4'-hemi-bursztymanu 3 b -(4' -hydrokay-1' -butynylo7-3 a-hydroksy-17β -meteksy-5 a-androstanu; 3 β (4^uhydeokay-Γ-bu-ynylo)s3α-hyd)o^bsyll7β-meto^hsy-5β-l9lnorandenytan; sól sodowa 4'-hemibuesztynianu 3 β ^4' -hydroksy-Γ-butynykt)-3lα-hylSrokny-17e-3ontok3n-Z β-l 9-nofandro-stanu; bβ-[b'-R/S)-hydeoly5y-)'-but^ynylo]-bα-hy&oksy-17β-mytok)y-5α-androstsI- lub 3—-S^3^/-^hydeotyly-Γ-peopynylo)-3a-hydroksy-17 β-metnysy-5 β-andenstan.
11. 13. Zwir^ek wldług zasSse.^y,zn7Πlienny tym, ża Ri oznacza alkoksy (C2-10) alkinyl.

    13. Związek wedhig zrstrz. -3, ^nan^i^^n^^ tym, z- jesa mm 3β-(3'-acetoksy-1 'propynylo)-3o-hydroktysl7g-mnloksy-)b-anaaostiffl; Cβ-(0kacetoksy-Γ-burybβ·lo)-sα-hydro3syp e0-maloksb-5β-3neryslηn; 3βη4k33etoksy-S l-but-nylo)-3α-hndjo0e33lkβ-meto3sy-3(a-hnιSetst3n' 3 [7-(5'-acetoksy-' '-penlyny;o)-3a-hyMroksy-1 kβ-me3-nsy-3a--3drettan' 3 β-(6'tne33oksy- - 'sheka--nylo)-nα-hyd3oZse--7η-metoksy-3β-tkldrz7ton;

    3b-hyyrolnyl3β-7β-(2'-pty3ηnyloksye-l-pa^opynyl^o]-17β-metoksy-5β-androstan; 3a-hydro-ksy-3 b-(3-metok3y---pbopynelot-laη-metok)y-5npyaηottan 1u0 3α-3ycSrβksy-e tlt(3-metok3de o -kropbβy-3-- m 7n-me1oPrni5a-and)3βt'm.

    i-. Związek wedłsuzastia. 5, mamienny tym, że Ri oznacza ewentualnie podstawiony fenyl ró. Związek według zastrz. 15, znamienny tym, że jest nim 3a-hydroksy-3b-(2pifydy1otetzoylo-17β-metogsgt3βstclZsosS:nl -uI- 3α-hożrżηryj3β--4-piryaylnSetynylo-172metoS3sn)ηβ-aydros7βs.

    13-5--4-^ według zazstrz. 5, znamienny tym, że Ri oznacza C2-ioalkinyl.
12. 17. Związek wedługcznSrZl z7, zganOeηnn lym, żejcst ntmnC-nryny1ot3-c--hydroksy-17βmetok.)y-5Z-onZrosWη; 3Z-bugmylos3α-0yjaatnyll7C-metokay-0b-ant3Ό3tns; 3β-seyeylOl3c-nyjkokm- 5 7nnnetokayr5α-βnbro3ayl; 3 b--hnSenyl3-kα-hodroksy- 5 7β tmetokaa-5 β-3ndjost3g; 3 a -yklope3pyl7β'mlylo-3α-hydroSesyttaβ-mstoasy-5β-abasoηdn; 3β-)3β--0'-en-l'-s'nyta)-e-sl-aydrβ-ksyti70-metηksy-5β-αsd3ostnyl 33-(3'-mneslobut-t--en-1 tanylo)-3a-hydjΌk.)y-17β-m3-nSsn-50synmz3tβn leb e3-h5βsyayln-3a-hybroksy--7n6meloksyj-β-m<nΌS-bn.

    W. Zwią—k wsl-ug s^at^h^. 5o knami-nmy itym, -e Ri rnaa-cza Ci-ioalkil, CZ-ioalkenyl. trójfluz9owoo (Ci- 1 o^^l, fluorowco (CMojenal, all<oksy (R 1 _ls-algit.

