PL199006B1 - Zawias do drzwi lub okna - Google Patents

Abstract

Zawias do ramy drzwi lub okna zawiera pierwsz a i drug a czes c przegubow a (2, 3), po- laczone ze sob a za pomoc a sworznia (4), sta- nowi ace uk lad, dopasowuj acy obie czesci prze- gubowe (2, 3) do równoleg lego i prostopad lego po lo zenia wzgl edem powierzchni drzwi lub okna. Dopasowanie równoleg le do drzwi lub okna nast epuje za pomoc a krzywki (12), nie- rozdzielnej ze sworzniem (4) i zaz ebionej we wg lebieniu (20) pierwszej cz esci przegubowej (2). Krzywka (12) i wglebienie (20) maj a powierzch- nie wzajemnego styku, utworzone w taki spo- sób, ze obrót krzywki powoduje ruch wzgl edne- go przemieszczenia równoleg lego tylko pomi e- dzy pierwsz a i drug a cz esci a przegubow a (2, 3). PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest zawias do drzwi lub okna.

Znany jest zawias do otwierania drzwi lub okna, składający się z co najmniej z jednej części przegubowej i co najmniej jednej drugiej części przegubowej, z których każda ma skrzydło zamocowane odpowiedni do ruchomej ramy i do nieruchomej ramy drzwi lub okna. Zawias zawiera ponadto sworzeń łączący obrotowo jedną i drugą część przegubową oraz pierwszy i drugi mechanizm dopasowania pierwszej i drugiej części przegubowej odpowiednio wzdłuż kierunku równoległego i prostopadłego do głównej powierzchni drzwi lub okna. Pierwszy mechanizm dopasowania jest funkcjonalnie połączony z pierwszą częścią przegubową, a drugi mechanizm dopasowania jest funkcjonalnie połączony z drugą częścią przegubową zawiasu. Dopasowanie w kierunku równoległym do płaszczyzny drzwi lub okna przez pierwszy mechanizm dopasowania jest niezależne funkcjonalnie od dopasowania przez drugi mechanizm dopasowania w kierunku prostopadłym do płaszczyzny drzwi lub okna.

Obecnie takie zawiasy są wykorzystywane w wielu drzwiach, włączając w to również ciężkie drzwi z ramami, zawierającymi części metalowe. W tym, jak i w innych podobnych przypadkach, musi być zapewnione dopasowanie pierwszej i drugiej części przegubowej zawiasów drzwi lub okna, to dopasowanie musi być zapewnione pomiędzy ruchomą ramą i nieruchomą ramą. Zawiasy muszą być w stanie pracować z jak największą możliwą precyzją, tak aby kiedy drzwi lub okno zostanie zamknięte, ruchoma rama drzwi lub okna umieszczona została dokładnie w nieruchomej ramie.

Szczególnym celem dopasowania w kierunku prostopadłym do ogólnej powierzchni drzwi lub okna jest dopasowanie ściśnięcia uszczelki, w którą zazwyczaj jest zaopatrzona jedna z dwóch ram, w celu osią gnię cia idealnej wielkoś ci ś ciś nię cia i zapewnienia, ż e zewnę trzne czynniki nie dostan ą się do środka.

Dopasowania w kierunku równoległym do głównej powierzchni drzwi lub okna, jest dopasowanie szczeliny pomiędzy ruchomą i nieruchomą ramą wzdłuż ich odpowiednio umocowanych zawiasowo krawędzi pionowych, w celu wyrównania jakichkolwiek konstrukcyjnych niedoskonałości lub błędów montażu, kiedy drzwi lub okno zostanie zamocowane.

Podstawowym wymaganiem wyżej wspomnianych mechanizmów dopasowania jest, zapewnienie szybkiego i łatwego działania. W dotychczas znanych rozwiązaniach cele te nie zostały do końca osiągnięte, a w szczególności jeśli chodzi o dopasowanie szczeliny pomiędzy ruchomą i nieruchomą ramą.

Opis patentowy EP-A-0467122 zapewnia użycie dwóch niewspółśrodkowych tulei, umieszczonych jedna wewnątrz drugiej we wgłębieniu w jednej z dwóch części przegubowych, których mechanizm umożliwia, po dokonaniu dopasowania w jednym z dwóch kierunków, wyeliminowanie błędów dopasowania w taki sposób wprowadzonych w innym kierunku.

