PL205937B1 - Układ zamocowania trzpieni wydmuchowych rozdmuchiwarki - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest układ zamocowania trzpieni wydmuchowych rozdmuchiwarki służącej do wytwarzania pustych kształtek z termoplastycznego tworzywa sztucznego.

Używane dotychczas pojemniki z blachy białej lub kolorowej, ze szkła albo ceramiki są zastępowane coraz częściej pojemnikami z tworzywa sztucznego. Zwłaszcza na opakowania substancji płynnych, na przykład napojów, oleju, środków czystości, kosmetyków i tak dalej, stosuje się z reguły pojemniki z tworzyw sztucznych, które są lżejsze i tańsze w produkcji. Ponadto w procesie wytwarzania takich pojemników wykorzystuje się odzyskiwane materiały z tworzyw sztucznych i proces ten charakteryzuje się korzystniejszym bilansem energetycznym. Wszystko to sprawia, że konsumenci chętnie akceptują pojemniki z tworzyw sztucznych, zwłaszcza butelki z takich tworzyw.

Pojemniki z tworzyw sztucznych, w szczególności butelki, wytwarzane są zwykle metodą rozdmuchiwania albo metodą wytłaczania ciśnieniowego. Podczas rozdmuchiwania jednostronnie otwarty, wytworzony oddzielnie metodą formowania wtryskowego, przeważnie cylindryczny półprodukt jest umieszczany w formie wydmuchowej. Następnie przez otwór w półprodukcie jest wprowadzany trzpień wydmuchowy. Podgrzany półprodukt jest formowany przez rozciąganie i rozdmuchiwanie stosownie do kształtu gniazda formy. W metodzie wytłaczania ciśnieniowego jedno- lub kilkuwarstwowo wytłoczony półprodukt, na przykład rękaw foliowy, jest wprowadzany do formy i jest rozdmuchiwany w gnieź dzie formy przez trzpień wydmuchowy. Metoda wytł aczania ciś nieniowego z rozdmuchiwaniem może być realizowana w sposób ciągły lub nieciągły w zależności od tego, czy rękawowy półprodukt jest wytłaczany w sposób ciągły czy też jest przetrzymywany przed dyszą ślimaka lub w specjalnie ukształtowanej głowicy wytłaczającej i jest wypychany samorzutnie „porcjami” do gniazda formy wydmuchowej.

Wykorzystywane do tego rozdmuchiwarki mają często wielokrotne formy z wieloma gniazdami, które pozwalają wytwarzać w jednej operacji jednocześnie wiele pojemników z tworzywa sztucznego. Przy tym do każdego takiego gniazda jest przyporządkowany co najmniej jeden oddzielny trzpień wydmuchowy, który jest przemieszczalny stosownie do przebiegu procesu.

Puste kształtki z tworzywa sztucznego, jak na przykład butelki lub kanistry, ale także części konstrukcyjne, mają w wielu przypadkach jeden lub większą liczbę otworów spełniających określony cel w póź niejszym uż ytkowaniu. Wielokrotnie takie otwory są ukształ towane tak, ż e mogą być one zamykane odpowiednimi elementami zamykającymi. Mogą to być na przykład zamknięcia gwintowane lub zatrzaskowe, które muszą zapewnić szczelność znajdujących się w pojemnikach płynów, gazów i substancji stał ych w postaci sproszkowanej lub ziarnistej. W opakowaniach z tworzyw sztucznych szczelność taką uzyskuje się zwykle przez to, że zarówno na pustej kształtce jak i na zamknięciu są wykonywane gładkie, dokładnie zwymiarowane i dopasowane do siebie powierzchnie uszczelniające. Jakość takiego uszczelnienia można jeszcze poprawić w znany sposób dobierając właściwą kombinację materiałów kształtki i zamknięcia.

Tak ukształtowane otwory mogą być wykonywane korzystnie w procesie wytwarzania albo poprzez dodatkową obróbkę mechaniczną pustej kształtki. Przy tym otwór na wprowadzenie sprężonego czynnika rozdmuchującego, najczęściej sprężonego powietrza, jest kształtowany tak, aby spełniał on też późniejsze wymagania związane z użytkowaniem pustej kształtki. Powierzchnie uszczelniające, które mogą być przewidziane zarówno na powierzchni czołowej jak i na korzystnie cylindrycznej lub stożkowej ściance wewnętrznej szyjki otaczającej otwór, są wykonywane w procesie tak zwanej kalibracji. Chodzi przy tym o wymiarowe dopasowanie fragmentu trzpienia wydmuchowego działającego jako urządzenie kalibrujące do strefy wylotu formy i do danej grubości ścianki półfabrykatu wprowadzonego do formy. Ponadto zadaniem trzpienia wydmuchowego i kalibrującego jest też odgniecenie uwarunkowanych technologicznie występów półfabrykatu na górnym obrzeżu wylotu na minimalną, ostateczną grubość kształtki, żeby mogły być one dobrze usunięte w procesie okrawania odbywającym się po rozdmuchiwaniu.

