PL200855B1 - Zawias drzwiowy, drzwi, zwłaszcza przeciwpożarowe, i sposób montażu oraz sposób wytwarzania tych drzwi wyposażonych w zawias drzwiowy - Google Patents

Abstract

Zawias drzwiowy z lozony z cz esci skrzyd lowej, z obracanej dooko la osi obrotu czesci ramowej oraz z cz lonów lozysk slizgowych znajduj acych si e mi edzy tymi cz esciami, przy czym cz esc skrzyd lowa jest osadzona za po srednictwem tych cz lonów lozyskowych mi edzy dwoma ramionami cz esci ramowej, a ponadto z jedn a z tych cz esci zawiasu jest po laczony nastawny trzpie n wzgl ednie nastawna panewka, a z drug a z tych cz esci - sta ly trzpie n wzgl ednie sta la panewka albo na odwrót, przy czym wymienione cz lony lozyskowe tworz a dwa lozyska slizgowe, z których ka zde jest zaopatrzone w jeden nastawny cz lon lozyskowy oraz w drugi sta ly cz lon lozyskowy, przy czym nastawny cz lon lozyskowy jest zaopatrzony w wystaj acy z niego wzd luz osi obrotu czop, wspó lpracuj acy z otworem sta lego cz lonu lozyskowego, za s kazde z tych dwóch lozysk slizgowych znajduje si e w obszarze granicznym nastawnego cz lonu lo zyskowego, a ponadto wymienione czopy maj a taki kszta lt i d lugosc osiow a, ze cz esc skrzyd lowa zawiasu mo ze by c przy osiowo cofni etym, nastawnym cz lonie lozyskowym osadzona w cz esci ramowej zawiasu wzgl ednie wyj eta z niej, za s po wprowadzeniu tego czopa nastawnego cz lonu lozyskowego w otwór sta lego cz lonu lozyskowego tworzy lozysko slizgowe do wzajemnego obrotu cz esci skrzyd lowej wzgl edem cz esci ramowej zawiasu, przy czym osiowy wymiar wymienionego czopa jest mniejszy od mo zliwej warto sci przesuni ecia regulacyjnego nastawnego cz lonu lozyskowego, który charakteryzuje si e tym, ze sta ly cz lon lozyskowy, stanowi acy stala panewk e (24, 90, 102), jest trwale zamocowany w tulei (11) cz esci skrzyd lowej (4) zawiasu (2), natomiast tuleja (10) cz esci ramowej (6) zawiasu (2) jest zaopa- trzona w ogranicznik (82) zakresu regulacji nastawnego cz lonu lo zyskowego, stanowi acego nastawny trzpie n (22, 70, 80, 100) lozyska slizgowego (20), przy czym maksymalny zakres, nastawiony przez ogranicznik (82) i mierzony wzd luz osi (12) zawiasu, jest mniejszy od podwojonej wielko sci szczeliny utworzonej mi edzy czo low a powierzchni a jednej z tulei (10, 11) zawiasu a powierzchni a czo low a stykaj acego si e z ni a cz lonu lozyskowego (22, 70) wzgl ednie mi edzy powierzchniami czo lowymi styka- j acych si e ze sob a bezpo srednio sta lego cz lonu lozyskowego (102) oraz nastawnego cz lonu lozyskowego (100). Drzwi, zw lasz- cza drzwi przeciwpo zarowe, z lozone z p lyty skrzyd la i o scie znicy, które charakteryzuj a si e tym, ze s a wyposa zone w zawias drzwiowy (2) z lo zony z cz esci skrzyd lowej, z obracanej dooko la osi obrotu cz esci ramowej oraz z cz lonów lozysk slizgowych znajduj acych si e mi edzy tymi cz esciami, przy czym czesc skrzyd lowa jest osadzona za po srednictwem tych cz lonów lozysko- wych mi edzy dwoma ramionami cz esci ramowej, a ponadto z jedn a z tych cz esci zawiasu jest po laczony nastawny trzpie n wzgl ednie nastawna panewka, a z drug a z tych cz esci - sta ly trzpie n wzgl ednie sta la panewka albo na odwrót, przy czym wy- mienione cz lony lozyskowe tworz a dwa lozyska slizgowe, z których ka zde jest zaopatrzone w jeden nastawny cz lon lozyskowy oraz w drugi sta ly cz lon lozyskowy, przy czym nastawny cz lon lo zyskowy jest zaopatrzony w wystaj acy z niego wzd luz osi obrotu czop, wspó lpracuj acy z otworem sta lego cz lonu lozyskowego, ………………… PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest zawias drzwiowy złożony z części skrzydłowej, z obracanej dookoła osi obrotu części ramowej oraz z członów łożysk ślizgowych znajdujących się między tymi częściami, przy czym część skrzydłowa jest osadzona za pośrednictwem tych członów łożyskowych między dwoma ramionami części ramowej, a ponadto z jedną z tych części zawiasu jest połączony nastawny trzpień względnie nastawna panewka, a z drugą z tych części - stały trzpień względnie stała panewka albo na odwrót, przy czym wymienione człony łożyskowe tworzą dwa łożyska ślizgowe, z których każde jest zaopatrzone w jeden nastawny człon łożyskowy oraz w drugi stały człon łożyskowy, przy czym nastawny człon łożyskowy jest zaopatrzony w wystający z niego wzdłuż osi obrotu czop, współpracujący z otworem stałego członu łożyskowego, zaś każde z tych dwóch łożysk ślizgowych znajduje się w obszarze granicznym nastawnego członu łożyskowego, a ponadto wymienione czopy mają taki kształt i długość osiową, że część skrzydłowa zawiasu może być przy osiowo cofniętym, nastawnym członie łożyskowym osadzona w części ramowej zawiasu względnie wyjęta z niej, zaś po wprowadzeniu tego czopa nastawnego członu łożyskowego w otwór stałego członu łożyskowego tworzy łożysko ślizgowe do wzajemnego obrotu części skrzydłowej względem części ramowej zawiasu, przy czym osiowy wymiar wymienionego czopa jest mniejszy od możliwej wartości przesunięcia regulacyjnego nastawnego członu łożyskowego.

Przedmiotem wynalazku są również drzwi, zwłaszcza w przeciwpożarowe, wyposażone w ten zawias, jak również sposób montażu i sposób wytwarzania tych drzwi.

Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych AP nr US 1 103 607 znany jest zawias drzwiowy wyposażony w dwa skrzydła z członami przegubowymi, przy czym człony przegubowe jednego skrzydła znajdują się względem siebie w odległości większej od odległości członu przegubowego drugiego skrzydła. W człony przegubowe jednego ze skrzydeł wkręcone są gwintowane sworznie z cylindrycznymi czopami o zmniejszonej średnicy, osadzone w otworach członu przegubowego. Między obydwoma członami przegubowymi są umieszczone podkładki.

W odmianie konstrukcyjnej zawiasu jedno z jego skrzydeł jest zaopatrzone w jeden środkowy człon przegubowy, natomiast drugie skrzydło - w dwa człony przegubowe, usytuowane na zewnątrz członu przegubowego pierwszego skrzydła. W środkowym członie przegubowym tego pierwszego skrzydła jest ponadto osadzony sworzeń sięgający swymi zakończeniami do wnętrza otworów w obydwu zewnętrznych członach przegubowych drugiego skrzydła.

Gwintowane sworznie umożliwiają ograniczoną pionową regulację osadzenia drzwi względem ościeżnicy.