To rozwiązanie, poza tym, że wymaga od montera wykonania czynności, które nie są łatwe, daje rezultat w postaci ograniczenia efektów dopasowania szczeliny drzwi lub okna, ponieważ precyzja dopasowania, możliwego w płaszczyźnie równoległej do ogólnej powierzchni drzwi lub okna, jest mała lub nie mieści się w żadnej ustalonej wielkości.

Bardziej efektywne rozwiązanie od tego punktu widzenia zostało zaproponowane poprzez zgłaszającego w jego własnym włoskim zgłoszeniu patentowym nr TO97U000055, odpowiadającym międzynarodowemu zgłoszeniu nr WO 84/41720, w odniesieniu do którego pierwszy i drugi mechanizm dopasowania są od siebie nie zależne, pierwszy będący funkcjonalnie połączony z wyżej wspomnianą pierwszą częścią przegubową i drugi z wyżej wspomnianą drugą częścią przegubową zawiasu. Pierwszy mechanizm dopasowania w odniesieniu do tego znanego rozwiązania obejmuje takie ustawienie, w którym sworzeń jest osadzony luźno we wgłębieniu wydłużonej części w pierwszej części przegubowej i w którym może on być przesunięty w po średnicy wewnątrz tego wgłębienia poprzez mechanizm jednego lub dwóch, korzystnie pary, przeciwległych wkrętów dociskowych, z których oba jednocześnie mogą zostać dopasowane zewnętrznym narzędziem sterującym.

Pomimo bardziej praktycznego i funkcjonalnego niż wcześniej wspomniane rozwiązanie, odnośnie łatwości i szybkości z którą dopasowanie może zostać wykonane, to rozwiązanie jest niemniej jednak bardziej kosztowne.

Ze zgłoszenia EP-A-0837206 znany jest zawias do wahadłowego wspierania skrzydła drzwi na ramie drzwi, w którym pierwszy mechanizm dopasowania zawiera krzywkę nierozdzielną ze sworzniem zawiasu i zazębioną obrotowo wewnątrz wgłębienia w wyżej wspomnianej pierwszej części przegubowej. Krzywka jest utworzona poprzez niewspółśrodkową część sworznia, podpierającą spręPL 199 006 B1 żynujący element ustalający, mający wciętą krawędź przeznaczoną do współpracy z odpowiadającymi mu wcięciami ukształtowanymi w wewnętrznej ścianie wgłębienia pierwszej części przegubowej.

Takie ustawienie, jest wykonane stopniowo, w sposób nie ciągły, a ponadto trwałość dopasowanej położenia w warunkach mocowania może zostać wystawiona na niebezpieczeństwo, z powodu luzów lub złamań sprężynującego elementu ustalającego.

Zawias do drzwi lub okna, według wynalazku, składający się z jednej części przegubowej i co najmniej jednej drugiej części przegubowej, z których każda ma skrzydło zamocowane odpowiednio do ruchomej ramy i do nieruchomej ramy drzwi lub okna, a ponadto zawias zawiera sworzeń łączący obrotowo jedną i drugą część przegubową oraz pierwszy i drugi mechanizm dopasowania pierwszej i drugiej części przegubowej odpowiednio wzdł u ż kierunku równoległ ego i prostopadł ego do gł ównej powierzchni drzwi lub okna, przy czym pierwszy mechanizm dopasowania jest funkcjonalnie połączony z pierwszą częścią przegubową, a drugi mechanizm dopasowania jest funkcjonalnie połączony z drugą częścią przegubową zawiasu, przy czym dopasowanie w kierunku równoległ ym do pł aszczyzny drzwi lub okna przez pierwszy mechanizm dopasowania jest niezależne funkcjonalnie od dopasowania przez drugi mechanizm dopasowania w kierunku prostopadłym do płaszczyzny drzwi lub okna charakteryzuje się tym, że pierwszy mechanizm dopasowania zawiera krzywkę zamocowaną na stałe ze sworzniem i obrotowo wewnątrz wgłębienia pierwszej części przegubowej, przy czym krzywka i wgłębienie mają powierzchnie wzajemnego styku, zaś w poł o ż eniu obrotu krzywki pierwsza i druga część przegubowa są w położeniu przesunięcia równoległego względem siebie, a ruchoma rama jest w poł o ż eniu przesunięcia wzglę dem nieruchomej ramy w kierunku równoległ ym do powierzchni drzwi lub okna, przy czym pomiędzy krzywką i wgłębieniem pierwszej części przegubowej jest umieszczony sterowany z zewnątrz mechanizm blokujący do unieruchamiania krzywki w obrocie z pierwszą częścią przegubową, a ponadto, pomiędzy krzywką i wgłębieniem pierwszej części przegubowej, nie zależnie od ich położenia kątowego, są co najmniej dwa obszary osiowe wzajemnego bezpośredniego nacisku, umieszczone biegunowo naprzeciw siebie względem sworznia.