W obu procesach, czyli kalibracji otworu i odgniatania wystę pów, istnieje potrzeba, ż eby trzpień wydmuchowy i kalibrujący był ustawiony dokładnie w trzech płaszczyznach względem wylotu formy. W szczególności osie trzpienia wydmuchowego i kalibrującego muszą pokrywać się z osią wylotu gniazda w formie; w szczególności powierzchnia tnąca tego trzpienia musi być równoległa do powierzchni noża szyjkowego formy, a wysokość ustawienia tego trzpienia musi być dokładnie dostosowana do położenia wylotu formy, przy czym trzeba zarówno utrzymać tolerancje wymiarowe gotowej kształtki jak i zapewnić odgniatanie występów. W praktyce uzyskuje się to przez ustawienie mechaPL 205 937 B1 nicznego zderzaka dla trzpienia wydmuchowego i kalibrującego. Nastawienie takie odbywa się przeważnie ręcznie, przy czym operator urządzenia dokonuje wzrokowej oceny przebiegu odgniatania i kontroluje wymiar wylotu kształtki. W pojedynczej formie, która ma tylko jeden trzpień wydmuchowy i kalibrujący, można stosunkowo łatwo spełnić wymagania co do jakości obróbki otworu lub występów. Jednak w przypadku rozdmuchiwarek zautomatyzowanych z kilkoma rozmieszczonymi równolegle formami i przyporządkowanymi do nich trzpieniami wydmuchowymi i kalibrującymi takie nastawianie jest bardzo trudne i czasochłonne. Chcąc uzyskać właściwą jakość procesu odgniatania trzeba ustawić poszczególne trzpienie na właściwą wysokość względem wylotów gniazd w formach. Przy tym należy uwzględnić to, że różnice wymiarowe wylotów poszczególnych form, które wynikają z normalnych tolerancji produkcyjnych i ze zużycia, wymuszają zróżnicowane nastawienie wysokości trzpieni wydmuchowych i kalibrujących. Ze względu na niebezpieczeństwo zranienia operatora, współdziałające mechanicznie elementy konstrukcyjne tych wielokrotnych rozdmuchiwarek automatycznych są chronione osłonami zabezpieczającymi. Te środki zabezpieczające uniemożliwiają praktycznie regulacje, które powinny być wykonane korzystnie na pracującym urządzeniu.

Z DE-A-19732905 znany jest uk ł ad zamocowania trzpienia wydmuchowego, w którym wszystkie trzpienie wydmuchowe są prowadzone w tulei prowadzącej. Każdy trzpień wydmuchowy jest wstępnie naprężony w swym położeniu normalnym za pomocą śrubowej sprężyny naciskowej. Osiowe mocowanie tych trzpieni wydmuchowych jest zbędne. Tuleja prowadząca ze wstępnie naprężonym trzpieniem wydmuchowym jest prowadzona w dowolnym kierunku względem podstawy urządzenia kalibrującego i może być ustalana. Dzięki ciśnieniu czynnika przepływowego ustala się tuleje prowadzące trzpieni rozdmuchowych, a nie same trzpienie wydmuchowe. W jednym wariancie układu zamocowania trzpienia wydmuchowego można zastosować ponadto osiowe ustalenie każdego trzpienia rozdmuchowego za pośrednictwem hydraulicznie ściskanej tulei. Ten znany układ zamocowania trzpienia wydmuchowego stanowi połączenie konwencjonalnych, czysto mechanicznych układów mocujących z naprężoną sprężyną, kołnierzami oporowymi, nakrętkami łączącymi i elementami hydraulicznymi. Konstrukcja tego znanego układu zamocowania trzpienia wydmuchowego jest bardzo kosztowna, skomplikowana i trudna w utrzymaniu. Przykładowo, trzpienie wydmuchowe mogą być rozmontowane tylko po poluzowaniu nakrętek łączących.

Z WO 01/62472 jest znane takż e rozwią zanie polegają ce na tym, ż e trzpienie wydmuchowe i kalibrują ce są umocowane z moż liwoś cią osiowego przemieszczenia w okreś lonych granicach. Podczas wspólnego doprowadzania trzpieni wydmuchowych i kalibrujących do gniazd formy wydmuchowej trzpienie te mogą być automatycznie przestawiane osiowo w ustalonym zakresie pokonując opór czynnika sprzęgającego, korzystnie płynu hydraulicznego. Odbywa się więc automatyczne samonastawianie trzpieni wydmuchowych, co zapewnia ustawienie właściwej wysokości tych trzpieni.

Ze względu na montaż i konserwację trzpienie wydmuchowe i kalibrujące są mocowane rozłącznie w rozdmuchiwarce. Przy tym w nowoczesnym urządzeniu, jakie opisano na przykład w WO 01/62472, trzpienie te są ustalone w ich zamocowaniach poprzez zacisk mechaniczny. Siłę docisku dobiera się przy tym tak, aby trzpienie wydmuchowe i kalibrujące nie mogły być przestawione w sposób niezamierzony pod działaniem własnego ciężaru albo występujących podczas ruchu sił dynamicznych. Zderzaki uniemożliwiają wypadnięcie trzpieni wydmuchowych i kalibrujących z rozdmuchiwarki. Do mechanicznego mocowania zaciskowego wykorzystuje się zaopatrzoną w gwint zewnętrzny nakrętkę ustalającą, która jest wkręcana w gwintowany otwór w górnej części rozdmuchiwarki. Nakrętka ta ma stożkową powierzchnię, która współpracuje z naciskanym promieniowo zaciskiem mającym stożkową przylgę. Współpracujące powierzchnie stożkowe zmieniają kierunek siły wypadkowej pochodzącej od momentu dokręcania nakrętki ustalającej i poprzez promieniowe zwężenie zacisku zapewniają niezbędny docisk. Element naprężający, np. sprężyna talerzykowa, kompensuje tolerancje wymiarowe i nierównomierności w ukształtowaniu gwintu otworu w górnej części rozdmuchiwarki i w nakrę tce ustalają cej.

