PL220254B1 - Urządzenie i sposób zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu - Google Patents

Abstract

Urządzenie, do zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu składa się z podłużnego uchwytu (1), szpikulca (3), kolistego wycinaka (4) sprężyny śrubowej (2) i materiału chłonnego (5), gdzie do podłużnego uchwytu (1) jest przymocowany na sztywno szpikulec (3), a wokół szpikulca (3) do podłużnego uchwytu (1) przytwierdzona jest sprężyna śrubowa (2), posiadająca na wolnej krawędzi umocowany kolisty wycinak (4), a wewnątrz sprężyny (2) umocowany jest ściśliwy materiał chłonny (5), przy czym sprężyna (2) z kolistym wycinakiem (4) jest krótsza niż szpikulec (3). Sposób polega na tym, że po zlokalizowaniu egzemplarzy barszczu wyszukuje się od wiosny przede wszystkim rośliny drugoroczne i starsze o wysokości 0,5÷1 m i urządzeniem nakłuwa się roślinę pionowo tak, aby szpikulec wbił się 10÷20 cm poniżej poziomu gleby w korzeń rośliny poprzez szyjkę korzeniową, przy czym w czasie nakłuwania kolistym wycinakiem nacina się pęd (łodygę i ogonki liściowe), uszkadzając go, a wskutek ucisku sprężyny na materiał chłonny zadaje się herbicyd, którym wcześniej nasączono ten materiał, zarówno na części nadziemne bezpośrednio i za pośrednictwem wycinaka, jak i do korzenia za pośrednictwem wyżłobień w szpikulcu. Czynności powtarza się przez okres 4-5 lat aż do usunięcia wszystkich egzemplarzy roślin w danym stanowisku, pilnując aby ani jedna roślina nie wydała nasion.

Description

Przedmiotem wynalazku jest urządzenie do zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu: Sosnowskiego, olbrzymiego (Mantegazziego) i/lub perskiego oraz sposób ich zwalczania z użyciem tego urządzenia.

Wszystkie trzy gatunki barszczu (barszcz Sosnowskiego - Heracleum sosnovskyi, barszcz olbrzymi - Heracleum mantegazzianum, barszcz perski - Heracleum persicum) są roślinami silnie inwazyjnymi, obcymi dla flory Europy, wypierającymi rodzimą florę w opanowanych przez siebie miejscach. Barszcz olbrzymi i perski zostały sprowadzone jako ciekawostki botaniczne w XIX wieku do ogrodów. Rozprzestrzeniają się błyskawicznie w Europie i Ameryce Północnej. Barszcz Sosnowskiego rozpowszechnił w Polsce, państwach nadbałtyckich, wschodnich Niemczech, na Węgrzech się po rekomendacjach naukowców radzieckich zalecających w latach 50 ubiegłego wieku tę roślinę w żywieniu bydła domowego. W latach 60-90 ubiegłego wieku roślinę wprowadzono do hodowli w Państwowych Gospodarstwach Rolnych. Hodowli rośliny zaniechano, ale dzięki wyjątkowej plenności (uzyskiwano 25 q z ha, co pozwala obsiać 100-200 ha) i korzystnym warunkom rozwoju roślina zaczęła opanowywać nowe siedliska. Osiąga znaczne rozmiary (wysokość ponad 3 metry) [Wojtkowiak R., Kawalec H., Dubowski A. P.; Heracleum Sosnowskyi Mandel L. Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering 2008, Vol. 53(4) str. 137-142; EPPO data sheet on Invasive Alien Plants: Heracleum mantegazzianum, Heracleum sosnowskyi and Heracleum persicum. Bulletin OEPP/PPO Bulletin 2009, 39, str. 489-499]. Barszcz Sosnowskiego jest trudno laikowi odróżnić od barszczu olbrzymiego. Barszcz olbrzymi osiąga większe rozmiary (do 5 m wysokości), który również występuje w Polsce. Barszcz perski jest bardzo podobny do barszczu olbrzymiego, prawdopodobnie w Polsce jeszcze nie występuje [EPPO data sheet on Invasive Alien Plants: Heracleum mantegazzianum, Heracleum sosnowskyi and Heracleum persicum. Bulletin OEPP/PPO Bulletin, 2009, 39, str. 489-499]. Ich inwazyjność stanowi na tyle znaczący problem, że Komisja Europejska sfinansowała projekt Giant Alient Project, co zaowocowało m.in. wydaniem wytycznych The Giant Hogweed Best Practice Manual. Guidelines for the management and control of an invasive weed in Europe wydanych w 2005. Rośliny te wypierają lokalne gatunki roślin zarastając znaczne obszary, stwarzając duże zagrożenie nie tylko dla bioróżnorodności, ale również dla ludzi. Zawarte w roślinach furanokumaryny powodują pod wpływem promieniowania ultrafioletowego bardzo niebezpieczne poparzenia człowieka i zwierząt, bardzo kłopotliwych w leczeniu [Jakubowicz O., Żaba C., Nowak G., Jarmuda S., Żaba R., Marcinkowski J. T.: Heracleum sosnowskyi Manden. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 2012; 19(2), str. 327-328]. Obecnie stanowi to poważny problem parków narodowych (np. Ojcowski, Tatrzański, Biebrzański) i lasów zarówno pod względem ochrony roślinności, ale też dla turystyki.

