PL188950B1

PL188950B1 - Odzież ochronna odporna na przekłucia i przebiciapociskami

Info

Publication number: PL188950B1
Application number: PL99341858A
Authority: PL
Inventors: Achim Fels; Christian Boettger; Wolfgang Polligkeit; Steffen Neu; Christoph Klingspor
Original assignee: Akzo Nobel Nv
Priority date: 1998-01-22
Filing date: 1999-01-18
Publication date: 2005-05-31
Also published as: HRP20000455B1; BR9907152A; CO4780058A1; NO20003697L; YU49214B; AU2279999A; TR200002116T2; CA2319165C; HUP0102551A3; IL137163A; JP2002501166A; DE19802242A1; EP1058808A1; EE200000439A; ID26013A; YU46400A; ATE229636T1; EP1058808B1; NO20003697D0; DE59903739D1

Abstract

1. Odziez ochronna odporna na przeklucia i przebicia pociskami, zlozona z duzej liczby warstw tkanin wykonanych z materialów o duzej wytrzymalosci mechanicznej, przy czym przynajmniej jedna warstwa tkaniny jest pokryta warstwa twardego ciala stale- go, znamienna tym, ze wiecej niz jedna warstwa tkaniny jest powleczona warstwa twar- dego ciala stalego, którego czasteczki sa osadzone w cienkiej warstewce zywicy wybranej z grupy zywic: fenolowych, mocznikowych, epoksydowych lub poliakrylanowych, wzglednie w lateksie usieciowanym albo nieusieciowanym, przy czym tkanina powleczo- na warstwa twardego ciala stalego zostala przed wykonaniem odziezy zmiekczona w pro- cesie zaginania, korzystnie zaginania krzyzowego. PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest odzież ochronna odporna na przekłucia i przebicia pociskami, a więc zabezpieczająca użytkownika przed zranieniem, złożona z dużej liczby warstw tkanin wykonanych z materiałów o dużej wytrzymałości mechanicznej, przy czym przynajmniej jedna warstwa tkaniny jest pokryta warstwą twardego ciała stałego.

188 950

Siły policyjne i służby ochronne są w wyniku coraz częstszych ataków z użyciem noży, sztyletów i innych ostrych narzędzi narażone na niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała. Wynikające z tego wymagania bezpieczeństwa dla sił policyjnych nie mogą być zrealizowane z użyciem konwencjonalnych kamizelek kuloodpornych, będących częścią ich standardowego wyposażenia, bowiem zabezpieczają one skutecznie użytkowników przed ranami kłutymi ciała.

W celu ochrony ciała przed ranami kłutymi opracowano szereg projektów specjalnej odzieży ochronnej odpornej zarówno przed pociskami, jak i przekłuciami za pomocą broni ostrej, która spełnia wymagania ochronne stawiane przez siły policyjne. Jednakże wskutek znacznego ciężaru i niewielkiej gęstości odzież ta nie jest przystosowana do sytuacji, w których wymagana jest ruchliwość tych służb.

Ponadto siły policyjne wymagają, aby odzież ochronna zabezpieczała ciało nie tylko przed uszkodzeniami ciętymi z użyciem noży względnie sztyletów, ale również przed uszkodzeniami kłutymi z użyciem zaostrzonych iglic, które niekiedy również są używane w ataku na policję.

Do wytwarzania odzieży ochronnej odpornej na przekłucia zastosowano najpierw tkaniny wykonane z poliamidów aromatycznych, które jednak nie przyniosły zadowalających rezultatów.

Z opisu patentowego Wielkiej Brytanii nr GB 2 283 902 znana jest odzież ochronna odporna na przekłucia, wytwarzana z tkanin wykonanych z włókien poliamidów aromatycznych oraz z przymocowanych do ich powierzchni metalowych płytek. W praktyce okazało się jednak, że jest ona bardzo niewygodna w użyciu wskutek ograniczonej giętkości i dużego ciężaru.

Podobna odzież ochronna przedstawiona jest w publikacji międzynarodowego zgłoszenia patentowego PCT nr WO 91/06821.

Z niemieckiego opisu patentowego nr DE 4 407 180 znana jest odzież ochronna odporna na przekłucia, wyposażona w metalową wkładkę o strukturze sieciowej wykonanej ze stalowych łańcuchów zanurzonych w macierzy poliuretanowej. Odzież ta skutecznie zapobiega przebiciom przez ostrza noży lub sztyletów, ale nie zapobiega przebiciom przez ostro zakończone iglice.

Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych AP nr US 4 933 231 znana jest odzież ochronna, wytworzona z tkaniny pokrytej grubym piankowym tworzywem sztucznym. Okazało się jednak, że nie zabezpiecza ona ciała przed uszkodzeniami kłutymi, a więc nie spełnia wymagań służb policyjnych.

Z europejskiego opisu patentowego nr EP 224 425 znana jest odzież ochronna, wytworzona z dzianiny wykonanej z włókien z poliamidu aromatycznego. Okazało się jednak, że mimo iż skutecznie zabezpiecza ciało przed ranami ciętymi, to jednak nie przed kłutymi.

Odzież ochronna odporna na przekłucia, przedstawiona w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych AP nr US 5 308 689, ma postać tak zwanej membrany klimatycznej wykonanej z gęstej tkaniny. Jednak i ona ma niewystarczające właściwości zabezpieczające ciało przed ranami kłutymi.

Z publikacji międzynarodowego zgłoszenia patentowego nr WO 92/08094 znana jest odzież ochronna odporna na przekłucia, wykonana częściowo z nakładających się na siebie płytek z tworzywa sztucznego tworzących łuskę, wzmocnionych włóknami szklanymi wplecionymi w podłoże tekstylne. Jednakże charakteryzuje się ona całkowitym brakiem giętkości, a więc jest bardzo niewygodna w użyciu.

Znana jest również odzież ochronna odporna zarówno na przekłucia, jak i na przebicia pociskami. Na przykład przedstawiona w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych AP nr US 5 562 264 odzież ochronna, wytwarzana z bardzo gęstej tkanej tkaniny wykonanej ze stosunkowo cienkiej przędzy. Jednakże wytwarzanie tego rodzaju tkanin jest bardzo kosztowne, zaś gęste tkanie może w przypadku uderzenia pocisku spowodować uszkodzenie włókien, pogarszając kuloodpomość odzieży. Ponadto odzież ta nie spełnia wymagań w zakresie ochrony przed przekłuciami, obowiązujących we wszystkich krajach.

