Znancm jest wytwarzanie ziemi bielacej z naturalnych krzemianów przez zarobienie ich na mul zapomoca wody z dodatkiem kwasu solnego lub siarkowego, których ilosc dobierano do osiagniecia najwyzszej sily bielenia, zaleznie od rodzaju i suchosci mu¬ lu, i nastepne gotowanie materjalu, przesa¬ czenie na filtrach prasowych, przemywanie, suszenie i mielenie, podczas gdy lugi pozo¬ stawaly jako strata lub byly przerabiane dalej na cenne skladniki.Proponowano równiez przygotowywac ziemie bielaca w ten sposób, ze zamiast go¬ towac, dzialano na ziemie surowa kwasem in statu nascendi. Ziemie mieszano, naprzy- klad, z sola kuchenna i traktowano kwasem siarkowym. Znane jest ponadto wytwarza¬ nie ziemi bielacej w ten sposób, ze na ziemie surowa dzialano kwasem siarkowym lub dwusiarczanem lub mieszanina obu tych cial i mieszanine reakcyjna suszono calko¬ wicie lub prawie calkowicie. Wreszcie znane jest wytrawianie naturalnej nie przeprowa¬ dzonej w mul i nie zmielonej ziemi bielacej stezonym kwasem solnym, sola odszczepia- jaca kwas lub cialem podobnem.Wedlug tych znanych sposobów zuzywa sie, np. na 100 kg suchego surowca, w ce-lu osiagniecia mozliwie najwiekszej mocy bielenia, 28.-36 kg HCl lub 38 — 49 kg H2SO±, które ostatecznie Wydziela sie jako lugi.Proponowano równiez ziemia surowa wytrawiac wolnym kwasem, stosujac zasa¬ de przeciwpradu, w szeregu kolejno wla¬ czonych zbiorników w ten sposób, ze ziemie surowa doprowadzano z jednego konca, a potrzebna do wytrawiania ilosc kwasu z drugiego konca aparatury tak, iz ziemia i kwas byly przetlaczane przez aparature w przeciwpradzie, przyczem kwas stopniowo sie zuzywal i wylugowywal rozpuszczalne sole zawarte w ziemi surowej, wskutek cze¬ go otrzymywano ostatecznie ziemie wytra¬ wiona, która usuwano z aparatury i prze¬ rabiano dalej, podczas gdy zuzyty kwas, jako lug odpadkowy, byl stracony. Wedlug tego sposobu miano osiagnac lepsze wyko¬ rzystanie kwasu, niz w sposobach, nie sto¬ sujacych zasady przeciwpradu.Wykryto obecnie, ze mozna osiagnac nietylko calkowite zuzycie kwasu, lecz po¬ nadto mozna nawet jeszcze zaoszczedzic znaczne jego ilosci przy jednej i tej samej jakosci materjalu wyjsciowego i jednako¬ wej mocy bielenia otrzymywanej ziemi, skoro przed lub podczas gotowania w spo¬ sobie opisanym na wstepie dodac do ziemi surowej obok stosowanego dotychczas kwa¬ su wolnego jeszcze pewnych soli tegoz kwasu.Stosujac kwas solny, mozna bylo zao¬ szczedzic jedna trzecia dotychczas zuzywa¬ nej ilosci, skoro do kwasu dodano dosta¬ teczna ilosc soli kuchennej lub chlorku wap¬ niowego. Okazalo sie równiez, ze przy za¬ stosowaniu chlorków zelaza, glinu lub ziem alkalicznych mozna zaoszczedzic znaczne ilosci kwasu, których wielkosc zalezy od stezenia dodawanych za kazdym razem chlorków. Stosujac kwas siarkowy, jako srodek wytrawiajacy, nalezy dodawac siar¬ czanów odpowiednich.Wykryto ponadto, ze tego rodzaju zao¬ szczedzenie kwasu mozna osiagnac nietylko zapomoca wyzej przytoczonych soli, lecz równiez i zapomoca lugów odpadkowych otrzymywanych wedlug sposobu znanego lub sposobu wedlug wynalazku. Lugi te, za¬ leznie od wlasnosci uzytego surowca, za¬ wieraja obok nieznacznych ilosci wolnego kwasu przewaznie sole glinowe, jak rów¬ niez zmienne ilosci soli zelazowych, ziem alkalicznych i alkalicznych stosowanych w poszczególnych przypadkach kwasów.Najkorzystniej przy wytrawianiu kwa¬ sem solnym stosowac lugi odpadkowe z po¬ przedniego wytrawiania kwasem solnym, a przy uzyciu kwasu siarkowego lugi odpad¬ kowe z poprzedniego wytrawiania kwasem siarkowym, wskutek czego