Z europejskiego opisu patentowego nr EP 0 569 818 znany jest zawias czołowy, zwłaszcza dla drzwi lub okien, zaopatrzony w dwa skrzydła, z których jedno, połączone z członem przegubowym jest przymocowane do przedniej powierzchni drzwi albo okna, przy czym człon przegubowy jednego skrzydła jest umieszczony między dolnym i górnym członem przegubowym drugiego zewnętrznego skrzydła zawiasu. Obydwa skrzydła zawiasu są ze sobą wzajemnie połączone obrotowo za pomocą sworznia osadzonego w ich członach przegubowych. Zewnętrzne podwójne skrzydło zawiasu składa się z dolnej części, zaopatrzonej w dolny człon przegubowy z wystającą z niego do góry prowadnicą, przykręconą śrubami do ościeżnicy, oraz z górnej części, zaopatrzonej w górny człon przegubowy z wystającą z niego do dołu listwą prowadzącą. Po przykręceniu skrzydła wewnętrznego do ramy skrzydła drzwi i osadzeniu sworznia w dolnym członie przegubowym oraz nasadzeniu na niego drugiego członu przegubowego nasuwa się na górną część tego sworznia i na prowadnicę - górną część zewnętrznego skrzydła wraz z listwą prowadzącą, po czym mocuje się skrzydło zewnętrzne do ościeżnicy. Prowadnica jest ponadto wyposażona w zatrzask kulkowy, współpracujący z zagłębieniem listwy prowadzącej, i unieruchamiający górną część zawiasu względem jego dolnej części.

Z niemieckiego opisu patentowego nr DE 2 412 725 A1 znany jest zawias do obrotowego osadzenia skrzydła drzwiowego w ościeżnicy, wyposażony w jedną część służącą do zamocowania go na płycie skrzydła drzwi i w drugą część mocowaną do ościeżnicy. Pierwsza z tych części jest umieszczona między ramionami drugiej części, mającej postać litery U. Między obydwiema częściami zawiasu zachowany jest luz, umożliwiający przesunięcie jednej części względem drugiej. Części zawiasu są ze sobą wzajemnie połączone obrotowo za pomocą łożysk kulkowych, przy czym jeden z członów łożyska jest osadzony przesuwnie w kierunku osi obrotu za pomocą połączenia gwintowego. Łożyska są umieszczone w obydwu obszarach granicznych między obydwiema częściami zawiasu. Zaletą tego znanego rozwiązania jest łatwa, bezstopniowa regulacja zawiasu w kierunku pionowym.

PL 200 855 B1

Podobne rozwiązania konstrukcyjne zawiasów są znane z europejskich opisów patentowych nr nr EP 0 293 050 B1 oraz EP 0 796 969 B1.

Z polskiego opisu patentowego nr PL 191 083 B1 znany jest zawias do drzwi lub okna z częścią ramową i częścią skrzydłową, które połączone są ze sobą przegubowo za pomocą osi łożyska obrotowego, z otaczającą oś łożyska obrotowego częścią gwintowaną, która jest podparta w sposób odciążający na części ramowej zawiasu i pozostaje w sprzężeniu gwintowym z obciążoną od strony skrzydłowej części zawiasu pierwszą tuleją osi, na którą oddziałują elementy do przestawiania obrotowego, przy czym oś łożyska obrotowego jest zaopatrzona w elementy do przestawiania obrotowego i jest zmontowana ze sprzężeniem kształtowym z pierwszą tuleją osi. Zawias charakteryzuje się tym, że zmontowanie ze sprzężeniem kształtowym osi łożyska obrotowego zawiasu i pierwszej tulei osi jest zrealizowane za pomocą części wkładanej, która wzębiona jest zarówno w otwarte od strony osi wgłębienie tulei, jak również w otwarte od strony tulei wgłębienie osi.

Z polskiego opisu patentowego nr PL 183 743 B1 znany jest zawias do drzwi lub okien z mocowaną na stałej ramie częścią ramową i mocowaną na skrzydle częścią skrzydłową wraz z umieszczonymi na obydwu tych częściach elementami zawiasowymi, usytuowanymi jeden nad drugim. Oś zawiasu stanowi trzpień przechodzący przez odpowiednie otwory elementów zawiasowych, przy czym na górnej powierzchni elementu zawiasowego górnej części zawiasu znajduje się otaczająca ją osłona. Zawias charakteryzuje się tym, że jest wyposażony w urządzenie regulacyjne, umieszczone w otworze górnej części zawiasu, zaś osłona, połączona rozłącznie z elementem zamykającym, jest zaopatrzona w przelotowy otwór, umożliwiający przełknięcie narzędzia do nastawiania urządzenia regulacyjnego.

Z polskiego opisu patentowego nr PL 187 721 B1 znany jest zawias drzwiowy z częścią górną zamocowaną do skrzydła drzwi i z częścią dolną zamocowaną na stałe, przy czym obydwie części są osadzone obrotowo na czopie zawiasu. Zawias jest ponadto wyposażony w obrotowy czop, osadzony w gwintowanej tulei, która w trakcie swego obrotu opiera się swym kołnierzem na dolnej części zawiasu, a równocześnie czopem wchodzi do jej górnej części. Zawias charakteryzuje się tym, że środek pionowego przestawienia względnego gwintowanej tulei i górnej części zawiasu stanowi gwint wewnętrzny w tej górnej części, w który wkręcona jest gwintowana tuleja zaopatrzona w gwint zewnętrzny.

Z polskiego opisu wzoru użytkowego nr W 103 906 znany jest zawias, w którego tulejce skrzydła dolnego, zakrytej od dołu radełkowanym kołnierzowym czopem, jest osadzony trzpień z pierścieniowym wybraniem, osadzony w zwężającej się części tulejki i zakończony od góry stożkiem ściętym. Górna część tulei połączona z górnym skrzydłem jest zaopatrzona w nieprzelotowy gwintowany otwór, w który wkręcona jest nastawna tuleja osadzona w tulejce kołnierzowej i stanowiąca jej osiowe przedłużenie. Między tuleją nastawną a ściętym stożkiem trzpienia umieszczona jest kulka, stanowiąca rodzaj łożyska oporowego. Łożysko to jest smarowane olejem dostarczonym przez otwór w rozszerzonej części tulei.

Wspólną niedogodnością wszystkich opisanych wyżej rozwiązań konstrukcyjnych zawiasu drzwiowego jest stosunkowo pracochłonny montaż zawiasu na elementach drzwi oraz utrudnione i pracochłonne ustawianie drzwi w ościeżnicy.

Celem wynalazku jest opracowanie takiej konstrukcji zawiasu drzwiowego, wyposażonego co najmniej w dwie obrotowo osadzone względem siebie na wspólnej osi części oraz zaopatrzone w elementy łożyskujące umieszczone między tymi częściami, która umożliwi znaczące zmniejszenie pracochłonności montażu i ustawiania drzwi oraz obniżanie jego kosztów.

Cel ten zrealizowano w zawiasie drzwiowym według wynalazku, który charakteryzuje się tym, że stały człon łożyskowy, stanowiący stałą panewkę, jest trwale zamocowany w tulei części skrzydłowej zawiasu, natomiast tuleja części ramowej zawiasu jest zaopatrzona w ogranicznik zakresu regulacji nastawnego członu łożyskowego, stanowiącego nastawny trzpień łożyska ślizgowego. Maksymalny zakres, nastawiony przez ogranicznik i mierzony wzdłuż osi zawiasu, jest mniejszy od podwojonej wielkości szczeliny utworzonej między czołową powierzchnią jednej z tulei zawiasu a powierzchnią czołową stykającego się z nią członu łożyskowego względnie między powierzchniami czołowymi stykających się ze sobą bezpośrednio stałego członu łożyskowego oraz nastawnego członu łożyskowego.

Nastawny trzon łożyskowy, stanowiący nastawny trzpień łożyska ślizgowego, jest korzystnie wyposażony w wypukłą powierzchnię ślizgową, zaś stały człon łożyskowy w postaci stałej panewki jest wyposażony we współpracującą z nią wklęsłą powierzchnię ślizgową, stanowiącą odwzorowanie negatywowe powierzchni ślizgowej.

PL 200 855 B1

Nastawny trzon łożyskowy, stanowiący nastawny trzpień łożyska ślizgowego wyposażony w wypukłą powierzchnię ślizgową, jest korzystnie wyposażony w wystający z niej czop, osadzony przesuwnie w otworze stałego członu łożyskowego, stanowiącego stałą panewkę.