Korzystnym jest gdy są cztery obszary osiowe wzajemnego nacisku, zorientowane w dwóch biegunowych kierunkach skierowane, jeden pod kątem prostym do powierzchni drzwi lub okien, a drugi równolegle do powierzchni drzwi lub okna.

Krzywka zawiera pierwszą i drugą część kątową o stałym promieniu usytuowane po przeciwległych stronach osi sworznia, z którym są one współ środkowe, przy czym pierwsza część kątowa, mająca krótszy promień jest połączona z drugą częścią kątową o dłuższym promieniu za pośrednictwem trzeciej i czwartej części kątowej o zmiennych promieniach, które są usytuowane po przeciwległych stronach względem siebie, zaś wgłębienie ma w przybliżeniu płaską pierwszą i drugą część kątową, usytuowane po przeciwległych stronach osi sworznia i oddzielone od siebie na odległość w przybliżeniu równą odległości pomiędzy pierwszą i drugą częścią kątową krzywki, przy czym pierwsza płaska część jest połączona z dwoma częściami kątowymi, których stały promień jest w przybliżeniu równy promieniowi pierwszej części kątowej krzywki, a druga płaska część jest połączona z dwoma częściami kątowymi, których zmienny promień jest nieznacznie większy niż zmienny promień trzeciej i czwartej części kątowej krzywki.

Pomiędzy częściami kątowymi o stałych promieniach i częściami kątowymi o zmiennych promieniach wgłębienia są usytuowane dwa ograniczniki zazębiane z pierwszą częścią kątową krzywki, przy czym w położeniu zazębienia krzywka ma ograniczony obrót w odniesieniu do wgłębienia w dowolnym kierunku od położenia środkowego.

Mechanizm blokujący zawiera część gwintowaną, ruchomą w zakrywanym otworze z boku pierwszej części przegubowej i zazębioną z częścią rowkowaną krzywki.

Część rowkowana ma profil, odpowiadający profilowi trzeciej i czwartej części kątowej krzywki o zmiennych promieniach.

Krzywka ma osiowe gniazdo końcowe, do którego jest mocowany element napędzający.

Pomiędzy pierwszą i drugą częścią przegubową jest usytuowany drugi mechanizm dopasowania zawierający tuleję, osadzoną w drugiej części przegubowej i mającą niewspółśrodkowe cylindryczne wgłębienie, w którym jest umieszczony sworzeń, przy czym tuleja i część przegubowa mają mechanizm wzajemnego łączenia klinowego do stałego sytuowania tulei w wielu różnych położeniach kątowych.

Proponowane rozwiązanie zapewnienia zawias do otwierania ramy drzwi lub okna, którego prosta konstrukcja umożliwia szybkie dopasowania ruchomej ramy do nieruchomej ramy.

PL 199 006 B1

Zapewnione jest proste dopasowanie w kierunku równoległym do ogólnej płaszczyzny drzwi lub okna, bezpośrednio na miejscu, i bez jakichkolwiek niepożądanych efektów przy dopasowaniu prostopadłym do ogólnej płaszczyzny drzwi lub okna, które zazwyczaj może zostać wykonane w początkowym etapie przed zainstalowaniem drzwi lub okna.

