PL193378B1

PL193378B1 - Wkładka elastyczna, sposób jej wytwarzania i jej zastosowanie

Info

Publication number: PL193378B1
Application number: PL00350056A
Authority: PL
Inventors: Ulrich Scherbel; Antje Gerlicher
Original assignee: Kufner Textilwerke Gmbh
Priority date: 1999-02-03
Filing date: 2000-01-25
Publication date: 2007-02-28
Also published as: CZ20012771A3; WO2000045657A1; EE04537B1; PL350056A1; AU754162B2; EA200100851A1; AU2544000A; BR0007915B1; CZ302978B6; BR0007915A; ID29423A; UA72498C2; EE200100402A; EA003647B1

Abstract

1. Wkladka elastyczna z nosnika na bazie tkaniny, dzianiny lub dzianiny z wprowadzonym watkiem, przy czym materialem nici osnowy i watku jest przedza z wlókien ciaglych, i z warstwy adhezyjnej, naniesionej na jednej stronie tego nosnika, znamienna tym, ze wkladka na stronie nie zaopatrzonej w warstwe adhezyjna wykazuje efekt drapania. 9. Sposób wytwarzania wkladki elastycznej z nosnika na bazie tkaniny, dzianiny lub dziani- ny z wprowadzonym watkiem, przy czym materialem nici osnowy i/lub watku jest przedza z wlókien ciaglych, i z warstwy adhezyjnej, naniesionej na jednej stronie tego nosnika, droga przeprowadze- nia etapów (a)-(d), w których (a) wytwarza sie surowa tkanine, surowa dzianine z ewentualnie wprowadzonym watkiem z przedzy z wlókien ciaglych, (b) ewentualnie prowadzi sie proces barwienia, (c) termostabilizuje sie surowa tkanine lub dzianine i (d) powleka sie jedna strone tej otrzymanej surowej tkaniny lub dzianiny warstwa adhezyjna, znamienny tym, ze jako dalszy etap prowadzi sie proces drapania powierzchni nie zaopatrzonej w warstwe adhezyjna. 18. Zastosowanie wkladki elastycznej, okreslonej w zastrz. 1-8, do wzmacniania sztuk odziezy, zwlaszcza przedniej czesci sztuk odziezy. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest wkładka elastyczna z nośnika na bazie tkaniny, dzianiny lub dzianiny z wprowadzonym wątkiem, przy czym materiałem nici osnowy i wątku jest przędza z włókien ciągłych, i z warstwy adhezyjnej, naniesionej na jednej stronie tego nośnika, oraz sposób jej wytwarzania i jej zastosowanie.

Wkładki stosuje się od wielu lat w przemyśle odzieżowym, przede wszystkim do wzmacniania przedniej części sztuk odzieży. Te wkładki składają się z nośnika, który może być wykonany z tkaniny, dzianiny lub też z włókniny i ze zwykle termoplastycznej masy klejącej, która jest naniesiona w postaci siatki, przy czym ta masa klejąca umożliwia sklejenie sztuki odzieży z tkaniną wierzchnią.

Zadaniem takich wkładek jest prawidłowe ukształtowanie i ustabilizowanie sztuki odzieży. Ponieważ zostają one sklejone z tkaniną wierzchnią, więc wpływają decydująco na charakter gotowej sztuki odzieży. Wygląd, stabilność kształtu, miękkość, komfort noszenia, właściwości konserwacyjne podczas czyszczenia i prania zależą rozstrzygająco od rodzaju i struktury użytej wkładki. Szczególnie ważnymi właściwościami sztuk odzieży są przy tym wygląd, chwyt i właściwości konserwacyjne gotowej sztuki odzieży.

Sztuki odzieży muszą przy tym odpowiadać zmieniającym się trendom mody. Dlatego stosuje się najrozmaitsze i różnorodne tkaniny wierzchnie. Odpowiednio do tego w celu wzmacniania tych różnorodnych tkanin wierzchnich stosuje się z reguły także różne rodzaje wkładek.

Do konwencjonalnych wkładek na bazie tkanin stosuje się zwykle przędzę z włókien ciętych z wiskozy (CV), bawełny (CO), poliestru (PES), poliakrylonitrylu (PAN) lub z ich mieszanin. Numeracje włókiennicze stosowanych przędz z reguły mieszczą się w zakresie 10-200 Nm. Ciężar tych wkładek mieści się zwykle w zakresie 35-140 g/m². Tak otrzymane tkaniny albo sieciuje się celulozowym środkiem sieciującym albo stabilizuje cieplnie ich kurczliwość. Przez drapanie lub obróbkę ścierniwem szmerglowym jednej strony materiału wytwarza się na powierzchni wkładki możliwie gęste runo włókniste, a więc osiąga się dużą miękkość i objętość oraz zwartość wkładki. Ma to decydujące znaczenie dla chwytu gotowej części. Nie drapaną stronę tkaniny następnie znaną metodą powleka się masą klejącą, korzystnie klejem topliwym. Runo włókniste na tylnej stronie wkładki przeszkadza przy sklejaniu wkładki z materiałem wierzchnim i do tego zachodzi przesiąkanie masy kleju topliwego poprzez wkładkę w stronę materiału podszewki.

