PL187010B1 - Środek szkodnikobójczy - Google Patents

Abstract

Środek szkodnikobójczy zawierający znane substancje pomocnicze, znamienny tym, że jako substancję biologicznie czynną zawiera mieszaninę składającą się z: 1,00-98,999% wagowych 2-izopropoksy-fenylo-N-metylo-karbaminianu (propoksuru), 0,001-25% wagowych (1RS,3RS)-3-(2,2-dichlorowinylo)-2,2dimetylocyklo-prop;mok;arboksylanu(S,R)-ca-cyjano-3-fenoksybenzylu (alfacypermetryny) i tiofosforanu 0-3,5,6-trichloropirydyn-2-ylo-0,0- -dietylu (chloropiryfosu) w ilości 1.00-98,999% wagowych.

Description

Przedmiotem wynalazku jest środek o szerokim spektrum działania szkodnikobójczego.

Znane są środki owadobójcze stosowane do zwalczania szkodników takie jak pyretroidy np. alfacypermetryna (dotychczasowa nazwa alfametryna) [(1RS,3RS)-3-(2,2-dichloro-winylo)-2,2dimelylocyklopropanokarboksylan(S,R)-a-cyjano-3-fenoksybenzyl], karbaminiany np. propoksur [2-izopropoksy-fenylo-N-metylo-karbaminian], związki fosforoorganiczne np. chloropiryfos [tiofosforan 0-3,5,6-trichloropirydyn-2-ylo-0,0-dietylu].

Wadą tych środków jest krótkotrwałe działanie np. propoksuru lub szybkie uodparnianie się szkodników oraz słabe działanie w wysokich temperaturach np. alfacypermetryny lub konieczność stosowania w dużych dawkach np. chloropiryfosu.

Znane są również z polskich opisów patentowych nr 168 586 oraz 170 244 mieszaniny metoksychloru, propoksuru i alfacypermetryny oraz propoksuru z alfacypermetryną, które ograniczają te wady. Mieszaniny te stosowane są do zwalczania uciążliwych owadów w higienie sanitarnej. Metoksychlor zarówno w mieszaninie jak i w preparatach jednoskładnikowych jest stosowany od przeszło 30 lat i jako węglowodór chlorowany ze względów toksykologicznych, jest stopniowo eliminowany ze stosowania.

Nieoczekiwanie stwierdzono, że preparat zawierający w swoim składzie propoksur, alfacypermetrynę i związek fosforoorganiczny - chloropiryfos wykazuje efekt synergistyczny umożliwiający znaczne obniżenie efektywnej dawki. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania owadobójczego, umożliwia również zwalczanie szkodników odpornych na węglowodory chlorowane i pyretroidy oraz opóźnia rozwój odporności na insektycydy zawarte w mieszaninie.

Przedmiotem wynalazku jest środek owadobójczy zawierający jako substancję biologicznie czynną mieszaninę 1,00-98,999% wagowych propoksuru i 0,001-25% wagowych alfacypermetryny z 1,00-98,999% wagowych chloropiryfosu.

W skład środka według wynalazku obok substancji biologicznie czynnych wchodzą nośniki, rozpuszczalniki oraz inne substancje takie jak: emulgatory, dyspergatory, zwilżacze, środki przyczepne, przeciwpienne, inhibitory rozkładu substancji biologicznie czynnych, inne stabilizatory, barwniki oraz substancje zapachowe. Jako rozpuszczalniki stosuje się ciecze organiczne takie jak węglowodory aromatyczne i alifatyczne, ketony alifatyczne lub cykliczne, estry, alkohole, glikole. Jako nośniki stosuje się substancje mineralne naturalne lub syntetyczne, takie jak kaolin, talk, mączka fylitowa, krzemionki. Jako środki powierzchniowo czynne stosuje się sole kwasów ligninosulfonowych, alkilobenzenosulfonowych, niejonowe addukty tlenków alkilenowych i alkilofenoli lub alkoholi tłuszczowych, kopolimery tlenków alkilenowych, estry sorbitu i kwasów tłuszczowych, a także pochodne N-metylotauryny, sole kwasów naftalenosulfonowych i siarczanów alkilowych.

Środek według wynalazku może być stosowany do ochrony roślin i pomieszczeń przed szkodliwymi owadami. W higienie sanitarnej zwalcza muchy, komary, karaczany, mrówki

187 010 faraona, pluskwy, pchły i inne stawonogi. Na zewnątrz pomieszczeń można go stosować do zwalczania mrówek oraz szkodników niszczących drewno.

Dobór składników mieszaniny oprócz synergizmu wykazuje stosunkowo długotrwałe działanie pozwalające na zwalczanie nowowylęgających się larw lub gąsienic zarówno w wysokich temperaturach np. 35°C jak i w niskich np. 15°C oraz spowalnia rozwój odporności owadów.

Działanie owadobójcze środka według wynalazku ilustruje przykład I natomiast sposób wytwarzania przykłady II, III i IV.

Przykład I

Środek według wynalazku rozpuszczony w acetonie nanoszono metodą indywidualnego dawkowania (w ilości 1 pl/osobnika) na karaczana wschodniego (Blatta orientalis L.) i na muchę domową (Musca domestica L.) stosując 8-10 stężeń dla danej mieszaniny lub preparatów jednoskładnikowych. Każde stężenie badano na 30-45 owadach. Procenty śmiertelności ustalano po 24 godz. trwania doświadczenia. Dawkę powodującą 50% śmiertelności (LD50) obliczano metodą logarytmiczno - probitową. Wyniki skuteczności owadobójczej środka według wynalazku w porównaniu z pojedynczymi składnikami biologicznie czynnymi zamieszczono w tabelach 1 i 2.