Przedmiot wynalazku jest opisany w przykładzie wykonania na podstawie rysunku, na którym fig. 1 jest widokiem z przodu zawiasu do otwierania ramy drzwi lub okna pokazanym schematycznie, fig. 2 widokiem z góry zawiasu z fig. 1, fig. 3 jest przekrojem pionowym wzdłuż linii III-III, oznaczonej na fig. 2, fig. 4 jest widokiem poszczególnych części zespołu zawiasu, fig. 5 jest widokiem częściowo rozebranego zespołu zawiasowego, ukazującym jego sposób dopasowywana w ramie drzwi lub okna, fig. 6, 7 i 8 przedstawiają trzy widoki z góry fig. 1 w trzech różnych, możliwych sytuacjach dopasowania szczeliny ramy, fig. 9 jest przekrojem poprzecznym w powiększeniu, wzdłuż linii IX-IX, zaznaczonej na fig. 3, odpowiadającym sytuacji dopasowania, pokazanej na fig. 6, fig. 10 jest przekrojem poprzecznym w powiększeniu, wzdłuż linii X-X, jak to zaznaczono na fig. 3 w warunkach dopasowania, pokazanych na fig. 9, fig. 11 i 12 są dwoma widokami, podobnymi do fig. 9 w warunkach dopasowania, odpowiadających odpowiednio fig. 7 i fig. 8, fig. 13 jest widokiem perspektywicznym innego wariantu zawiasu, fig. 14 jest przekrojem podłużnym zawiasu oznaczonym na fig. 13.

Jak to ilustruje fig. 1 do 4, zawias 1 do drzwi lub okna, a w szczególności do ram ciężkich drzwi, zawiera pierwszą część przegubową 2 i drugą część przegubową 3, umieszczone osiowo jedna nad drugą i połączone obrotowo poprzez sworzeń 4.

Pierwsza część przegubowa 2 stanowi jedną część ze skrzydłem 5, co umożliwia jej zamocowanie, przy pomocy śrub 6, wkręcanych poprzez otwory 7, w pozycji pionowej do ruchomej ramy F (fig. 5-8) drzwi lub okna. Podobnie druga część przegubowa 3 jest wykonana w jednej części ze skrzydłem 8, do mocowania przy pomocy śrub 9, wkręcanych poprzez otwory 10, w odpowiadającej pozycji pionowej nieruchomej ramy M (fig. 5-8) drzwi lub okna.

Sworzeń 4 ma dolną część 11, która obraca się, co zostanie wyjaśnione poniżej, w drugiej części przegubowej 3. Górna część sworznia 4 zawiera, krzywkę 12 mającą wydrążony korpus, oddzielony od sworznia 4 i połączony z nią sztywno na górnym końcu dolnej części 11 sworznia 4, poprzez element sterujący lub podobny.

Krzywka 12 jest utworzona przez dwa aktywne profile, a mianowicie przez górny profil 12a i dolny profil 12b, oddzielone przez poś rednią rowkowaną część 6. Poniż ej aktywnego profilu 12b znajduje się pierścieniowy kołnierz 53, zewnętrznie umieszczony w odniesieniu do przegubowej części 2.

Każda z dwóch aktywnych części 12a, 12b krzywki 12 ma szczególny i charakterystyczny układ, przedstawiony w szczegółach na fig. 9 i 10-12. To ułożenie, które jest identyczne dla obu aktywnych profilów 12a, 12b, zawiera pierwszą kątową część 14 i drugą kątową część 15. Znajdują się one po przeciwnych stronach osi sworznia 4, oznaczonej A, z którą są współśrodkowe, i obie mają stały promień, krótszy promień w przypadku pierwszej kątowej części 14 i dłuższy promień w przypadku drugiej kątowej części 15.

Pierwsza i druga część kątowa 14, 15 są połączone poprzez trzecią i czwartą część kątową 16, 17 o zmiennych promieniach. Pomię dzy pierwszą ką tową częścią 14 i trzecią ką tową częścią 16 z jednej strony, i czwartą kątową częścią 17 z drugiej strony, znajdują się dwa wgłębienia 18, 19.

Jak można zauważyć na fig. 10, profil pośredniej rowkowanej części 13 krzywki 12 jest podobny do profilu trzeciej i czwartej kątowej części 16, 17 aktywnego profilu 12a, 12b.