Z niemieckiego opisu patentowego nr DE 4 413 969 znana jest odzież ochronna odporna na przekłucia i przebicia pociskami, wykonana z wielu warstw metalowej folii, przy czym ochronę przed pociskami uzyskano w niej przez zastosowanie laminatów z tkaniny wytwo4

188 950 rzonej z włókien poliamidu aromatycznego. Odzież tego rodzaju jest jednak bardzo kosztowna w produkcji, a ponadto ze względu na niewielką giętkość niewygodna w użyciu. Jej dodatkową niedogodność stanowi łatwe nagrzewanie się folii metalowej.

Podobna odzież ochronna, której tkanina wytworzona jest z cienkich taśm metalowej folii, znana jest z europejskiego opisu patentowego nr E P 640 807.

Z europejskiego opisu patentowego nr EP 597 165 znana jest odzież ochronna utworzona z płytek z tworzywa sztucznego, na które naklejana jest za pomocą termoplastycznej żywicy tkanina z włókien z poliamidu aromatycznego. Jednakże i ta odzież ochronna nie zapewnia zadowalającej wygody jej użycia.

Z publikacji międzynarodowego zgłoszenia patentowego PCT nr WO 97/21334 znana jest odzież ochronna odporna na przekłucia i przebicia pociskami, wytwarzana z włókien z poliamidu aromatycznego powleczonych żywicą termoplastyczną, jednak ma ona duży ciężar i nie spełnia wymagań policyjnych w niektórych krajach.

Z niemieckiego opisu patentowego nr DE 4 214 543 znana jest odzież ochronna odporna na przekłucia i przebicia pociskami, wytwarzana z płytek metalowych tworzących zewnętrzną warstwę odzieży odporną na przekłucia oraz z wykonanej z zestawu kilku tkanin wewnętrznej warstwy kuloodpornej. Jednakże charakteryzuje się ona małym stopniem giętkości i dużym ciężarem, wskutek czego jest niewygodna w użyciu.

Z niemieckiego opisu patentowego nr DE 9 408 834 znana jest odzież ochronna odporna na przekłucia i przebicia pociskami, wytwarzana z ułożonych naprzemiennie warstw tkanin wykonanych z włókien z poliamidu aromatycznego oraz naprzemiennych warstw metalowej siatki. Odzież ta nie zabezpiecza jednak wystarczająco ciała przed ranami kłutymi.

Z publikacji międzynarodowego zgłoszenia patentowego PCT nr WO 96/03277 znana jest odzież ochronna złożona przynajmniej z jednej warstwy tkaniny oraz z naniesionej na nią w procesie rozpylani plazmowego - warstwy ceramicznej. Odzież tego rodzaju, mimo iż ma dobrą odporność na przekłucia i przebicia pociskami, jest jednak bardzo skomplikowana i kosztowna w wytwarzaniu. Zastosowana warstwa ceramiczna prowadzi często w czasie spiekania, w wyniku działania wysokiej temperatury plazmy, do fuzji cząsteczek, co obniża odporność odzieży na przekłucia, a ponadto nie jest dostatecznie odporna na ścieranie.

Z opisu patentowego Wielkiej Brytanii nr GB 2 090 725 znana jest odzież ochronna, której zewnętrzna warstwa jest wykonana z użyciem materiałów ściernych, na przykład tlenku glinu i węglika czteroboru. Jednakże testy tej odzieży wykazały, że materiały ścierne nie stanowią skutecznej ochrony przed przekłuciami.

Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych AP nr US 5 087 499 znana jest odzież ochronna odporna na nacięcia przez ostre narzędzia chirurgiczne, wyposażona w bardzo cienką warstwę materiału ściernego, znajdującego się na tkaninie z poliamidu aromatycznego, która poddawana jest następnie fibrylacji. Okazało się jednak, że cienka warstwa materiału ściernego nie tworzy dostatecznej ochrony przed uszkodzeniami ciętymi i przebiciami z użyciem noża.

Z publikacji międzynarodowego zgłoszenia patentowego PCT nr WO 98/45662 znany jest materiał odporny na przekłucia, złożony z podłoża utworzonego z warstw tkanin i z naniesionej na to podłoże powłoki złożonej z niewielkich cząsteczek ciała stałego, o średnicy od 0,1 mm do 3 mm, przy czym grubość warstw tkanin wynosi nie mniej niż 1,5 mm. Możliwe jest również zastosowanie kilku warstw oddzielnie powleczonych podłoży, przy czym cząsteczki ciała stałego przyklejone są do podłoży klejem bitumicznym lub poliuretanowym.

Z japońskiego opisu patentowego nr JP 62-62198 znana jest odzież ochronna odporna na pociski i przekłucia, w której przynajmniej jedna warstwa tkaniny, dzianiny albo włókniny wykonana jest z włókien poliamidu aromatycznego, z przyklejonymi do niej albo z osadzonymi w niej względnie na niej bardzo twardymi ziarnami ceramicznymi. Warstwa ta jest otoczona zewnętrznymi i wewnętrznymi warstwami tkaniny, dzianiny albo włókniny wykonanej z włókien poliamidu aromatycznego. Twarde ziarna ceramiczne przyklejone do tkaniny albo osadzone w niej względnie na niej z obydwu stron są dobrane z grupy obejmującej węglik krzemu, korund zwykły, węglik boru, azotek krzemu albo korund cyrkonowy i mają gęstość powierzchniową wynoszącą od 200 g/m² do 800 g/m². Ziarna ceramiczne są przyklejane albo nanoszone na tkaninę w procesie powlekania promieniowego, przy czym warstwa cząsteczek

188 950 ceramicznych stanowi zewnętrzną albo wewnętrzną warstwę tkaniny. Ponadto gęstość powierzchniowa twardych ziaren w tkaninie jest bardzo duża, powodując znaczny ciężar i dużą sztywność oraz trudności w zaginaniu warstw tkaniny tworzącej odzież ochronną.

Badania i testy wykazały, że żadna z opisanych powyżej struktur odzieży ochronnej, pokrytej warstwą materiału ściernego, nie stanowi skutecznego zabezpieczenia jednocześnie przed przekłuciami i przebiciami pocisków.

Celem wynalazku jest opracowanie takiej odzieży ochronnej, która byłaby odporna na przekłucia nie tylko nożem lub sztyletem, ale również zaostrzoną iglicą a ponadto w wystarczającym stopniu kuloodporna i wygodna w użyciu, zapewniając skuteczne zabezpieczenie przed uszkodzeniem ciała, a tym samym eliminując niedogodności znanej dotychczas odzieży ochronnej.