Mechaniczny układ zamocowania zaciskowego stwarza możliwość ustalenia trzpieni wydmuchowych i kalibrujących bez naprężeń oraz pozwala skompensować tolerancje wymiarowe. Jeżeli trzeba wymienić pojedyncze albo wszystkie trzpienie wydmuchowe i kalibrujące albo należy zmienić położenie jednego albo wszystkich trzpieni wydmuchowych, na przykład obrócić je wokół ich osi podłużnej, to konieczne jest zwolnienie mechanicznego zacisku każdego z trzpieni wydmuchowych, żeby można było dokonać wymaganej zmiany. Potem trzeba znów odpowiednio zacisnąć mechaniczny układ zamocowania.

PL 205 937 B1

Dlatego zadaniem wynalazku jest ulepszenie rozdmuchiwarki pod kątem zamocowania jej trzpieni wydmuchowych i kalibrujących. Chodzi też o ułatwienie demontażu lub zmiany położenia trzpieni wydmuchowych. Powinna istnieć możliwość prostej regulacji siły docisku trzpieni wydmuchowych. Zaciskanie nie może naruszać ustawienia wysokości trzpieni wydmuchowych.

Zgodny z wynalazkiem układ zamocowania trzpieni wydmuchowych rozdmuchiwarki, która ma dolną część z umieszczonymi w niej formami z gniazdami, oraz usytuowaną powyżej tej dolnej części górną część, w której jest zamocowana przez promieniowy docisk pewna liczba trzpieni wydmuchowych, przy czym trzpienie wydmuchowe są razem przemieszczalne osiowo do form i wprowadzane do wylotu gniazd, charakteryzuje się tym, że układ zamocowania trzpieni wydmuchowych obejmuje zespoły zaciskowe uruchamialne za pośrednictwem wspólnego czynnika sprzęgającego, przy czym czynnikiem sprzęgającym jest czynnik gazowy albo ciekły, korzystnie płyn hydrauliczny.

Korzystnie, zespoły zaciskowe są przemieszczalne promieniowo względem siebie, a czynnik sprzęgający znajduje się w połączonym układzie przewodów górnej części rozdmuchiwarki.

Każdy trzpień wydmuchowy jest korzystnie dociskany promieniowo co najmniej jedną szczęką zaciskową, na którą działa pod ciśnieniem czynnik sprzęgający, a trzpień wydmuchowy jest dociskany do przeciwległego zderzaka.

Korzystnie zderzak jest przestawny promieniowo.

Każdy trzpień wydmuchowy jest korzystnie ustalany przez dwie promieniowe szczęki zaciskowe, które znajdują się pod działaniem ciśnienia czynnika sprzęgającego i są umieszczone korzystnie na diagonalnie przeciwległych stronach obwodu trzpienia wydmuchowego.

Korzystnie promieniowe szczęki zaciskowe współpracują z tłoczkami nastawczymi, które stykając się bezpośrednio z czynnikiem sprzęgającym, są prowadzone przesuwnie w otworach w górnej części rozdmuchiwarki.

Korzystnie przewidziany jest akumulator ciśnienia czynnika sprzęgającego.

Korzystnie ciśnienie czynnika sprzęgającego w przewodach w górnej części rozdmuchiwarki jest regulowane centralnie, korzystnie w sposób bezstopniowy.

Układ według wynalazku korzystnie ma regulator ciśnienia czynnika sprzęgającego w postaci tłoka naciskowego uruchamialnego mechanicznie za pośrednictwem śruby nastawczej, dźwigni lub podobnego elementu, albo uruchamialnego pneumatycznie.

Korzystnie każdy zespół zaciskowy trzpieni wydmuchowych ma ściskany promieniowo zacisk, który współpracuje z tłoczkiem przemieszczalnym pneumatycznie lub hydraulicznie w kierunku osiowym.

Korzystnie naciskany promieniowo zacisk jest ukształtowany jako zaopatrzony w stożkową przylgę rozcięty stożek wykonany ze sprężystego i odpornego na ścieranie materiału, korzystnie z technicznego tworzywa sztucznego, a osiowo przemieszczalny tł oczek ma odpowiednią przylgę , która współpracuje z powierzchnią stożka przy osiowym dosuwaniu.

Korzystnie przewidziane jest urządzenie ograniczające ciśnienie czynnika sprzęgającego.

Korzystnie siła zaciskowa zespołów zaciskowych jest zmienna poprzez zwiększanie i zmniejszania ciśnienia czynnika sprzęgającego.

Korzystnie czynnik sprzęgający znajduje się w oddzielnym układzie przewodów.

W wynalazku proponuje się ukł ad zamocowania trzpieni wydmuchowych rozdmuchiwarki, która ma dolną część z umieszczonymi w niej formami z gniazdami, oraz usytuowaną powyżej tej dolnej części górną część, w której jest zamocowana przez zaciśnięcie pewna liczba trzpieni wydmuchowych. Trzpienie te są wspólnie przemieszczalne osiowo do form i są wprowadzane w wylot gniazd. W ukł adzie zamocowania trzpieni wydmuchowych zasadniczo jest on uwolniony od osiowo przesuwnych, mechanicznych środków naprężających i trzpienie te są ustalane przez zespoły zaciskowe, które są uruchamiane za pośrednictwem wspólnego czynnika sprzęgającego.

Centralne mocowanie trzpieni wydmuchowych i kalibrujących za pośrednictwem czynnika sprzęgającego pozwala zredukować nakłady związane z konserwacją, na przykład na demontaż lub na zmianę położenia trzpieni wydmuchowych. Nie trzeba już zwalniać zamocowania każdego z trzpieni wydmuchowych. Wystarcza centralne sterowanie za pośrednictwem czynnika sprzęgającego, żeby zwolnić lub z powrotem zamocować wszystkie trzpienie wydmuchowe. Takie centralne sterowanie jest też warunkiem ułatwienia zmiany siły docisku trzpieni wydmuchowych. Czynnik sprzęgający zapewnia to, że każdy trzpień wydmuchowy jest mocowany w zasadzie z taką samą siłą docisku. Trzpienie wydmuchowe są zaciskane na ogół przez zmianę ciśnienia czynnika sprzęgającego znajdującego się w układzie przewodów. Przy trzpieniu wydmuchowym nie ma przestawianych osiowo z zewnątrz sprężyn napinających, nakrętek zaciskowych lub tym podobnych środków zaciskowych. Zaletą jest rówPL 205 937 B1 nież to, że zaciskanie trzpieni wydmuchowych nie powoduje naruszenia ich wzajemnego położenia pionowego.