Człony łożyskowe są korzystnie wyposażone w powierzchnie ślizgowe sferyczne albo stożkowe, albo płaskie.

Część skrzydłowa oraz część ramowa zawiasu są korzystnie wyposażone w umieszczone na osi obrotu tuleje, w których są umieszczone zarówno nastawne, jak i stałe człony łożyskowe.

Tuleje ramowej części zawiasu oraz tuleja skrzydłowej części zawiasu, w których są umieszczone nastawne człony łożyskowe są korzystnie zaopatrzone w otwór przelotowy o osi pokrywającej się z osią obrotu zawiasu, przy czym otwór ten jest zaopatrzony w gwint wewnętrzny, współpracujący z zewnętrznym gwintem nastawnych elementów łożyskowych, przy czym na końcu tych nastawnych członów łożyskowych - po stronie przeciwnej od powierzchni ślizgowej - znajduje się element regulacyjny, na przykład w postaci sześciokątnego otworu na klucz, natomiast między odcinkiem gwintowym i powierzchnią ślizgową znajduje się odcinek regulacyjny, odpowiadający maksymalnemu przesunięciu osiowemu nastawnego członu łożyskowego.

Zawias według wynalazku jest korzystnie wyposażony w ogranicznik zakresu ustawienia nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia, połączony z zatyczką zamykającą swobodny koniec tulei ramowej części zawiasu, przy czym powierzchnia czołowa tego ogranicznika styka się z powierzchnią czołową nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia.

Zatyczka ma korzystnie postać pokrywki zaopatrzonej w przelotowy otwór do przełknięcia narzędzia osadzanego w elemencie regulacyjnym.

Zatyczka jest korzystnie zaopatrzona w odcinek mocujący do osadzenia w otworze tulei części ramowej, na końcu którego znajduje się powierzchnia czołowa ograniczająca odcinek regulacji nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia.

Łożysko ślizgowe jest korzystnie wyposażone w pierścień ślizgowy, umieszczony między nastawnym członem łożyskowym, zwłaszcza nastawnym trzpieniem, a stałym członem łożyskowym, zwłaszcza stałą panewką.

Nastawny człon łożyskowy zawiasu według wynalazku, zwłaszcza nastawny trzpień, jest korzystnie wyposażony w blokadę do blokowania jego nastawionego położenia.

Nastawny człon łożyskowy, zwłaszcza nastawny trzpień, jest korzystnie zaopatrzony w odcinek gwintowany do nastawiania jego położenia w kierunku osiowym, przy czym blokada jest wyposażona w element blokujący jego obrót wokół osi.

Blokada jest korzystnie wyposażona w śrubę zaciskową do blokowania nastawionego położenia nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia.

Śruba zaciskowa blokady jest korzystnie zaopatrzona w zaostrzony koniec.

Stały człon łożyskowy zawiasu według wynalazku, zwłaszcza stała panewka, jest wyposażona w otwór przelotowy do osadzenia czopa nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia, przy czym długość czopa mierzona w kierunku osi zawiasu jest większa od długości powierzchni prowadzącej otworu.

Celem wynalazku jest również opracowanie konstrukcji drzwi, zwłaszcza drzwi przeciwpożarowych przystosowanych do wyposażenia ich w zawias według wynalazku.

Cel ten zrealizowano w drzwiach, zwłaszcza przeciwpożarowych według wynalazku, które charakteryzują się tym, że są wyposażone w zawias drzwiowy złożony z części skrzydłowej, z obracanej dookoła osi obrotu części ramowej oraz z członów łożysk ślizgowych znajdujących się między tymi częściami, przy czym część skrzydłowa jest osadzona za pośrednictwem tych członów łożyskowych między dwoma ramionami części ramowej, a ponadto z jedną z tych części zawiasu jest połączony nastawny trzpień względnie nastawna panewka, a z drugą z tych części - stały trzpień względnie stała panewka albo na odwrót, przy czym wymienione człony łożyskowe tworzą dwa łożyska ślizgowe, z których każde jest zaopatrzone w jeden nastawny człon łożyskowy oraz w drugi stały człon łożyskowy, przy czym nastawny człon łożyskowy jest zaopatrzony w wystający z niego wzdłuż osi obrotu czop, współpracujący z otworem stałego członu łożyskowego, zaś każde z tych dwóch łożysk ślizgowych znajduje się w obszarze granicznym nastawnego członu łożyskowego, a ponadto wymienione czopy mają taki kształt i długość osiową, że część skrzydłowa zawiasu może być przy osiowo cofniętym, nastawnym członie łożyskowym osadzona w części ramowej zawiasu względnie wyjęta z niej, zaś po wprowadzeniu tego czopa nastawnego członu łożyskowego w otwór stałego członu łożyskowego tworzy łożysko ślizgowe do wzajemnego obrotu części skrzydłowej względem części ramowej

PL 200 855 B1 zawiasu, przy czym osiowy wymiar wymienionego czopa jest mniejszy od możliwej wartości przesunięcia regulacyjnego nastawnego członu łożyskowego, przy czym część skrzydłowa zawiasu jest przymocowana do płyty drzwi, zaś część ramowa zawiasu jest przymocowana do ościeżnicy.

Celem wynalazku jest również opracowanie łatwego i szybkiego sposobu montażu drzwi według wynalazku.

Cel ten zrealizowano w sposobie montażu drzwi według wynalazku, który charakteryzuje się tym, że część skrzydłową zawiasu, odłączoną od jego części ramowej, mocuje się do płyty drzwi, zaś jego część ramową, odłączoną od części skrzydłowej, mocuje się do ościeżnicy, przy czym człony łożyskowe osadza się wstępnie w odpowiednich częściach, zwłaszcza tulejach części skrzydłowej i części ramowych zawiasu, przy czym obracając i przesuwając osiowo nastawne człony łożyskowe wprowadza się ich czopy w otwory odpowiednich stałych członów łożyskowych, przy czym kolejność wykonania tych trzech etapów montażu jest dowolna.

Sposób według wynalazku charakteryzuje się tym, że ogranicza się odcinek regulacji nastawnych członów łożyskowych tak, aby było możliwe ich dalsze przesunięcie w kierunku pionowym, a równocześnie czopy tych nastawnych członów łożyskowych pozostawały wewnątrz otworów stałych członów łożyskowych, eliminując możliwość rozłączenia części skrzydłowej i części ramowych zawiasu.

Po zmontowaniu drzwi i ustawieniu położenia płyty skrzydła względem ościeżnicy blokuje się położenie nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia przed przesunięciem względem jego nastawionego położenia.

Celem wynalazku jest również opracowanie optymalnego sposobu wytwarzania drzwi wyposażonych w zawias według wynalazku.

Cel ten zrealizowano w sposobie wytwarzania drzwi według wynalazku, który charakteryzuje się tym, że po wykonaniu pełnego montażu i nastawienia płyty skrzydła drzwi względem ościeżnicy pokrywa się zarówno drzwi, jak i ościeżnicę powłoką lakierniczą, zwłaszcza za pomocą malowania proszkowego.

Płytę skrzydła drzwi i ościeżnicę zawiesza się korzystnie podczas lakierowania na jednej z zamocowanych części zawiasu.

Uchwyty lakiernicze umieszcza się korzystnie w otworach, służących do osadzania czopów.

Badania eksploatacyjne zawiasu drzwiowego według wynalazku oraz drzwi, zwłaszcza przeciwpożarowych wyposażonych w ten zawias wykazały, że pracochłonność montażu i ustawienia drzwi z tym zawiasem w ościeżnicy jest łatwiejsze i szybsze w stosunku do podobnych zawiasów znanych ze stanu techniki. Ponadto zastosowane blokady uniemożliwiają samoczynne przemieszczenie członów łożyskowych i zmianę tego ustawienia.