Wgłębienie pierwszej części przegubowej 2, w którym jest osadzona krzywka 12, ma także specjalny i charakterystyczny układ, w taki sposób, że jest funkcjonalnym dopełnieniem do układu opisanego wcześniej dla aktywnych profili 12a, 12b krzywki 12. W szczególności, w odniesieniu do fig. 9, to wgłębienie 20, posiada płaską pierwszą i drugą kątową część 21, 22, umieszczone po przeciwległych stronach osi A sworznia 4 i oddzielone od siebie poprzez odległość w przybliżeniu równą (w praktyce troszkę większą niż) odległości pomiędzy pierwszą i drugą kątową częścią 14, 15 każdej aktywnej części 12a, 12b krzywki 12. Krawędzie pierwszej części 21 łączą się z dwoma kątowymi częściami 22, 23, których stały promień jest równy w przybliżeniu (w praktyce troszkę większy niż) promieniowi pierwszej kątowej części 14 aktywnych części 12a, 12b krzywki 12. Druga część 22 łączy się z dwoma kątowymi częściami 24, 25, których zmienny promień jest nieznacznie większy niż zmienny promień drugiej i trzeciej części kątowej 16, 17 aktywnych części 12a, 12b krzywki 12. Pomiędzy kątowymi częściami o stałym promieniu 22, 23 i kątowymi częściami o zmiennym promieniu 24, 25 znajdują się dwie wystające do środka części 26, 27 dopełniające wgłębienia 18, 19.

PL 199 006 B1

Należy zauważyć, że wraz ze specjalnym układem, przedstawionym na rysunkach i opisanym powyżej, pomiędzy każdą aktywną częścią 12 a, 12b krzywki 12 sworznia 4 i wgłębieniem 20 pierwszej części przegubowej 2, znajdują się zawsze, w dowolnym względnym kątowym położeniu, co najmniej dwa lub więcej, cztery osiowe obszary B, C, D, E wzajemnego, bezpośredniego nacisku lub styku, ułożone w pary po biegunowo przeciwnych stronach sworznia 4. Para osiowych obszarów B, C jest zawarta w płaszczyźnie średnicowej pod kątem prostym do płaszczyzny drzwi lub okna, a para osiowych obszarów D, E jest zawarta w płaszczyźnie średnicowej równoległej do płaszczyzny drzwi lub okna. Takie ułożenie zapewnia wydajne prowadzenie i brak luzów pomiędzy krzywką 12 i częścią przegubową 2, bez względu na to, jak urządzenie zostało dopasowane.

W celu zmodyfikowania wzglę dnego poł oż enia ką towego pomię dzy krzywką 12 i wgłębieniem 20, krzywka 12 jest utworzona ze środkowym otworem 28, współosiowym z osią A sworznia 4, którego kształt jest sześciokątny, co ma na celu dopasowanie do sześciokątnego klucza nasadowego H, oznaczonego na fig. 5-8.

Śruba ustalająca, stanowiąca mechanizm blokujący 29 ma także sześciokątne wgłębienie i jest wkręcona do gwintowanego otworu 30 z boku pierwszej przegubowej części 2. Wewnętrzny koniec mechanizmu blokującego 29 zazębia się z pośrednią rowkowaną częścią 13 krzywki 12, aby chronić ją, a tym samym sworzeń 4, przed obracaniem się względem pierwszej części przegubowej 2. W ten sposób nie ma potrzeby zapewnienia zewnętrznego sprężynującego elementu ustalającego, który mógłby ujemnie wpływać na trwałość ustalonej pozycji w warunkach montażu, z powodu na przykład jakichkolwiek jego luzów lub pęknięć.

Wraz z ustawieniem opisanym powyżej, sześciokątny klucz nasadowy H może być użyty dla wykonania dostosowania pierwszej części przegubowej 2 do drugiej części przegubowej 3 w kierunku równoległym do powierzchni drzwi lub okna - innymi słowy, do dopasowania szczeliny L, uformowanej pomiędzy pionową krawędzią nieruchomej ramy M i odpowiadającej jej pionowej krawędzi ruchomej ramy F. Wynalazek umożliwia dopasowanie szczeliny L niezależnie od innego możliwego dopasowania, które jest dopasowaniem w kierunku prostopadłym do płaszczyzny drzwi lub okna, i bez jakiegokolwiek wpływu na to drugie ustawienie. Jest to bezpośrednim rezultatem faktu, że z powodu ustawienia opisanego powyżej, dopasowanie szczeliny L następuje poprzez ruch postępowy tylko ruchomej ramy F względem nieruchomej ramy M w kierunku równoległym do ogólnej płaszczyzny drzwi lub okna.