Czynnikiem sprzęgającym może być gaz albo ciecz. Korzystnie stosuje się płyn hydrauliczny. Sprzężenie zamocowań poprzez płyn hydrauliczny ułatwia regulację zacisku trzpieni wydmuchowych za pomocą wypróbowanych elementów. Można przewidzieć urządzenie do odgazowania płynu hydraulicznego.

W pierwszym wariancie realizacji wynalazku zespoł y zaciskowe są przesuwne promieniowo i są sprzężone czynnikiem znajdującym się w układzie przewodów. Każdy trzpień wydmuchowy jest dociskany co najmniej jedną szczęką zaciskową, na którą działa pod ciśnieniem czynnik sprzęgający dociskając ten trzpień do oporu. Taki opór może stanowić stały zderzak. W korzystnej odmianie realizacji zderzak taki może być przestawiany promieniowo. Przykładowo takim zderzakiem może być uruchamiana z zewnątrz śruba nastawcza. Przestawianie zderzaka umożliwia kompensację tolerancji produkcyjnych. Zaciskanie trzpieni wydmuchowych odbywa się możliwie w niewielkiej liczbie stopni pośrednich, dzięki czemu układ reaguje bardzo dokładnie, a zmiana ciśnienia czynnika sprzęgającego jest przekazywana bez większej zwłoki na szczęki zaciskowe.

Aby zapewnić możliwie niezawodne zamocowanie trzpieni wydmuchowych, celowe jest rozwiązanie, w którym każdy trzpień wydmuchowy jest ustalany przez dwie szczęki zaciskowe, które znajdują się pod działaniem ciśnienia czynnika sprzęgającego. Szczęki te naciskają wtedy na diagonalnie przeciwległe strefy obwodu trzpienia wydmuchowego. Dobierając zespół wielu szczęk zaciskowych zapewniamy centryczne zaciśnięcie trzpieni wydmuchowych w otworach ustalających. Ułatwia to ustawienie trzpieni wydmuchowych względem wylotów gniazd formy.

Szczęki zaciskowe współpracują z tłoczkami nastawczymi, które stykając się bezpośrednio z czynnikiem sprzę gają cym są prowadzone przesuwnie w otworach w górnej części rozdmuchiwarki. Korzystnie szczęki zaciskowe są częściami składowymi tłoczków nastawczych, co pozwala zredukować liczbę potrzebnych elementów konstrukcyjnych. Nie są potrzebne mechaniczne człony przenoszące i pośredniczące.

Z reguły występuje stosunkowo krótki czas reakcji na zmiany ciśnienia czynnika sprzęgającego. Żeby można było kompensować pojawiające się przypadkowo wahania ciśnienia, zwłaszcza gazowego czynnika sprzęgającego, dobrze jest przewidzieć akumulator ciśnienia czynnika sprzęgającego. Przy tym zawory sterujące współpracują z centralnym układem regulacji ciśnienia.

W alternatywnej odmianie realizacji wynalazku każ dy zespół zaciskowy trzpieni wydmuchowych zawiera promieniowo naciskany zacisk, który współpracuje z tłoczkiem dosuwanym pneumatycznie lub hydraulicznie w kierunku osiowym. W korzystnym wariancie tej odmiany realizacji wykorzystywane są w zasadzie elementy znane już ze stanu techniki (na przykład WO 01/62472), które służą do osiowego dociskania trzpieni wydmuchowych. Przy tym naciskany promieniowo zacisk jest ukształtowany jako zaopatrzony w stożkową przylgę, rozcięty stożek ze sprężystego i odpornego na ścieranie materiału, korzystnie z technicznego tworzywa sztucznego. Osiowo przemieszczalny tłoczek ma odpowiednią przylgę, która współpracuje z powierzchnią stożka przy osiowym dosuwaniu. W tym korzystnym wariancie realizacji osiowo przemieszczalny tłoczek zastępuje potrzebną w przeciwnym razie, wkręcaną w otwór gwintowany nakrętkę ustalającą. Stożkowa powierzchnia czynna tej nakrętki jest zastąpiona stożkową przylgą na tłoczku naciskowym.

Można przewidzieć regulację siły zaciskania każdego z trzpieni wydmuchowych. W celowym i bardzo prostym wariancie realizacji wynalazku układ zamocowania jest wyposażony w środki, które pozwalają regulować centralnie ciśnienie czynnika sprzęgającego w przewodach w górnej części rozdmuchiwarki. Celowa jest przy tym płynna regulacja siły docisku. Dzięki takiemu rozwiązaniu można nastawiać prostymi środkami w zasadzie identyczną siłę zaciskania wszystkich trzpieni wydmuchowych. Celem zwolnienia i wymiany albo zmiany położenia trzpieni wydmuchowych wystarczy uruchomić centralnie środki regulacyjne. Zwiększenie docisku odbywa się poprzez zwiększenie ciśnienia czynnika sprzęgającego za pomocą centralnych środków regulacyjnych. Na przykład ciśnienie czynnika sprzęgającego może być regulowane mechanicznie za pomocą śruby nastawczej albo uruchamianego z zewnątrz za pośrednictwem dźwigni lub podobnego elementu tłoka naciskowego, która albo który jest przewidziana/y na odcinku przewodu czynnika sprzęgającego. Ale mogą być też przewidziane pneumatyczne środki działające na tłoczki naciskowe. W przypadku hydraulicznego czynnika sprzęgającego powstaje więc mieszany układ pneumatyczno-hydrauliczny.