Zawias drzwiowy według wynalazku jest uwidoczniony w przykładowych rozwiązaniach konstrukcyjnych na rysunku, na którym: fig. 1 - przedstawia zawias w widoku aksonometrycznym; fig. 2 ten sam zawias w widoku z przodu; fig. 3 - ten sam zawias w przekroju podłużnym wzdłuż linii A-A na fig. 1; fig. 4 - zawias w widoku z tyłu; fig. 5 - stałą panewkę łożyska ślizgowego zawiasu według wynalazku, w widoku z góry; fig. 6 - tę samą stałą panewkę w przekroju wzdłuż linii B-B na fig. 5; fig. 7 - tę samą stała panewkę w widoku aksonometrycznym; fig. 8 - nastawny trzpień łożyska ślizgowego zawiasu w widoku z boku; fig. 9 - ten sam trzpień łożyska w widoku z góry; fig. 10 - ten sam trzpień łożyska w widoku aksonometrycznym; fig. 11 - inne rozwiązanie konstrukcyjne zawiasu według wynalazku w widoku aksonometrycznym; fig. 12 - zawias według fig. 11 w widoku z góry; fig. 13 - zawias według fig. 11 w przekroju wzdłuż linii D-D na fig. 12, fig. 14 - zawias według fig. 11 w widoku z tyłu; fig. 15 nastawny trzpień łożyska ślizgowego zawiasu według fig. 11, w widoku z boku; fig. 16 - nastawny trzpień według fig. 15 w widoku aksonometrycznym; fig. 17 - nastawny trzpień według fig. 15 w przekroju wzdłuż linii C-C na fig. 18; fig. 18 - nastawny trzpień według fig. 15 w widoku góry; fig. 19 - drzwi wyposażone w zawias według wynalazku w widoku z przodu; fig. 20 - inną odmianę konstrukcyjną zawiasu według wynalazku z jego rozłożonymi częściami, w widoku aksonometrycznym; fig. 21 - zawias według fig. 20 w stanie złożonym, w widoku z boku; fig. 22 - zawias według fig. 20 w przekroju wzdłużnym wzdłuż linii E-E na fig. 21; fig. 23 - zawias według fig. 20 w widoku z góry; fig. 24 - jeszcze inne rozwiązanie konstrukcyjne zawiasu według wynalazku z rozłożonymi częściami; fig. 25 - zawias według fig. 24 w widoku z tyłu; fig. 26 - zawias według fig. 25 w przekroju podłużnym wzdłuż linii F-F na fig. 25; fig. 27 - zawias według fig. 25 w widoku z góry; fig. 28 - jeszcze inne rozwiązanie konstrukcyjne zawiasu według wynalazku z rozłożonymi częściami, w widoku aksonometrycznym; fig. 29 zawias według fig. 28 w osiowym przekroju podłużnym; fig. 30 - zawias według fig. 25 w przekroju poprzecznym wzdłuż C-C na fig. 29, a fig. 31 - zawias według fig. 25 w widoku z przodu.

PL 200 855 B1

Fig. 1 przedstawia rozwiązanie konstrukcyjne zawiasu drzwiowego 2 według wynalazku, złożonego z części skrzydłowej 4 połączonej z tuleją 11 z części ramowej 6, mającej w przekroju kształt litery L połączonej z leżącą literą U i połączonej z dwoma tulejami 10 umieszczonymi współosiowo na zewnątrz tulei 11 oraz z umieszczonymi wewnątrz tych tulei członami dwóch ślizgowych łożysk oporowych 20 część skrzydłowa 4 jest w tym rozwiązaniu konstrukcyjnym zawiasu umieszczona między dwoma ramionami 8 części ramowej 6, przy czym osie tulei 10 i 11 pokrywają się z osią obrotu 12 zawiasu 2.

Na tulei 11 części skrzydłowej 4 jest osadzony wspornik skrzydłowy 14, mocowany do płyty skrzydła 62 drzwi 60 (fig. 19). Natomiast ramiona 8 części ramowej 6 są ze sobą wzajemnie połączone za pomocą wspornika ramowego 16, mocowanego do ościeżnicy 64 (fig. 19). W obszarze granicznym 18 między tuleją 11 części skrzydłowej 4 oraz tulejami 10 części ramowej 6 znajdują się obydwa oporowe łożyska ślizgowe 20.

Łożysko ślizgowe 20 (fig. 3) składa się z nastawnego członu łożyskowego, stanowiącego w tym przypadku nastawny trzpień 22, przesuwany w kierunku osi obrotu 12, oraz ze stałego członu łożyska ślizgowego, stanowiącego w tym przypadku stałą panewkę 24. Trzpienie nastawne 22 obydwu łożysk 20 są osadzone w obydwu tulejach 10 ramion 8 części ramowej 6. W tym celu wewnętrzne powierzchnie tulei 10 są zaopatrzone w wewnętrzny gwint 26, a ich otwarte końce są zamknięte za pomocą zatyczek 28. Natomiast stałe panewki 24 łożysk ślizgowych 20 są osadzone obustronnie w otworze tulei 11 części skrzydłowej 4, zamykając obustronnie końce tej tulei. Stała panewka 24 przedstawiona oddzielnie na fig. 6 do 7, jest wykonana w postaci grubościennej tulei, wyposażonej w kołnierz 30 oraz w część prowadzącą 32 służącą do osadzenia jej w otworze tulei 11 części skrzydłowej 4. Zewnętrzna średnica D32 stałej panewki 24 jest przy tym o kilka setnych części milimetra większa od wewnętrznej średnicy otworu tulei 11 dzięki czemu po jej osadzeniu uzyskuje się stabilne zaciskowe zamocowanie tych stałych panewek 24 w tulei 11. Czołowa powierzchnia części prowadzącej 32 panewki 24 jest zaopatrzona w fazę 34 o kącie nachylenia 15° względem tej powierzchni, natomiast jej kołnierz 30 ma średnicę zewnętrzną D30 w przybliżeniu równą zewnętrznej średnicy tulei 11 i swą dolną powierzchnią czołową opiera się o powierzchnię czołową tej tulei 11. Powierzchnia czołowa kołnierza 30 jest zaopatrzona we wklęsłą, sferyczną powierzchnię ślizgową 36 o promieniu R36 tworzącej ją kuli, przy czym średnica zewnętrzna tej powierzchni ślizgowej wynosi D36, zaś grubość kołnierza W30. Wzdłuż osi stałej panewki 24 znajduje się przelotowy otwór 38 o średnicy D38, w którym jest osadzony przesuwnie czop 48 nastawnego trzpienia 22, stanowiącego drugi człon łożyskowy łożyska ślizgowego 20.

Nastawny człon łożyskowy 22, przedstawiony oddzielnie na fig. 8 do 10, składa się z części gwintowanej 40, współpracującej z wewnętrznym gwintem 26 tulei 10, z części cokołowej 42 oraz z części ślizgowej 44 stanowiącej sferyczną, wypukłą powierzchnię ślizgową 46 jak również z wystającego z tej części ślizgowej 44 czopa 48 o średnicy D48, o kilka setnych części milimetra mniejszej od średnicy D38. Na czołowej powierzchni nastawnego trzpienia 22 znajduje się element regulacyjny 50, stanowiący sześciokątny otwór do osadzenia klucza inbusowego. Część gwintowana 40 nastawnego trzpienia 22 jest zaopatrzona w zewnętrzny gwint 52 oznaczony jako M52 i współpracujący z gwintem wewnętrznym 26 tulei 10. Promień R wypukłej powierzchni sferycznej 46 jest równy promieniowi R36 powierzchni sferycznej 36 stałej panewki 24, zaś średnica zewnętrzna tej powierzchni sferycznej 46 wynosi D46 i jest większa od średnicy powierzchni sferycznej D36 tej stałej panewki 24.

Działanie zawiasu 2 przedstawionego na fig. 1 do 3 jest następujące: Do gwintowanego otworu tulei 10 wprowadza się nastawny trzpień 22, przy czym za pomocą klucza inbusowego, osadzonego w elemencie regulacyjnym 50, obraca się ten trzpień powodując wkręcanie się jego gwintu zewnętrznego 52 do gwintu wewnętrznego 26 tulei 10 i równoczesne przesuwanie nastawnego trzpienia 22 w kierunku osiowym do wnętrza tulei. Następnie do otworu tulei 11 wtłacza się z obydwu jej końców stałe panewki 24.