Cel wynalazku realizuje odzież ochronna odporna na przekłucia i przebicia pociskami, która charakteryzuje się tym, że więcej niż jedna warstwa tkaniny jest powleczona warstwą twardego ciała stałego, którego cząsteczki są osadzone w cienkiej warstewce żywicy wybranej z grupy żywic: fenotowych, mocznikowych, epoksydowych lub poliakrylanowych, względnie w lateksie usieciowanym albo nieusieciowanym, przy czym tkanina powleczona warstwą twardego ciała stałego została przed wykonaniem odzieży zmiękczona w procesie zaginania, korzystnie zaginania krzyżowego.

Warstwy tkaniny powleczone warstwą twardego ciała stałego są zewnętrznymi warstwami odzieży.

Zespół warstw tworzących odzież według wynalazku zawiera korzystnie od 2 do 20 warstw tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego, a dodatkowo od 6 do 50 warstw tkaniny z poliamidu aromatycznego, niepowleczonej warstwą twardego ciała stałego.

Odzież według wynalazku zawiera równocześnie od 6 do 50 warstw tkaniny z poliamidu aromatycznego, niepowleczonej warstwą twardego ciała stałego, oraz od 2 do 20 warstw tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego.

Warstwy tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego mają korzystnie postać usuwalnego zespołu warstw ochronnych, przy czym zespół ten zawiera wyłącznie warstwy tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego.

Odzież według wynalazku zawiera dodatkowo warstwę impregnowaną znajdującą się pod warstwami powleczonymi warstwą twardego ciała stałego od strony ciała użytkownika odzieży.

Materiałem podłożowym warstw powleczonych warstwą twardego ciała stałego jest tkanina wykonana z poliamidów aromatycznych, z poliolefinów lub z innych materiałów o dużej wytrzymałości mechanicznej.

Tkaniny są tkane korzystnie z przędzy poliamidu aromatycznego, z przędzy innych włókien o dużej wytrzymałości mechanicznej, względnie z nici wyczeskowych włókien polietylenowych wytworzonych w procesie wyoblania żelu.

Tworzące warstwę cząsteczki twardego ciała stałego stanowią korzystnie cząsteczki węglika krzemu względnie elektrokorundu, standardowego korundu, półkruchego korundu, korundu cyrkonowego, węglika wolframu, węglika tytanu, węglika molibdenu, węglika czteroboru lub azotku boru, względnie mieszankę powyższych związków.

Ziarna twardego ciała stałego mają korzystnie średnicę od 10 pm do 500 pm.

Grubość tkanin powleczonych warstwą twardego ciała stałego wynosi korzystnie od 0,1 mm do 1,5 mm.

W znanej odzieży ochronnej stosowane są włókna z poliamidu aromatycznego, wytwarzane z poliamidów w procesie polikondensacji kwasów aromatycznych oraz ich chlorków z aminami aromatycznymi. Szczególnie znanymi włóknami poliamidu aromatycznego są włókna pod nazwą handlową Twaron, zawierające poli-p-fenylen tereftaloamidę. Włókna te mogą również zawierać materiały włókniste złożone z polimerów zawierających kwasy aromatyczne i aminy aromatyczne, które przewyższają zawartość 50% składu, oraz ze składników alifatycznych, alicyklicznych lub heterocyklicznych zawartych w kwasie i/lub w aminie.

Włókna poliamidu aromatycznego, z których wytwarzana jest tkanina na odzież ochronną według wynalazku, mają korzystnie postać ciągłych włókien z przędzy lub nici wy6

188 950 czeskowych, zawierających również przędzę wytwarzaną w procesie łamania do góry grupy włókien chemicznych.

Miano stosowanej przędzy zawiera się w przedziale od 200 dtex do 3400 dtex, korzystnie od 400 dtex do 1500 dtex, zaś miano ciągłych włókien z tej przędzy jest mniejsze od 5 dtex, korzystnie mniejsze od 1,5 dtex.

Tkanina ma korzystnie postać tkanego płótna, jednakże mogą być również zastosowane inne tkane materiały, na przykład worki chmielowe lub diagonale.

Numer nici użytej przędzy zależy od jej miana oraz od żądanej masy na jednostkę powierzchni tkaniny stanowiącej warstwę ochronną, której wartość winna wynosić od 50 g/m²do 500 g/m?, korzystnie od 100 g/m2 do 300 g/m2.

Korzystnym przykładem tkaniny stosowanej jako warstwy odzieży ochronnej według wynalazku jest tkane płótno wywarzane z przędzy o mianie 930 dtex. Numer nici przędzy wynosi w tym przypadku 10,5/cm w osnowie i w wątku. Masa na jednostkę powierzchni tak uzyskanej tkaniny wynosi w przybliżeniu 200 g/cm2.

Włókna syntetyczne zawierają zwykle ośrodek poślizgowy pozostały z procesu ich wytwarzania, który ma korzystny wpływ na jakość rolowania przędzy podczas procesu wytwarzania tkaniny.

Przed przejściem do następnego procesu, jakim jest powlekanie warstwy tkaniny warstwą twardego ciała stałego, tkanina wychodząca z krosna mechanicznego jest poddawana płukaniu w pełnoszerokościowej maszynie płuczącej lub w innego typu urządzeniach płuczących stosowanych w przemyśle tekstylnym. Warunki płukania, zwłaszcza temperatura, czas obróbki, oraz dodatki zawarte w kąpieli są ogólnie znane, przy czym winny być tak dobrane, aby zawartość środka ślizgowego po tym procesie nie przekroczyła 0,1%. Tkanina jest następnie poddawana procesowi suszenia, korzystnie na rozszerzarce tkanin.

Opisane powyżej tkaniny mogą być użyte na warstwy kuloodporne, bez nanoszenia na nie warstwy twardego ciała stałego. W większości przypadków, po płukaniu wykonuje się hydrofobizację tkaniny, zwykle z użyciem składników polimerowych lub polimerowanego fluorowęgla.

Chociaż do naniesienia warstwy twardego ciała stałego stosowane są korzystnie tkaniny wypłukane, to mogą być również użyte w tym celu tkaniny niewypłukane.

Przed naniesieniem warstwy twardego ciała stałego na tkaninę podłożową nanosi się powłokę wstępną, zapobiegającą penetracji do jej wnętrza warstwy spoiwa, stosowanej do połączenia z cząsteczkami twardego ciała stałego.