Przewidziano korzystnie urządzenie ograniczające ciśnienie czynnika sprzęgającego, żeby nie doszło do nadmiernego wzrostu nacisku zespołów zaciskowych na trzpienie wydmuchowe. Takim

PL 205 937 B1 ogranicznikiem ciśnienia może być przykładowo pneumatyczny lub hydrauliczny zawór bezpieczeństwa albo podobne urządzenie.

Siła zaciskania trzpieni wydmuchowych jest dobrana tak, aby przy dosuwaniu tych trzpieni do form zapewnić możliwość osiowego przestawienia trzpieni wydmuchowych w określonych granicach. Przy tym w kierunku pionowym trzpienie mogą być przestawiane na przykład o około ± 4 mm. Oczywiście istnieje też możliwość przestawiania w większym zakresie. W celowym wariancie realizacji wynalazku przestawiane osiowo w kierunku pionowym trzpienie wydmuchowe trafiają na opór, korzystnie hydraulicznego czynnika sprzęgającego. Przy tym przestawiane pionowo trzpienie wydmuchowe są sprzężone między sobą poprzez czynnik hydrauliczny znajdujący się w oddzielnym, połączonym układzie przewodów. Pozwala to na automatyczne ustawienie tych trzpieni stosownie do danych warunków geometrycznych, w szczególności na automatyczną kompensację tolerancji odległości od wylotów gniazd formy.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w przekroju pionowym fragment górnej części rozdmuchiwarki z układami zamocowania trzpieni wydmuchowych; fig. 2 - górną część rozdmuchiwarki w poziomym przekroju wzdłuż linii II-II zaznaczonej na fig. 1; fig. 3 - układ zamocowania trzpienia wydmuchowego w pierwszym wariancie realizacji, w przekroju pionowym; i fig. 4 - układ zamocowania trzpienia wydmuchowego w drugim wariancie realizacji w odwzorowaniu jak na fig. 3.

Na fig. 1 i 2 przedstawiono w przekroju górną część 1 rozdmuchiwarki służącej do wytwarzania z termoplastycznego tworzywa sztucznego pustych kształtek, w szczególności butelek i tym podobnych pojemników zaopatrzonych w otwór służący do opróżnienia. W szczególności przedstawiono przykładowo na rysunku górną część 1 rozdmuchiwarki służącej do produkcji pojemników dwukomorowych. Tak więc w górnej części 1 rozdmuchiwarki są przewidziane przebiegające pionowo otwory ustalające 2-7, które są rozmieszczone parami obok siebie i mieszczą trzpienie wydmuchowe. Na fig. 1 i 2 widać tylko jeden trzpień wydmuchowy 8, który jest osadzony w otworze ustalającym 4.

Rozdmuchiwarka ma także, nie omawianą tu bliżej, stolikową część dolną, która jest wyposażona w jedną lub większą liczbę form. Ta forma lub formy jest lub też są wyposażona/e w jedno lub większą liczbę jednakowych gniazd, które wyznaczają późniejszy kształt wytwarzanej pustej kształtki. Gniazda te na górnej stronie stolikowej części dolnej mają wyloty zwrócone ku górnej części 1 rozdmuchiwarki. Przy tym wyloty te są ustawione tak, że wychodzące z górnej części 1 rozdmuchiwarki trzpienie wydmuchowe 8 są wprowadzane parami w te wyloty. Oczywiście w przypadku rozdmuchiwarki przeznaczonej do wytwarzania pojemników jednokomorowych przewiduje się tylko jeden trzpień wydmuchowy 8 na gniazdo i wylot.

Trzpienie wydmuchowe 8 są mocowane przez zaciskanie w przebiegających pionowo otworach ustalających 2 - 7. Fig. 2 przedstawia dwie promieniowe szczęki zaciskowe 13, 14, które są umieszczone w okrągłych otworach 11 przebiegających zasadniczo poziomo w kierunku trzpieni wydmuchowych 8 i które naciskają na obwód trzpienia wydmuchowego 8. W szczególności promieniowe szczęki zaciskowe 13, 14 są usytuowane w przybliżeniu diagonalnie przeciwlegle względem siebie. Ułatwia to wykonanie promieniowych otworów 11 i centrowanie trzpienia wydmuchowego 8 dociskanego przez promieniowe szczęki zaciskowe 13, 14. Te ostatnie, celem zaciskania wszystkich trzpieni wydmuchowych 8, są uruchamiane za pośrednictwem czynnika sprzęgającego, korzystnie płynu hydraulicznego, który znajduje się w układzie przewodów. Układ ten obejmuje centralny, zasilający przewód 9 i odchodzące od niego rozdzielcze przewody 10, które są połączone z poziomymi otworami 11, w których są umieszczone promieniowe szczęki zaciskowe. Szczęki zaciskowe 13, 14 są dosuwane promieniowo do obwodu trzpieni wydmuchowych 8 za pośrednictwem czynnika sprzęgającego, przy czym szczęki zaciskowe 13, 14 są dosuwane jednocześnie do wszystkich trzpieni wydmuchowych 8. Szczęki te są połączone z tłoczkami nastawczymi 16, 17, które stykają się bezpośrednio z czynnikiem sprzęgającym i przesuwają się w poziomych otworach 11. Przy tym szczęki zaciskowe 13, 14 i tłoczki nastawcze 16, 17 tworzą korzystnie jeden zespół konstrukcyjny.