Figury 6 i 9 przedstawiają warunki pośredniego ustawienia pomiędzy dwoma skrajnymi warunkami, zilustrowanymi odpowiednio na fig. 7, fig. 11 oraz fig. 8, fig. 12. W tych pośrednich warunkach, które odpowiadają szczelinie L o długości rzędu na przykład 5 mm, klucz nasadowy sześciokątny H znajduje się pod właściwym kątem do płaszczyzny drzwi lub okna. W tych warunkach krzywka 12 znajduje się po środku w odniesieniu do wgłębienia 20, z obszarami osiowymi B i C styczności, odpowiadającymi linii środkowej odpowiednio płaskich części 21 i 22, i obszarami osiowymi D i E styczności, umieszczonymi w pobliżu odpowiednio ograniczających wypustek 26 i 27.

Obrót klucza nasadowego H w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara, daje skrajne położenie pokazane na fig. 7 i 11, które - odpowiada największej możliwej szczelinie L, na przykład rzędu 7 mm. W wyniku tego obrotu wgłębienie 19, zajmującego kąt S o wielkości w przybliżeniu 40°, opiera się o ograniczającą wypustkę 27. Obszary osiowe B, C i D, E styku są utrzymane nieruchomo w trakcie całego obrotu, dopóki nie zostanie osiągnięte skrajne położenie, opisaną powyż ej.

Obracanie klucza nasadowego H w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, o ten sam kąt S, zapewnia w wyniku tego skrajne położenie, pokazane na fig. 8 i 12, w którym wgłębienie 18 opiera się o ograniczającą wypustkę 26. Zmniejsza to wielkość szczeliny L do około 3 mm, a punkty styku obszarów osiowych B, C i D, E są ponownie utrzymane nieruchomo w trakcie całego obrotu.

Klucz nasadowy H, który korzystnie służy także jako wskaźnik, dający natychmiastową możliwość wzrokowego sprawdzenia stopnia dopasowania, może oczywiście zostać zatrzymany w jakiejkolwiek pośredniej pozycji pomiędzy dwoma skrajnymi położeniami, opisanymi powyżej, w zależności od potrzeb. Dlatego zasięg dopasowania dogodnie zmienia się w sposób ciągły pomiędzy ± 2 mm od położenia centralnego, pokazanego na fig. 6 i 9.

Kiedy drzwi lub okno znajdzie się w pożądanym położeniu sworzeń 4 zostaje zablokowany w celu zapobieżenia przed obrotem względem pierwszej części przegubowej 2, następnie poprzez wkręcenie śruby ustalającej stanowiącej mechanizm blokujący 29 w sposób przedstawiony na fig. 10, w odniesieniu do pozycji środkowej, pokazanej na fig. 9.

PL 199 006 B1

Dopasowania pomiędzy pierwszą częścią przegubową 2 i drugą częścią przegubową 3 w kierunku prostopadłym do płaszczyzny drzwi lub okna, innymi słowy dopasowanie nacisku pomiędzy ruchomą ramą F i nieruchomą ramą M, jest znane i odbywa się przy pomocy tulei 32, osadzonej we wgłębieniu drugiej części przegubowej 3.

Tuleja 32, która jest zazwyczaj wykonana z samosmarującego tworzywa sztucznego o niskim współczynniku tarcia, zawiera niewspółśrodkowe cylindryczne wgłębienie 33, w którym jest osadzona i może się obracać dolna część 11 sworznia 4. Brak współśrodkowości, czyli przesunięcie wgłębienia 30 w odniesieniu do obwodowej powierzchni tulei 32 może mieć wielkość na przykład rzędu 1 mm.

Tuleja 32 ma na swoim górnym końcu pierścieniowy kołnierz 34, który opiera się na górnej krawędzi drugiej części przegubowej 3, oraz jedną lub więcej osiowych części zewnętrznie wystających 35 (których korzystnie jest trzy), mających kształt klina wzdłużnego i przeznaczonych do zazębiania się w szeregu wewnętrznych podłużnych otworach wielorowkowych 36 w części przegubowej 3.

Podczas montażu kliny wzdłużne 35 są osadzane w otworach wielorowkowych 36, którym odpowiada pożądany stopień nacisku pomiędzy ruchomą ramą F i nieruchomą ramą M. To ustawienie, które zazwyczaj jest wykonane przez producenta drzwi lub okien, może zostać zmodyfikowane przez montera poprzez umieszczenie klinów wzdłużnych 35 tulei 32 w bardziej korzystnym kątowym położeniu.

Zawias 1 jest uzupełniony przez gwintowaną część 38, zazębioną w gwintowanym otworze, w dolnym końcu drugiej cz ęści przegubowej 3, w celu zmiany pionowej pozycji tulei 32, i przez to wysokości sworznia 4.

