PL191074B1 - Zawias drzwiowy lub okienny - Google Patents

Abstract

1. Zawias drzwiowy lub okienny, z przybijana do stalej ramy czescia ramowa, podpierajaca osiowo tuleje prowa- dzaca, w której umieszczony jest jeden koniec osi lozyska obrotowego, wspartej kolnierzem lozyskowym na tulei prowadzacej i której drugi koniec sluzy do obsadzenia czesci skrzydlowej oraz ze sruba nastawcza, umieszczona wewnatrz tulei prowadzacej i stamtad wspierajaca osiowo os lozyska obrotowego, która to sruba nastawcza jest polaczona gwintem z osia lozyska obrotowego dla regulacji osiowego polozenie osi lozyska obrotowego wzgledem czesci ramowej, przy czym os lozyska obrotowego jest zabezpieczona w tulei prowadzacej przed przekreceniem, znamienny tym, ze srube nastawcza (14) stanowi sruba z lbem (16), która swoim trzpieniem jest osadzona w gwin- cie wewnetrznym (15) osi (12) lozyska obrotowego a swoim lbem (16) jest wsparta na kolnierzu pierscieniowym (17) tulei prowadzacej (11) zawierajacym otwór wtykowy (33) dla narzedzia nastawczego i zachodzacym od dolu za os (12) lozyska obrotowego, przy czym os (12) lozyska obrotowego w obszarze kolnierza lozyskowego (30) ma przynajmniej jedno równolegle do niej zebro prowa- dzace (20), zazebiajace sie z rowkiem prowadzacym (21) tulei prowadzacej (11). PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest zawias drzwiowy lub okienny, z przybijaną do stałej ramy częścią ramową, podpierającą osiowo tuleję prowadzącą, w której umieszczony jest jeden koniec osi łożyska obrotowego, wspartą kołnierzem łożyskowym na tulei prowadzącej i której drugi koniec służy do obsadzenia części skrzydłowej oraz ze śrubą nastawczą, umieszczoną wewnątrz tulei prowadzącej i stamtąd wspierającą osiowo oś łożyska obrotowego, która to śruba nastawcza jest połączona gwintem z osią łożyska obrotowego dla regulacji osiowego położenie osi łożyska obrotowego względem części ramowej, przy czym oś łożyska obrotowego jest zabezpieczona przed przekręceniem w tulei prowadzącej.

Zawias o podanych wyżej cechach jest znany z opisu niemieckiego DE-A-1 708 860. Znany zawias jest zawiasem przyspawanym. Jego oś łożyska obrotowego jest wydrążona a w wewnętrznym gwincie tej osi znajduje się mały wkręt ustalający, przy czym jeden koniec tego wkrętu jest wyposażony w gwint i wspiera się o zamknięte dno tulei prowadzącej, podczas gdy jego drugi koniec rozciąga się przez całe wydrążenie osi łożyska obrotowego aż do obszaru części skrzydłowej, tak aby tam mały wkręt ustalający mógł być obracany. Na wysokości gwintu małego wkrętu ustalającego wchodzącego w oś łożyska obrotowego znajduje się zabezpieczenie przed obrotem. Kołek zamocowany na stałe w tulei prowadzącej zazębia się w rowku osi łożyska obrotowego. Takie usytuowanie prowadzi do tego, że musi być konstruowany zawias o stosunkowo dużych wymiarach.

Ponadto znany jest zawias z przybijaną do stałej ramy częścią ramową, podpierającą osiowo tuleję prowadzącą, w której umieszczony jest jeden koniec osi łożyska obrotowego, której drugi koniec służy do obsadzenia części skrzydłowej, oraz ze śrubą nastawczą, której obrót reguluje osiowe położenie osi łożyska obrotowego względem części ramowej. Śruba nastawczą jest przestawna w gwintowanym otworze części ramowej i podpiera bezpośrednio tuleję prowadzącą, która z kolei wspiera oś łożyska obrotowego. W następstwie tego osiowy wymiar względnie wysokość części ramowej jest uzależniony od wysokości przestawiania śruby nastawczej.

Celem wynalazku jest w przeciwieństwie do powyższego takie udoskonalenie zawiasu drzwiowego lub okiennego o podanych na wstępie cechach, aby wysokość części ramowej nie była uzależniona od wysokości przestawiania śruby nastawczej a równocześnie aby istniała możliwość wykonania smukłego zawiasu.