Ciśnienie czynnika sprzęgającego w układzie przewodów 9, 10 jest regulowane centralnie. W tym celu przewód zasilający 9 w strefie jego ujścia w górnej części 1 rozdmuchiwarki jest zaopatrzony w gwint wewnętrzny. Śruba nastawcza 18 mająca gwint zewnętrzny może być wkręcana na różną odległość w przewód zasilający, co powoduje przesunięcie prowadzonego w przewodzie 9 tłoka naciskowego 19, który jest połączony ze śrubą nastawczą 18. Pozwala to prosto i skutecznie regulować płynnie ciśnienie czynnika sprzęgającego w układzie przewodów 9, 10, a więc regulować płynnie siłę nacisku szczęk zaciskowych 13, 14. Ciśnienie czynnika sprzęgającego w układzie przewodów

PL 205 937 B1 może być odczytane na przykład na manometrze, który może być zamontowany na przyłączu 12 przewidzianym dla niego w zasilającym przewodzie 9 (fig. 1). Do regulacji ciśnienia można też przewidzieć uruchamiany z zewnątrz przełącznik obrotowy z odpowiednią podziałką. W przypadku gazowego czynnika sprzęgającego, układ przewodów 9, 10 w górnej części 1 rozdmuchiwarki jest połączony z akumulatorem ciśnienia czynnika sprzęgającego. Można wtedy regulować ciśnienie centralnie i korzystnie automatycznie.

Siła docisku szczęk zaciskowych 13, 14 do trzpieni wydmuchowych 8 jest dobrana tak, aby przy doprowadzaniu trzpieni wydmuchowych do form można było zapewnić osiowe przestawianie tych trzpieni w obrębie ustalonych granic. Przy tym w kierunku pionowym trzpienie te mogą być przestawiane na przykład o około ± 4 mm. Oczywiście istnieje też możliwość przestawiania w większym zakresie. W celowym wariancie realizacji wynalazku przestawiane osiowo w kierunku pionowym trzpienie wydmuchowe trafiają na opór czynnika sprzęgającego, korzystnie hydraulicznego. Przy tym przestawiane pionowo trzpienie wydmuchowe 8 są sprzężone między sobą poprzez hydrauliczny czynnik sprzęgający znajdujący się w oddzielnym, połączonym układzie 20 przewodów. Pozwala to na automatyczne ustawienie tych trzpieni wydmuchowych 8 stosownie do danych warunków geometrycznych, w szczególności na automatyczną kompensację tolerancji odległości od wylotów gniazd formy, jak to przedstawiono przykładowo w opisie WO 01/62472 A1 zgłaszającego, przy czym ten przykład regulacji wysokości trzpieni wydmuchowych 8 traktuje się jako integralną część niniejszego zgłoszenia.

Fig. 3 przedstawia w powiększeniu promieniowy zespół zaciskowy trzpienia wydmuchowego 8 montowanego w otworze ustalającym 4 w górnej części 1 rozdmuchiwarki. Zespół zaciskowy ma dwie szczęki zaciskowe 13, 14, które są zamontowane diametralnie naprzeciwlegle w promieniowych otworach 11 górnej części rozdmuchiwarki i przylegają do obwodu trzpienia wydmuchowego 8. Przy tym powierzchnie przylegania szczęk zaciskowych 13, 14 są korzystnie wklęsłe i mają krzywiznę dopasowaną do krzywizny obwodu trzpienia wydmuchowego 8. Szczęki zaciskowe 13, 14 są połączone z tłoczkami nastawczymi 16, 17, które stykają się bezpośrednio z korzystnie hydraulicznym czynnikiem sprzęgającym i uszczelniają promieniowe otwory 11 wobec czynnika sprzęgającego. Przez rozdzielcze przewody 10 dopływa czynnik sprzęgający do tłoczków nastawczych 16, 17· Do sprzężonej regulacji wysokości trzpieni wydmuchowych 8 służy oddzielny układ 20 przewodów.

Fig. 4 przedstawia analogiczny jak na fig. 3 wariant wynalazku, w którym trzpień wydmuchowy 8 jest dociskany tylko z jednej strony przez szczękę zaciskową 14. Na stronie diametralnie przeciwległej do obwodu trzpień wydmuchowy 8 przylega swoim obwodem do zderzaka 15, który może być ukształtowany jako zderzak stały albo promieniowo przesuwny. Na zderzak 15 dobierany jest przeważnie materiał odznaczający się małym tarciem w porównaniu z materiałem trzpienia wydmuchowego. Jest to korzystne z punktu widzenia zużycia trzpieni wydmuchowych lub też otworów ustalających. Trzpień wydmuchowy 8 zamontowany przykładowo w otworze ustalającym 6 w górnej części 1 rozdmuchiwarki jest zaciskany między zderzakiem 15 i szczęką zaciskową 14 połączoną z tłoczkiem nastawczym 17. Tłoczek ten uszczelnia promieniowy otwór 11 wobec czynnika sprzęgającego. W tym uproszczonym wariancie realizacji od centralnego przewodu zasilającego układu przewodów odchodzi tylko jeden rozdzielczy przewód 10, który doprowadza czynnik sprzęgający do umieszczonej z jednej strony szczęki zaciskowej 14 z tłoczkiem nastawczym 17. Do sprzężonej regulacji wysokości trzpieni wydmuchowych 8 służy oddzielny układ 20 przewodów.