Pokrywy 39, 40 są przymocowane do skrzydeł 5 i 8 przegubu 2, 3, aby osłaniać ich poszczególne śruby łączące 6 i 9, a chroniące zaślepki 41, 42 są przymocowane rozłącznie do górnej części pierwszego elementu przegubowego 2 i odpowiednio do podstawy drugiego elementu przegubowego 3.

Wynalazek ma także zastosowanie do zawiasów, mających nie jedną, ale dwie części przegubowe, które są mocowane do nieruchomej ramy M drzwi lub okna. Taki wariant został przedstawiony na fig. 13 i 14, na których części są identycznie oznaczone jak powyżej. W tym przykładzie zawias, wskazany poprzez numer 1', zawiera inną drugą część przegubową 43 z nierozdzielnym skrzydłem 44 do mocowania, poprzez otwory 45, do nieruchomej ramy M drzwi lub okna, oraz ma dołączoną pokrywę 46. Sworzeń zawiasu 1' jest podzielony na dwie części i zawiera dolną część sworznia 47, zazębioną obrotowo wewnątrz tulei 32 i górną część sworznia 48, zazębioną obrotowo wewnątrz niewspółśrodkowego wgłębienia 49 tulei 50, podobnie do tulei 32, ale do „góry nogami” w porównaniu z tą drugą, oraz wetkniętą nastawnie - dokładnie w ten sam sposób co tuleja 32 - we wgłębienie 51 części przegubowej 43.

Dwie części sworznia 47 i 48 są połączone sztywno z krzywką 12, która znajduje się wewnątrz wgłębienia 20 pierwszej części przegubowej 2. Kształt krzywki 12 i kształt wgłębienia 20 są dokładnie takie same jak opisano powyżej, przy czym dla tego przykładu ponownie można zapobiec przed obrotem krzywki 12 względem części przegubowej 2 poprzez śrubę ustalającą (nie widoczną na fig. 13 i 14), identyczną ze ś rubą ustalają c ą 23.

W celu obrotu krzywki 12 wzglę dem części przegubowej 2, górna część części sworznia 48 jest utworzona z sześciokątnym osiowym otworem, podobnym do otworu 28, w celu przyjęcia sześciokątnego klucza nasadowego H poprzez kanał 52 przez tuleję 50, po usunięciu nasadki 41.

Obrót krzywki 12 powoduje ruch postępowy tylko części przegubowych 3 i 46 względem części przegubowej 2, i skutkiem tego ruchomej ramy F względem nieruchomej ramy M, równoległej do ogólnej płaszczyzny drzwi lub okna. Dlatego dopasowanie szczeliny pomiędzy ruchomą i nieruchomą ramą, także wraz z tym przykładem wykonania, jest całkowicie niezależne od, i bez wpływu na, dopasowanie nacisku pomiędzy ruchomą i nieruchomą ramą w kierunku prostopadłym do ogólnej płaszczyzny drzwi lub okna, jak wykonano to poprzez przesunięcie tulei 32 i 50.

Claims (8)

1. Zawias do drzwi lub okna, składający się z jednej części przegubowej i co najmniej jednej drugiej części przegubowej, z których każda ma skrzydło zamocowane odpowiedni do ruchomej ramy i do nieruchomej ramy drzwi lub okna, a ponadto zawias zawiera sworzeń łączą cy obrotowo jedną i drugą część przegubową oraz pierwszy i drugi mechanizm dopasowania pierwszej i drugiej części przegubowej odpowiednio wzdłuż kierunku równoległego i prostopadłego do głównej powierzchni drzwi lub okna, przy czym pierwszy mechanizm dopasowania jest funkcjonalnie połączony z pierwszą