Montaż zawiasów na płycie skrzydła 62 drzwi 60 i ościeżnicy 64 obejmuje następujące etapy:

- Część skrzydłową 4 zawiasu 2, odłączoną od jego części ramowej 6 i zaopatrzoną w osadzone w jej tulei 11 stałe panewki 24, mocuje się do płyty skrzydła 62 drzwi 60, na przykład przez spawanie lub przykręcenie.

- Następnie mocuje się część ramową 6, odłączoną od części skrzydłowej 4 i zaopatrzoną w nastawne trzpienie 22, wstępnie wkręcone w jej tuleje 10 w takie położenie, aby były całkowicie schowane wewnątrz tulei 10.

- Po zamocowaniu oddzielnych części skrzydłowej i ramowej zawiasu odpowiednio do płyty skrzydła 62 i ościeżnicy 64 poddaje się je lakierowaniu, korzystnie za pomocą lakieru proszkowego.

PL 200 855 B1

W tym celu płytę skrzydła 62 zawiesza się przez wprowadzenie wieszaków lakierniczych w otwory 38 stałych panewek 24 zamocowanych w tulei 11, zaś ościeżnicę 64 przez osadzenie tych wieszaków w otworach tulei 10. Ponieważ nastawny trzpień 22 jest całkowicie schowany w tulei 10, lakierowanie nie powoduje uszkodzenia powierzchni ślizgowych.

- Następnie osadza się drzwi w ościeżnicy tak, aby część skrzydłowa 4 zawiasu 2 weszła swą tuleją 11 między tuleje 10 części ramowej 6.

- Następnie osadza się odpowiednie narzędzie, na przykład klucz inbusowy, w element regulacyjny 50 i obraca się nastawny trzpień 22 przesuwając go równocześnie w kierunku osiowym tak, aby jego czop 48 wsunął się w otwór 38 stałej panewki 24 do chwili, gdy jego sferyczna, wypukła powierzchnia ślizgowa 46 oprze się na wklęsłej, sferycznej powierzchni ślizgowej 36 stałej panewki 24.

- Następnie łączy się płytę skrzydła 62 z ościeżnicą 64. W tym celu umieszcza się współosiowo tuleję 11 między tulejami 10 zawiasu 2, po czym obraca się za pomocą odpowiedniego narzędzia, na przykład klucza do śrub osadzonego w elemencie regulacyjnym 50, nastawne trzony 22 tak, aby ich czopy 48 wsunęły się w przelotowe otwory 38 stałej panewki 24 a równocześnie nastawne trzony przesunęły się wzdłuż osi 12 zawiasu w położenie, w którym ich powierzchnie ślizgowe 46 oprą się o powierzchnie ślizgowe 36 stałych panewek 24 tworząc oporowe łożysko śllzgowe.

Zakres regulacji nastawnego trzpienia 22 ustala się na przykład za pomocą nie przedstawionego na rysunku ogranicznika z tworzywa sztucznego, który umieszcza się w tulei 10 między powierzchnią czołową nastawnego trzpienia 22 i zatyczką 28. Ogranicznik ten zabezpiecza również nastawny trzpień 22 przed wysunięciem się jego czopa 48 z otworu 38 stałej panewki 24, umożliwiając jednak niewielkie jego przesunięcie w celu regulacji siły docisku powierzchni ślizgowych. Z tego powodu ogranicznik jest korzystnie zaopatrzony w osiowy otwór, przez który można wprowadzić odpowiednie narzędzie.

Długość L11 tulei 11 w kierunku osiowym jest tak dobrana, aby po obustronnym osadzeniu w niej stałych panewek 24 ich łączna długość L30, będąca sumą wysokości tulei 11 i wysokości kołnierzy 30 stałych panewek 24, była mniejsza od odległości między tulejami 10, tworząc między powierzchniami czołowymi tych tulei 10 i powierzchniami czołowymi tulei 11 obustronne szczeliny 54. Szczeliny te umożliwiają uzyskanie niewielkiego osiowego przesunięcia części skrzydłowej 4 względem części ramowej 6 zawiasu 2, a tym samym regulację położenia płyty skrzydła 62 drzwi 60 względem ościeżnicy 64. Kierunki przesunięcia regulacyjnego są oznaczone na fig. 19 strzałką 56.

Ograniczniki z tworzywa sztucznego ograniczające zakres ruchu nastawnego trzpienia 22 w kierunku osiowym są tak osadzone, aby po zakończeniu montażu istniała możliwość przeprowadzenia regulacji ustawienia płyty skrzydła 62 drzwi 60.

Po zakończeniu regulacji drzwi na końcach obydwu tulei 10 części ramowej 6 umieszcza się zatyczki 28 polepszające estetykę wykonania zawiasu.

Na fig. 11 do 18 przedstawiono inne rozwiązanie konstrukcyjne zawiasu drzwiowego według wynalazku, w którym nastawnym członem łożyskowym jest nastawny trzpień 70 zaopatrzony w część gwintowaną 40 z gwintem zewnętrznym 52 wkręcanym w gwint wewnętrzny 26 tulei 11 części skrzydłowej 4 zawiasu po zakończeniu lakierowania, a przed montażem płyty skrzydła 62 drzwi 60 i ościeżnicy 64. Konstrukcja stałych panewek 24 wciśniętych w końce obydwu tulei 10 jest identyczna jak we wcześniej opisanym rozwiązaniu konstrukcyjnym zawiasu.

Fig. 15 do 18 przedstawiają różnice konstrukcyjne nastawnego trzpienia 70 zastosowanego w opisywanym rozwiązaniu konstrukcyjnym według wynalazku w stosunku do nastawnego trzpienia 22 przedstawionego na fig. 8 do 10 w poprzednio opisanym rozwiązaniu konstrukcyjnym zawiasu. Obydwa rodzaje nastawnych trzpieni 22 i 70 są wyposażone w sferyczne, wypukłe powierzchnie ślizgowe 46. współpracujące ze sferycznymi, wklęsłymi powierzchniami ślizgowymi 36 stałej panewki 24 oraz w wystający z nich czop 48, jak również w części gwintowane 40 jednakże w nastawnym trzpieniu 70 między jego częścią gwintowaną 40 a powierzchnią ślizgową 46 znajduje się odcinek regulacyjny 72 w postaci kołnierza zaopatrzonego w rozmieszczone w kierunku promieniowym otwory narzędziowe 74 do wprowadzenia narzędzia obracającego ten trzpień 70 i umożliwiającego ustawienie go w ściśle określonym położeniu. Po osadzeniu nastawnego trzpienia 70 w polakierowanych drzwiach 60 - montaż zawiasu przeprowadza się tak samo jak w poprzednio opisanym rozwiązaniu konstrukcyjnym zawiasu według wynalazku.

Część ramowa 6 zawiasu może również składać się z dwóch osobnych elementów. W takim przypadku (nie przedstawionym na rysunku) zawias jest wyposażony w dwa osobne elementy, zaopatrzone w tuleje 10 z osadzonymi w nich stałymi panewkami 24, mocowane do ościeżnicy 64. Podczas montażu obydwa elementy części ramowej 6 mocuje się do ościeżnicy, na przykład przez spawanie,

PL 200 855 B1 przy zachowaniu między nimi odpowiedniego odstępu umożliwiającego osadzenie tulei 11 części skrzydłowej 4 zawiasu.