Zawias drzwiowy lub okienny charakteryzuje się według wynalazku tym, że śrubę nastawczą stanowi śruba z łbem, która swoim trzpieniem jest osadzona w gwincie wewnętrznym osi łożyska obrotowego a swoim łbem jest wsparta na kołnierzu pierścieniowym tulei prowadzącej zawierającym otwór wtykowy dla narzędzia nastawczego i zachodzącym od dołu za oś łożyska obrotowego, przy czym oś łożyska obrotowego w obszarze kołnierza łożyskowego ma przynajmniej jedno równoległe do niej żebro prowadzące, zazębiające się z rowkiem prowadzącym tulei prowadzącej.

Korzystnie, śruba jest osadzona w gwincie wewnętrznym, który jest współosiowy z osią łożyska obrotowego, przy czym zwłaszcza śrubę nastawczą stanowi śruba z łbem okrągłym.

Korzystnie, łeb śruby nastawczej jest wpasowany w wybranie prowadzące osi łożyska obrotowego i/lub śruba nastawcza jest wsparta swym łbem we wgłębieniu prowadzącym zachodzącego od dołu za oś łożyska obrotowego, pierścieniowego kołnierza lub na całej, będącej do dyspozycji, płaskiej powierzchni pierścieniowego kołnierza.

Korzystnie, tuleję prowadzącą stanowi tuleja metalowa lub tuleja z tworzywa sztucznego, zwłaszcza wzmocniona włóknem.

Korzystnie, tuleja prowadząca i/lub tuleja łożyskowa wchodzi w część skrzydłową względnie w część ramową, przekrywając szczelinę pomiędzy częścią ramową i częścią skrzydłową.

Korzystnie, tuleja prowadząca otacza od zewnątrz tuleję łożyskową części skrzydłowej, przy czym zwłaszcza tuleja łożyskowa jest wsparta na pierścieniu, uszczelniającym szczelinę, na kołnierzu łożyskowym.

Dla wynalazku istotny jest fakt, że gwint, w który wchodzi śruba nastawcza, nie znajduje się w części ramowej zawiasu, a zatem w tym elemencie części ramowej, który podpiera tuleję prowadzącą. Gwint dla współpracy śruby nastawczej wewnątrz przestrzeni, otoczonej tuleją prowadzącą, jest tak ukształtowany, by część ramowa względnie jej podpierający tuleję prowadzącą korpus był całkowicie pozbawiony elementów służących do regulacji w kierunku pionowym. Elementy te są przyporządkowane wyłącznie osi łożyska obrotowego i tulei prowadzącej. Stąd wynika następna korzyść, że korpus zawiasu może być tak samo ukształtowany dla różnych typów zawiasów, niezależnie od tego, czy

PL 191 074 B1 zawias ma regulację pionową, czy też nie, ponadto nie występują tutaj wady, które miałyby miejsce w typowych korpusach zawiasów z regulacją pionową w razie zrezygnowania z tej regulacji, na przykład poprzez pominięcie śruby nastawczej.

Zawias jest tak ukształtowany, że śruba nastawcza współpracuje za pomocą gwintu z osią łożyska obrotowego. W tym ukształtowaniu tuleja prowadząca może być całkowicie wolna od gwintu, służącego do regulacji pionowej. Jest to szczególnie korzystne, jeżeli tuleja prowadząca jest wykonana z tworzywa sztucznego, w którym należałoby się szczególnie liczyć z granicznymi obciążeniami i pełzaniem. Połączenie gwintowane pomiędzy wykonaną z metalu śrubą nastawczą i wykonaną zazwyczaj z metalu osią łożyska obrotowego eliminuje takie problemy.

Dzięki temu, że śruba nastawcza jest wsparta na zachodzącym od dołu za oś łożyska obrotowego, pierścieniowym kołnierzu tulei prowadzącej, pierścieniowy kołnierz tulei prowadzącej zachodzi od dołu za śrubę na tyle, że jest ona skutecznie podparta w kierunku pionowym. Zaczepiający od dołu pierścieniowy kołnierz sprawia, że od spodu pozostaje jedynie mający małą średnicę otwór, przeznaczony do włożenia narzędzia nastawczego do przekręcania śruby nastawczej. Zachodzący od dołu za oś łożyska obrotowego, pierścieniowy kołnierz służy zatem nie tylko do skutecznego podparcia śruby nastawczej, lecz daje również pozytywny efekt w zakresie zewnętrznego wyglądu tego obszaru ramowej części zawiasu.