PL 199 006 B1 częścią przegubową, a drugi mechanizm dopasowania jest funkcjonalnie połączony z drugą częścią przegubową zawiasu, przy czym dopasowanie w kierunku równoległym do płaszczyzny drzwi lub okna przez pierwszy mechanizm dopasowania jest niezależne funkcjonalnie od dopasowania przez drugi mechanizm dopasowania w kierunku prostopadłym do płaszczyzny drzwi lub okna, znamienny tym, że pierwszy mechanizm dopasowania zawiera krzywkę (12) zamocowaną na stałe ze sworzniem (4) i obrotowo wewnątrz wgłębienia (20) pierwszej części przegubowej (2), przy czym krzywka (12) i wgłębienie (20) mają powierzchnie wzajemnego styku, zaś w położeniu obrotu krzywki (12) pierwsza i druga część przegubowa (2, 3, 43) są w położeniu przesunięcia równoległego względem siebie, a ruchoma rama (F) jest w położeniu przesunięcia względem nieruchomej ramy (M) w kierunku równoległym do powierzchni drzwi lub okna, przy czym pomiędzy krzywką (12) i wgłębieniem (20) pierwszej części przegubowej (2) jest umieszczony sterowany z zewnątrz mechanizm blokujący (29) do unieruchamiania krzywki (12) w obrocie z pierwszą częścią przegubową (2), a ponadto, pomiędzy krzywką (12) i wgłębieniem (20) pierwszej części przegubowej (2), nie zależnie od ich położenia kątowego, są co najmniej dwa obszary osiowe (D, E) wzajemnego bezpośredniego nacisku, umieszczone biegunowo naprzeciw siebie względem sworznia (14).

2. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że są cztery obszary osiowe (B, C, D, E) wzajemnego nacisku, zorientowane w dwóch biegunowych kierunkach skierowane, jeden pod kątem prostym do powierzchni drzwi lub okien, a drugi równolegle do powierzchni drzwi lub okna.

3. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że krzywka (12) zawiera pierwszą i drugą część kątową (14, 15) o stałym promieniu usytuowane po przeciwległych stronach osi (A) sworznia (4), z którym są one współśrodkowe, przy czym pierwsza część kątowa (14), mająca krótszy promień jest połączona z drugą częścią kątową (15) o dłuższym promieniu za pośrednictwem trzeciej i czwartej części kątowej (16, 17) o zmiennych promieniach, które są usytuowane po przeciwległych stronach względem siebie, zaś wgłębienie (20) ma w przybliżeniu płaską pierwszą i drugą część kątową (21, 22), usytuowane po przeciwległych stronach osi (A) sworznia (4) i oddzielone od siebie na odległość w przybliżeniu równą odległości pomiędzy pierwszą i drugą częścią kątową (14, 15) krzywki (12), przy czym pierwsza płaska część (21) jest połączona z dwoma częściami kątowymi (22, 23), których stały promień jest w przybliżeniu równy promieniowi pierwszej części kątowej (14) krzywki (12), a druga płaska część (22) jest połączona z dwoma częściami kątowymi (24, 25), których zmienny promień jest nieznacznie większy niż zmienny promień trzeciej i czwartej części kątowej (16, 17) krzywki (12).

4. Zawias według zastrz. 3, znamienny tym, że pomiędzy częściami kątowymi o stałych promieniach (22, 23) i częściami kątowymi o zmiennych promieniach (24, 25) wgłębienia (20) są usytuowane dwa ograniczniki (26, 27) zazębiane z pierwszą częścią kątową (14) krzywki (12), przy czym w poło żeniu zazę bienia krzywka (12) ma ograniczony obrót, w odniesieniu do wgłębienia (20) w dowolnym kierunku od położenia środkowego.

5. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że mechanizm blokujący (29) zawiera część gwintowaną, ruchomą w zakrywanym otworze (30) z boku pierwszej części przegubowej (2) i zazębioną z częścią rowkowaną (13) krzywki (12).

6. Zawias według zastrz. 5, znamienny tym, że część rowkowana (13) ma profil, odpowiadający profilowi trzeciej i czwartej części kątowej (16, 17) krzywki (12) o zmiennych promieniach.

7. Zawias według zastrz. 6, znamienny tym, że krzywka (12) ma osiowe gniazdo końcowe (28), do którego jest mocowany element napędzający (H).

8. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że pomiędzy pierwszą i drugą częścią przegubową (2, 3, 43) jest usytuowany drugi mechanizm dopasowania zawierający tuleję (32, 50), osadzoną w drugiej części przegubowej (3, 43) i mającą niewspółśrodkowe cylindryczne wgłębienie (53), w którym jest umieszczony sworzeń (4), przy czym tuleja (32, 50) i część przegubowa (3, 43) mają mechanizm wzajemnego łączenia klinowego (35, 36) do stałego sytuowania tulei (32, 50) w wielu różnych położeniach kątowych.