Zwalczanie inwazyjnych gatunków barszczu jest prowadzone wieloma sposobami (mechanicznymi i/lub chemicznymi) z różnym skutkiem, natomiast zwalczanie rośliny w parkach narodowych, rezerwatach, terenach chronionych czy lasach jest problematyczne w związku z obowiązkiem ochrony roślin rosnących wokół barszczu [Wróbel I.: Barszcz Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi MANDEN.) w Pieninach. Pieniny - Przyroda i Człowiek 2008, vol 10. str. 37-43]. Podsumowując powyższe inwazyjne gatunki barszczu powodują straty ekonomiczne. Skuteczność dostępnych herbicydów zalecanych w zwalczaniu roślin dwuliściennych też jest różna. Helena Żurek [Helena Żurek; Metoda i technika zwalczania barszczu Sosnowskiego. Wydawnictwo IMUZ, Falenty 2002, str. 11] stwierdza, że jedynym skutecznym herbicydem jest produkt biobójczy Roundup 360 SL.

Znanych jest wiele urządzeń do indywidualnego zwalczania roślin. Sprowadzają się albo do mechanicznego działania (np. koszenie czy wykopywanie), albo sposobu zadania herbicydu na roślinę dolistnie za pomocą pędzla, rozpylanie na roślinę, czy opisane w kanadyjskim zgłoszeniu patentowym CA2740944A1 aparat zadający strumień pary wodnej na roślinę. Znane jest rozwiązanie z rosyjskiego zgłoszenia patentowego nr RU 2011101134, w którym używa się rodzaju strzykawki do wstrzykiwania herbicydu w łodygę barszczu. Zwalczanie barszczu Sosnowskiego jest przedmiotem rosyjskich zgłoszeń i patentów (np. RU2297141C1, RU2439141C1,

RU2008136427A czy wspomniany RU 2011101134). W wykazie Zgłoszenie amerykańskie US20070281857 opisuje zastosowanie kwasu mrówkowego jako herbicydu. Jednak nie przedstawia ani skuteczności wobec barszczu, ani nie przewiduje podawania wodnego roztworu kwasu mrówkowego do rośliny.