    2(Ε wciązek według zatent. 19 znamńekny ηε]^ nim 3b-etenylo-3a-hydroksy17β-metokso-5Z-en0.rostan;

    0β-el3ηySβ-nα-eydaoksy-17β-metoksy-5α-androstan;

    3 β -me-no-S α-hydrene3--7 β -metoksy-5 β -'n-cdΌslln-;

    3β -0ujylo-3a-hycSoke3n 17β-mejokey-5 β-'nκdΌsllM-;

    3β-metnlo-3a-hndeoe3n-17β-metoksy-5a

    3 β -οε^ιΊο^ a-hndroe3n-17 β -metoksy-Z a-nadrosna^;

    3β -Pηasnlo-bα-hndenksn-17β-mηteysy-5β-nndrostnn;

    3 β-trifl3nromatylo-en.-3ydr3kso'j10ylm5tokay-5αlandrostan;

    3 βstrifluorometylnsbαshndrotely- 17β-mηtoy3n-Z a-nndrostna;

    3 β -fluoloπnmηo-3α-ay-3okny- 17k7metokny-5α-βntaΌenln;

    3β -bromnmetyln-bα-hndrnes3'-17β-mηtoys3'-5α-a-drosnm;

    185 523

    3p-jodometylo-3a-hydroksy-17p-metoksy-5a-androstan;

    3e-chlorometylo-3 a-hydroksy-17p-metoksy-5a-androstan;

    3e-metoksymetylo-3a-hydroksy-17p-metoksy-5a-androstan;

    3β-etoksymetylo-3α-hydroksy-17β-metoksy-5α-androstan;

    3p-propoksymetylo-3 α-hydroksy-17β-metoksy-5α-and.rostan;

    3 β-izopropoksymetylo-3α-hydrokly-1 '7p-metoksy-5cn-androstan;

    3 β -cyj pnometylo-3a-hydro^hsy-17 β -metoksy-Sα-androstan.
13. 21. Zwiąoek. we^o-u^a hastrz.2. znamiennytym, że R ozaacza niższy alkoksyl i R3 oznacza ewentn-lmepo-stow-onn alk.o2^‘.yn
14. 22. UnviązekwedłuoyϋnrrZ; 21, znamienny tym, że jest nim 2p,17p-dimetoksy-3a-hydroksy-5cI-ankoos-an; On-etoks-iSaacmreZsy-17β-me-ok2yt5amn2rolt7Lβ; 2k-phkpsksc'-3a-hydrok5y- 17β -roetaksy-eaeanksystanlyd hk-izo7rokoksy-3α-hyarokhyt )0β-metoosy-ka-2ndrostah.
15. 23. Związek według zastrz. 1, znamienny tym, że:

    Roznwczawodór li^ło niżrey πΙΖο^^Ri oznacno wdOór- Cnioalkil, Wnkislkenyl, C2-ioalkinyl, trójfluorowco (Cmo) alkil, hydroksy 1C₂-i0) alki2hdalkoksy)CMo)o3k1l, ewasΠlalnie pkdsyiwionyfenyl, okok-y (Cwio) -i1dir^^li okooalkinyllyb )ο;° setO, rwontuateie podstewiody f-nylyo—inyl, Ο^ί^^ί^^ί^ο kwanu Wyasoknwalkiny0odikarn2khotowego;

    ks oznaczo wodór lub gou-e o-talową;

    R3 onnncnn -C(0)-CHo-Y-Gi

    R omanem Ślub SO;

    Goonancepirydyi;

    Rt oaaczawodśr lub metyl, i

    R5. Ra, Re, Ri^R'! Rio menacza wodór, z tym zastrzeżeniem, że:

    jeśli Ro oznacoa -C (O)-CIC2)Y-G i G οιοι^^ρϊι-οΜι to wówczas Ri oznacza podstawnje iniR· niżwonCr lot) bi.iooki1.
16. 24. Zwiąoe- wedłuy zantrz. 23, znamienny tym, że jest nim 3a-hydroksy-3p-(4hydroksybut2ny22t-2 l-Q)i-yd-4-y-otio-t5β-nnem2m-20-on, N-metyio0okok 33s-hydrok2y-2βhyopoksy-y--Snlryd-2lylotiyr-5cl-preonι5[l-1tO-onu, N-matylojoke3 nα-hydrokcy-y- -hkaye-βploito)-aα-prepIoαd20-onUlN-metreo .jod-k nz-hydrok-ysΟlj)d-rwd-4-ylotto)-ail-pregpay-20onu. 3α-hydroksy-3β-me-okssm2tylo-21 --wir2C-3-ytohoi-eα-pseoαm-20-on; sβ-p-2no'al-3(kondroksy-h i t-oityd-4-elk-iot-aa-prsgnan-2PIoy; Sβ-(hl-5Ccty-efenyle-k-yaylo-βαtSo'yroe2C'3l-roiwil-2-ytptiyr-5βsp)3Ihlem-2P-onl 2z-0ydroksy-3β-)C'tyydrol<syb2tszylo)-C - -(ρίπ·'^2lottp)-Sd-pregnan-2β-po- na-hyOoo2sy-3β-mr-oWsyme1yto-3l-roiwiS'y-3Sntlo)-3β -pse-ytanS0-oh lub 1^s----y<nl^a^^k2So0e-(4-hydroksybutynylk)-21-(yirydsΟ-yln-tp)-5d-pssonan-20-on.