Ogólnie znane są także podobne wkładki z dzianiny. W wątku stosuje się wyżej wymienioną przędzę z włókien ciętych z CV, CO, PES, PAN lub z ich mieszanin. Osnowę tworzy się z reguły z cienkiej przędzy z włókien ciągłych, która korzystnie składa sięz poliestru lub poliamidu i wykazuje numerację przędzy w zakresie 25-78 dtexów. Także tu drapie się stronę nie pokrytą powłoką kleju topliwego, aby osiągnąć miękki chwyt i dużą objętość i przeszkodzić przenikaniu powłoki poprzez wkładkę.

Jako materiały nośne dla wkładek stosuje się także włókniny. Ciężar takich wkładek, które używa się do utrwalania przodów sztuk odzieży mieści się zwykle w zakresie 20-80 g/m². Utwardzanie następuje z reguły na drodze cieplnej przy użyciu rastrowe grawerowanych walców kalandrowych. Często włókninę wzmacnia się dodatkowo za pomocą nici osnowy i/lub wątku, które można wrobić przez dzianie. Te nici składają się również z wyżej omówionych cienkich przędz z włókien ciągłych lub także z teksturowanych poliestrowych włókien ciągłych. Te włókniny można powlekać klejami topliwymi.

Dzięki strukturze włókniny niebezpieczeństwo przebijania powłoki poprzez materiał wierzchni jest zwykle małe. Niekorzystne jest jednak w każdym przypadku to, że wkładki tego rodzaju nie wykazują objętości i miękkiego chwytu, jakimi odznaczają się wyżej omówione wkładki drapane.

Dokument patentowy nr EP-A-0 810 314 proponuje inny rodzaj sztywnej wkładki z przędzy teksturowanej powietrzem, w celu otrzymania objętości i miękkiego chwytu. Podobnie jak w znanym sposobie wykończenia pluszowego, stosuje się tkaniny i dzianiny z pętelek. Pętelki powstają w przypadku stosowania teksturowanej powietrzem przędzy PES. Przędza, którą wytwarza się tą specjalną metodą teksturowania, składa się z dwóch systemów nitek. Nitka rdzeniowa zapewnia stabilność. Pętelki z teksturowanej powietrzem przędzy efektowej PES nadają tkaninie lub dzianinie wygląd i zapewniają miękki chwyt. Przędze otrzymywanych z nich wkładek nie są elastyczne. Wskutek struktury pętelkowej dochodzi przy tym do wzajemnych zahaczeń wstęg wyrobu.

Ponadto taką nierównomierną i nierówną powierzchnię z trudem udaje się powlekać najpowszechniej stosowaną metodą powlekania wkładek utrwalających, jaką jest dwupunktowa metoda rozPL 193 378 B1 prowadzania pasty. Dlatego też potrzebna jest następcza obróbka pętelek, w celu otrzymania równomierniejszej powierzchni wyrobu.

Jak od dawna wiadomo z innych dziedzin wykończalnictwa włókienniczego, te pętelki wyprostowuje się i otwiera mechanicznie przez drapanie, obróbkę ścierniwem szmerglowym lub szczotkowanie albo wypala przez opalanie. Jednak pod względem bezpieczeństwa właśnie opalanie pętelek jest nadzwyczaj krytykowanym procesem. Może przy tym dojść do zabarwienia wyrobu włókienniczego. Do tego chwyt ulega utwardzeniu kuleczkami stopu, które powstają na końcach włókien. Może to ewentualnie powodować konieczność dalszych obróbek. Te dodatkowe operacje, jakimi są opalanie i ścieranie, są związane z dodatkowymi kosztami. W sumie takich wkładek nie udało się dotychczas przeforsować na rynku.

Dla wszystkich wyżej opisanych wkładek wspólne jest to,że są one sztywne i mało elastyczne w stosunku do naprężeń rozciągających w kierunku podłużnym i poprzecznym. Mała rozciągliwość wkładki jest możliwa przy wysokim naprężeniu mechanicznym. Po usunięciu naprężenia powstałe wydłużenie cofa się jednak niecałkowicie. Ten brak elastyczności znanych wkładek stanowi obciążającą je wodę.

Jeśli taką znaną wkładkę połączy się z materiałem wierzchnim, wówczas wkładka ta nie ma możliwości nadążania za zmianami wymiarów materiału wierzchniego powodowanymi przez ciepło, podczas prania, przez rozpuszczalnik podczas czyszczenia lub przez siły zewnętrzne, co może powodować w gotowej sztuce odzieży tworzenie się fałd, częściowe odrywanie się wkładki jak również powstawanie falistych odkształceń lub wyboczeń. Obniża to bardzo wartość użytkową sztuki odzieży. Problem ten jest szczególnie ważny w przypadku stosowania nowoczesnych jedno- lub dwuelastycznych materiałów wierzchnich, które wskutek udziału elastomeru ulegają ogromnym zmianom wymiarowym podczas utrwalania i zaparzania.