Jeszcze inne rozwiązanie konstrukcyjne zawiasu według wynalazku, przedstawione na fig. 20 do 23, jest wyposażone we wspornik ramowy 16, ustalające położenie części ramowej 6 względem ościeżnicy 64. Podobnie jak w pozostałych rozwiązaniach według wynalazku zawias przedstawiony na fig. 20 jest symetryczny względem płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu 12, wyznaczonej przez jego osie poprzeczne 78 i 79. Dzięki takiemu rozwiązaniu zawias 2 może być zamontowany zarówno na drzwiach prawych, jak i lewych. W tym rozwiązaniu rolę nastawnego członu łożyskowego spełnia nastawny trzpień 22 wkręcony w gwintowany otwór tulei 10, zaś rolę stałego członu łożyskowego - panewka 24 wciśnięta w otwór tulei 11.

Jeszcze inne rozwiązanie konstrukcyjne zawiasu drzwiowego według wynalazku, przedstawione na fig. 24 do 27, jest wyposażone w człony łożyskowe, stanowiące nastawny trzpień 80 z częścią gwintowaną 40 wkręconą w gwintowany otwór tulei 10 części ramowej 6 oraz stała panewka 90 wciśnięta w otwór tulei 11 części skrzydłowej 4, przy czym między powierzchniami ślizgowymi nastawnego trzpienia 80 i stałej panewki 90 jest osadzony pierścień ślizgowy 88. Ponadto zatyczka 84 zamykająca otwór tulei 10 po stronie przeciwnej względem tej, w którą jest wkręcony nastawny trzpień 80 jest w tym rozwiązaniu konstrukcyjnym zawiasu wyposażona w odcinek mocujący 90, którego długość jest tak dobrana, aby powierzchnia czołowa tej zatyczki 84 stanowiła ogranicznik zakresu nastawy 82 nastawnego trzpienia 80.

Powierzchnie ślizgowe trzpienia 80 i stałej panewki 90, między którymi jest osadzony pierścień ślizgowy 88 są płaskie i prostopadłe do osi obrotu 12, dzięki czemu są łatwiejsze do wykonania i wpływają na niższy koszt wytwarzania zawiasu.

Czop 94 nastawnego trzpienia 80 jest w tym rozwiązaniu konstrukcyjnym dłuższy w porównaniu z czopem 48 nastawnego trzpienia 22 w przedstawionym poprzednio pierwszym rozwiązaniu konstrukcyjnym zawiasu. Maksymalny zakres regulacji, utworzony między powierzchnią czołową nastawnego trzpienia 80 a powierzchnią czołową odcinka mocującego 92 zatyczki 84 prowadzonej do oporu w tulei 10 części ramowej zawiasu, w położeniu czopa 94 całkowicie wprowadzonego do otworu pierścienia ślizgowego oraz otworu 38 w stałej panewce 90, jest mniejszy od długości tego czopa 94, dzięki czemu zabezpiecza go przed przypadkowym wysunięciem z otworu 38.

Ponieważ zatyczkę 84 osadza się dopiero po zakończeniu łączenia części skrzydłowej 4 i części ramowej 6 zawiasu 2 (fig. 24), ogranicznik 82 zakresu regulacji zaczyna pełnić swą funkcję dopiero po tym, jak czop 94 nastawnego trzpienia 80 znajdzie się wewnątrz otworu 30 stałej panewki 90. Na płaskiej powierzchni 96 zatyczki 84 znajduje się otwór przelotowy 98, służący do wprowadzania narzędzia do ustawiania położenia nastawnego trzpienia 80 po całkowitym zamontowaniu drzwi 60 w ościeżnicy 64.

Jeszcze inne rozwiązanie konstrukcyjne zawiasu według wynalazku, przedstawione na fig. 28 do 31, ma oporowe łożyska ślizgowe 20 wyposażone w nastawne trzpienie 100 wkręcone w obustronne gwintowane tuleje 10 części ramowej 16 zawiasu 2 oraz we wciśnięte w obustronne końce otworu tulei 11 części skrzydłowej 4 zawiasu - stałe panewki 102. Wewnętrzne powierzchnie obydwu tulei 10 są zaopatrzone w gwint wewnętrzny 26, zaś trzpień nastawny 100 we współpracujący z nim gwint zewnętrzny 110. Ponadto zewnętrzne końce tulei 10 części ramowej 6 są zamknięte za pomocą zatyczek 28, natomiast końce tulei 11 części skrzydłowej 4 są zamknięte za pomocą wciśniętych w nie stałych panewek 102 części skrzydłowej 4 zawiasu 2.

Stała panewka 102 omawianego rozwiązania konstrukcyjnego zawiasu według wynalazku ma postać tulei wyposażonej w ślizgową powierzchnię czołową, na której opiera się dolna powierzchnia pierścienia ślizgowego 88, oraz część prowadzącą osadzoną zaciskowo w końcu otworu tulei 11, przy czym średnica zewnętrzna tej części prowadzącej 32 stałej panewki 102 jest o kilka setnych części milimetra większa od wewnętrznej średnicy otworu tulei 11. W celu ułatwienia montażu czołowa powierzchnia części prowadzącej stałej panewki 102 jest zaopatrzona w fazę o kącie 15°, a jej kołnierz opiera się o powierzchnię czołową tulei 11. Średnica zewnętrzna kołnierza jest przy tym w przybliżeniu równa średnicom zarówno tulei 11, jak i tulei 10. Kołnierz stałej panewki 102 jest zaopatrzony w płaską powierzchnię ślizgowa 106, zaś wzdłuż osi tej panewki znajduje się przelotowy otwór 108, w który w czasie montażu zawiasu wchodzi czop 112 nastawnego trzpienia 100.

Nastawny trzpień 100 jest zaopatrzony w cylindryczny gwintowany odcinek 110 oraz w wystający z jego powierzchni czołowej czop 112, którego średnica jest nieco mniejsza od średnicy otworu 108

PL 200 855 B1 stałej panewki 102. Powierzchnia czołowa nastawnego trzpienia 100, otaczająca ten czop 112, stanowi powierzchnię ślizgową 114, współpracującą z powierzchnią ślizgową pierścienia ślizgowego 88.

Rozwiązanie oporowego łożyska ślizgowego w opisywanym przykładzie wykonania zawiasu według wynalazku różni się od poprzednich rozwiązań konstrukcyjnych płaskimi powierzchniami ślizgowymi 106 i 114, mających kształt pierścieni kołowych, dzięki czemu uproszczony jest proces produkcji członów łożyskowych 100 i 102, a tym samym obniżenie kosztów wytwarzania. Ponieważ długość czopa 112 jest większa od długości otworu przelotowego 108 w stałej panewce 102, czop ten jest stabilnie osadzony w otworze również w przypadku dużych przesunięć regulacyjnych nastawnego trzpienia 100.

Ponadto zawias 2 przedstawiony w tym rozwiązaniu konstrukcyjnym według wynalazku jest również wyposażony w blokadę 116 nastawnego trzpienia 100 zabezpieczającą go przed przypadkowym przestawieniem. Blokada 116 zabezpieczająca nastawny trzpień 100 przed obrotem, który mógłby na przykład zostać spowodowany zbyt dużym tarciem w oporowym łożysku ślizgowym 20 w wyniku zanieczyszczenia jego powierzchni ślizgowych, ma postać śruby 120 z zaostrzonym końcem, który po wkręceniu jej w gwintowany otwór 122 blokuje nastawione położenie trzpienia 100.

Działanie zawiasu 2 według rozpatrywanego rozwiązania konstrukcyjnego jest podobne jak działanie zawiasu 2 przedstawionego na fig. 1 do 8. Przed zamknięciem tulei 10 za pomocą zatyczek 28, wkłada się do otworu tulei 10 narzędzie regulacyjne osadzając go w elemencie regulacyjnym 50, stanowiącym na przykład sześciokątny otwór na klucz, i obraca się za jego pomocą nastawny trzpień 10, powodując jego przesunięcie wzdłuż osi zawiasu 12, a tym samym możliwość montażu łożysk ślizgowych 20 i regulacji położenia płyty skrzydła 62 drzwi 60 w ościeżnicy 64.

Dzięki rozwiązaniom konstrukcyjnym zawiasu według wynalazku uzyskuje się jego bardzo uproszczony montaż oraz możliwość regulacji położenia wyposażonych w niego drzwi 60 w ościeżnicy 64.

