PL185796B1

PL185796B1 - Okno dachowe

Info

Publication number: PL185796B1
Application number: PL98325820A
Authority: PL
Inventors: Frank Karlheinz
Original assignee: Roto Frank Ag
Priority date: 1997-04-23
Filing date: 1998-04-16
Publication date: 2003-07-31
Also published as: CZ296077B6; EP0874102B1; ES2202673T3; DK0874102T3; EP0874102A2; ATE245744T1; HUP9800939A1; HU9800939D0; EP0874102A3; PL325820A1; HU220643B1; DE59809045D1; SI0874102T1; DE19717070C1; CZ122798A3

Abstract

1. Okno dachowe, zwlaszcza okno przechyl- ne, z oscieznica i skrzydlem okiennym, które za pomoca umieszczonych na nim przegubowo ksztal- towników pomocniczych jest ulozyskowane prze- chylnie na osi obrotu, przy czym pozioma os obrotu znajduje sie w przyblizeniu w srodkowej strefie skrzydla okiennego, oraz z umieszczonym przy- najmniej na jednym ramiaku wzdluznym skrzydla okiennego prowadnikiem, który przy otwieraniu przechylnym tego skrzydla przesuwa sie wzdluz prowadnicy uksztaltowanej na oscieznicy, a takze z przynajmniej jednym urzadzeniem sprezynujacym wspomagajacym przechylanie skrzydla okiennego, znamienne tym, ze urzadzenie sprezynujace (17) jest uksztaltowane teleskopowo i swoim jednym koncem glówka drazka naciskowego (23) jest zamocowane odchylnie na skrzydle okiennym (3), a swoim drugim wolnym koncem (25) wspólpracuje rozlacznie z ob- sada (22) na oscieznicy (2), przy czym obsada (22) ma przepust (29) dla prowadnika (14). Fig 1 PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest okno dachowe, zwłaszcza przechylne, z ościeżnicą i skrzydłem okiennym, które za pomocą umieszczonych na nim przegubowo kształtowników pomocniczych jest ułożyskowane przechylnie na osi obrotu, przy czym pozioma oś obrotu znajduje się w przybliżeniu w środkowej strefie skrzydła okiennego, oraz z umieszczonym przynajmniej na jednym ramiaku wzdłużnym skrzydła okiennego prowadnikiem, który przy otwieraniu przechylnym tego skrzydła przesuwa się wzdłuż prowadnicy ukształtowanej na ościeżnicy, a także z przynajmniej jednym urządzeniem sprężynującym wspomagającym przechylanie skrzydła okiennego.

Okna przechylne są to okna, których ościeżnice są zamontowane w pokryciu dachowym, i a skrzydła mogą przechylać się wokół osi położonej w przybliżeniu na środku skrzydła okiennego. Zaletą tego rodzaju dymników jest to, że na przykład celem oczyszczenia zewnętrznej strony szyby można je przechylić na osi tak daleko, że powierzchnia zewnętrzna staje się łatwo dostępna z wnętrza pomieszczenia. Tak więc oś przechyłu umożliwia nie tylko ustawienie okna w położeniu przewietrzania, ale ponadto ułatwia mycie szyby od strony zewnętrznej.

Poza tym znane są okna dachowe, w szczególności okna poddaszy mieszkalnych, które są ukształtowane jako okna odchylne, to znaczy skrzydło okienne jest ułożyskowane odchylnie w strefie górnej poprzeczki ościeżnicy. Przy otwieraniu okna przechylnego nie trzeba na ogół przykładać dużego momentu obrotowego dzięki umieszczeniu osi przechyłu w pobliżu środka ciężkości, natomiast do otwarcia okna odchylnego potrzebna jest większa siła, żeby pokonać moment obrotowy pochodzący od ciężaru skrzydła okiennego.

Znane są też okna odchylno-przechylne, w których skrzydło okienne może się odchylać i przechylać. Wynalazek niniejszy obejmuje okna przychylne ale także odchylno-przechylne, gdzie skrzydło okienne jest ułożyskowane przechylnie na osi położonej w przybliżeniu w środkowej strefie tego skrzydła.

Aby uzyskać szczególnie korzystną konstrukcję okna przechylnego, można wyposażyć skrzydło przechylne w hamowane w prosty sposób łożyska obrotowe, położone możliwie dokładnie, na środku ramiaków bocznych tego skrzydła, tak że skrzydło znajduje się w przybliżeniu w równowadze. Jeżeli jednak w innych odmianach konstrukcji łożyska obrotowe znajdują się wprawdzie w strefie środkowej, ale nie dokładnie na środku ramiaków bocznych skrzydła, to przy otwartym oknie głowa ma wprawdzie większą swobodę ruchu, ale z uwagi na rozłożenie ciężaru potrzebne jest urządzenie sprężynujące, które wspomaga ruch otwierania i przejmuje moment obrotowy działający w kierunku położenia zamknięcia.