Udział substancji aktywnych stanowiących LD50 był mniejszy w porównaniu z pojedynczymi substancjami; w przypadku karaczana wschodniego dla chloropiryfosu około 30 razy, propoksuru około 5 razy i alfacypermetryny 7 razy. Dla muchy domowej wskaźniki te były odpowiednio mniejsze dla chloropiryfosu 19 razy, propoksuru 130 razy i alfa-cypermetryny 2,5 razy.

Przykład II

Środek w postaci roztworu emulgującego (EC) otrzymuje się przez rozpuszczenie 12 części wagowych propoksuru, 7 części wagowych chloropiryfosu i 1,3 części wagowych alfacypermetiyny oraz 10 części wagowych emulgatora stanowiącego mieszaninę polioksyetylenowego oleju rycynowego i soli wapniowej kwasu dodecylobenzenosulfonowego i alkoholu izobutylowego w 5,7 częściach acetofenonu i 64 częściach mieszaniny węglowodorów aromatycznych znanych pod nazwą handlową Solvesso 100.

Przykład III

Środek w postaci dyfuzora aerozolowego otrzymuje się przez rozpuszczenie 2 części wagowych chloropiryfosu, 1 części wagowej propoksuru i 0,1 części wagowej alfacypermetryny w mieszaninie 3 części wagowych octanu etylowego, 93 części wagowych izopropanolu i 0,9 części wagowych glikolu polietylenowego o masie cząsteczkowej 300, następnie wprowadzenie otrzymanego roztworu do pojemników aerozolowych w ilości 100 g na jeden pojemnik, zamknięcie go zaworem aerozolowym i dopełnienie gazem nośnym tzw. propelentem, którym może być np. mieszanina propanu i butanu znana pod nazwą Drivosol w ilości 80 g na 1 pojemnik.

Przykład IV . . .

Środek w postaci proszku zawiesinowego (WP) otrzymuje się przez mieszanie 9 części wagowych chloropiryfosu, 2 części wagowych alfacypermetryny i 18 części wagowych propoksuru oraz 8 części wagowych sumy składników środków powierzchniowo czynnych ligninosulfonianów sodu (Borrespersa Na), produktów kondensacji formaldehydowej kwasu betanaftalenosulfonowego (Dyspergator NNO) i niejonowych adduktów tlenku etylenu i alkilofenoli (Rokafenol N-8) razem z 63 częściami mieszaniny nośników składających się z syntetycznej krzemionki i kaolinu użytych w stosunku jak 1:3. Całość miele się w młynie strumieniowym.

187 010

Tabela 1

Skuteczność owadobójcza środka według wynalazku w porównaniu ze znaną mieszaniną i pojedynczymi składnikami w odniesieniu do karaczana wschodniego (Blatta orientalis L.)

Zawartość substancji biologicznie czynnych w % wagowych	LD50 pg/osobnika	Udział substancji biologicznie czynnych w LD50
chloropiryfos	propoksur	alfacypermetryna
Środek wg wynalazku proporcja jak w przykładzie II: chloropiryfos - 35% propoksur - 59% alfacypermetryna - 6%	0,00781	0,00273	0,00461	0,00047
Znana mieszanina: propoksur - 96% alfacypermetryna - 6%	0,01481		0,01420	0,00061
Znane pojedyncze składniki: chloropiryfos 100% propoksur 100% alfacypermetryna 100%	0,08205 0,02259 0,00334	0,08205	0,02259	0,00334

Tabela 2

Skuteczność owadobójcza środka według wynalazkuw porównaniu ze znaną mieszaniną i pojedynczymi składnikami w odniesieniu do muchy domowej (Musca domestica L.)

Zawartość substancji biologicznie czynnych w % wagowych	LD50 pg/osobnika	Udział substancji biologicznie czynnych w LD50
chloropiryfos	propoksur	alfacypermetryna
Środek wg wynalazku: proporcja jak w przykładzie II: chloropiryfos - 35% propoksur - 59% alfacypermetryna - 6%	0,00949	0,00332	0,00560	0,00057
Znana mieszanina: propoksur - 96% alfacypermetryna - 6%	0,03077		0,02949	0,00128
Znane pojedyncze składniki: chloropiryfos 1 (00% propoksur 1 (00% alfacypermetryna 100%	0,06406 0,7295 0,00146	0,06406	0,7295	0,00146

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz. Cena 2,00 zł.

Claims (1)

1. Zastrzeżenie patentowe

   Środek szkodnikobójczy zawierający znane substancje pomocnicze, znamienny tym, że jako substancję biologicznie czynną zawiera mieszaninę składającą się z: 1,00-98,999% wagowych 2-izopropoksy-fenylo-N-metylo-karbaminianu (propoksuru), 0,001-25% wagowych (1RS,3RS)-3-(2,2-dichlorowinylo)-2,2dimetylocyklo-propanokarboksylanu(S,R)-a-cyjano-3-fenoksybenzylu (alfacypermetryny) i tiofosforanu 0-3,5,6-trichloropirydyn-2-ylo-0,0-dietylu (chloropiryfosu) w ilości 1,00-98,999% wagowych.