Obecnie próbuje się unikać odrywania i przez zwiększenie nanoszonej ilości masy klejącej zwiększać siłę przyczepności, w wyniku czego podczas łączenia wkładki z materiałem wierzchnim klej może przenikać przez wkładkę i/lub materiał wierzchni. Wskutek tego nie tylko ulega zanieczyszczeniu prasa utrwalająca w urządzeniu konfekcyjnym a beztarciowy przebieg utrwalania zostaje zakłócony przez przywierające do siebie części wykroju, lecz również następuje duże pogorszenie chwytu, a więc ulega dużemu zmniejszeniu wartość tych sztuk odzieży.

Ponieważ z tego powodu nie mogła być zwiększona nanoszona ilość masy klejącej, próbowano dopasowywać kurczliwość wkładki do każdorazowego materiału wierzchniego. W praktyce przemysłu odzieżowego jest to jednak prawie niemożliwe, gdyż stosuje się bardzo wiele różnych materiałów wierzchnich o najrozmaitszych właściwościach, i przemysł odzieżowy jest zmuszony ze względów ekonomicznych pokrywać całą paletę materiałów wierzchnich możliwie małą ilością różnych typów wkładek. Ponadto z tym rodzajem sztywnych wkładek na elastycznych materiałach wierzchnich nie osiąga się zadowalającego wyniku utrwalania, gdyż właściwości wkładki i materiału wierzchniego za bardzo różnią się od siebie.

W celu uniknięcia tych wad opracowano w ostatnich latach inny rodzaj wkładek utrwalających. Charakteryzują się one stosowaniem teksturowanych metodą fałszywego skrętu, poliestrowych przędz z włókien ciągłych o numeracji rzędu 20-400 dtexów jako nici wątkowych. Osnowa może być zbudowana podobnie, jak już podano wyżej dla znanych, sztywnych wkładek, lecz może ona być wykonana także z teksturowanej przędzy poliestrowej z włókien ciągłych o numeracji od 25 do około 167 dtex. Taka wkładka jest omówiona w opisie DE 93 198 70 U1. Tkany lub dziany nośnik można powlekać klejami topliwymi znanymi metodami. Ciężar takiej wkładki zwykle mieści się w zakresie 35-120 g/m².

Właściwości wkładek utrwalających są wyrażone w decydującym stopniu przez właściwości teksturowanej metodą fałszywego skrętu, poliestrowej przędzy z włókien ciągłych. Taka teksturowana metodą fałszywego skrętu, poliestrowa przędza z włókien ciągłych jest w dużym stopniu elastyczna, gdyż wydłuża się ona bardzo łatwo przy obciążeniu rozciągającym w kierunku osnowy i wątku jak również przy rozciąganiu skośnym. Po usunięciu naprężenia rozciągającego przędza taka powraca prawie do początkowego stanu. Elastyczność w kierunku wątku wynosi zwykle 20-25%, lecz może być zwiększona do 40%. W kierunku osnowy elastyczność wynosi w idealnym przypadku 6-8%. Znane są także wielkości elastyczności do 15%, lecz osiągnięcie tej dużej wielkości elastyczności przy obróbce w przemyśle odzieżowym wymaga zwiększonego nakładu.

Dzięki elastyczności tej wkładki jest ona w stanie nadążać dokładnie za zmianami wymiarów materiału wierzchniego powodowanymi przez działanie ciepła, podczas prania, przez działanie rozpuszczalników podczas czyszczenia i przez działanie sił zewnętrznych. Unika się więc wyżej omówio4

PL 193 378 B1 nych wad sztywnych, drapanych wkładek. Ten rodzaj wkładek, których osnowa i wątek składają się z teksturowanej przędzy poliestrowej z włókien ciągłych można więc stosować prawie uniwersalnie na wielu różnych materiałach wierzchnich.

Wynikiem marszczenia się teksturowanej przędzy poliestrowej z włókien ciągłych jest także duża objętość, która podczas utrwalania z materiałem wierzchnim zapobiega przebijaniu się masy kleju topliwego przez wkładkę w kierunku materiału podszewki.

Teksturowaną, poliestrową przędzę z włókien ciągłych stosuje się także w połączeniu z włókniną. Taka wkładka jest omówiona w opisie DE 44 08 813 C1. Za pomocą procesu zaparzania zapewnia się elastyczność połączenia dzianinowowłókninowego co najmniej w kierunku osnowy. Głównym zadaniem nici wzmacniających z teksturowanej przędzy poliestrowej lub dwuskładnikowej przędzy z włókien ciągłych jest wytworzenie żądanej elastyczności i równocześnie za pobiegnięcie zniszczeniu włókniny przy naprężeniach rozciągających.