Podczas przechylnego otwierania okna dachowego kształtowniki pomocnicze przyporządkowane do ramiaków wzdłużnych skrzydła okiennego odchylają się od tego skrzydła. Potrzebne jest przy tym, aby skrzydło okienne było prowadzone na ościeżnicy za pomocą przynajmniej jednego prowadnika. Korzystnie do każdego ramiaka wzdłużnego ościeżnicy przyporządkowuje się prowadnik, który zwłaszcza ma postać czopa prowadzącego. Każdy z tych wystających w bok na zewnątrz prowadników przemieszcza się podczas przechylania dymnika po prowadnicy. Ponieważ oś przechyłu znajduje się w pewnym odstępie od danego prowadnika skrzydła okiennego, to przy otwieraniu przechylnym następuje odstawienie kształtowników pomocniczych, przy czym jednocześnie dany prowadnik porusza się wzdłuż prowadnicy.

Z niemieckiego wzoru użytkowego 1 818 630 wiadomo, że prowadnica w postaci sworznia ślizgowego porusza się z boku wzdłuż rowka w ościeżnicy okna dachowego. Wadą takiej konstrukcji jest stosunkowo wysoki koszt wytwarzania wynikający z potrzeby ukształtowania rowków. Kosztowny i trudny jest też montaż, gdyż przy zawieszaniu skrzydła okiennego należy wprowadzić prowadniki w rowki. Sposób zawieszania pociąga za sobą koniecz

185 796 ność stosowania skrzydła o stosunkowo dużej grubości oraz głębokiego wejścia skrzydła w ościeżnicę.

Z niemieckiego zgłoszenia patentowego 31 21 322 znane jest okno dachowe przechylne, w którym prowadnik w postaci sworznia poślizgowego podczas otwierania przechylnego porusza się wzdłuż prowadnicy na powierzchni ościeżnicy. Poza tym to znane okno ma urządzenie sprężynujące wspomagające otwieranie przechylne. Na ościeżnicy znajdują się w tym celu sprężynujące ramiona odchylne, które na swoich wolnych końcach mają rolki wspierające się na skrzydle okiennym i wspomagające w ten sposób proces przechylania. Prowadnica na każdym ramiaku wzdłużnym ościeżnicy znajduje się w górnej połowie ościeżnicy, a przynależne sprężynujące ramię obrotowe w dolnej połowie ościeżnicy, tak że oba te elementy nie utrudniają sobie ruchu.

Celem wynalazku jest zaproponowanie okna dachowego zwłaszcza przechylnego, które umożliwi wspomagane otwieranie przechylne, przy czym element wspomagający będzie miał kształt nie rzucający się w oczy i będzie istniała możliwość zastosowania korzystnie stosunkowo wąskich ramiaków bocznych ościeżnicy.

Okno dachowe, zwłaszcza okno przechylne charakteryzuje się według wynalazku tym, że urządzenie sprężynujące jest ukształtowane teleskopowo i swoim jednym końcem jest zamocowane odchylnie na skrzydle okiennym, a swoim drugim wolnym końcem współpracuje rozłącznie z obsadą na ościeżnicy, przy czym obsada ta ma przepust dla prowadnika.

Korzystnie, prowadnica jest umieszczona na powierzchni ościeżnicy.

Korzystnie, obsada ma człon przestawny pod naporem prowadnika.

Korzystnie, do przestawnego członu przyporządkowanąjest oś obrotu.

Korzystnie, człon posiada łożysko oporowe mieszczące wolny koniec urządzenia sprężynującego.

Korzystnie, prowadnikiem jest kołek prowadzący albo czop prowadzący.

Korzystnie, oś obrotu przestawnego członu przebiega równolegle do wzdłużnej osi prowadnika, w szczególności czopa prowadzącego.

Korzystnie, przepust obsady ma postać kanału przepustowego.

Korzystnie, prowadnica jest ukształtowana prostoliniowo.

Korzystnie, na prowadniku i/albo na przestawnym członie jest ukształtowany przynajmniej jeden skos przesuwowy.

Korzystnie, prowadnik przechodzi przez przepust na obsadzie w kierunkach przeciwnych.

Korzystnie, na prowadnicy znajduje się zaciskacz prowadnika.

Korzystnie, zaciskacz jest ukształtowany na obsadzie.

Korzystnie, oś wzdłużna prowadnika jest poprzeczna do osi wzdłużnej urządzenia sprężynującego.

Korzystnie, prowadnik dochodzi aż do strefy obsady, w szczególności aż do strefy łożyska oporowego, albo zachodzi przynajmniej częściowo na łożysko oporowe.

Korzystnie, przepust obsady jest ukształtowany jako podwyższenie mostkowe umożliwiające przejście nad łożyskiem oporowym.

Korzystnie, podwyższenie mostkowe ma odcinek wznoszenia i odcinek opadania dla prowadnika.