Nieoczekiwanie powyższe problemy rozwiązuje urządzenie i sposób zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu według wynalazku. Urządzenie do zwalczania barszczu według wynalazku składa

PL 220 254 B1 się z podłużnego uchwytu, do którego jest przymocowany na sztywno szpikulec, a wokół szpikulca do podłużnego uchwytu przytwierdzona jest sprężyna śrubowa posiadająca na wolnej krawędzi umocowany kolisty wycinak, a wewnątrz sprężyny umocowany jest ściśliwy materiał chłonny, przy czym sprężyna z kolistym wycinakiem jest krótsza niż szpikulec. Podłużny uchwyt może mieć możliwość regulacji długości w celu jej dostosowania do wysokości użytkownika, jak też może być wyposażony w podłokietnik. Szpikulec ma długość 5-20 cm, korzystnie 15 cm, i średnicę 8-12 mm jest wykonany ze sztywnego, twardego materiału, korzystnie ze stali. Szpikulec na całej swojej długości ma spiralne lub wzdłużne żłobienia. Korzystnie, gdy szpikulec ma końcówkę wzmocnioną spiekanymi węglikami. Sprężyna ma 4-6 cm długości i 2-5 cm średnicy. Kolisty wycinak ma średnicę równą średnicy sprężyny. Korzystnie, gdy materiał chłonny stanowi gąbka. W jednej z wersji wynalazku do materiału chłonnego jest doprowadzony przewód doprowadzający herbicyd do materiału chłonnego, przy czym ujście przewodu doprowadzającego powinno mieć średnicę zapobiegającą niekontrolowanemu cieknięciu herbicydu. Na przewodzie może być umieszczony zawór dozujący herbicyd. Sposób zwalczania barszczu według wynalazku polega na tym, że po zlokalizowaniu egzemplarzy barszczu wyszukuje się od wiosny przede wszystkim rośliny drugoroczne i starsze o wysokości 0,5+1 m i urządzeniem według wynalazku nakłuwa się roślinę pionowo tak, aby szpikulec wbił się 10+20 cm poniżej poziomu gleby w korzeń rośliny poprzez szyjkę korzeniową, przy czym w czasie nakłuwania kolistym wycinakiem tnie się pęd (łodygę i ogonki liściowe) uszkadzając go, a wskutek ucisku sprężyny na materiał chłonny zadaje się herbicyd, którym wcześniej nasączono ten materiał, herbicyd spływa zarówno na części nadziemne, jak i do korzenia za pośrednictwem wyżłobień w szpikulcu; czynności powtarza się przez

4- 5 lat na nowo wschodzących roślinach aż do usunięcia wszystkich egzemplarzy roślin w danym stanowisku, pilnując aby ani jedna roślina nie wydała nasion. Nasączanie materiału chłonnego osiąga się przez umieszczeniu końcówki urządzenia w naczyniu z herbicydem. W alternatywnym rozwiązaniu materiał chłonny urządzenia według wynalazku nasącza się herbicydem za pośrednictwem przewodu doprowadzającego. Herbicyd może być wprowadzany do przewodu pod ciśnieniem 0,3 MPa. Rośliny wyższe niż jeden metr należy przed wkłuciem mechanicznie złamać zachowując środki ostrożności. W sposobie według wynalazku jako herbicydu używa się 5+65%, korzystnie 15% roztwór kwasu mrówkowego.