Wadę wkładek tego rodzaju stanowi jednak to, że teksturowa na, poliestrowa przędza z włókien ciągłych lub dwuskładnikowe włókna ciągłe nie mogą być drapane, gdyż w przypadku ciągłych włókien nie ma do dyspozycji końców włókien do drapania. Stąd też wynik chwytu tej wkładki nie może osiągnąć miękkości chwytu i elegancji sztywnej wkładki drapanej.

Stopniowe ulepszenia zostały osiągnięte przez zastosowanie teksturowanej przędzy z mikrowłókien, które dzięki cienkości poszczególnych włókien ciągłych powinny umożliwiać bardziej miękki chwyt (porównaj opis EP 0481867 A1). Znane są także, np. z opisu EP 0 289 378 A1, kosztowne konstrukcje, w których dodatkowo do osnowy i wątku, składających się każdorazowo z teksturowanej przędzy poliestrowej, jest wprowadzony trzeci układ nici, składających się z nadającej się do drapania przędzy nieelastycznej, którą stosuje się także w klasycznych drapanych wkładkach. Nie osiąga się jednak przez to obrazu wyrobu ze sztywnej, drapanej wkładki, gdyż przecież nadal istnieje problem podstawowy, że mianowicie elastyczne układy nici tak samo jak poprzednio nie mogą być poddawane drapaniu.

Z tego powodu chwyt wynikowy tych elastycznych wkładek utrwalających i gotowej sztuki odzieży ocenia się przede wszystkim dla wysokogatunkowej dziedziny mody jako zbyt syntetyczny, suchy i sztuczny w porównaniu z klasycznymi drapanymi wkładkami.

W celach rozwiązania postawionego problemu zaproponowano w opisie DE 196 44 111 stosowanie włókien wieloskładnikowych typu side-by-side. Problemy chwytu zostały przez to rozwiązane. Włókna te są jednak droższe i mają bardzo małe miana (miano pojedynczego włókna ciągłego wynosi <2 dtexy), które są potrzebne dla szczególnie miękkiego chwytu i są dostępne na świecie tylko w małych ilościach. Z tego powodu szerokie użytkowanie handlowe wkładek z takich włókien nie jest obecnie możliwe. Ponadto stabilność wymiarów takiej wkładki przy dowolnych materiałach wierzchnich nie zawsze jest zadowalająca.

Zadaniem niniejszego wynalazku jest opracowanie konkurencyjnej pod względem cenowym elastycznej wkładki, która łączy w sobie niską kurczliwość i dobre właściwości konserwacyjne wkładek z teksturowanej metodą fałszywego skrętu przędzy PES z miękkim chwytem klasycznej wkładki drapanej. Ponadto powinien zostać podany sposób wytwarzania takiej wkładki oraz szczególnie korzystne zastosowania.

Udało się to nieoczekiwanie dzięki użyciu dostępnych w handlu przędz z włókien ciągłych, przy czym wkładka elastyczna otrzymana z takich przędz z włókien ciągłych jest drapana zwłaszcza poprzez ścieranie. Wkładka elastyczna, omówiona we wstępie, wyróżnia się według wynalazku tym, że wkładka ta na stronie nie zaopatrzonej w warstwę adhezyjną wykazuje efekt drapania.

Korzystne postacie wkładki według wynalazku są podane w zastrzeżeniach zależnych, które według wynalazku wyróżniają się tym, że:

- przędza z włókien ciągłych jest wytworzona z poliestru i/lub poliamidu;

- przędza z włókien ciągłych ma numerację przędzy w zakresie 15-440 dtex;

- przędza z włókien ciągłych ma numerację przędzy w zakresie 30-180 dtex;

- osnowa i/lub wątek składają się z teksturowanej metodą fałszywego skrętu, poliestrowej lub poliamidowej przędzy z włókien ciągłych;

- przędza z włókien ciągłych dodatkowo wykazuje skręcenie;

- skręcenie mieści się w zakresie 20-1000 T/m; i że

- skręcenie mieści się zwłaszcza w zakresie 100-400 T/m.

PL 193 378 B1

Dalszym przedmiotem jest sposób wytwarzania wkładki elastycznej z nośnika na bazie tkaniny, dzianiny lub dzianiny z wprowadzonym wątkiem, przy czym materiałem nici osnowy i/lub wątku jest przędza z włókien ciągłych, i z warstwy adhezyjnej, naniesionej na jednej stronie tego nośnika, drogą przeprowadzenia etapów (a)-(d), w których (a) wytwarza się surową tkaninę, surową dzianinę z ewentualnie wprowadzonym wątkiem z przędzy z włókien ciągłych, (b) ewentualnie prowadzi się proces barwienia, (c) termostabilizuje się surową tkaninę lub dzianinę i (d) powleka się jedną stronę tej otrzymanej surowej tkaniny lub dzianiny warstwą adhezyjną, polegający według wynalazku na tym, że jako dalszy etap prowadzi się proces drapania powierzchni nie zaopatrzonej w warstwę adhezyjną.