Dzięki teleskopowemu ukształtowaniu urządzenia sprężynującego uzyskuje się łatwy w realizacji i dyskretny element wspomagający przechylanie. Jeden koniec takiego wydłużonego urządzenia teleskopowego zamocowany jest odchylnie na skrzydle okiennym, a drugi koniec wspiera się w obsadzie na ościeżnicy, przy czym wsparcie to występuje tylko w fazie przechylnego otwierania skrzydła okiennego. Podczas dalszego otwierania okna wolny koniec wychodzi z obsady. Prowadnik przyporządkowany korzystnie każdemu ramiakowi skrzydła okiennego podczas otwierania albo zamykania przechylnego porusza się wzdłuż odpowiedniej prowadnicy umieszczonej korzystnie na powierzchni ościeżnicy. Aby w trakcie otwierania uniknąć kolizji odpowiedniego prowadnika z przynależnym urządzeniem sprężynującym, to znaczy żeby nie doszło do zablokowania ruchu otwierania, przewidziano zgodnie z wynalazkiem, że obsada współpracująca z wolnym końcem urządzenia sprężynującego ma przepust

185 796 dla przyporządkowanego prowadnika. Dzięki temu urządzenie sprężynujące może wesprzeć się w obsadzie, przy czym prowadnik przechodzi przez obsadę i nie trafia na wolny koniec urządzenia sprężynującego od określonego przechylenia skrzydła okiennego, a więc nie dochodzi do przerwania ruchu otwierania skrzydła okiennego.

W dalszej części opisu jest mowa tylko o jednym prowadniku, jednej obsadzie, jednym urządzeniu sprężynującym i tak dalej, chociaż tęgo rodzaju elementy znajdują się korzystnie z każdej strony okna. W zasadzie istnieje możliwość wyposażenia w te elementy tylko jednej strony okna, ale skutkiem tego jest większe obciążenie (skręcenie i tak dalej).

W rozwinięciu wynalazku przewidziano, że obsada ma człon przestawiający się pod naporem prowadnika, co umożliwia przejście tego prowadnika. Przestawienie to następuje korzystnie dzięki ukształtowaniu osi obrotu. Urządzenie sprężynujące wspiera się na tym przestawnym członie, przy czym jest tam ukształtowane łożysko oporowe, przykładowo gniazdo, w które może wejść wolny koniec urządzenia sprężynującego.

Jeżeli przepust obsady ma postać kanału przepustowego, obsada może mieć przykładowo rowek boczny albo może mieć profil ceowy, przy czym prowadnik w trakcie ruchu skrzydła okiennego przechodzi przez rowek albo wnętrze profilu ceowego, a więc rowek lub wnętrze profilu ceowego stanowią kanał przepustowy.

W szczególności przewidziano prostoliniowe ukształtowanie prowadnicy, ale strefy prowadnicy mogą również znajdować się na wyższym albo niższym poziomie względem innych odcinków, co oznacza, ze prowadnik poruszający się po prowadnicy znajduje się na różnej wysokości. Skos przesuwowy, wspomaga odchylanie członu przestawnego, żeby umożliwić przejście prowadnika.

Prowadnik może przechodzić przez strefę przepustową w przeciwnych kierunkach, to znaczy podczas otwierania okna prowadnik przemieszcza się w jednym kierunku a podczas zamykania - w kierunku przeciwnym. Z tego względu dobrze jest, gdy przewidziane są przynajmniej dwa skosy przesuwowe, mianowicie jeden umożliwiający przejście prowadnika podczas otwierania okna i drugi skos, który działa podczas zamykania okna, a więc w trakcie przemieszczania się prowadnika w przeciwnym kierunku również odchyla człon przestawny umożliwiając przejście prowadnika.

Zaciskacz umieszczony na prowadnicy umożliwia ustalenie okna w położeniu otwierania przechylnego, tak że nawet pod lekkim naporem wiatru i temu podobnych czynników położenie to nie zmienia się w niekontrolowany sposób. Zaciskacz może być ukształtowany na przykład na obsadzie lub w strefie prowadnicy oddalonej od obsady.

Oś wzdłużna prowadnika jest poprzeczna do osi wzdłużnej urządzenia sprężynującego. Dzięki teleskopowemu ukształtowaniu urządzenia sprężynującego można mówić o jego osi wzdłużnej, przy czym względem osi wzdłużnej prowadnika, w szczególności czopa prowadzącego jest ono ustawione pod różnym kątem, zależnie od położenia otwarcia okna.

Gdy prowadnik sięga aż do strefy obsady, w szczególności w strefę łożyska oporowego możliwe jest ukształtowanie bardzo wąskiego ramiaka bocznego okna, w szczególności ramiaka bocznego ościeżnicy, przy czym dzięki przepustowi unika się kolizji między urządzeniem sprężynującym i prowadnikiem. W szczególności prowadnik może wchodzić w przybliżeniu w połowie w strefę obsady, to znaczy łożysko oporowe i prowadnik nakładają się przynajmniej częściowo, przy czym dzięki przepustowi nie dochodzi do zablokowania ruchu otwierania.