Po zakończeniu wstępnego montażu zawiasu 2 ustawia się dokładne położenie płyty skrzydła 62 drzwi 60 względem ościeżnicy 64 w kierunku pionowym, obracając nastawny trzpień 22, 70, 80, 100 aż do uzyskania właściwego położenia. Następnie na końcach obydwu tulei 10 części ramowej 6 zawiasu umieszcza się zatyczki 28, 84, nadające zawiasowi estetyczny wygląd.

Wynalazek został przedstawiony w przykładowych rozwiązaniach konstrukcyjnych jego wykonania, jednakże ochrona z patentu obejmuje również wszelkie modyfikacje o cechach określonych zastrzeżeniami patentowymi.

Claims (22)

1. Zawias drzwiowy złożony z części skrzydłowej, z obracanej dookoła osi obrotu części ramowej oraz z członów łożysk ślizgowych znajdujących się między tymi częściami, przy czym część skrzydłowa jest osadzona za pośrednictwem tych członów łożyskowych między dwoma ramionami części ramowej, a ponadto z jedną z tych części zawiasu jest połączony nastawny trzpień względnie nastawna panewka, a z drugą z tych części - stały trzpień względnie stała panewka albo na odwrót, przy czym wymienione człony łożyskowe tworzą dwa łożyska ślizgowe, z których każde jest zaopatrzone w jeden nastawny człon łożyskowy oraz w drugi stały człon łożyskowy, przy czym nastawny człon łożyskowy jest zaopatrzony w wystający z niego wzdłuż osi obrotu czop, współpracujący z otworem stałego członu łożyskowego, zaś każde z tych dwóch łożysk ślizgowych znajduje się w obszarze granicznym nastawnego członu łożyskowego, a ponadto wymienione czopy mają taki kształt i długość osiową, że część skrzydłowa zawiasu może być przy osiowo cofniętym, nastawnym członie łożyskowym osadzona w części ramowej zawiasu względnie wyjęta z niej, zaś po wprowadzeniu tego czopa nastawnego członu łożyskowego w otwór stałego członu łożyskowego tworzy łożysko ślizgowe do wzajemnego obrotu części skrzydłowej względem części ramowej zawiasu, przy czym osiowy wymiar wymienionego czopa jest mniejszy od możliwej wartości przesunięcia regulacyjnego nastawnego członu łożyskowego, znamienny tym, że stały człon łożyskowy, stanowiący stałą panewkę (24, 90, 102) jest trwale zamocowany w tulei (11) części skrzydłowej (4) zawiasu (2), natomiast tuleja (10) części ramowej (6) zawiasu (2) jest zaopatrzona w ogranicznik (82) zakresu regulacji nastawnego członu łożyskowego, stanowiącego nastawny trzpień (22, 70, 80, 100) łożyska ślizgowego (20), przy czym maksymalny zakres, nastawiony przez ogranicznik (82) i mierzony wzdłuż osi (12) zawiasu, jest mniejszy od podwojonej wielkości szczeliny utworzonej między czołową powierzchnią jednej z tulei (10, 11) zawiasu a powierzchnią czołową stykającego się z nią członu łożyskowego (22, 70) względnie

PL 200 855 B1 między powierzchniami czołowymi stykających się ze sobą bezpośrednio stałego członu łożyskowego (102) oraz nastawnego członu łożyskowego (100).

2. Zawiaswedług zastrz. 1, znamienny tym, że nastawny trzonłożyskowy, stanowiący nassawny trzpień (22, 70) łożyska ślizgowego (20), jest wyposażony w wypukłą powierzchnię ślizgową (46), zaś stały człon łożyskowy w postaci stałej panewki (24) jest wyposażony we współpracującą z nią wklęsłą powierzchnię ślizgową (36), stanowiącą odwzorowanie negatywowe powierzchni ślizgowej (46).

3. Zawias według zastrz. 2, znamienny tym, że nastawny trzon łożyskowy, stanowiący nastawny trzpień (22, 70) łożyska ślizgowego (20) wyposażony w wypukłą powierzchnię ślizgową (46), jest wyposażony w wystający z niej czop (48), osadzony przesuwnie w otworze (38) stałego członu łożyskowego, stanowiącego stałą panewkę (24).

4. Zawias według zastrz. 2, znamienny tym, że człony łożyskowe (22 i 24) oraz (70 i 24), a także (80 i 90) oraz (100 i 102) są wyposażone w powierzchnie ślizgowe (36, 46, 106) sferyczne albo stożkowe, albo płaskie.

5. Zawias według zaslrz. 1, znamienny tym, że skrzydłowa (4) oi^^^ ramowa © zawiasu są wyposażone w umieszczone na osi obrotu tuleje (11 i W), w których są umieszczone zarówno nastawne, jak i stałe człony łożyskowe (22, 24, 70, 80, 90, 100 i 102).

6. Zawias według zastrz. 5, znamienny tym, że tuleje (10) ramowej części © zawiasu (2) oraz tuleja (11) skrzydłowej części (4) zawiasu (2), w których są umieszczone nastawne człony łożyskowe (22, 70, 80, 100) są zaopatrzone w otwór przelotowy o osi pokrywającej się z osią obrotu (12) zawiasu (2), przy czym otwór ten jest zaopatrzony w gwint wewnętrzny (26), współpracujący z zewnętrznym gwintem (52) nastawnych elementów łożyskowych (22, 70, 80, 100), przy czym na końcu tych nastawnych członów łożyskowych (22, 70, 80, 100) - po stronie przeciwnej od powierzchni ślizgowej (46) - znajduje się element regulacyjny (50), na przykład w postaci sześciokątnego otworu na klucz, natomiast między odcinkiem gwintowym (40) i powierzchnią ślizgową (46) znajduje się odcinek regulacyjny (72), odpowiadający maksymalnemu przesunięciu osiowemu nastawnego członu łożyskowego (22, 70, 80, 100).

7. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że tess wyposażony w ogranicznik ©2) zakresu ustawienia nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia (80), połączony z zatyczką (84) zamykającą swobodny koniec tulei (10) ramowej części © zawiasu (2), przy czym powierzchnia czołowa tego ogranicznika (82) styka się z powierzchnią czołową nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia (80).

8. Zawias według zas^z. 7, znamiennytym. że zatyczka ©4 ma possać pokrywki zaopatrzonej w przelotowy otwór (98) do przełknięcia narzędzia osadzanego w elemencie regulacyjnym (50).

9. Zawias według zas^z. 7 albo 8, znamiennytym, że zatyczka ©4 tess zaopatrzona w odcr nek mocujący (92) do osadzenia w otworze tulei (10) części ramowej ©, na końcu którego znajduje się powierzchnia czołowa ograniczająca odcinek regulacji (72) nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia (80).

10. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że tego łożysko śllzgowe (2(0 test wyposażone w pierścień ślizgowy (88), umieszczony między nastawnym członem łożyskowym, zwłaszcza nastawnym trzpieniem (80), a stałym członem łożyskowym, zwłaszcza stałą panewką (90).

11. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że jego nastawny człon ło^y^k<^'wy, zwłaszcza nastawny trzpień (100) jest wyposażony w blokadę (116) do blokowania jego nastawionego położenia.

12. Zawias według zasfoz. 11, znamienny tym, że t^c^o nassawny człon nastawny trzpień (100), jest zaopatrzony w odcinek gwintowany (40) do nastawiania jego położenia w kierunku osiowym, przy czym blokada (116) jest wyposażona w element blokujący jego obrót wokół osi (12).

13. Zawias wedługzassrz. 12, znamienny tym, że t ego blokada (116) t ess wyposażona w śrubę zaciskową do blokowania nastawionego położenia nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia (100).

14. Zawias według zassrz. 13, znamienny tym, że śruba zaciskowa tego blokady (116) tess zaopatrzona w zaostrzony koniec (120).

15. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że jego stały człon łożyskowy, zwł^^r^-z^^^ stała panewka (102), jest wyposażona w otwór przelotowy (108) do osadzenia czopa (112) nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia (100), przy czym długość czopa (112) mierzona w kierunku osi (12) zawiasu (2) jest większa od długości powierzchni prowadzącej otworu (108).

16. Drzwii drzwi p rze cćw po żarowe. zzożonez płł^tt/si^i^^'^(^ł^ i znamienne tym, że są wyposażone w zawias drzwiowy (2) złożony z części skrzydłowej, z obracanej dookoła osi

PL 200 855 B1 obrotu części ramowej oraz z członów łożysk ślizgowych znajdujących się między tymi częściami, przy czym część skrzydłowa jest osadzona za pośrednictwem tych członów łożyskowych między dwoma ramionami części ramowej, a ponadto z jedną z tych części zawiasu jest połączony nastawny trzpień względnie nastawna panewka, a z drugą z tych części - stały trzpień względnie stała panewka albo na odwrót, przy czym wymienione człony łożyskowe tworzą dwa łożyska ślizgowe, z których każde jest zaopatrzone w jeden nastawny człon łożyskowy oraz w drugi stały człon łożyskowy, przy czym nastawny człon łożyskowy jest zaopatrzony w wystający z niego wzdłuż osi obrotu czop, współpracujący z otworem stałego członu łożyskowego, zaś każde z tych dwóch łożysk ślizgowych znajduje się w obszarze granicznym nastawnego członu łożyskowego, a ponadto wymienione czopy mają taki kształt i długość osiową, że część skrzydłowa zawiasu może być przy osiowo cofniętym, nastawnym członie łożyskowym osadzona w części ramowej zawiasu względnie wyjęta z niej, zaś po wprowadzeniu tego czopa nastawnego członu łożyskowego w otwór stałego członu łożyskowego tworzy łożysko ślizgowe do wzajemnego obrotu części skrzydłowej względem części ramowej zawiasu, przy czym osiowy wymiar wymienionego czopa jest mniejszy od możliwej wartości przesunięcia regulacyjnego nastawnego członu łożyskowego, przy czym część skrzydłowa (4) zawiasu (2) jest przymocowana do płyty (62) drzwi (60), zaś część ramowa (6) zawiasu (2) jest przymocowana do ościeżnicy (64).

17. Sposób montażu drzwi wyposażonych w zawias drzwiowy złożony z części skrzydłowej, z obracanej dookoła osi obrotu części ramowej oraz z członów łożysk ślizgowych znajdujących się między tymi częściami, przy czym część skrzydłowa jest osadzona za pośrednictwem tych członów łożyskowych między dwoma ramionami części ramowej, a ponadto z jedną z tych części zawiasu jest połączony nastawny trzpień względnie nastawna panewka, a z drugą z tych części - stały trzpień względnie stała panewka albo na odwrót, przy czym wymienione człony łożyskowe tworzą dwa łożyska ślizgowe, z których każde jest zaopatrzone w jeden nastawny człon łożyskowy oraz w drugi stały człon łożyskowy, przy czym nastawny człon łożyskowy jest zaopatrzony w wystający z niego wzdłuż osi obrotu czop, współpracujący z otworem stałego członu łożyskowego, zaś każde z tych dwóch łożysk ślizgowych znajduje się w obszarze granicznym nastawnego członu łożyskowego, a ponadto wymienione czopy mają taki kształt i długość osiową, że część skrzydłowa zawiasu może być przy osiowo cofniętym, nastawnym członie łożyskowym osadzona w części ramowej zawiasu względnie wyjęta z niej, zaś po wprowadzeniu tego czopa nastawnego członu łożyskowego w otwór stałego członu łożyskowego tworzy łożysko ślizgowe do wzajemnego obrotu części skrzydłowej względem części ramowej zawiasu, przy czym osiowy wymiar wymienionego czopa jest mniejszy od możliwej wartości przesunięcia regulacyjnego nastawnego członu łożyskowego, znamienny tym, że część skrzydłowa (4) zawiasu (2), odłączoną od jego części ramowej (6), mocuje się do płyty (62) drzwi (60), zaś jego część ramową (6), odłączoną od części skrzydłowej (4), mocuje się do ościeżnicy (64), przy czym człony łożyskowe (22, 24, 70, 80, 90, 100, 102) osadza się wstępnie w odpowiednich częściach, zwłaszcza tulejach (11, 10) części skrzydłowej (4) i części ramowych (6) zawiasu, przy czym obracając i przesuwając osiowo nastawne człony łożyskowe (22, 70, 80, 100) wprowadza się ich czopy (48, 94, 112) w otwory (38, 108) odpowiednich stałych członów łożyskowych (24, 90, 102), przy czym kolejność wykonania tych trzech etapów montażu jest dowolna.

18. Sposóbwedług zastrz. 17, tym, że ogranicza się odcinek regulacjj nastawnych członów łożyskowych (22, 70, 80, 100) tak, aby było możliwe ich dalsze przesunięcie w kierunku pionowym, a równocześnie czopy (48, 94, 112) tych nastawnych członów łożyskowych pozostawały wewnątrz otworów (38, 108) stałych członów łożyskowych (90, 102), eliminując możliwość rozłączenia części skrzydłowej (4) i części ramowych (6) zawiasu (2).

19. Sposób według zassi-z. 18, tym, że po zmontowaniu drzwi ((60 i ussawieniu położenia płyty skrzydła (62) względem ościeżnicy (64) blokuje się położenie nastawnego członu łożyskowego, zwłaszcza nastawnego trzpienia (100) przed przesunięciem względem jego nastawionego położenia.

20. Sposóbwywarzania drzwi wyposażonychw zawias ztożony z części skrzydłowejj z obracanej dookoła osi obrotu części ramowej oraz z członów łożysk ślizgowych znajdujących się między tymi częściami, przy czym część skrzydłowa jest osadzona za pośrednictwem tych członów łożyskowych między dwoma ramionami części ramowej, a ponadto z jedną z tych części zawiasu jest połączony nastawny trzpień względnie nastawna panewka, a z drugą z tych części - stały trzpień względnie stała panewka albo na odwrót, przy czym wymienione człony łożyskowe tworzą dwa łożyska ślizgowe, z których każde jest zaopatrzone w jeden nastawny człon łożyskowy oraz w drugi stały człon łożyskowy, przy czym nastawny człon łożyskowy jest zaopatrzony w wystający z niego wzdłuż osi obrotu czop, współpracujący z otworem stałego członu łożyskowego, zaś każde z tych dwóch ło12

PL 200 855 B1 żysk ślizgowych znajduje się w obszarze granicznym nastawnego członu łożyskowego, a ponadto wymienione czopy mają taki kształt i długość osiową, że część skrzydłowa zawiasu może być przy osiowo cofniętym, nastawnym członie łożyskowym osadzona w części ramowej zawiasu względnie wyjęta z niej, zaś po wprowadzeniu tego czopa nastawnego członu łożyskowego w otwór stałego członu łożyskowego tworzy łożysko ślizgowe do wzajemnego obrotu części skrzydłowej względem części ramowej zawiasu, przy czym osiowy wymiar wymienionego czopa jest mniejszy od możliwej wartości przesunięcia regulacyjnego nastawnego członu łożyskowego, znamienny tym, że po wykonaniu pełnego montażu i nastawienia płyty skrzydła (62) drzwi (60) względem ościeżnicy (40) pokrywa się zarówno drzwi (60) jak i ościeżnicę (64) powłoką lakierniczą, zwłaszcza za pomocą malowania proszkowego.

21. Sposób według zastrz. 20, ζι^^ι^ϊ^ι^ι^^ tym, że płytę skrzydła @62) @60 i ościeżnicę (64) zawiesza się podczas lakierowania na jednej z zamocowanych części (4, 6) zawiasu (2).

22. Sposób według zas^z. 20, znamienny tym, że υοή\^^γ lakiernicze umieszcza się w otworach (38, 98, 108) służących do osadzania czopów (48, 94, 112).