Opisany zawias może być też tak ukształtowany, że śrubę nastawczą stanowi śruba z łbem, służącym do wsparcia na pierścieniowym kołnierzu. Zamiast śruby z łbem można również zastosować śrubę bez łba, na przykład śrubę cylindryczną lub mały wkręt ustalający. We wszystkich tych przypadkach śruby nastawcze są wyrobem wielkoseryjnym, który jest dostępny w handlu, przyczyniając się tym samym do niskiej ceny zawiasu.

Śruba z łbem ma jednak poza tym tę zaletę, że jej łeb w porównaniu do trzpienia ma duże promienie, które pozwalają podeprzeć śrubę osiowo, wskutek czego na stosunkowo małych średnicach uzyskuje się duże powierzchnie o niewielkich naciskach powierzchniowych. Duże promienie umożliwiają również obrotową regulację śruby nastawczej za pomocą nieokrągłych wybrań wewnętrznych, mających stosunkowo duże średnice, dające pewność uruchamiania zawiasu. Nieokrągłe wybrania wewnętrzne względnie narzędzia uruchamiające nie mogą łatwo ulec przekręceniu względnie odkształceniu, uniemożliwiającemu skuteczne uruchamianie śruby nastawczej.

Zawias jest dalej tak ukształtowany, że oś łożyska obrotowego jest zabezpieczona przed obrotem. Wskutek tego przekręcanie śruby nastawczej powoduje skutecznie osiowe przemieszczanie osi łożyska obrotowego, bez obawy, że oś łożyska obrotowego wskutek sił tarcia będzie się obracać razem ze śrubą nastawczą, co uniemożliwiałoby dokonanie założonej regulacji w kierunku pionowym. Również obroty części skrzydłowej nie mogą się przenosić na osiową regulację zawiasu.

Jeżeli śruba nastawczą wchodzi we współosiowy względem osi łożyska obrotowego, nagwintowany od wewnątrz otwór to następuje bardzo małe osłabienie osi łożyska obrotowego przy jak największym udziale powierzchni prowadzących, ponieważ oś łożyska obrotowego może być swym obwodem zewnętrznym podparta na całej długości przez tuleję prowadzącą.

Jako śruba z łbem może być korzystnie zastosowana śruba z łbem wpuszczanym. Bardzo korzystne jest jednak, jeżeli śruba nastawcza jest śrubą z łbem okrągłym. Jest ona w obszarze łba bardzo mało i w skrajnym przypadku może mieć średnicę łba równą średnicy zewnętrznej osi łożyska obrotowego. Powstają wtedy optymalnie duże powierzchnie podparcia pomiędzy łbem śruby nastawczej i zachodzącym za oś łożyska obrotowego pierścieniem oraz tuleją prowadzącą.

Jeżeli zawias jest ukształtowany tak, że łeb śruby nastawczej jest wpasowany w wybranie prowadzące osi łożyska obrotowego to śruba nastawcza i oś łożyska obrotowego tworzą wówczas bardzo zwarty i stabilny podzespół. Przede wszystkim konstrukcja taka zapewnia, że oś łożyska obrotowego jest od zewnątrz na jak największej długości prowadzona w tulei prowadzącej, co przyczynia się do znacznego zwiększenia niezawodności łożyskowania.

Dalszą stabilizację łożyska można osiągnąć dzięki temu, że śruba nastawcza jest zależnie od potrzeb wsparta swym łbem we wgłębieniu prowadzącym zachodzącego od dołu za oś łożyska obrotowego, pierścieniowego kołnierza lub na całej, będącej do dyspozycji, płaskiej powierzchni pierścieniowego kołnierza. Wgłębienie prowadzące może się przyczyniać do stabilizacji łożyska zwłaszcza wówczas, gdy oś łożyska obrotowego jest wysoko podniesiona. W tym przypadku śruba nastawcza działa jak promieniowe zamocowanie na dolnym końcu tulei prowadzącej. Jeżeli cała, będąca do dyspozycji, płaska powierzchnia pierścieniowego kołnierza zostanie wykorzystana do podparcia śruby nastawczej, wówczas można uniknąć powstawania w obszarze przejściowym pomiędzy pierścienio4

PL 191 074 B1 wym kołnierzem i tuleją prowadzącą zwłaszcza naprężeń spowodowanych obecnością karbu, co wpływa korzystnie na stabilność tulei prowadzącej.