Jeżeli przepust obsady ma postać podwyższenia mostkowego umożliwiającego przejście nad łożyskiem oporowym, można ukształtować łożysko oporowe w postaci gniazda w taki sposób, że wolny koniec urządzenia sprężynującego jest dobrze uchwycony i nie może wypaść z łożyska oporowego. Ponieważ prowadnica prowadnika przekrywa łożysko oporowe, przy czym ukształtowane jest zgodnie z wynalazkiem podwyższenie mostkowe, to można zachować korzystnie miseczkowy kształt łożyska oporowego, gdyż prowadnica znajduje się na innym poziomie, mianowicie powyżej tego miseczkowego łożyska.

Dużą zaletę stanowi postać wykonania, w której podwyższenie mostkowe dla prowadnika ma odcinek wznoszenia i odcinek opadania, to znaczy podczas otwierania prowadnik porusza się wzdłuż odcinka wznoszenia, żeby wejść na wyższy poziom podwyższenia most

185 796 kowego. W trakcie dalszego otwierania następuje zejście z tego wyższego poziomu po odcinku opadania. To samo dotyczy zamykania okna, przy czym następuje najpierw przejście przez odcinek opadania, który spełnia wtedy rolę odcinka wznoszenia, po czym przechodzi się przez odcinek określony wcześniej jako odcinek wznoszenia, przy czym spełnia on wtedy funkcję odcinka opadania.

Wynalazek przedstawiony jest w przykładach wykonania na rysunku, na którym: fig. 1, przedstawia okno w początkowej fazie otwierania przechylnego, pokazany schematycznie w widoku z boku, fig. 2 - odwzorowanie fig. 1, przy czym okna znajduje się w dalszej fazie otwierania, fig. 3 - pokazany szczegółowo prowadnik, który przemieszcza się wzdłuż prowadnicy na powierzchni ościeżnicy dymnika w poddaszu mieszkalnym, fig. 4 - widoczną z boku obsadę współpracującą z, nie pokazanym na rysunku, urządzeniem sprężynującym okną fig. 5 - odwzorowanie fig. 4, w widoku z góry, fig. 6 - obsadę z fig. 4 pokazaną od strony czołowej, fig. 7 - widzianą od strony czołowej obsadę według fig. 6, według innego przykładu wykonanią fig. 8 - następny przykład realizacji okna przechylnego, w którym dokonano innego ukształtowania obsady, fig. 9 - odwzorowanie fig. 8, jednak z szerzej otwartym oknem, fig. 10 -szczegółowy widok prowadnika z przykładu wykonania pokazanego na fig. 8, fig. 11 do 13 - różne widoki obsady według przykładu wykonania pokazanego na fig. 8, fig. 14 i 15 - różne widoki segmentu obsady według fig. 11-13, fig. 16 i 17 - różne widoki zaciskacza prowadnika według fig. 10 i fig. 18 - następny przykład realizacji okna na poddaszu mieszkalnym, przy czym obsada jest wpuszczona w ościeżnicę okna.

Figura 1, przedstawia widziane z boku, otwarte przychylnie okno 1 na poddaszu mieszkalnym. Okno 1 ma tu postać okna odchylno-przechylnego z ościeżnicą 2 i skrzydłem 3. Przewidziana do zamontowania w, nie pokazanym na rysunku, pokryciu dachowym ościeżnica 2 posiada dwa równoległe, oddalone od siebie ramiaki wzdłużne 4 oraz dwa również równoległe i oddalone od siebie ramiaki poprzeczne 5. Odpowiednio, skrzydło okienne 3 jest wyposażone w dwa równoległe, oddalone od siebie ramiaki wzdłużne 6 oraz dwa również równoległe i oddalone od siebie ramiaki poprzeczne 7. Oba ramiaki wzdłużne 6 skrzydła 3 w strefie ich odcinków 9 mają kształtowniki pomocnicze 10, które są ułoży skowane obrotowo w ościeżnicy 2 na poziomej osi 11 w strefie - górnego w pozycji zamontowania ramiaka poprzecznego 5 oraz w skrzydle okiennym 3 na osi poziomej 12.

Jeżeli skrzydło okienne 3 znajduje się w położeniu zamknięcią to kształtowniki pomocnicze 10 przylegają równolegle do ramiaków wzdłużnych 6 i są ustalone w tej pozycji. Po przestawieniu rękojeści 8 w pozycję odchylenią kształtowniki 10 pozostają sprzężone równolegle z ramiakami wzdłużnymi 6 i jest możliwe przekręcenie skrzydła 3 na osi 11 w położenie odchylenia. Po doprowadzeniu rękojeści 8 w położenie przechylania i otwarciu dymnika 1 wchodzi się w pokazane na fig. 1 położenie, w którym następuje odsprzężenie kształtowników pomocniczych 10 od ramiaków wzdłużnych 6 skrzydła okiennego 3, tak że kształtowniki 10 przekręcają się na osi 12 w pozycję kątową względem ramiaków 6. Jednocześnie cały układ przekręca się na osi 11. Dla realizacji tego ruchu na każdej ze stron zewnętrznych 13 ramiaków 6 zamocowany jest prowadnik 14, który wspiera się na powierzchni 15 ramiaka wzdłużnego 4 ościeżnicy 2. Osie 11 i 12 oraz prowadnik 14 w pokazanym na fig. 1 położeniu otwierania przechylnego leżą w narożnikach wyobrażalnego trójkąta. O ile prowadnik 14 znajduje się w odstępie od osi 12, ta ostatnia stanowi oś przechyłu, która pozwala na obrót skrzydła okiennego 3 maksimum o około 180°. W efekcie strona zewnętrzna skrzydła 3 jest zwrócona ku ościeżnicy 2, co umożliwia na przykład umycie z pomieszczenia strony zewnętrznej szyby. Poza tym oś przechyłu pozwala na szerokie otwarcie okną jak to widać na fig.2.