Podczas montażu trzpienie wydmuchowe 8 wstawia się z dołu w pionowe otwory ustalające. Umieszczone na trzonie trzpieni wydmuchowych 8 pierścienie uszczelniające o przekroju okrągłym zapewniają prowizoryczne zamocowanie tych trzpieni w otworach ustalających. W stanie zwolnionym szczęki zaciskowe 13, 14 pozostają w zasadzie w ich położeniu zaciskania i stanowią dodatkowe zabezpieczenie trzpieni wydmuchowych 8 przed mimowolnym wypadnięciem. Jednak w takim zwolnionym stanie siła docisku szczęk zaciskowych 13, 14 może być łatwo pokonana przez ręczne przesunięcie. Można też przewidzieć środki odwodzące, na przykład sprężyny odwodzące lub podobne elementy, żeby w stanie zwolnienia odprowadzić szczęki zaciskowe 13, 14 od obwodowych powierzchni trzpieni wydmuchowych 8. Aby wyeliminować całkowicie możliwość wypadnięcia trzpieni wydmuchowych 8, na przykład w razie nagłego spadku ciśnienia czynnika sprzęgającego w układzie przewodów 9, 10, można zamontować po stronie dolnej górnej części rozdmuchiwarki kołnierze 21 mające w przybliżeniu kształt U. Kołnierze 21 chwytają za zwężone miejsce trzonu trzpienia wydmuchowego i służą jako stały ogranicznik ruchu.

Centralne mocowanie trzpieni wydmuchowych 8 za pośrednictwem czynnika sprzęgającego pozwala zredukować nakłady związane z konserwacją, na przykład na demontaż lub na zmianę poło8

PL 205 937 B1 żenia trzpieni wydmuchowych 8. Nie trzeba już zwalniać zamocowania każdego z trzpieni wydmuchowych 8. Wystarcza centralne sterowanie za pośrednictwem czynnika sprzęgającego znajdującego się w układzie połączonych przewodów 9, 10 górnej części 1 rozdmuchiwarki, żeby zwolnić lub z powrotem zamocować wszystkie trzpienie wydmuchowe 8. Ewentualnie trzeba usunąć stałe zderzaki, żeby można było wyciągnąć trzpienie wydmuchowe. Takie centralne sterowanie jest też warunkiem ułatwienia zmiany siły docisku do trzpieni wydmuchowych 8. Czynnik sprzęgający i praktycznie identyczne ukształtowanie przewodów zapewniają to, że każdy trzpień wydmuchowy 8 jest mocowany w zasadzie z taką samą siłą docisku. Trzpienie wydmuchowe 8 są zaciskane poprzez zmianę ciśnienia czynnika sprzęgającego znajdującego się w układzie przewodów 9, 10 w górnej części 1 rozdmuchiwarki. Przy trzpieniu wydmuchowym 8 nie ma przestawianych osiowo z zewnątrz nakrętek zaciskowych lub tym podobnych środków zaciskowych. Zaletą jest również to, że zaciskanie trzpieni wydmuchowych 8 nie powoduje naruszenia ich wzajemnego położenia pionowego. Czynnikiem sprzęgającym może być gaz albo ciecz. Korzystnie stosuje się płyn hydrauliczny. Sprzężenie zamocowań poprzez płyn hydrauliczny ułatwia regulację docisku do trzpieni wydmuchowych za pomocą wypróbowanych elementów. Można przewidzieć urządzenie do odgazowania płynu hydraulicznego.

W nieomawianej tu bliżej alternatywnej odmianie realizacji wynalazku zespół zaciskowy trzpieni wydmuchowych zawiera promieniowo ściskany zacisk, który współpracuje z tłoczkiem dosuwanym pneumatycznie lub hydraulicznie w kierunku osiowym. W korzystnym wariancie tej odmiany realizacji wykorzystuje się elementy, które są stosowane w osiowych układach zamocowania znanych już ze stanu techniki (na przykład WO 01/62472). Przy tym promieniowo ściskany zacisk jest ukształtowany jako zaopatrzony w stożkową przylgę, rozcięty stożek ze sprężystego i odpornego na ścieranie materiału, korzystnie z technicznego tworzywa sztucznego. Osiowo przemieszczalny tłoczek ma odpowiednią przylgę, która współpracuje przy osiowym dosuwaniu z powierzchnią stożka. W tym korzystnym przykładzie realizacji osiowo przemieszczalny tłoczek zastępuje potrzebną w przeciwnym razie, wkręcaną w otwór gwintowany nakrętkę ustalającą. Stożkowa powierzchnia czynna tej nakrętki jest zastąpiona stożkową przylgą na tłoczku naciskowym.

Claims (27)

1. Układ zamocowania trzpieni wydmuchowych rozdmuchiwarki, która ma dolną część z umieszczonymi w niej formami z gniazdami, oraz usytuowaną powyżej tej dolnej części górną część, w której jest zamocowana przez promieniowy docisk pewna liczba trzpieni wydmuchowych, przy czym trzpienie wydmuchowe są razem przemieszczalne osiowo do form i wprowadzane do wylotu gniazd, znamienny tym, że układ zamocowania trzpieni wydmuchowych (8) obejmuje zespoły zaciskowe uruchamialne za pośrednictwem wspólnego czynnika sprzęgającego, przy czym czynnikiem sprzęgającym jest czynnik gazowy albo ciekły.

2. Układ według zastrz. 1, znamienny tym, że czynnikiem sprzęgającym jest korzystnie płyn hydrauliczny.

3. Układ według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że zespoły zaciskowe są przemieszczalne promieniowo względem siebie, a czynnik sprzęgający znajduje się w połączonym układzie przewodów (9, 10) górnej części rozdmuchiwarki.