Aby można było przenosić duże siły również w kierunku osiowym, a jednocześnie zapewnić trwałość łożyskowania, zawias jest tak ukształtowany, że tuleję prowadzącą stanowi tuleja metalowa lub, zależnie od potrzeb, wzmocniona włóknem tuleja z tworzywa sztucznego. Przy większych obciążeniach nie można raczej stosować tulei z tworzyw sztucznych. Korzystne może być wówczas wzmocnienie tulei z tworzywa sztucznego włóknem, na przykład włóknem węglowym, umieszczonym korzystnie w obszarze przejściowym pomiędzy pierścieniowym kołnierzem i tuleją prowadzącą.

Odnośnie zabezpieczenia przed obrotem oś łożyska obrotowego jest zabezpieczona przed przekręcaniem w tulei prowadzącej. Tego typu zabezpieczenie przed przekręcaniem można osiągnąć w sposób prosty konstrukcyjnie, bez konieczności wnikania w korpus zawiasu.

W powyższym sensie proste ukształtowanie zawiasu osiąga się wówczas, gdy oś łożyska obrotowego ma co najmniej jedno, równoległe do niej żebro prowadzące, które wchodzi w rowek prowadzący tulei prowadzącej.

Jeżeli tuleja prowadząca i/lub tuleja łożyskowa wchodzi w część skrzydłową względnie w część ramową, pokrywając szczelinę pomiędzy częścią ramową i częścią skrzydłową, to poprawia się wygląd zewnętrzny zawiasu. Ponadto obszar łożyska jest lepiej chroniony przed zanieczyszczeniem, zaś ewentualne produkty ścierania nie mogą przedostawać się z wnętrza zawiasu do jego widocznego obszaru, dzięki czemu pozostaje on od zewnątrz odpowiednio czysty.

Jeżeli tuleja prowadząca otacza od zewnątrz tuleję łożyskową części skrzydłowej to tuleja prowadząca może wchodzić w pierścieniową szczelinę pomiędzy tuleją prowadzącą części skrzydłowej i jej korpusem. Nie pogarsza to stabilności tulei prowadzącej, ponadto istnieje wystarczająco dużo miejsca w kierunku promieniowym, aby tuleja prowadząca części skrzydłowej mogła się wspierać dużą powierzchnią na kołnierzu łożyskowym osi łożyska obrotowego.

Jeżeli tuleja łożyskowa jest wsparta pierścieniem, uszczelniającym szczelinę, na kołnierzu łożyskowym, wówczas zawias okienny jest zaopatrzony w podlegający zużyciu element, który w razie potrzeby można wymienić. Pierścień można osadzić nieobrotowo na osi łożyska obrotowego, na przykład poprzez wczepienie żebra prowadzącego osi łożyska obrotowego w rowku prowadzącym pierścienia. Pierścień może również służyć celom estetycznym.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia część ramową zawiasu w przekroju wzdłużnym przez płaszczyznę symetrii osi łożyska obrotowego a fig. 2 - zawias w kolejnym przykładzie wykonania z innym ukształtowaniem tulei prowadzącej.

Na figurze 1 ukazana jest w zasadzie dolna część zawiasu drzwiowego, mianowicie część ramowa 10 zawiasu, połączona przegubowo z częścią skrzydłową 13 zawiasu za pomocą osi 12 łożyska obrotowego. Do zamocowania zawiasu drzwiowego skrzydełko mocujące 10' części ramowej 10 i skrzydełko mocujące 13' części skrzydłowej 13 są zaopatrzone w otwory mocujące 22, porównaj fig. 2, przez które wkręca się nie przedstawione śruby mocujące w ramę skrzydła lub stałą ościeżnicę. Ciężar skrzydła jest przenoszony przez część skrzydłową 13 na część ramową 10.

Wspólną cechą wszystkich przykładów wykonania jest to, że część skrzydłowa 13 ma tuleję łożyskową 24, zaś część ramowa 10 ma tuleję prowadzącą 11 do obsadzenia górnego końca 12'' względnie do obsadzenia dolnego końca 12' osi 12 łożyska obrotowego. Tuleja łożyskowa 24 względnie tuleja prowadząca 11 są usytuowane wewnątrz odpowiedniego korpusu zawiasowego 10'' lub 13'', same mają zatem kształt tulei i otaczają tuleje 11,24 na ich obwodzie zewnętrznym kształtowo w kierunku promieniowym, a w opisanym poniżej zakresie również w kierunku osiowym.