Na fig. 1, i 2 widać ponadto, że na każdym ramiaku wzdłużnym skrzydła okiennego 3 umieszczone jest urządzenie sprężynujące 17 mogące odchylać się na poziomej osi 16, przy czym każde z tych urządzeń 17 jest elementem 18 wspomagającym otwieranie okna 1. Urządzenie sprężynujące 17 jest ukształtowane teleskopowo; posiada ono obudowę 19, w której znajduje się, nie pokazana na rysunku, śrubowa sprężyna naciskową która współpracuje z przestawnym osiowo drążkiem naciskowym 20. Na przeciwległym do drążka 20 końcu obudowy 19 zamocowany jest stały drążek wspierający 21, który może współpracować z obsadą 22 umocowaną na ościeżnicy 2. Zamiast urządzenia 17 z mechanicznym elementem

185 796 sprężynującym można też zastosować sprężynę pneumatyczną, przy czym obudowa 19 ma wtedy postać cylindra a drążek 20 jest wykonany jako tłoczysko sprężyny pneumatycznej. Dotyczy to wszystkich przykładów realizacji przedstawionych na figurach. Przeciwny do obudowy 19 koniec drążka naciskowego 20 ma główkę 23, która jest ułoży skowana obrotowo wokół osi 16 na skrzydle okiennym 3. Dobrze jest ograniczyć w określonym zakresie kąt przechylenia za pomocą odpowiednich zderzaków nie pokazanych na rysunku, aby przy szeroko otwartym oknie urządzenie sprężynujące 17 nie weszło w położenie wahliwe, w którym mogłoby utrudniać boczny widok z okna. Koniec 24 drążka 21 jest wolnym końcem 25 urządzenia sprężynującego 17. Oznacza to, że po przestawieniu okna w określone położenie otwarcia koniec ten może wyjść z obsady 22, jak to widać na fig. 2. Obsada 22 ma łożysko oporowe 26 w postaci gniazda 27, w które może wejść wolny koniec 25 urządzenia sprężynującego 17. W ten sposób urządzenie sprężynujące 17 wspiera się z jednej strony na ościeżnicy 2 i z drugiej strony na skrzydle okiennym 3, tak że stanowi ono element wspomagający przechylne otwieranie okna w fazie początkowej. Jeżeli dymnik 1 - jak to widać na fig. 2 zostanie otworzony szerzej niż na fig. 1, to prowadnik 14 przemieszcza się w kierunku zaznaczonym strzałką 28 na fig. 1, to znaczy wchodzi on w strefę obsady 22. Z porównania fig. 1 i 2 widać, że przy otwieraniu przechylnym dymnika 1 prowadnik ten przechodzi z pozycji na lewo od obsady 22 w pozycję na prawo od tej obsady. Żeby to zrealizować, a więc żeby nie doszło do kolizji z obsadą 22 i/albo urządzeniem sprężynującym 17 (względnie jego stałym drążkiem wspierającym 21), wyposażono obsadę 22 w przepust 29 dla prowadnika 14. Na fig. 1 i 2 nie przedstawiono bliżej ukształtowania tego przepustu 29, ale objaśnia się to w trakcie omawiania następnych figur. Jak już wspomniano, w trakcie otwierania albo zamykania dymnika 1 prowadnik 14 porusza się wzdłuż powierzchni 35 przynależnego ramiaka wzdłużnego 4 ościeżnicy 2. Dochodzi tam prowadnica 30 prowadnika 14, przy czym prowadnica 30 przechodzi także przez obsadę 22. Według przykładu wykonania na fig. 1, i 2, prowadnica 30 jest płaska.

Na figurze 3 przedstawiono w szczegółach prowadnik 14, który ma wystający z boku z ramiaka wzdłużnego 6 skrzydła 3 sworzeń 31, na którym umieszczony jest obrotowoprzesuwnie ślizgacz 32. Slizgacz 32 przylega powierzchnią wsporczą 33 do prowadnicy 30 ościeżnicy 4, przy czym właściwości materiału i ukształtowanie dobrane są tak, że uzyskuje się współczynnik tarcia potrzebny do tego, żeby nie doszło do samoczynnego przestawienia okna po jego ustawieniu w wymaganym położeniu otwarcia. Po przeciwległych stronach ślizgacza 32 znajduje się odpowiednio skos przesuwowy 34 albo 35, który współpracuje z obsadą 22. Wyjaśnia się to bliżej w dalszej części opisu.