Na powłokę wstępną stosowane są różne materiały, na przykład żywice fenolowe, epoksydowe lub żywice polikrystaliczne. Do rozcieńczonej żywicy lub prekursora żywicy powłoki wstępnej dodaje się również wypełniacze, na przykład węglik wapnia w stosunku od 30% do 70% łącznej masy powłoki. Powłoka wstępna ma korzystnie masę na jednostkę powierzchni od 40 g/cm² do 100 g/cm², zaś po odparowaniu cieczy zawartej w składnikach powłoki oraz w tkaninie - od 30 g/cm2 do 70 g/cm2.

Strukturę uzyskaną po naniesieniu powłoki wstępnej poddaje się procesowi suszenia, korzystnie w temperaturze 100°C, choć możliwe jest również naniesienie powłoki głównej na mokrą powłokę wstępną, bez poddawania jej procesowi suszenia.

Na powłokę główną stosuje się te same składniki co dla powłoki wstępnej, przy czym najkorzystniejszym składnikiem są żywice fenolowe. Powłoka wstępna i główna są jednakże poddane różnym wymaganiom w zależności od celów, w jakich są one nakładane. Powłoka wstępna musi tworzyć dobrze zamkniętą korzystnie sprężystą warstewkę, zapobiegającą penetracji powłoki głównej w materiał podłożowy, natomiast celem stosowania powłoki głównej jest optymalne związanie z nią ziaren twardego ciała stałego.

Powłoka główna zawiera również wypełniacz, korzystnie w ilości od 20% do 50% jej całkowitej masy. Masa powierzchniowa naniesionej powłoki głównej w stanie mokrym wynosi od 90 g/cm2 do 150 g/cm2, zaś po wysuszeniu - od 60 g/cm² do 120 g/cm2.

Nanoszona warstwa cząstek ciała stałego stanowi substancję nieorganiczną o wysokim stopniu twardości, korzystnie stosowaną również na materiały ścierne, na przykład węglik krzemu, korund (tlenek glinu), węglik wolframu, węglik tytanu, węglik molibdenu, tlenek glinowo-cyrkonowy (czyli elektrokorund z zawartością 40% tlenku cyrkonu), węglik cztero188 950

Ί boru oraz azotek boru. Możliwe jest również stosowanie mieszanek tych materiałów. Najkorzystniejszymi twardymi materiałami ciała stałego są węglik krzemu i korund. Powyższa lista nie wyczerpuje twardych materiałów, które mogą być stosowane do wytwarzania odzieży według wynalazku.

Stosowane twarde ciało stałe może mieć różną postać, korzystnie zaokrąglonych cząsteczek albo ziaren, gdyż umożliwiają uzyskanie dużej gęstości objętościowej. Kształt cząsteczek, zwłaszcza cząsteczek o mniej szych wymiarach, jest nieistotny.

Nanoszenie warstwy twardego ciała stałego na powłokę główną, stanowiącą warstwę spoiwa, odbywa się jednym ze znanych sposobów nanoszenia na podłoże materiałów ściernych, na przykład rozsiew grawitacyjny cząsteczek twardego ciała stałego albo też pokrywanie nim powłoki głównej z zastosowaniem pola elektrycznego. W pierwszym sposobie cząsteczki twardego materiału opadają ze szczeliny leja rozsiewczego na poruszającą się tkaninę z naniesioną powłoką wstępną i powłoką główną, przy czym gęstość rozsiewu jest regulowana zarówno szerokością szczeliny, jak i prędkością przesuwu tkaniny. W drugim sposobie cząsteczki twardego ciała stałego, znajdujące się na dolnej elektrodzie, zgodnie z liniami strumienia tego pola imigrują w polu elektrostatycznym do góry w kierunku przeciwległej elektrody i poruszającej się wzdłuż niej tkaniny pokrytej powłoką wstępną i główną i zostają zakotwiczone w warstewce spoiwa tej powłoki.

Wprowadzenie cząsteczek twardego ciała stałego do pola elektrostatycznego realizowane jest za pomocą przesuwającego się wzdłuż dolnej elektrody przenośnika pasowego, na który cząsteczki ciała stałego wprowadzane są za pomocą leja rozsiewczego.

Elektrody mają korzystnie postać płyt, choć mogą być również stosowane elektrody liniowe i punktowe.

Innym sposobem nanoszenia warstwy twardego ciała stałego, znanym z technologii nanoszenia materiałów ściernych, jest wytwarzanie pasty zawierającej cząsteczki twardego ciała stałego zmieszane ze spoiwem i wylewanej lub nakładanej pędzlem na warstwę podłożową.

Tkaniny na odzież ochronną według wynalazku, z naniesioną warstwą twardego ciała stałego, są najkorzystniej wytwarzane sposobem rozsiewu grawitacyjnego, umożliwiającym uzyskanie wysokiej gęstości tego ciała stałego.

Po naniesieniu twardego ciała stałego, zawierającą je warstewkę spoiwa utwardza się w temperaturze wynoszącej około 130°C. W wyniku odparowania cieczy grubość tej warstewki zmniejsza się, wskutek czego cząsteczki ciała stałego wychodzą na zewnątrz powierzchni powłoki głównej. Zmniejszenie się grubości warstewki spoiwa zachodzi również w przypadku stosowania pasty, bowiem odparowanie zawartej w niej cieczy powoduje po wysuszeniu migrację zawartych w paście cząsteczek ciała stałego w kierunku jej powierzchni.

Do utwardzenia warstewki spoiwa może być również stosowane suszenie gorącym powietrzem, znane z technologii nanoszenia materiałów ściernych, oraz inne sposoby, na przykład z wykorzystaniem wiązek elektronowych, mikrofal, promieni ultrafioletowych i innych źródeł promieniowania.

Po wytworzeniu tkaniny z naniesioną warstwą twardego ciała stałego możliwe jest utworzenie na niej warstewki uszczelniającej. W tym celu na warstewkę twardego ciała stałego nanosi się, na przykład przez rozpylanie polimeru zawartego w elastomerze, cienką warstewkę polimeru elastomerowego. Możliwe jest również nanoszenie warstewki uszczelniającej za pomocą wałka przesuwanego wzdłuż rynny, zbiornika zawierającego stosowany polimer elastomerowy, przy czym nadmiar polimeru usuwany jest, na przykład za pomocą listwy zgarniającej, zaś jego pozostałość rozprowadzana wałkiem wzdłuż warstwy twardego ciała stałego.

Utwardzenie warstwy uszczelniającej realizuje się korzystnie za pomocą obróbki cieplnej w sposób podobny do utwardzania warstewki spoiwa.