    HU Zw-3αkw<aαug sas-hi. -i znamiemy Ę-Ri ζρ^-ώη 01-)4'5βimo-y-nco^2k)fenylotio)3a-hy2soksy-32tmetoU-yme-ylo-5a-pregnantyk-on; ezoZykrokty-rβ-metoksyme0ylot21t4'-nilrofhwylotiβ)-ea-pregkanlr0-ocl 0e--Zyas2ksy-eβ-cn3loksyms-2lo-ket)4'iyit;-oSeny-ntSu1finolo--asl-pIhg5an-PO-oni aα-łlydreksy-3β-2ke)oksymetylo-21-(4'-mtrofenylosulfonylo)-3α-pregnan-20-on;

    21-(4't}Ce3sofnkylotiβ--3-3-hyyrk23y-hβ-meteasymetoΊo)au.-poagnan-CS)-o2; 20--4'-fluorofenylo)su!fooyl2-aα-hydrokcy-Sr-meiyksβnle-yio-5α-p-egnam-CSPo2- 3a-hydroksyiep-mrtokso-2Z'Sv1o^^ ' -O4')ptco-idynofen2lo)s2l0taylk-3a-psegjpo--20-zn 1oZ 23-(4'-mmaSenβSkt-o)-3z-ky23sksy- nβ-metoOhyms0ylo-aαrhrauo-n'nSΟ-en.
17. 26. Z2βi;me3 wsSług Sr enami-kny tym, że jest nim 3z-hydroksy-21-(piryd-4-ylotio)5P-pre-Rion-20-on; eα-Uynnoksy-ni2(pityd-a-yloSsk)-3β-p3enIkk^-Ce-Sdl kl-(2'-dimstyloso)ino-Sβnok-y)-aα-hyarok2y-3β-mhtyio-2(etpIoydl2--2(i-oyl 3p-2nnrnl2k-hβim2tyto-21-e4'-d0aokeno-k-n)-5 α-prcg3Sd-0k-sn;

    50.1 -2nZaz2 3z-hydroksy-3p-metylo-21 -(4'-trimetyloamoniofenoksy)-5z-pregnan-20onu; sól jncidkw- 3z-Cy3SΌk)WiSβ-βrkp3ksy-2i-(4ltN,m,N-trime)zIo-2Zowisfencksy)-ac--2k^η-οΗΟΟ-οηυ; N-mctyly-ίodeis 3α-hyProksy-3βtmetyIo-2-t-ckmylm-k-lZoksy0-5z-psegnan-na-on2;3α-hydroksy-30-^mrtyto-2 - --sdinotiy-2lylk23sr-e2l-pcegnhn-20-on.

    185 523
18. 27. Związek według zastrz. 1, znamienny tym, że jest nim sól sodowa 3a-hydroksy-2ppropoksy-21 -tiopropylosulfbayło-5α-pregaaa-20-zau; 3 β-etynylo-3a-hydrolky-21 -(3'-hydroksy-propylotio)-5β-pregnan-20-on; sól sodowa 3e-etynylo-3a-hydroksy-21-tiopropylo-sulfonylo5p-pn;gn:^i^-2G-onu; 3β-etyaylo-3a-hydroksy-21-(2'-hydroksyetylotio)-5β-pregaan-2G-oa; sól trimetyloamoniowa 3 e-etynylo-3a-hyd.roksy-21 -tioetylosulfonylo-5e-pregnan-2G-onu; sól sodowa 3e-etynylo-3a-hydtOksy-21-tiopropylosulfonylo-5e-pregnan-2G-onu; 3e-etynylo-3ahy&oksy-21-(3'-hy&oksypropylosiUfonylo)-5e-pregna'n-2G-on; 3a-hydroksy-21-(3'-hydroksvpro-pylotio)-2p-propoksy-5a-pregnan-2G-on; 3α-hydrokl-21-{3'-hydroksypro-pylosulfoayIo)-2β-propoksy-5a-pregnan-2G-on; sól sodowa 3a-hydroksy-2p-propoksy-21-sulfonylopropylo-sulfonylo-5a-pregnan-2G-onu lub 3a-hydroksy-21 -(2'-hydroksyetylotio)-5 β-pregnan-2G-oa.
19. 28. Kompozycja farmaceutyczna do zapobiegania i leczenia lęków, stresu, depresji, zaburzeń nastroju, napadów padaczkowych, bezsenności, syndromu napięcia przedmiesiączkowego i depresji poporodowej, wywoływania znieczulenia ogólnego, wywoływania snu i podtrzymywania snu w fazie REM występującego w normalnym śnie, zawierająca składnik aktywny w połączeniu z farmaceutycznie dopuszczalnym nośnikiem, znamienna tym, że jako składnik aktywny zawiera w skutecznej ilości związek o ogólnym wzorze I:

    Rf

    RoO¹ lub jego fizjologicznie dopuszczalny 3-ester, w którym:

    R oznacza wodór lub niższy alkoksyl;

    R1 oznacza wodór, C1-i(Gałdl, C2-ioalkenyl, C2-n^H<ii^Zkl, trójffuorowco (Cmo) alkil, hydroksy (C2-10) alkinyl, alkoksy(CM())alkil, ewentualnie podstawiony fenyl, alkoksy (C2-10) alkinyl, oksoalkinyl lub jego ketal, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyl, hemiester kwasu hydroksyalkinyłodikarboksylowego;

    R2 oznacza wodór lub grupę ketalową;

    R3 oznacza ewentualnie podstawiony alkoksyl, alkinyloksyl, ewentualnie podstawiony fenyloalkinyloksyl,

    -C(O)-CH2-Y-G, -C(O)-CH2-O-D, -C(O)-CH2-O-E, -C(O)-CH₂-Z-G lub

    -C(O)-CH2 -Y-Z-A, gdzie:

    Y oznaczaO, S, SO lub SCO

    Z oznacza C1- oalkilen;

    G oznacza pirydyl lub ewentualnie podstawiony fenyl;

    D oznacza związaną z atomem węgla chinolinę;

    E oznacza ewentualnie podstawiony fenyl;

    A oznacza hydroksyl, karboksyl lub sulfonian;

    R4 oznacza wodór lub metyl,

    R5 oznacza wodór;

    Rć oznacza wodór;

    R7 oznacza wodór lub hydroksyl;

    IR oznacza wodór;

    R9 oznacza wodór;

    R1o oznacza wodór, z tym zastrzeżeniem, że:

    185 523 jeśli R3 oznacza C1-3alkoksyl i R oznacza wodór, to wówczas Ri oznacza podstawnik inny niż wodór;

    jeśli R3 oznacza C ^alkoksy (Cm) alkoksyl, to wówczas Ri oznacza podstawnik inny niż wodór lub 1 -propenyl;

    jeśli R3 oznacza -C(0)-CH2 -Y-G, gdzie G oznacza pirydyl przyłączony do węgla, to wówczas Ri oznacza podstawnik inny niż wodór lub Ci-ialldl; lub jeśli R3 oznacza -C(O)-CH2 -Z-G to wówczas Ri oznacza podstawnik inny niż wodór.
20. 29. Kompozycja farmaceutyczna według zastrz. 28, znamienna tym, że wymienionym związkiem jest dopuszczalny farmaceutycznie 3-ester lub 3-diester kwasu wybranego z grupy obejmującej kwas octowy, propionowy, maleinowy, fumarowy, askorbinowy, pimelinowy, bursztynowy, glutarowy, bismetylenosalicylowy, metanosulfonowy, etanodisulfonowy, szczawiowy, winowy, salicylowy, cytrynowy, glukonowy, itakonowy, glikolowy, p-aminobenzoesowy, asparaginowy, glutaminowy, γ-aminomasłowy, α-(2-hydrol^.sjyt^tt/ll^n^ii^oj^^pi^oj^iiomo^wy, glicynę i inne aaminokwasy, kwas fosforowy, siarkowy, glukuronowy i 1-metylo-1,4-dihydronikotynowy.
21. 30. Kompozycja farmaceutyczna według zastrz. 28 albo 29, znamienna tym, że efektywna ilość wynosi od 1mg do 100 mg na dawkę przy podawaniu dożylnym i od 10 0 mg do 500 mg na dawkę przy podawaniu innym niż dożylne.