Według fig. 4 i 5 obsada 22 posiada podstawę 36 oraz koziołek łożyskowy 38 wznoszący się nad płaszczyznę 37 podstawy 36. Obsada 22 jest ukształtowana symetrycznie względem osi poprzecznej 39, a więc poniższe wyjaśnienia dotyczą tylko połowy tej części konstrukcyjnej, gdyż druga połowa jest ukształtowana odpowiednio do ukształtowania omawianej połowy. W stopniowanym zagłębieniu 40 powierzchni bocznej 41 koziołka łożyskowego 38 umieszczona jest rozporka 42, która stanowi oś odchylenia 43 dla członu przestawnego 44 obsady 22. Człon 44 jest więc członem odchylnym 45, który posiada w zasadzie jednolitą część środkową 46 oraz - po przeciwległych stronach - wąskie skrzydełko 47 i ramię łożyskowe 48. Ramię 48 jest ułożyskowane odchylnie za pomocą otworu łożyskowego 49 na rozpórce 42. Na jego górnej stronie 50 w części środkowej 46 jest ukształtowane łożysko oporowe 26 w postaci gniazda 27. Skrzydełko 47 jest wyposażone w skos przesuwowy 51 a część środkowa 46 - w następny skos przesuwowy 52. Na stronie górnej 53 koziołka łożyskowego 38 umieszczona jest sprężyna zwrotna 54 w postaci sprężyny płytkowej 55 zamocowanej elementem 56, przy czym sprężyna płytkowa 55 sięga swoim wolnym końcem aż do członu odchylnego 45. Dzięki temu człon 45 powraca w swoje położenie pokazane na fig. 4 i 5, gdy nastąpiło przestawienie wokół osi 43 w kierunku zaznaczonym strzałką 57 na fig. 4.

Z figur 4 i 5 wynika, że człon odchylny 45 jest zamocowany każdorazowo na prawej stronie koziołka łożyskowego 38. Jednak ze względu na symetryczne ukształtowanie jest też możliwe zamocowanie w odpowiedni sposób po drugiej stronie koziołka 38, przy czym chodzi wtedy nie o identyczny człon odchylny 45, lecz o jego ukształtowanie zwierciadlane. Nie potrzeba tworzyć indywidualnie ukształtowanych obsad dla każdego z dwóch ramiaków

185 796 wzdłużnych 4, lecz z punktu widzenia podstawy 36 i koziołka 38 można wykorzystać identyczną część, przy czym trzeba wtedy zastosować różne człony odchylne 45. Sprężynę płytkową 55 możną zachować, ponieważ może być ona przekręcana wokół elementu mocującego 56, tak że swoim wolnym końcem współpracuje ona z umieszczonym tam członem odchylnym 45. Celem ustalenia pozycji obsady 22 na ramiaku wzdłużnym 4 umieszczone są na stronie dolnej 58 podstawy 36 czopy pozycyjne 59, które wchodzą w odpowiednie otwory ościeżnicy 2. Mocowanie odbywa się za pomocą nie pokazanych na rysunku śrub przechodzących przez otwory gwintowane 60 podstawy 36. Otwory 60 umieszczone są w strefie odpowiedniej części środkowej 46 członu 45, to znaczy trzeba unieść człon odchylny 45 w stronę zaznaczoną strzałką 57, żeby uzyskać dostęp do główki odpowiedniej śruby.

Według fig. 6 i 7 obsada 22 ma przepust 29 dla prowadnika 14. Przepust ten stanowi część prowadnicy 30 i z uwagi na ceowy profil (fig. 6 i 7) obsady 22 ma postać kanału przepustowego 61, przez który przechodzi prowadnik 14 w trakcie przechylnego otwierania albo zamykania okna 1. Żeby ukształtować płaską prowadnicę 30, podstawa 36 jest wpuszczona w powierzchnie 15 ościeżnicy 2 (patrz w szczególności fig. 6 i 7).

Celem unieruchomienia okna 1 w określonych położeniach otwarcia przewidziany jest dla prowadnika 14 zaciskacz 62, który jest utworzony korzystnie przez obsadę 22 w taki sposób, że prześwit pionowy h kanału przepustowego 61 jest nieznacznie mniejszy od grubości prowadnika 14, a więc występuję lekkie zaciskanie. Takie podatne zaciskanie realizuje się korzystnie w ten sposób, że na ramieniu 63 ceowego profilu obsady 22 znajduje się brzegowe wycięcie 64, w którym umieszczony jest element sprężynujący 65, na przykład guma. W ten sposób ograniczona część ścianki 66 pod naciskiem elementu sprężynującego może odchylać się wywierając nacisk na prowadnik przemieszczający się kanałem przepustowym 61. Można też nadać szorstkość powierzchniom ścianki kanału 61 stykającym się z prowadnikiem 14, przy czym można to również wykonać dodatkowo albo alternatywnie na prowadniku 14.