przy najkorzyst¬ niejszem stosowaniu sposobu mozna wy¬ tworzyc dowolnie powtarzajacy sie obieg kolowy lugów.Sposób wedlug wynalazku prowadzi sie jak nastepuje.Ziemie surowa zarabia sie badz jak do¬ tychczas woda, dodajac jednoczesnie lub pózniej jedna lub kilka ze wspomnianych soli, jeden ze wspomnianych lugów odpad¬ kowych lub odpowiednia mieszanine. Naj¬ korzystniej zarabianie na mul uskutecznia sie zapomoca samych roztworów soli lub lugów, a to w celu unikniecia niepotrzebne¬ go rozcienczania wody uzytej do zarabia¬ nia na mul.Zaleznie od rodzaju i ilosci uzytych roztworów solnych lub lugów odpadkowych ilosc kwasu dodawanego mozna ograniczyc wiecej lub mniej. Dla ilosci kwasu zao¬ szczedzonego miarodajny jest w kazdym poszczególnym przypadku rodzaj materja¬ lu wyjsciowego, uzytych roztworów soli lub lugów odpadkowych. Nawet w najnieko¬ rzystniejszym przypadku wystarcza znacz¬ nie mniejsza ilosc swiezego kwasu, niz go bylo potrzeba, wedlug dotychczas stosowa¬ nych sposobów, do osiagniecia jednej i tej samej mocy bielenia.Ponadto nowy sposób wytrawiania — 2 —zwieksza dosc znacznie wydajnosc wyso- koaktywowanej ziemi bielacej, co przy ce¬ nach produktów wyjsciowych odgrywa rów¬ niez role doniosla. We wszystkich jednak przypadkach, gdzie nie kladzie sie szcze¬ gólnego nacisku na zaoszczedzenie kwasu i wieksza wydajnosc ziemi bielacej i gdzie dalej prowadzi sie prace zapomoca stoso¬ wanej dotychczas ilosci kwasu, jest pomi¬ mo to korzystnie stosowac dodatkowe ilosci roztworów soli lub lugów odpadkowych, gdyz przez to osiaga sie te korzysc, iz lugi odpadkowe otrzymuje sie w postaci stezo¬ nej i wskutek tego latwiej je mozna przera¬ biac dalej.Lugi odpadkowe, otrzymywane wedlug sposobu niniejszego, zwiekszaja stopniowo zawartosc cial w nich rozpuszczanych (sole glinu, zelaza, ziem alkalicznych i al- kaljów), wskutek czego, w celu unikniecia nadmiernego stezenia, korzystnie jest po jedno- lub wielokrotnem ich uzyciu dopro¬ wadzic je do odpowiedniego stezenia, do¬ dajac wody, otrzymywanej przy przemy¬ waniu materjalu odsaczonego.I. Przyklad w zastosowaniu do uzywa¬ nego dotychczas sposobu gotowania. 2000 kg ziemi surowej o wilgotnosci ta¬ kiej, jaka posiada po wykopaniu, zawiera¬ jacej 1140 kg suchej substancji, zarabia sie na mul 1420 1 wody, poczem zadaje sie 1250 1 kwasu solnego o 18° Be (36 kg chlo¬ rowodoru na 100 kg suchej substancji) go¬ tuje i w sposób znany przerabia dalej.Wydajnosc wynosi 78,5% w stosunku do uzytej suchej substancji.II Przyklad w wykonaniu wedlug wy¬ nalazku. 2000 kg ziemi surowej o wilgotnosci takiej, jaka posiada po wykopaniu, zawie¬ rajacej 1140 kg suchej substancji, zarabia sie na mul 1420 1 roztworu chlorku glino¬ wego o 10° Be, poczem dodaje sie 700 1 kwasu solnego o 18° Be (= 20 kg chloro¬ wodoru na 100 kg suchej substancji), gotu¬ je i przerabia dalej w sposób znany.Wydajnosc wynosi 82% uzytej suchej substancji i produkt posiada taka sama moc bielenia, jak i ziemia bielaca otrzymana w przykladzie I.III Przyklad wedlug wynalazku. 2000 kg ziemi surowej, o wilgotnosci ta¬ kiej jaka posiada po wykopaniu, która za¬ wiera 1140 kg suchej substancji zarabia sie na mul 1420 1 lugów odpadkowych o 10° Be, otrzymanych przy poprzednim procesie go¬ towania, poczem zadaje 700 1 kwasu solne¬ go o 18° Be (= 20 kg chlorowodoru na 100 kg suchej substancji), gotuje i przerabia dalej w sposób zwykly.Wydajnosc wynosi równiez 82% w sto¬ sunku do uzytej suchej substancji, przy- czem ziemia bielaca posiada taka sama moc bielenia jak i ziemia bielaca otrzymana w przykladzie I. PL PL