W końcowym etapie wytwarzania odzieży ochronnej poddaje się ją procesowi zaginania, polegającego na rozbijaniu twardej warstwy za pomocą odpowiednich środków mechanicznych. W wyniku tego procesu tworzą się na powierzchni podłoża małe wysepki warstewki spoiwa z zakotwiczonymi w nich cząsteczkami twardego ciała stałego, nadając odpowiednią giętkość warstwy podłożowej i tendencję do tworzenia w tej warstwie małych pęknięć, zwięk8

188 950 szających tę giętkość. Parametry technologiczne i urządzenia do procesu zaginania są znane i stosowane w przemyśle środków ściernych.

Do wytwarzania tkanin z warstwą twardego ciała stałego według wynalazku korzystnie stosowany jest proces zaginania krzyżowego, polegający na zaginaniu tkaniny zarówno w kierunku podłużnym, jak i poprzecznym.

Proces zaginania nie tylko zwiększa giętkość tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego, lecz również polepsza jej sprężystość, zapewniając tym wygodniejsze użycie odzieży ochronnej według wynalazku.

Tkaniny z naniesioną warstwą twardego ciała stałego, wytwarzane w sposób opisany powyżej, mają w zależności od średnicy użytych cząsteczek twardego ciała stałego, grubość od 0,1 mm do 1,5 mm, korzystnie od 0,2 mm do 0,8 mm.

Pomiar grubości warstwy twardego ciała stałego pokrywającej tkaninę realizowany jest w sposób znany w przemyśle tekstylnym, a mianowicie: naprzód mierzona jest grubość tkaniny niepowleczonej, a następnie - tkaniny powleczonej warstwą ciała stałego (zgodnie z normą niemiecką DIN 53 353). Różnica zmierzonych grubości stanowi grubość warstwy twardego ciała stałego.

Tkaniny z naniesioną warstwą twardego ciała stałego, wytworzone w opisany powyżej sposób, stosowane są do wytwarzania odzieży ochronnej odpornej na przekłucia oraz odpornej zarówno na przekłucia, jak i przebicia pociskami. Warstwa twardego ciała stałego może być przy tym naniesiona tylko z jednej strony tkaniny albo też z obydwu jej stron.

Odzież ochronna odporna na przekłucia wytwarzana jest z kilku lub kilkunastu warstw tkaniny z naniesioną warstwą twardego ciała stałego, korzystnie z 2 do 20 warstw, a najkorzystniej - z 6 do 15 warstw powleczonej tkaniny, przy czym kolejne warstwy tkaniny są nałożone na siebie i krajane zgodnie z wymaganym kształtem elementów odzieży. Wzajemne połączenie warstw realizuje się, na przykład, przez dwa szwy tworzące krzyż, o długości około 10 cm, w środku każdego wykrojonego elementu odzieży albo też przez punktowe zgrzanie spoiwa zawartego w warstwach tkaniny.

Istotną cechą odzieży ochronnej według wynalazku jest brak jakichkolwiek sztywnych łączników, łączących warstwy tkaniny, dzięki czemu warstwy te mogą się względem siebie przesuwać, zwiększając elastyczność odzieży.

Możliwe jest również szycie odzieży ochronnej według wynalazku bez wzajemnego łączenia jej warstw, bowiem tkaniny z naniesioną warstwą twardego ciała stałego mają znacznie mniejszą tendencję do przesuwania się względem siebie w stosunku do tkanin niepo wleczonych. Przylegające do siebie warstwy twardego ciała stałego wykazują efekt typu Velcro (R), polegający na znacznym zredukowaniu poślizgu, bowiem występujące w tkaninach i dzianinach szczeliny nie są pokryte przędzą, wskutek czego wchodzące w nie cząsteczki ciała stałego zakotwiczają się.

Wykrajane, wielowarstwowe elementy odzieży ochronnej zostają następnie uszczelnione za pomocą powłoki z PCV lub z termoplastycznych poliuretanów. W tym celu stosuje się odpowiednie folie lub tkaninę powleczoną topliwą warstwą poliuretanową, którą pokrywa się wewnętrzną powierzchnię tkaniny powleczonej na zewnątrz warstwą twardego ciała stałego. Wykrajany i uszczelniony w ten sposób element odzieży ochronnej otacza się tkaniną bawełnianą lub poliestrowo-bawełnianą względnie tkaniną wytworzoną z włókien wiskozy i włókien m-poliamidu aromatycznego, która jest od strony zewnętrznej barwiona lub drukowana.

W przypadku wytwarzania odzieży ochronnej odpornej tylko na przekłucia, pod warstwami od strony ciała użytkownika może być zastosowana warstwa impregnowana z materiału ściśliwego, na przykład z piankowego tworzywa sztucznego lub filcu, która spełnia rolę miękkiej podkładki, zaś w przypadku użycia noża lub sztyletu redukuje jego penetrację i amortyzuje siłę uderzenia.

Warstwę impregnowaną korzystnie wytwarza się z tkanin tekstylnych, a także z ficówek igłowych lub materiałów tekstylnych nietkanych, wytworzonych z włókien o dużej wytrzymałości mechanicznej, zwłaszcza z włókien z poliamidu aromatycznego.

Tkaniny powleczone warstwą twardego ciała stałego składa się ze sobą korzystnie w ten sposób, aby warstwa twardego ciała stałego znajdowała się na zewnątrz, a więc była oddalona od ciała użytkownika, przy czym najlepszą osłonę uzyskuje się w przypadku użycia tkanin

188 950 jednostronnie powleczonych. Możliwe jest również naprzemienne rozmieszczenie warstw tkanin skierowanych raz warstwą twardego ciała stałego na zewnątrz, a następnie do wewnątrz.

Odzież przeznaczona do ochrony przed przekłuciami i przebiciami pocisków jest wytwarzana korzystnie z 2 do 20, a najkorzystniej z 6 do 15 warstw tkaniny powleczonej warstwami twardego ciała stałego oraz z 6 do 50, korzystnie z 8 do 40, a najkorzystniej z 16 do 35 warstw tkaniny niepowleczonej, przy czym niepowleczone tkaniny z włókien poliamidu aromatycznego, odporne na przebicia pocisków, są umieszczone od strony ciała użytkownika. Tkaniny te są podobne do wytwarzanych w sposób opisany powyżej tkanin z włókien z poliamidu aromatycznego, stanowiących podłoże dla warstwy twardego ciała stałego.