Figury 8 do 18 przedstawiają następne ukształtowanie wynalazku, w którym przepust 29 prowadnika 14 jest zrealizowany w inny sposób niż w opisanym wyżej przykładzie wykonania. Części na fig.8 do 18 identyczne z częściami na fig. 1, do 7 oznaczone są tymi samymi odnośnikami, przy czym niżej omawia się tylko różnice między ukształtowaniami. Jak pokazano na fig.8 do 18, podczas przechylnego otwierania dymnika 1 na długości prowadnicy 30 występuje najpierw ukształtowany jako oddzielny element zaciskacz 62, następnie obsada 22 oraz element oporowy i przytrzymujący 67 prowadnika 14. Zaciskacz 62 przedstawiono bliżej na fig. 16 i 17. Posiada on rowkowy kanał przepustowy 61, który działa zaciskające na prowadnik 14 nie pokazany na wspomnianych figurach. Prowadnik 14 ma kształt kołka prowadzącego 68, jak to widać na fig. 10. Jednak według innych przykładów realizacji możliwy jest inny kształt prowadnika 14 albo można również zastosować ślizgacz.

Obsada 22 w szczególności według fig. 8, 9 i 11 ma przepust 29 w postaci podwyższenia mostkowego 69, które przebiega nad łożyskiem oporowym 26 i pozwala prowadnikowi 14 przejść górą nad łożyskiem oporowym 26. Podobnie jak w poprzednim przykładzie realizacji, obsada 22 jest ukształtowana symetrycznie względem osi poprzecznej 39, a więc niżej omawia się tylko jedną jej połowę. Łożysko oporowe 26 ma postać gniazda 27 utworzonego z boku w podwyższeniu mostkowym .69. Takie gniazdo 27 znajduje się w strefie każdego zbocza podwyższenia 69 (według ukształtowania symetrycznego). Oba gniazda 27 naprzeciwległe względem osi poprzecznej 39 są umieszczone w pewnym odstępie od powierzchni bocznej 70 obsady 22, a więc zachowany zostaje wypukły profil 71 podwyższenia 69 według fig. 11. W efekcie prowadnik 14 przemieszczający się w trakcie otwierania przez podwyższenie 69 jest uniesiony również w strefie gniazd 27, a więc nie koliduje z łożyskami oporowymi 26. Na fig. 12 zaznaczono podwójną strzałką ii długość nakładania się prowadnika 14 i obsady 22. Można zauważyć, że wolny koniec prowadnika 14 przechodzi wprawdzie przez gniazda 27, jednak ze względu na odstęp brzegowy gniazd 27 od powierzchni bocznej 70 powstaje w tej strefie przylga 72, tak że można przejść przez profil wypukły 71.

Z figur 14, 15, 16 i 17 wynika, że na obsadzie 22 i zaciskaczu 62 mogąbyć ukształtowane elementy połączenia kształtowo-zaciskowego 73, 74, żeby można było złączyć dokładnie i współliniowo te części. Możliwe jest także, że nie istnieją dwie zwierciadlane względem

185 796 osi poprzecznej 39 części obsady 22, które mogą stanowić jedną całość albo mogą składać się z dwóch części - jak na fig. 12 - lecz że połówki według fig. 14 i 15 są zespolone z zaciskaczem 62. Oznacza to, że podczas otwierania okna 1, prowadnik 14 przechodzi najpierw przez za-ciskacz i następnie wchodzi do obsady 22, która jest ukształtowana według fig. 14 i 15. Prowadnica 30 w przypadku obsady 22 według fig. 14 i 15 znajduje się na wyższym i niższym poziomie, a więc potrzebne jest, żeby łącząca się z obsadą 22 część prowadnicy 30 po stronie przeciwnej do zaciskacza 62 znajdowała się na wyższym poziomie, żeby prowadnik 14 mógł przejść płynnie całą prowadnicę 30 (nie pokazany na rysunku).

Przykład wykonania według fig. 18 różni się od przykładu wykonania według fig. 9 tylko tym, że prowadnica 30 nie znajduje się na powierzchni 15 ramiaka wzdłużnego 4 ościeżnicy 2, lecz że jest ona położona niżej, a więc w strefie wręgowej.

Niżej omawia się krótko zasadę działania okna dachowego w obu przykładach realizacji według fig. 1, do 7 i 8 do 17. Podczas otwierania okna według fig. 1, z położenia zamknięcia w początkowe położenie przechylne ruch ten jest wspomagany urządzeniem sprężynującym 17. W trakcie otwierania prowadnik 14 ślizga się po prowadnicy i wchodzi - po osiągnięciu odpowiedniego położenia otwarcia - w zaciskacz 62 obsady 22. Gdy okno jest otwierane szerzej poza to położenie, prowadnik 14 opuszcza obsadę 22, to znaczy przechodzi on przez jej kanał przepustowy 61, przy czym wskutek napierania skosów przesuwowych 34 na skosy 52 następuje odchylenie członu przestawnego 44, co pozwala wyeliminować kolizję z gniazdem 21 albo drążkiem wspierającym 21. Nawet gdy drążek 21 znajduje się w gnieździe 27, może nastąpić bezkolizyjne przejście dzięki uniesieniu członu przestawnego 44. Podczas zamykania okna 1 następuje ruch odwrotny, to znaczy prowadnik 14 przebiega prowadnicę 30 w odwrotnym kierunku, przy czym w strefie obsady 22 współpracują wtedy skosy przesuwowe 35 i 51. W trakcie ruchu zamykania, wolny koniec 25 urządzenia sprężynującego 17 trafia w gniazdo 27.