Korzyścią z zastosowania urządzenia i sposobu według wynalazku jest nieodwracalne zniszczenie rośliny bez uszkadzania innych roślin rosnących w pobliżu. Można więc takie zabiegi przeprowadzać w takich miejscach jak rezerwaty, parki narodowe etc. Dla upewnienia się można odwiedzić stanowisko po 24-48 godzinach, aby sprawdzić prawidłowość wykonania operacji. Niszczenie roślin jednorocznych jest utrudnione, ponieważ trafienie w mały jeszcze system korzeniowy jest dość kłopotliwe, ich wykopywanie jest kłopotliwe i niekoniecznie skuteczne. Wszystkie gatunki barszczu mają znaczną zdolność do regeneracji z nawet niewielkich fragmentów rośliny, a nasiona zachowują zdolność do wschodu przez okres 4-5 lat. Obserwowanie stanowiska przez 4-5 lat pozwala na stwierdzenie, czy nie wzrastają kolejne rośliny z nasion. Urządzenie według wynalazku pozwala na pracę stosunkowo bez wysiłku - przy dobraniu uchwytu do wzrostu osoby, operację można dokonać opierając się na uchwycie i dociśnięcie masą własnego ciała. Jednoczesne zniszczenie struktur anatomicznych pędu i korzenia z równoczesnym zadaniem herbicydu w obie części rośliny daje pewność zlikwidowania rośliny. Nieoczekiwanie jednokrotne, zgodne z wynalazkiem podanie kwasu mrówkowego skutecznie niszczy nieodwracalnie roślinę. Ze względu na właściwości rośliny należy pamiętać o odpowiednim stroju ochronnym.

Przedmiot wykonania wynalazku uwidoczniono w przykładzie wykonania na rysunku, gdzie fig. 1 przedstawia wygląd zewnętrzny urządzenia w wersji bez przewodu doprowadzającego herbicyd i podłokietnika, fig. 2 - wygląd zewnętrzny urządzenia w wersji z przewodem doprowadzającym herbicyd z zasobnika i podłokietnikiem.

P r z y k ł a d 1.

Jak pokazano na fig. 1 rysunku urządzenie do zwalczania barszczu według wynalazku posiada podłużny uchwyt 1, do którego jest przymocowany na sztywno szpikulec 3, a wokół szpikulca 3 do podłużnego uchwytu 1 przytwierdzona jest sprężyna śrubowa 2 posiadająca na wolnej krawędzi umocowany kolisty wycinak 4, a wewnątrz sprężyny 2 umocowany jest ściśliwy materiał chłonny 5, przy czym sprężyna 2 z kolistym wycinakiem 4 jest krótsza niż szpikulec 3. Szpikulec 3 ma długość

5- 20 cm, korzystnie 15 cm, i średnicę 8-12 mm, jest wykonany ze sztywnego, twardego materiału, korzystnie ze stali. Szpikulec na całej swojej długości ma spiralne żłobienia. Szpikulec ma końcówkę 6

PL 220 254 B1 wzmocnioną spiekanymi węglikami. Sprężyna 2 ma 4-6 cm długości i 2-5 cm średnicy. Kolisty wycinak 4 ma średnicę równą średnicy sprężyny 2. Korzystnie, gdy materiał chłonny stanowi gąbka.

P r z y k ł a d 2.

Urządzenie według przykładu 1, z tym, że żłobienia szpikulca 3 są wzdłużne.

P r z y k ł a d 3.

Urządzenie według przykładu 1, z tym, że do materiału chłonnego herbicyd jest doprowadzany przez przewód doprowadzający 8.

P r z y k ł a d 4.

Jak pokazano na fig. 2 rysunku urządzenie do zwalczania barszczu według wynalazku posiada podłużny uchwyt 1, do którego jest przymocowany na sztywno szpikulec 3, a wokół szpikulca 3 do podłużnego uchwytu 1 przytwierdzona jest sprężyna śrubowa 2 posiadająca na wolnej krawędzi umocowany kolisty wycinak 4, a wewnątrz sprężyny 2 umocowany jest ściśliwy materiał chłonny 5, przy czym sprężyna 2 z kolistym wycinakiem 4 jest krótsza niż szpikulec 3. Szpikulec 3 ma długość 5-20 cm, korzystnie 15 cm, i średnicę 8-12 mm, jest wykonany ze sztywnego, twardego materiału, korzystnie ze stali. Szpikulec na całej swojej długości ma podłużne żłobienia. Sprężyna 2 ma 4-6 cm długości i 2-5 cm średnicy. Kolisty wycinak 4 ma średnicę równą średnicy sprężyny 2. Korzystnie, gdy materiał chłonny stanowi gąbka. Podłużny uchwyt 1 ma możliwość regulacji długości w celu jej dostosowania do wysokości użytkownika, jest też wyposażony w podłokietnik 7. Do materiału chłonnego 5 jest doprowadzony przewód 8 doprowadzający herbicyd do materiału chłonnego 5. Na przewodzie doprowadzającym 8 zamontowany jest zawór 9 dozujący herbicyd.