Elementy odzieży ochronnej odpornej na przekłucia i przebicia pociskami według wynalazku mogą być tak zaprojektowane, aby warstwy ochronne odporne na przekłucia, a więc powleczone warstwą twardego ciała stałego, były połączone z warstwami niepowleczonych tkanin z poliamidu aromatycznego, składając się na przykład z 5 do 60 wewnętrznych warstw tkaniny niepowleczonej i z nałożonej na nie 2 do 20 zewnętrznych warstw tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego, przy czym poszczególne warstwy są ze sobą łączone w sposób opisany powyżej, z wykorzystaniem podwójnych szwów tworzących krzyż lub z punktowo zgrzanego spoiwa.

Wykrojony, wielowarstwowy element odzieży ochronnej jest umieszczany (w sposób opisany powyżej) - w powłoce z folii PCV lub poliuretanowej, a następnie w pokryciu z tkaniny, na przykład z przędzy poliestrowo-bawełnianej, przy czym warstwy tkaniny powleczone warstwą twardego ciała stałego winny znajdować się z dala od ciała użytkownika odzieży, stanowiąc pierwsze zabezpieczenie przed uderzeniem ostrza noża.

Możliwe jest również takie rozmieszczenie warstw tkanin powleczonych warstwą ciała stałego, tworzących łącznie z warstwami niepowleczonymi zespół złożony z 8 do 70 warstw, że znajdują się one nie tylko na zewnątrz zespołu, lecz są rozłożone, na przykład, na zewnątrz i w środku zespołu warstw, naprzemiennie z tkaninami niepowleczonymi.

Najkorzystniejsza jest zmienna struktura elementów odzieży ochronnej odpornej zarówno na przekłucia, jak i na przebicia pocisków, umożliwiająca jej odpowiednią zmianę w zależności od tego, czy ma być stosowana do ochrony tylko przed przekłuciami, czy też przed przebiciami pocisków albo też równocześnie przed jednym i drugim.

W celu wytworzenia takiej struktury w pierwszej kolejności wytwarzany jest zespół warstw odporny na przebicie pociskami, utworzony z 6 do 50 warstw niepowleczonej warstwą ciała stałego tkaniny z poliamidu aromatycznego i uszczelniony w powłoce. Następnie wytwarzany jest zespół złożony z 2 do 20 warstw tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego, również uszczelniony w powłoce. Obydwa zespoły są umieszczane w barwionym lub drukowanym pokryciu, wytworzonym na przykład z mieszanki przędzy poliestrowobawełnianej i zaopatrzonym w złącze typu Velcro (R) lub w zamek błyskawiczny, umożliwiający proste pobranie jednego lub obydwu zespołów warstw.

Jeżeli odzież ochronna przeznaczona jest do ochrony przed przekłuciami i przebiciami pocisków, wtedy obydwa omówione powyżej zespoły warstw są umieszczane w pokryciu i po połączeniu elementów odzieży tworzą na przykład kamizelkę kuloodporną po czym zespół warstw odporny na przekłucia umieszczony jest korzystnie od strony zewnętrznej, narażonej na bezpośredni atak ostrym narzędziem.

Jeżeli natomiast ochrona przed przekłuciami nie jest wymagana, natomiast wymagana jest ochrona przed przebiciami pocisków, wówczas zespół warstw utworzonych z tkanin powleczonych warstwą twardego ciała stałego może zostać usunięty, a odzież ochronna będzie wykonana jedynie z elementów utworzonych z zespołu warstw złożonych z tkanin z poliamidu aromatycznego, niepowleczonych warstwą twardego ciała stałego, zaś w przypadku, gdy wymagana jest ochrona jedynie przed przekłuciami, wówczas z elementów odzieży ochronnej może być usunięty kuloodporny zespół warstw, złożony z tkanin z poliamidu aromatycznego, niepowleczonych warstwą ciała stałego, a odzież ochronna zostaje wykonana jedynie z elementów wytworzonych z zespołu warstw odpornych na przekłucia, a więc wytworzonych z tkanin powleczonych warstwą twardego ciała stałego. Natomiast w miejsce zespołu warstw

188 950 kuloodpornych korzystne jest umieszczenie warstwy impregnowanej, wytworzonej opisanym powyżej sposobem, na przykład w postaci arkusza, i umieszczonej w powłoce.

Przeprowadzone testy zespołu warstw tkanin pokrytych warstwą twardego ciała stałego wykazały ich wysoki opór na próbę przebicia za pomocą ostrych narzędzi, na przykład noży, bowiem napotykają one na dodatkowy opór w podłożu warstwy twardego ciała stałego, naniesionej na tkaninę wykonaną z włókien z poliamidu aromatycznego, powodując rozproszenie energii uderzenia. Ponieważ w celu przebicia odzieży ostre narzędzie musi penetrować kolejne warstwy zespołu - odpowiednie zmniejszenie energii uderzenia następuje w każdej kolejnej warstwie, zaś w ostatniej z nich energia jest już na tyle mała, że ostrze nie dociera do ciała użytkownika.

Przyczyną ograniczenia penetracji ostrego narzędzia przez odzież ochronną jest konieczność przebicia przez nie najpierw warstwy twardego ciała stałego o ostrych krawędziach, co znacznie redukuje możliwość penetracji dalszych warstw tej odzieży.

Badania wykazały zależność efektu ochronnego warstwy twardego ciała stałego od średnicy cząsteczek tego ciała, która wynosi od 10 pm do 500 pm, korzystnie od 20 pm do 200 pm, a najkorzystniej - od 25 pm do 150 pm.

W przemyśle materiałów ściernych cząsteczki ciała stałego klasyfikuje się przez podanie indeksu granulacji. Na przykład indeks granulacji o wartości P 220 odnosi się, według normy FEPA, do elektrokorundu łub węglika krzemu o średnicy ziaren wynoszącej 66 pm albo też średnicy ziaren zawartej w granicach od 40 pm do 90 pm.

Okazało się, że niewielkie średnice ziaren ciała stałego (na przykład mniejsze od 10 pm nie zapewniają wymaganej ochrony przed przekłuciami, jednakże w zależności od grubości warstwy twardego ciała stałego, dolna granica skutecznej średnicy ziaren może się przesunąć w jedną lub w drugą stronę. Nieoczekiwanie okazało się również, że średnica ziaren przekraczająca wartość 500 pm również nie zapewnia dostatecznej ochrony przed przekłuciami, bowiem pokrycie podłoża warstwą twardego ciała stałego nie jest wówczas jednorodne, tworząc części powierzchni materiału podłożowego nieodpowiednio powleczone cząsteczkami twardego ciała stałego, co stwarza możliwość łatwiejszej penetracji ostrego narzędzia.