Korzystne postacie sposobu według wynalazku są podane w zastrzeżeniach zależnych, które według wynalazku wyróżniają się tym, że:

- proces drapania następuje poprzez obróbkę ścierniwem szmerglowym;

- w obróbce ścierniwem szmerglowym stosuje się papier ścierny, który nawija się spiralnie na co najmniej jeden walec szmerglowy, przy czym powierzchnię wkładki poddaje się procesowi drapania poprzez tarcie o ten co najmniej jeden walec szmerglowy;

- stosuje się papier ścierny o uziarnieniu w zakresie 40-1000, korzystnie 100-500;

- obróbkę ścierniwem szmerglowym prowadzi się przed powlekaniem nośnika warstwą adhezyjną;

- obróbkę ścierniwem szmerglowym prowadzi się w toku procesu wykończania przed powlekaniem;

- obróbkę ścierniwem szmerglowym prowadzi się po powleczeniu jednej strony nośnika warstwą adhezyjną.

- kilka walców szmerglowych napędza się niezależnie od siebie i walce te obracają się niezależnie od siebie zgodnie z biegiem lub przeciwnie do biegu wkładki elastycznej; i że

- co najmniej jeden walec szmerglowy obraca się z prędkością rzędu 8-20 m/min.

Jako przędzę z włókien ciągłych stosuje się korzystnie teksturowaną metodą fałszywego skrętu przędzę poliestrową (PES) i/lub poliamidową (PA).

Przędza teksturowana metodą fałszywego skrętu jest już od dawna znana w dziedzinie produkcji wkładek. Teksturowanie metodą fałszywego skrętu wytwarza wysokoelastyczną przędzę o wysokiej rozciągliwości i dużej objętości puszystej. Przędze te, tak samo jak dotychczas, mogą być teraz wrabiane w tkaninę, dzianinę lub dzianinę z wprowadzeniem wątku.

Przy konwencjonalnym wykańczaniu i wyposażaniu otrzymuje się w wyniku wyżej omówione wkładki elastyczne, które jednak chwytowe często działają sucho i syntetycznie, gdyż charakter włókna ciągłego decyduje o chwycie.

Natomiast wkładki wytwarzane według wynalazku posiadają taką samą elastyczność, lecz równocześnie wykazują miękki, flauszowy chwyt klasycznej wkładki. Jest to możliwe dzięki opisanemu w niniejszym wynalazku sposobowi wykańczania, w którym dające chwyt teksturowane metodą fałszywego skrętu, włókna ciągłe niszczy się mechanicznie, w wyniku czego tworzy się wiele odstających włókien, które umożliwiają powstanie wyglądu i chwytu drapanej wkładki z przędzy włóknistej.

Stanowiącym podstawę niniejszego wynalazku nośnikiem włókienniczym może być tkanina, dzianina lub dzianina z wprowadzonym wątkiem, korzystnie wykazująca ciężar 15-125 g/m². Korzystnie co najmniej wątek lub osnowa, korzystniej osnowa i wątek składa się z teksturowanej metodą fałszywego skrętu przędzy z włókien ciągłych PES lub PA. Numeracja teksturowanej metodą fałszywego skrętu przędzy z włókien ciągłych PES i PA zwykle mieści się w zakresie 15-440 dtex, korzystniej w zakresie 30-180 dtex.

W tkaninach mogą być stosowane rodzaje splotów, zwykle używane we wszystkich wkładkach utrwalających, takie jak splot płócienny, splot krzyżowy 2/2, splot krzyżowy 3/1 lub atłas. Szczególnie odpowiednie są jednak warianty, w których przędza teksturowana metodą fałszywego skrętu występuje w przeplotach.

W dzianinach i dzianinach z wprowadzonym wątkiem również mogą być nadal stosowane dostatecznie znane sploty.

Otrzymane w ten sposób tkaniny surowe poddaje się, tak jak zwykle, procesowi prania i kurczenia. Pod działaniem ciepła i wilgoci można wyrównać nieciągłość przędzy i uzyskać maksymalną elastyczność. Następnie przeprowadza się ewentualnie proces barwienia i stabilizacji cieplnej na ra6

PL 193 378 B1 mie naprężającej. Potem, powszechnie stosowaną metodą powleka się te produkty warstwą adhezyjnym, korzystnie termoplastycznym klejem topliwym lub reaktywną masą powlekającą. Naniesiona powłoka może mieć postać siatki, przy czym siatka może mieścić się w zakresie 1-35 mesz.

W celu osiągnięcia zgodnego z wynalazkiem efektu chwytu klasycznej wkładki drapanej wprowadza się dodatkowy mechaniczny proces wykończeniowy, mianowicie drapanie, korzystnie obróbkę ścierniwem szmerglowym (ścieranie).