Otwór 25 do umieszczenia tulei prowadzącej 11 jest od strony części skrzydłowej zaopatrzony w centryczne poszerzenie 26, wewnątrz którego umieszczone jest pierścieniowe zgrubienie łożyskowe 27 tulei prowadzącej 11. Zgrubienie łożyskowe 27 jest wsparte powierzchnią w kształcie stożka ściętego, jak widać na fig. 1, 2, na odpowiedniej, mającej również kształt stożka ściętego, powierzchni 28 tulei 10 prowadzącej 11, przy czym oba kąty wierzchołkowe stożków mają jednakową wielkość, zaś stożki zwężają się pionowo do dołu. Wskutek tego występujące w tym miejscu pionowe obciążenia tulei prowadzącej 11, powodowane przez część skrzydłową 13, są przenoszone na korpus 10'' części ramowej.

Poniżej zgrubienia 27 tuleja prowadząca 11 ma kształt cylindra o przekroju kołowym. Na swym dolnym końcu 11' tuleja prowadząca 11 jest otoczona pierścieniowym poszerzeniem korpusu 10'' zaPL 191 074 B1 wiasu, w którym można przykładowo umieścić element zaciskowy z tworzywa sztucznego, zabezpieczając w ten sposób tuleję prowadzącą 11 przed obracaniem się wewnątrz korpusu 10'' zawiasu.

Na figurze 2 ukształtowanie tulei prowadzącej 11 pod względem przenoszenia obciążeń na korpus 13'' zawiasu jest takie samo, jak na fig. 1. Na położonym pod zgrubieniem 27 obwodzie zewnętrznym tuleja prowadząca 11 jest, dla zaoszczędzenia materiału, zaopatrzona w rozmieszczone równomiernie na obwodzie, wzdłużne rowki 29, których dolne końce 29' można wykorzystać do siłowego osadzenia występów blokujących, które są umieszczone na otaczającym dolny koniec tulei prowadzącej 11 pierścieniu i których włożenie powoduje, że tuleja prowadząca 11 nie może obracać się względem korpusu 13'' zawiasu.

Przenoszenie ciężaru z części skrzydłowej 13 odbywa się za pomocą tulei łożyskowej 24 części skrzydłowej 13, wspartej swym korpusem 13'' za pomocą stożkowej powierzchni łożyskowej 13''' na pierścieniowej powierzchni łożyskowej 24'' tulei łożyskowej 24. Obie powierzchnie mają ten sam kąt wierzchołkowy. Tuleja łożyskowa 24 jest wsparta powierzchnią czołową 24''' na kołnierzu łożyskowym 30 osi 12 łożyska obrotowego. Kołnierz łożyskowy 30 wystaje poza zewnętrzny obwód osi 12 łożyska obrotowego na tyle, że powstaje wystarczająca powierzchnia podparcia dla tulei łożyskowej 24, mianowicie powierzchnia pierścieniowa, na której właściwy nacisk powierzchniowy jest dostatecznie mały, aby obciążenia wywołane obciążeniem części skrzydłowej mogły być przenoszone, nie powodując przy tym niedopuszczalnego zużywania przy przechylaniu części skrzydłowej 13. Współczynnik tarcia pomiędzy tuleją łożyskową 24 i kołnierzem łożyskowym 30 jest na tyle mały, że nieznaczne jest zarówno zużycie elementów, jak też siły potrzebne do przemieszczania skrzydła drzwiowego.

Kołnierz łożyskowy 30 wchodzi w odpowiednio pierścieniowe wybranie 31 tulei łożyskowej 11, przy czym to pierwsze jest na tyle wysokie, że również najniższe położenie regulowanej w pionie osi 12 łożyska obrotowego nie powoduje nasadzenia kołnierza łożyskowego 30 na tuleję prowadzącą 11. Także w najniższym położeniu osi 12 łożyska obrotowego kołnierz łożyskowy 30 wystaje za górną krawędź tulei prowadzącej 11, zapewniając stale zadane podparcie tulei łożyskowej 24 na kołnierzu łożyskowym 30.