Gdy otwierane jest okno 1 według fig. 8 do 17 albo okno według fig. 18, to prowadnik w postaci kołka prowadzącego 68, przechodzi najpierw prowadnicą 30 ukształtowaną na powierzchni 15 ramiaka wzdłużnego 4 i trafia następnie na zaciskacz 62. Zaciskacz 62 może być również wyposażony w elastyczne środki zaciskające, jak to przedstawiono także na fig.7. W trakcie dalszego otwierania okna kołek prowadzący 68 wchodzi na podwyższenie mostkowe 69 bez utrudnień ze strony gniazda 27, przy czym jednak drążek wspierający 21 musi najpierw wyjść z gniazda 27, żeby umożliwić przejście prowadnika 14 przez to miejsce. Okno 1 może otwierać się aż do położenia pokazanego na fig. 9 albo 18, w którym kołek prowadzący 68 trafia na haczykowaty element oporowy i przytrzymujący, gdzie następuje jego ustalenie. Podczas zamykania okna 1 opisane wyżej procesy przebiegają w odwrotny sposób.

185 796

LO

Cp

^l8s 796

185 796

58

185 796

185 796 η

ΓΜ

185 796

ΓΜ

185 796

Fig.15

185 796

18S 796

^DePartan _pw> ^Len^4,00zi ' ^ad60_egz

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Okno dachowe, zwłaszcza okno przechylne, z ościeżnicą i skrzydłem okiennym, które za pomocą umieszczonych na nim przegubowo kształtowników pomocniczych jest ułożyskowane przechylnie na osi obrotu, przy czym pozioma oś obrotu znajduje się w przybliżeniu w środkowej strefie skrzydła okiennego, oraz z umieszczonym przynajmniej na jednym ramiaku wzdłużnym skrzydła okiennego prowadnikiem, który przy otwieraniu przechylnym tego skrzydła przesuwa się wzdłuż prowadnicy ukształtowanej na ościeżnicy, a także z przynajmniej jednym urządzeniem sprężynującym wspomagającym przechylanie skrzydła okiennego, znamienne tym, że urządzenie sprężynujące (17) jest ukształtowane teleskopowo i swoim jednym końcem główka drążka naciskowego (23) jest zamocowane odchylnie na skrzydle okiennym (3), a swoim drugim wolnym końcem (25) współpracuje rozłącznie z obsadą (22) na ościeżnicy (2), przy czym obsada (22) ma przepust (29) dla prowadnika (14).
2. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że prowadnica (30) jest umieszczona na powierzchni (15) ościeżnicy (2).
3. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że obsada (22) ma człon (44) przestawny pod naporem prowadnika (14).
4. Okno dachowe według zastrz. 3, znamienne tym, że do przestawnego członu (44) przyporządkowana jest oś obrotu (43).
5. Okno dachowe według zastrz. 3, znamienne tym, że przestawny człon (44) posiada łożysko oporowe (26) mieszczące wolny koniec (25) urządzenia sprężynującego (17).
6. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że prowadnikiem (14) jest kołek prowadzący albo czop prowadzący (68).
7. Okno dachowe według zastrz. 4, znamienne tym, że oś obrotu (43) przestawnego członu (44) przebiega równolegle do wzdłużnej osi prowadnika, w szczególności czopa prowadzącego (68).
8. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że przepust (29) obsady (22) ma postać kanału przepustowego (61).
9. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że prowadnica (30) jest ukształtowana prostoliniowo.
10. Okno dachowe według zastrz. 3, znamienne tym, że na prowadniku (14) i/albo na przestawnym członie (44) jest ukształtowany przynajmniej jeden skos przesuwowy (34, 35, 51,52).
11. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że prowadnik (14) przechodzi przez przepust (29) na obsadzie (22) w kierunkach przeciwnych.
12. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że na prowadnicy (30) znajduje się zaciskacz (62) prowadnika (14).
13. Okno dachowe według zastrz. 12, znamienne tym, że zaciskacz (62) jest ukształtowany na obsadzie (22).
14. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że oś wzdłużna prowadnika (14) jest poprzeczna do osi wzdłużnej urządzenia sprężynującego (17).
15. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że prowadnik (14) dochodzi aż do strefy obsady (22), w szczególności aż do strefy łożyska oporowego (26), albo zachodzi przynajmniej częściowo na łożysko oporowe (26).
16. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że przepust (29) obsady (22) jest ukształtowany jako podwyższenie mostkowe (69) umożliwiające przejście nad łożyskiem oporowym (26).

185 796
17. Okno dachowe według zastrz. 16, znamienne tym, że podwyższenie mostkowe (69) ma odcinek wznoszenia i odcinek opadania dla prowadnika (14).

* * *