Ścieranie (obróbka ścierniwem szmerglowym) jako efekt wykończeniowy stosuje się przede wszystkim przy wytwarzaniu imitacji skóry łosiowej i wykończeniu w postaci „skóry brzoskwiniowej na tkaninach i dzianinach. Ścieranie jest wariantem drapania i przeprowadza się je w maszynie szmerglowej (ścierającej). Powierzchnię wstęgi tkaniny lub dzianiny przebiegającej przez tę maszynę zdrapuje się docelowo przez tarcie o jeden lub więcej walców szmerglowych. Tkanina lub dzianina otrzymuje więc cechę aksamitu, którą można regulować przez stosowanie różnych rodzajów papieru ściernego.

Papier ścierny składa się przede wszystkim z giętkiego nośnika, takiego jak papier, papier lateksowy, tkanina, folia, włóknina lub włókna mieszane, z równomiernie rozsypanym ziarnem ściernym, i nawija się go spiralnie na co najmniej jednym walcu szmerglowym. Walce te mogą być napędzane niezależnie od siebie i wedle wyboru ścierać w kierunku zgodnym lub przeciwnym do biegu wyrobu.

Oprócz kierunku obrotu walców oraz naprężenia i prędkości wyrobu można na proces ścierania wywierać wpływ przez rodzaj ziarna i uziarnienie, stosowane w papierze ściernym. W praktyce stosuje się następujące powszechnie używane rodzaje ziarna: węglik krzemu, tlenek glinu, korund cyrkonowy, ceramikę i diament.

Uziarnienie określa się przez ilość granulatu na jednostkę powierzchni i może ona mieścić się w zakresie 40-1000, przy czym w wyrobie omówionym według wynalazku korzystnie stosowano uziarnienie w zakresie miałkości 100-500. Ścieranie przez granulat po woduje rozszczepianie końców włókien na powierzchni wyrobu i nadaje mu tym samym charakter welurowy.

Taka drapana wkładka jest dla specjalisty o tyle niespodziewana, że we włóknach ciągłych nie stoją do dyspozycji ani końce włókien, jak w przędzy z włókien ciętych w klasycznych wyrobach wkładkowych - ani pętelki - jak w wyrobach biegunowych o specjalnej konstrukcji tkaniny lub w przędzy teksturowanej powietrzem, które można obrabiać ścierniwem szmerglowym lub ustawiać pionowo.

Końce włókien, potrzebne dla miękkiego i drapanego chwytu, raczej muszą zostać najpierw wytworzone przez rozrywanie włókien ciągłych w wielu miejscach. Musi być przy tym zniszczonych wiele włókien ciągłych, aby wykonać możliwie gęste i równomierne runo z wystających końców włókien.

Najpierw istnieje jednorodny układ nici, w którym wszystkie poszczególne włókna ciągłe jednakowo przyczyniają się do stabilności. W przeciwieństwie do teksturowanej powietrzem przędzy PES lub wyrobów biegunowych, w teksturowanej metodą fałszywego skrętu przędzy PES nie jest obecny dodatkowy układ nici (nici rdzeniowe), który zapewnia stabilność. Dlatego zniszczenie każdego włókna ciągłego może spowodować spadek wytrzymałości. Stosowana w handlu teksturowana metodą fałszywego skrętu przędza także z reguły nie wykazuje skręcenia lub ma tylko minimalny skręcenie (między 0-20 T/m), tak że zniszczone włókna ciągłe równocześnie wystrzępiają sięi jako luźne włókna mogą opuszczać nośnik.

Według wynalazku proces drapania można wykonywać w różnych etapach sposobu. Gdy cięcie drapiące (ścierające) zachodzi po powleczeniu, wtedy trochę masy powlekającej zostaje wciśnięte w nici wkładki i zapewnia dodatkową stabilność. Niespodziewanie przypadek ten ma miejsce także wówczas, gdy strona ścierana leży naprzeciwko strony powleczonej. Skłonność do wystrzępiania się jest mała, gdyż masa powlekająca, nawet wtedy gdy leży ona na przeciwległej stronie, zapewnia dodatkową stabilność. Poszczególne włókna są ze sobą częściowo sklejone przez resztki masy powlekającej. Ponadto w etapie drapania nie wszystkie włókna ciągłe zostają całkowicie przecięte, toteż występuje dostateczna wytrzymałość resztkowa. Wytworzone w ten sposób wkładki wykazują znakomitą objętość i są według wynalazku szczególnie korzystne.

Chcąc bardziej zwiększyć wytrzymałość na zerwanie i skłonność do wystrzępiania się można stosować przędzę teksturowaną metodą fałszywego skrętu, którą dodatkowo wykazuje skręcenie. Skręcenie może wynosić 20-1000 T/m, korzystnie jednak mieści się w zakresie 100-400 T/m. Także tu po procesie ścierania powstają ponownie włókna, których jeden koniec jest jednak umocowany przez skręcenie w przędzy. Przy takiej samej konstrukcji wyrobów, objętość wyrobu jest tym mniejsza, im większe jest skręcenie przędzy.