We wszystkich położeniach tulei łożyskowej 24 lub części skrzydłowej 13 względem części ramowej 10 pomiędzy obiema tymi częściami istnieje pierścieniowa szczelina 23, która jest większa lub mniejsza, odpowiednio do osiowego położenia osi 12 łożyska obrotowego.

Na figurze 2 ukazana jest postać wykonania, w której pierścieniowa szczelina 23 jest zamknięta tuleją prowadzącą 11. W tym celu tuleja prowadząca 11 ma pierścieniowy występ 11''', wchodzący pomiędzy korpus 13'' zawiasu i tuleję łożyskową 24. Dla umieszczenia pierścieniowego występu 11''' tuleja łożyskowa 24 jest zaopatrzona w pierścieniowe wybranie, w związku z czym jej obwód zewnętrzny znajduje się względem sąsiedniego obwodu wewnętrznego korpus 13'' zawiasu w odstępie wymaganym dla umieszczenia pierścieniowego występu 11'''. Pierścieniowy występ 11''' otacza od zewnątrz kołnierz łożyskowy 30, wskutek czego ten ostatni może mieć taką samą średnice zewnętrzną, jak tuleja łożyskowa 24, w związku z czym parametry podparcia względnie parametry tarcia pomiędzy tuleją łożyskową 24 i kołnierzem łożyskowym 30 nie ulegają pogorszeniu. Produkty ścierania, powstające w tym obszarze, nie mogą wydostawać się przez szczelinę 23 na zewnątrz, ponieważ przeszkadza w tym pierścieniowy występ 11'''.

Aby oś 12 łożyska obrotowego nie przekręcała się wskutek tarcia przy obracaniu części skrzydłowej 13, oś 12 łożyska obrotowego jest zabezpieczona przed przekręcaniem wewnątrz jej tulei prowadzącej 11. Do zabezpieczenia przed przekręcaniem służą żebra prowadzące 20. Przewidziane są dwa żebra prowadzące 20, leżące naprzeciw siebie po przekątnej, z których każde wchodzi w rowek prowadzący 21 w tulei prowadzącej 11. Pionowe zagłębienie żeber prowadzących 21 w rowkach prowadzących 21 jest tak samo duże, jak pionowe zagłębienie kołnierza łożyskowego 30 w wybranie 31 tulei prowadzącej 11.

Pionowa regulacja osi 12 łożyska obrotowego jest realizowana w przykładach wykonania z fig. 1 i 2 za pomocą śruby nastawczej 14. Śruba nastawcza 14 wchodzi swym trzpieniem w nagwintowany od wewnątrz otwór 15, usytuowany współosiowo względem osi 12 łożyska obrotowego. Nagwintowany od wewnątrz otwór 15 jest na tyle głęboki, że śrubę nastawcza można wkręcić w całości, ponadto nawet przy maksymalnym wykręceniu wchodzi ona jeszcze wystarczająco głęboko w gwint, aby móc przenosić siły wywoływane przez oś 12 łożyska obrotowego na śrubę nastawcza 14.

Śruba nastawcza 14 ma postać śruby z łbem 16, wspartym na tulei prowadzącej 11. Podparcie to ma miejsce na pierścieniowym kołnierzu 17 tulei prowadzącej, który zachodzi od dołu za oś 12 łożyska obrotowego. Łeb 16 jest przy tym wsparty we wgłębieniu prowadzącym 19, które jest tak

PL 191 074 B1 ukształtowane, że łeb 16 jest prowadzony promieniowo, w związku z czym wykluczone są przemieszczenia na boki. W następstwie tego łeb 16 może również służyć do stabilizowania promieniowego położenia osi 12 łożyska obrotowego. Jest to korzystne przykładowo w sytuacji, ukazanej na fig. 2, gdzie zewnętrzna średnica łba 16 jest mniejsza niż wewnętrzna średnica otworu 32 tulei prowadzącej 11. W tej postaci wykonania urządzenia nastawczego dla osi 12 łożyska obrotowego zewnętrzną średnicę łba 16 można by również dobrać tak, aby była równa wewnętrznej średnicy otworu 32, wskutek czego śruba nastawcza 14 byłaby prowadzona promieniowo na całej wysokości jej łba 16.