4. Układ według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że każdy trzpień wydmuchowy (8) jest dociskany promieniowo co najmniej jedną szczęką zaciskową (14), na którą działa pod ciśnieniem czynnik sprzęgający, a trzpień wydmuchowy (8) jest dociskany do przeciwległego zderzaka (15).

5. Układ według zastrz. 3, znamienny tym, że każdy trzpień wydmuchowy (8) jest dociskany promieniowo co najmniej jedną szczęką zaciskową (14), na którą działa pod ciśnieniem czynnik sprzęgający, a trzpień wydmuchowy (8) jest dociskany do przeciwległego zderzaka (15).

6. Układ według zastrz. 4, znamienny tym, że zderzak (15) jest przestawny promieniowo.

7. Układ według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że każdy trzpień wydmuchowy (8) jest ustalany przez dwie promieniowe szczęki zaciskowe (13, 14), które znajdują się pod działaniem ciśnienia czynnika sprzęgającego i są umieszczone korzystnie na diagonalnie przeciwległych stronach obwodu trzpienia wydmuchowego (8).

8. Układ według zastrz. 3, znamienny tym, że każdy trzpień wydmuchowy (8) jest ustalany przez dwie promieniowe szczęki zaciskowe (13, 14), które znajdują się pod działaniem ciśnienia czynPL 205 937 B1 nika sprzęgającego i są umieszczone korzystnie na diagonalnie przeciwległych stronach obwodu trzpienia wydmuchowego (8).

9. Układ według zastrz. 5 albo 6, albo 8, znamienny tym, że promieniowe szczęki zaciskowe (13, 14) współpracują z tłoczkami nastawczymi (16, 17), które stykając się bezpośrednio z czynnikiem sprzęgającym, są prowadzone przesuwnie w otworach (11) w górnej części (1) rozdmuchiwarki.

10. Układ według zastrz. 1 albo 2, albo 5, albo 6, albo 8, znamienny tym, że przewidziany jest akumulator ciśnienia czynnika sprzęgającego.

11. Układ według zastrz. 3, znamienny tym, że przewidziany jest akumulator ciśnienia czynnika sprzęgającego.

12. Układ według zastrz. 9, znamienny tym, że przewidziany jest akumulator ciśnienia czynnika sprzęgającego.

13. Układ według zastrz. 1 albo 2, albo 5, albo 6, albo 8, albo 11, znamienny tym, że ciśnienie czynnika sprzęgającego w przewodach (9, 10) w górnej części (1) rozdmuchiwarki jest regulowane centralnie, korzystnie w sposób bezstopniowy.

14. Układ według zastrz. 3, znamienny tym, że ciśnienie czynnika sprzęgającego w przewodach (9, 10) w górnej części (1) rozdmuchiwarki jest regulowane centralnie, korzystnie w sposób bezstopniowy.

15. Układ według zastrz. 9, znamienny tym, że ciśnienie czynnika sprzęgającego w przewodach (9, 10) w górnej części (1) rozdmuchiwarki jest regulowane centralnie, korzystnie w sposób bezstopniowy.

16. Układ według zastrz. 13, znamienny tym, że ma regulator ciśnienia czynnika sprzęgającego w postaci tłoka naciskowego (19) uruchamialnego mechanicznie za pośrednictwem śruby nastawczej (18), dźwigni lub podobnego elementu, albo uruchamialnego pneumatycznie.

17. Układ według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że każdy zespół zaciskowy trzpieni wydmuchowych (8) ma ściskany promieniowo zacisk, który współpracuje z tłoczkiem przemieszczalnym pneumatycznie lub hydraulicznie w kierunku osiowym.

18. Układ według zastrz. 17, znamienny tym, że naciskany promieniowo zacisk jest ukształtowany jako zaopatrzony w stożkową przylgę rozcięty stożek wykonany ze sprężystego i odpornego na ścieranie materiału, korzystnie z technicznego tworzywa sztucznego, a osiowo przemieszczalny tłoczek ma odpowiednią przylgę, która współpracuje z powierzchnią stożka przy osiowym dosuwaniu.

19. Układ według zastrz. 1 albo 2, albo 5, albo 6, albo 8, albo 11, albo 14, albo 16, albo 18, znamienny tym, że przewidziane jest urządzenie ograniczające ciśnienie czynnika sprzęgającego.

20. Układ według zastrz. 3, znamienny tym, że przewidziane jest urządzenie ograniczające ciśnienie czynnika sprzęgającego.

21. Układ według zastrz. 9, znamienny tym, że przewidziane jest urządzenie ograniczające ciśnienie czynnika sprzęgającego.

22. Układ według zastrz. 17, znamienny tym, że przewidziane jest urządzenie ograniczające ciśnienie czynnika sprzęgającego.

23. Układ według zastrz. 1 albo 2, albo 5, albo 6, albo 8, albo 11, albo 14, albo 16, albo 18, albo 20, znamienny tym, że siła zaciskowa zespołów zaciskowych jest zmienna poprzez zwiększanie i zmniejszania ciśnienia czynnika sprzęgającego.

24. Układ według zastrz. 3, znamienny tym, że siła zaciskowa zespołów zaciskowych jest zmienna poprzez zwiększanie i zmniejszania ciśnienia czynnika sprzęgającego.

25. Układ według zastrz. 9, znamienny tym, że siła zaciskowa zespołów zaciskowych jest zmienna poprzez zwiększanie i zmniejszania ciśnienia czynnika sprzęgającego.

26. Układ według zastrz. 17, znamienny tym, że siła zaciskowa zespołów zaciskowych jest zmienna poprzez zwiększanie i zmniejszania ciśnienia czynnika sprzęgającego.

27. Układ według zastrz. 23, znamienny tym, że czynnik sprzęgający znajduje się w oddzielnym układzie (20) przewodów.