PL 193 378 B1

Operację drapania lub ścierania można jednak wykonać także przed powlekaniem środkiem adhezyjnym lub podczas obróbki wstępnej. W tym przypadku należy uważać na to, aby nie występowały naciągi lub przesunięcia nici.

We wkładce według wynalazku stosuje się korzystnie termoplastyczny klej topliwy i nanosi go w postaci siatki (rastra).

Szczególnie korzystny jest klej topliwy na osnowie (ko)poliamidu, (ko)poliestru lub polietylenu. 22

Ciężar nanoszonego kleju wynosi na ogół 8-15 g/m², korzystnie 9-12 g/m².

Dalszym przedmiotem wynalazku jest zastosowanie niżej omówionej wkładki elastycznej, zgodnej z wynalazkiem, do wzmacniania sztuk odzieży, zwłaszcza przedniej części sztuk odzieży.

Niżej w celu objaśnienia niniejszego wynalazku podano kilka szczególnie korzystnych postaci wykonania wkładek, obrobionych ścierniwem szmerglowym według wynalazku.

Maszyna szmerglowa (ścierająca), stosowana w niżej podanych przykładach jest maszyną szmerglową o pełnych walcach. Obok maszyn szmerglowych o pełnych walcach są także znane w praktyce maszyny szmerglowe o walcach z łat (z prześwitami). Te walce z łat niosą umieszczone osobno i równolegle do siebie listwy ścierające i nadają się zwłaszcza do ścisłych objętościowych materiałów z zawartością włókien naturalnych. Dalszym wariantem jest przestrzenna maszyna drapiąca, w której walce są owinięte taśmą drapiącą i mogą wytwarzać znacznie gęstsze runo włókniste.

Przykład 1: Tkanina

Osnowa: PES tekstur. HE mieszana dtex 100f36/1

Wątek: PES tekstur. HE

Gęstość wątku: około 140 nici/10 cm

Splot: krzyżowy 1/3, ten splot nierównoboczny wytwarza przeploty wątkowe, wyrób ściera się na stronie wątkowej.

₂

Ciężar całkowity: około 60 g/m².

₂

Powłoka: 11 g/m² poliamidowego kleju topliwego.

Operacje uszlachetniające:

- kurczenie

- wykończanie

- powlekanie

- ścieranie

- zaparzanie

Przejścia ścierające (szmerglujące): walec 1. uziarnienie 320, walce 2.-4. uziarnienie 400, prędkość tkaniny:

liczba przejść:

kierunek obrotów: z biegiem wyrobu kierunek obrotów: z biegiem wyrobu 10 m/min

Sperotto Rimar SM4.

typ maszyny: Przykład 2: Osnowa:

Wątek:

Dzianina

PES gładki dtex 33f15/1

PES tekstur. HE dtex 100f72/2

Skręcenie ochronne: T/m = 200

Gęstość wątku: około 120 nici/10 cm

Splot: zamknięta frędzla

Ciężar całkowity: około 30 g/m²2

Powłoka: 10 g/m² poliamidowego kleju topliwego

Operacje uszlachetniające:

- kurczenie

- wykończanie

- ścieranie

- powlekanie

- zaparzanie

Przejścia ścierające:

walce 1. i 3. uziarnienie 400, kierunek obrotów: z biegiem wyrobu walec 2. uziarnienie 400, kierunek obrotów: przeciwko biegowi wyrobu prędkość wyrobu: 12 m/min liczba przejść: 1

PL 193 378 B1 typ maszyny: Sperotto Rimar SM4.

P r z y k ł a d 3: Dzianina

Osnowa: PES tekstur. HE dtex 33f15/1

Wątek: PES tekstur. HE dtex 167f100/2

Gęstość wątku: około 100 nici/10 cm

Splot: przesunięta frędzla ₂

Ciężar całkowity: około 45 g/m²

Powłoka: 9 g/m² poliamidowego kleju topliwego

Operacje uszlachetniające:

- kurczenie

- wykończanie

- powlekanie

- ścieranie

- zaparzanie

Przejścia ścierające:

walec 1. i 2. uziarnienie 400, kierunek obrotów: z biegiem wyrobu walec 3. uziarnienie 500, kierunek obrotów: przeciwko biegowi wyrobu prędkość wyrobu: 14 m/min liczba przejść: 1 typ maszyny: Sperotto Rimar SM4.