Na figurze 1 ukazany jest szczególny przykład współpracy osi 12 łożyska obrotowego i śruby nastawczej 14, polegający na tym, że oś 12 łożyska obrotowego ma wybranie prowadzące 18, w które wpasowany jest łeb 16 śruby nastawczej 14. W następstwie tego koniec 12' osi 12 łożyska obrotowego 10 dochodzi aż do bezpośredniego sąsiedztwa pierścieniowego kołnierza 17 tulei prowadzącej 11.

Pierścieniowy kołnierz 17 tulei prowadzącej 11 jest zaopatrzony w otwór wtykowy 33, w który można włożyć koniec klucza nastawczego tak, by wszedł on w nieokrągłe wybranie 34 śruby nastawczej 14, znajdujące się w łbie 16. Nieokrągłe wybranie 34 stanowi na przykład wybranie o sześciokątnym zarysie wewnętrznym. Zależnie od kierunku obrotów klucza nastawczego i kierunku wchodzenia zwojów gwintu śruby nastawczej 14 w nagwintowany od wewnątrz otwór 15 oś 12 łożyska obrotowego jest podnoszona lub opuszczana. Korzystny jest gwint lewoskrętny, aby oś 12 łożyska obrotowego była podnoszona przy przestawianiu śruby nastawczej 14 w kierunku ruchu wskazówek zegara.

Claims (10)

1. Zawias drzwiowy lub okienny, z przybijaną do stałej ramy częścią ramową, podpierającą osiowo tuleję prowadzącą, w której umieszczony jest jeden koniec osi łożyska obrotowego, wspartej kołnierzem łożyskowym na tulei prowadzącej i której drugi koniec służy do obsadzenia części skrzydłowej oraz ze śrubą nastawczą, umieszczoną wewnątrz tulei prowadzącej i stamtąd wspierającą osiowo oś łożyska obrotowego, która to śruba nastawcza jest połączona gwintem z osią łożyska obrotowego dla regulacji osiowego położenie osi łożyska obrotowego względem części ramowej, przy czym oś łożyska obrotowego jest zabezpieczona w tulei prowadzącej przed przekręceniem, znamienny tym, że śrubę nastawczą (14) stanowi śruba z łbem (16), która swoim trzpieniem jest osadzona w gwincie wewnętrznym (15) osi (12) łożyska obrotowego a swoim łbem (16) jest wsparta na kołnierzu pierścieniowym (17) tulei prowadzącej (11) zawierającym otwór wtykowy (33) dla narzędzia nastawczego i zachodzącym od dołu za oś (12) łożyska obrotowego, przy czym oś (12) łożyska obrotowego w obszarze kołnierza łożyskowego (30) ma przynajmniej jedno równoległe do niej żebro prowadzące (20), zazębiające się z rowkiem prowadzącym (21) tulei prowadzącej (11).

2. Zawias według zastrrz. 1, znamienny tym, że śruba nastawcca ((4) j est osadzona w gwincie wewnętrznym (15), który jest współosiowy z osią (12) łożyska obrotowego.

3. Zawias według zas^z. 1, znamienny t^r^, że srobą (14) ssanowi śrnba z (bem okrągłym.

4. Zawias według zassic 1, znamienny tym, że (eb ((€5) śiuby nastawcczj ((4} j ees wpaaowany w wybranie prowadzące (18) osi (12) łożyska obrotowego .

5. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że śruba nastawcza (14) jess wsparta swym łbem (16) we wgłębieniu prowadzącym (19) zachodzącego od dołu za oś (12) łożyska obrotowego, pierścieniowego kołnierza (17) łub na całej, będącej do dyspozycji, płaskiej powierzchni pierścieniowego kołnierza.

6. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że tuleję prowadzącą (11) stanowi tuleja metalowa.

7. Zawias według zas^z. 1, znamienny t^r^, że (uleję ((11 ssanowi (ulejj z (worzywa sztucznego zwłaszcza wzmocniona włóknem.

8. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że tuleja prowadząca (11) i/lub tuleja kową (24) wchodzi w część skrzydłową (13) względnie w część ramową (10), przekrywając szczęlinę (23) pomiędzy częścią ramową (10) i częścią skrzydłową (13).

9. Zawiaa według zas^z. (, znamienny tym, że ( u^a pnowaadąca ((11 ś-aacao0śewnątrz t uleję łożyskową (24) części skrzydłowej (13).

10. Zawias według zasltrz. 9, znamienny tym. że tuleja łożyskowa (24) jest wsparta na pierścieniu, uszczelniającym szczelinę (23), na kołnierzu łożyskowym (30).