Pomiary charakterystyk odporności na przekłucia odzieży ochronnej według wynalazku przeprowadzone zostały w Centrum Badań i Rozwoju Technologii Policyjnych w Muenster (Niemcy). Do testów użyto ostrego narzędzia w postaci sztyletu z obustronnym ostrze, i wadze 2,6 kg. Maksymalna energia uderzenia sztyletem wynosiła 35 J, co odpowiada jego spadkowi z wysokości 1,35 m, przy czym przed każdą próbą przekłucia ostrze sztyletu zostało pokryte warstewką mydła litowego.

W odzież ochronną ubrano blok plasteliny, przy czym penetracja tego bloku oraz jego odkształcenie były miarą braku odporności na przekłucia. Na podstawie przeprowadzonych doświadczeń uznano, że materiał odzieży ma odporność na przekłucia, jeżeli penetracja bloku wynosiła mniej od 20 mm, zaś odkształcenie mniej od 40 mm.

Łącznie z testami z użyciem sztyletu przeprowadzono również testy z użyciem narzędzi kłujących w postaci zaostrzonej iglicy, wykorzystując przy tym standardy testów na przekłucia obowiązujące w Stanach Zjednoczonych AP. W czasie tego testu wyznaczono, kiedy iglica zostaje zatrzymana, a kiedy przechodzi przez badany przedmiot.

W trakcie testów zmieniono wysokość spadku iglicy i jej ciężar, zmieniając tym odpowiednio wartości energii przekłucia. We wszystkich przypadkach zmierzona została wielkość penetracji.

Wysokość spadku iglicy, jej masę i odpowiadającą jej energię przekłucia podaje poniższa tabela.

Masa iglicy	Wysokość spadku [cm]	Energia przekłucia [J]
1	2	3
7027	1	0,7
7027	50	35
2403	10	2,3

188 950 cd. tabeli

1	2	3
2403	90	21,2
2403	100	23,6

Przeprowadzono również testy ostrzeliwania elementów odzieży ochronnej pociskami, zgodnie z wytycznymi Centrum Badań i Rozwoju Technologii Policyjnych w Muenster (Niemcy).

W jednym z testów elementy odzieży były ostrzeliwane z odległości 10 m, przy czym określana była prędkość lotu pocisku. Za badanym przedmiotem umieszczony został blok plasteliny. Efekt urazu został oszacowany na podstawie głębokości penetracji materiału elementu do bloku plasteliny.

Odzież ochronna według wynalazku, mimo że zapewnia dobrą ochronę przed przekłuciami zarówno nożem, jak i sztyletem oraz zaostrzoną iglicą w przeciwieństwie do znanych dotychczas odzieży ochronnych ma stosunkowo niewielki ciężar i stosunkowo małą grubość, lecz wystarczającą giętkość, co ma istotne znaczenie, a tym samym wygodę noszenia dla sił ochrony.

Ponadto zapewnia ona ochronę zarówno przed przekłuciami, jak i przed przebiciami pociskami.

Przykład wykonania wynalazku:

Do wytworzenia specjalnych warstw odpornych na przekłucia zastosowano tkaniny z poliamidu aromatycznego, powleczone warstwą twardego ciała stałego. Tkanina (zarówno jej osnowa, jak i wątek) została wytworzona z ciągłych włókien przędzy z poliamidu aromatycznego o mianie 930 dtex i numerze nici 10,5 nici/cm. W ten sposób uzyskano tkaninę o gęstości powierzchniowej wynoszącej 198 g/m².

Tkanina została wypłukana, impregnowana i wysuszona po impregnacji, a następnie powleczona wstępnie zmodyfikowanymi poliakrylenami w ten sposób, że do zmodyfikowanego roztworu żywicy poliakrylenowej dodano jako wypełniacz 45% węglika wapnia. Grubość powłoki wstępnej została tak dobrana, że jej gęstość powierzchniowa w stanie mokrym wynosiła 70 g/m², zaś po wysuszeniu 53 g/m². Suszenie powłoki wstępnej następowało w temperaturze 100°C.

Następnie na powłokę wstępną naniesiona została warstwa spoiwa z roztworu prekursora żywicy fenolowej, w którym zawartość żywicy wynosiła 70%, zaś zawartość wypełniacza (węgliku wapnia) 30%. Grubość warstwy spoiwa została tak dobrana, aby jej gęstość powierzchniowa w stanie mokrym wynosiła 121 g/m2, zaś w stanie wysuszonym 90 g/m2. Wytworzona w ten sposób tkanina została wprowadzona do strefy rozsiewu urządzenia do nanoszenia twardego ciała stałego, w którym została powleczona warstwą cząsteczek węgliku krzemu o średniej średnicy ziaren wynoszącej 66 pm, co odpowiada indeksowi granulacji P 220, przy czym warstwa spoiwa została utwardzona w temperaturze 130°C. Tkanina z warstwą twardego ciała stałego podstana została następnie obróbce krzyżowego zaginania oraz cięciu na kształtowe elementy kamizelek ochronnych, z których utworzono trzy zespoły warstw ochronnych przez nałożenie na siebie:

a) 8 warstw (o całkowitej gęstości powierzchniowej około 3600 g/m2)

b) 10 warstw (o całkowitej gęstości powierzchniowej około 4450 g/m2),

c) 12 warstw (o całkowitej gęstości powierzchniowej około 5300 g/m2).

Wytworzone w ten sposób zespoły warstw ochronnych odpornych na przekłucia poddano różnym testom na przekłucia, z użyciem opisanego wyżej sztyletu, uzyskując dla tych trzech zespołów warstw a, b i c następujące głębokości penetracji do wnętrza bloku z plasteliny:

a) 14 mm,

b) 6 mm,

c) 0 mm.

We wszystkich trzech przypadkach głębokość penetracji nie przekroczyła więc maksymalnej wartości 20 mm.

188 950

W przypadku badania odporności na przekłucia, z użyciem zaostrzonej iglicy, testom poddano zespół warstw złożony z nałożonych na siebie 10 warstw tkaniny powleczonych warstwą twardego ciała stałego oraz 28 warstw tkaniny niepowleczonej warstwą twardego ciała stałego. Dla iglicy o masie 7027 g uzyskano minimalną penetrację tylko w przypadku, kiedy wysokość spadku wynosiła 50 cm (co odpowiada energii przekłucia o wartości 35 J). Natomiast przeprowadzone testy dla zespołu złożonego tylko z 28 warstw tkaniny niepowleczonej warstwą twardego ciała stałego wykazały, że wyraźna penetracja narzędzia nastąpiła już przy jego spadku z wysokości 1 cm (energia przekłucia wynosiła 0,7 J), przy czym nawet zwiększenie liczby warstw do 38 nie doprowadziło do wyraźnej poprawy odporności na przekłucia. W obydwu tych przypadkach znacząca penetracja narzędzia miała miejsce już przy stosunkowo niewielkiej wartości energii przekłucia, wynoszącej 0,7 J.