P r z y k ł a d 4: Tkanina

Osnowa: PES tekstur. HE mieszana dtex 100f36/1

Wątek: PES tekstur. HE dtex 167f32/2

Gęstość wątku: około 115 nici/10 cm

Splot: krzyżowy 2/2 ₂

Ciężar całkowity: około 80 g/m²2

Powłoka: 10 g/m² poliamidowego kleju topliwego

Operacje uszlachetniające:

- kurczenie

- wykończanie

- ścieranie

- powlekanie

- zaparzanie

Przejścia ścierające:

walce 1. i 2. uziarnienie 320, kierunek obrotów: z biegiem wyrobu walec 3. uziarnienie 400, kierunek obrotów: z biegiem wyrobu prędkość wyrobu: 12 m/min liczba przejść: 1 typ maszyny Sperotto Rimar SM4.

Jak wynika z przykładów stosowania, ten proces ścierania można przeprowadzać w różnych miejscach łańcucha wytwarzania. Po raz pierwszy jest zatem za pomocą tradycyjnych, teksturowanych metodą fałszywego skrętu przędz możliwe uzyskanie wyglądu i chwytu klasycznej wkładki drapanej i powiązanie tych właściwości z zaletami elastycznej wkładki.

Claims

1. Wkładka elastyczna z nośnika na bazie tkaniny, dzianiny lub dzianiny z wprowadzonym wątkiem, przy czym materiałem nici osnowy i wątku jest przędza z włókien ciągłych, i z warstwy adhezyjnej, naniesionej na jednej stronie tego nośnika, znamienna tym, że wkładka na stronie nie zaopatrzonej w warstwę adhezyjną wykazuje efekt drapania.

2. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że przędza z włókien ciągłych jest wytworzona z poliestru i/lub poliamidu.

3. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że przędza z włókien ciągłych ma numerację przędzy w zakresie 15-440 dtex.

PL 193 378 B1

4. Wkładka według zastrz. 3, znamienna tym, że przędza z włókien ciągłych ma numerację przędzy w zakresie 30-180 dtex.

5. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że osnowa i/lub wątek składają się z teksturowanej metodą fałszywego skrętu, poliestrowej lub poliamidowej przędzy z włókien ciągłych.

6. Wkładka według zastrz. 1, znamienna tym, że przędza z włókien ciągłych dodatkowo wykazuje skręcenie.

7. Wkładka według zastrz. 6, znamienna tym, że skręcenie mieści się w zakresie 20-1000 T/m.

8. Wkładka według zastrz. 6 albo 7, znamienna tym, że skręcenie mieści się w zakresie 100-400 T/m.

9. Sposób wytwarzania wkładki elastycznej z nośnika na bazie tkaniny, dzianiny lub dzianiny z wprowadzonym wątkiem, przy czym materiałem nici osnowy i/lub wątku jest przędza z włókien ciągłych, i z warstwy adhezyjnej, naniesionej na jednej stronie tego nośnika, drogą przeprowadzenia etapów (a)-(d), w których (a) wytwarza się surową tkaninę, surową dzianinę z ewentualnie wprowadzonym wątkiem z przędzy z włókien ciągłych, (b) ewentualnie prowadzi się proces barwienia, (c) termostabilizuje się surową tkaninę lub dzianinę i (d) powleka się jedną stronę tej otrzymanej surowej tkaniny lub dzianiny warstwą adhezyjną, znamienny tym, że jako dalszy etap prowadzi się proces drapania powierzchni nie zaopatrzonej w warstwę adhezyjną.

10. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że proces drapania następuje poprzez obróbkę ścierniwem szmerglowym.

11. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że w obróbce ścierniwem szmerglowym stosuje się papier ścierny, który nawija się spiralnie na co najmniej jeden walec szmerglowy, przy czym powierzchnie wkładki poddaje się procesowi drapania poprzez tarcie o ten co najmniej jeden walec szmerglowy.

12. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że stosuje się papier ścierny o uziarnieniu w zakresie 40-1000, korzystnie 100-500.

13. Sposób według zastrz. 9 albo 10, albo 11, albo 12, znamienny tym, że obróbkę ścierniwem szmerglowym prowadzi się przed powlekaniem nośnika warstwą adhezyjną.

14. Sposób według zastrz. 9 albo 10, albo 11, albo 12, znamienny tym, że obróbkę ścierniwem szmerglowym prowadzi się w toku procesu wykończania przed powlekaniem.

15. Sposób według zastrz. 9 albo 10, albo 11, albo 12, znamienny tym, że obróbkę ścierniwem szmerglowym prowadzi się po powleczeniu jednej strony nośnika warstwą adhezyjną.

16. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że kilka walców szmerglowych napędza się niezależnie od siebie i walce te obracają się niezależnie od siebie zgodnie z biegiem lub przeciwnie do biegu wkładki elastycznej.

17. Sposób według jednego z zastrz. 11 albo 16, znamienny tym, że co najmniej jeden walec szmerglowy obraca się z prędkością rzędu 8-20 m/min.

18. Zastosowanie wkładki elastycznej, określonej w zastrz. 1-8, do wzmacniania sztuk odzieży, zwłaszcza przedniej części sztuk odzieży.