W kolejnych testach odpornościowych wykorzystano zaostrzoną iglicę o masie 2403 g, przekłuwając nią zespół złożony z 10 warstw tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego oraz ze znajdujących się pod nimi 28 warstw tkaniny niepowleczonej. Przy wysokości spadku wynoszącej 10 cm (energia przekłucia 2,3 J) nie stwierdzono żadnej penetracji. Również przy wysokości spadku 90 cm (energia przekłucia 21,2 J) nie stwierdzono widocznej penetracji. Nieznaczna penetracja miała miejsce dopiero przy wysokości spadku wynoszącej 100 cm (energia przekłucia 23,6 J).

Następnie przeprowadzono podobne testy dla zespołu złożonego z 28 warstw tkanin niepowleczonych warstwą twardego ciała stałego, stwierdzając znaczącą penetrację już przy wysokości spadku 10 cm (energia przekłucia 2,3 J). Również dla zespołu 38 warstw stwierdzono widoczną penetrację dla tej samej wartości energii przekłucia.

Porównanie wyników powyższych testów wykazuje widoczną poprawę odporności odzieży ochronnej według wynalazku na przekłucia zarówno nożem lub sztyletem, jak i zaostrzoną iglicą.

Ponieważ odzież ochronna według wynalazku winna zapewnić ochronę nie tylko przed przekłuciami, ale i przed przebiciami pocisków, przygotowano zespół B złożony z 10 warstw tkaniny z poliamidu aromatycznego, powleczonej warstwą twardego ciała stałego oraz z 24 warstw niepowleczonej tkaniny z poliamidu aromatycznego, o gęstości powierzchniowej wynoszącej około 200 g/m², przy czym warstwy powleczone, czyli odporne na przekłucia umieszczono na zewnątrz zespołu. Inaczej mówiąc, padające pociski wchodziły najpierw w warstwy powleczone warstwą twardego ciała stałego, a dopiero potem w niepowleczone.

Testowi na przebicie pociskami poddano również zespół ochronny złożony z 28 warstw tkaniny z poliamidu aromatycznego, niepowleczonej warstwą twardego ciała stałego (zespół A). Tak przygotowane obydwa zespoły warstw (zespół A i B) zostały poddane próbie przebicia pociskami, przy czym stwierdzono następujące wyniki:

Zespół	Prędkość pocisku [m/s]	Kąt padania [°]	Głębokość penetracji [mm]	Całkowite przebicie
A	415	90	31	nie
	417	25	17	nie
B	414	90	26	nie
	415	25	15	nie

Powyższe testy wykazały, że zastosowanie w odzieży ochronnej według wynalazku zespołów warstw ochronnych na przekłucia nie powoduje równoczesnego zmniejszenia odporności na przebicia pociskami w stosunku do znanych kamizelek kuloodpornych.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Odzież ochronna odporna na przekłucia i przebicia pociskami, złożona z dużej liczby warstw tkanin wykonanych z materiałów o dużej wytrzymałości mechanicznej, przy czym przynajmniej jedna warstwa tkaniny jest pokryta warstwą twardego ciała stałego, znamienna tym, że więcej niż jedna warstwa tkaniny jest powleczona warstwą twardego ciała stałego, którego cząsteczki są osadzone w cienkiej warstewce żywicy wybranej z grupy żywic: fenolowych, mocznikowych, epoksydowych lub poliakrylanowych, względnie w lateksie usieciowanym albo nieusieciowanym, przy czym tkanina powleczona warstwą twardego ciała stałego została przed wykonaniem odzieży zmiękczona w procesie zaginania, korzystnie zaginania krzyżowego.
2. Odzież według zastrz. 1, znamienna tym, że warstwy tkaniny powleczone warstwą twardego ciała stałego są zewnętrznymi warstwami odzieży.
3. Odzież według zastrz. 1, znamienna tym, że tworzący ją zespół warstw zawiera od 2 do 20 warstw tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego.
4. Odzież według zastrz. 1, znamienna tym, że prócz warstw tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego zawiera dodatkowo od 6 do 50 warstw tkaniny z poliamidu aromatycznego, niepowleczonej warstwą twardego ciała stałego.
5. Odzież według zastrz. 4, znamienna tym, że zawiera równocześnie od 6 do 50 warstw tkaniny z poliamidu aromatycznego, niepowleczonej warstwą twardego ciała stałego, oraz od 2 do 20 warstw tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego.
6. Odzież według zastrz. 4, znamienna tym, że warstwy tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego mają postać usuwalnego zespołu warstw ochronnych.
7. Odzież według zastrz. 1, znamienna tym, że zespół warstw ochronnych zawiera wyłącznie warstwy tkaniny powleczonej warstwą twardego ciała stałego.
8. Odzież według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera dodatkowo warstwę impregnowaną znajdującą się pod warstwami powleczonymi warstwą twardego ciała stałego od strony ciała użytkownika odzieży.
9. Odzież według zastrz. 1, znamienna tym, że materiałem podłożowym warstw powleczonych warstwą twardego ciała stałego jest tkanina wykonana z poliamidów aromatycznych, z poliolefinów lub z innych materiałów o dużej wytrzymałości mechanicznej.
10. Odzież według zastrz. 9, znamienna tym, że tkaniny są tkane z przędzy poliamidu aromatycznego, z przędzy innych włókien o dużej wytrzymałości mechanicznej, względnie z nici wyczeskowych włókien polietylenowych wytworzonych w procesie wyoblania żelu.
11. Odzież według zastrz. 1, znamienna tym, że tworzące warstwę cząsteczki twardego ciała stałego stanowią cząsteczki węglika krzemu względnie elektrokorundu, standardowego korundu, półkruchego korundu, korundu cyrkonowego, węglika wolframu, węglika tytanu, węglika molibdenu, węglika czteroboru lub azotku boru, względnie mieszankę powyższych związków.
12. Odzież według zastrz. 11, znamienna tym, że ziarna twardego ciała stałego mają średnicę od 10 pm do 500 pm.
13. Odzież według zastrz. 1, znamienna tym, że grubość tkanin powleczonych warstwą twardego ciała stałego wynosi od 0,1 mm do 1,5 mm.