Podłokietnik pozwala na precyzyjniejsze posługiwanie się urządzenia, zapobiega wypadnięciu z ręki.

P r z y k ł a d 5.

Po zlokalizowaniu egzemplarzy barszczu wyszukuje się od wiosny przede wszystkim rośliny drugoroczne i starcze o wysokości 0,5+1 m i urządzeniem według wynalazku nakłuwa się roślinę pionowo tak, aby szpikulec 3 wbił się 10+20 cm poniżej poziomu gleby w korzeń rośliny poprzez szyjkę korzeniową, przy czym w czasie nakłuwania kolistym wycinakiem 4 tnie się pęd (łodygę i ogonki liściowe) uszkadzając go, a wskutek ucisku sprężyny 2 na materiał chłonny 5 zadaje się herbicyd, którym wcześniej nasączono ten materiał, herbicyd spływa zarówno na części nadziemne, jak i do korzenia za pośrednictwem wyżłobień w szpikulcu 3; czynność powtarza się przez okres 4-5 lat na nowo wschodzących roślinach aż do usunięcia wszystkich egzemplarzy roślin w danym stanowisku, pilnując aby ani jedna roślina nie wydała nasion. Nasączanie materiału chłonnego 5 osiąga się przez umieszczenie końcówki urządzenia w naczyniu z herbicydem lub 5+65%, korzystnie 15% roztworem kwasu mrówkowego. Rośliny wyższe niż jeden metr należy przed wkłuciem mechanicznie przygnieść do ziemi zachowując środki ostrożności.

P r z y k ł a d 6.

Po zlokalizowaniu egzemplarzy barszczu wyszukuje się od wiosny przede wszystkim rośliny drugoroczne i starsze o wysokości 0,5+1 m i urządzeniem według wynalazku nakłuwa się roślinę pionowo tak, aby szpikulec 3 wbił się 10+20 cm poniżej poziomu gleby w korzeń rośliny poprzez szyjkę korzeniową przy czym w czasie nakłuwania kolistym wycinakiem 4 tnie się pęd (łodygę i ogonki liściowe) uszkadzając go, a wskutek ucisku sprężyny 2 na materiał chłonny 5 zadaje się herbicyd, którym wcześniej nasączono ten materiał, herbicyd spływa zarówno na części nadziemne, jak i do korzenia za pośrednictwem wyżłobień w szpikulcu 3; czynności powtarza się przez okres 4-5 lat na nowo wschodzących roślinach aż do usunięcia wszystkich egzemplarzy roślin w danym stanowisku, pilnując aby ani jedna roślina nie wydała nasion. Materiał chłonny 5 urządzenia według wynalazku nasącza się herbicydem za pośrednictwem przewodu doprowadzającego 8 z zamontowanym zaworem dozującym 9. Korzystnie gdy herbicyd wprowadzany jest do przewodu pod ciśnieniem 0,3 MPa. Rośliny wyższe niż jeden metr należy przed wkłuciem mechanicznie przygnieść do ziemi zachowując środki ostrożności.

Rozwiązanie wynalazku powinno być zalecane do zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu w miejscach chronionej przyrody, gdy należy zminimalizować uszkodzenia innych, rodzimych roślin rosnących w bezpośrednim sąsiedztwie stanowiska barszczu. Dobierając odpowiednie herbicydy można dodatkowo podnieść poziom bezpieczeństwa dla rodzimej flory, tj. takie które nie będą się gromadziły w glebie po zniszczeniu rośliny. Warunek taki spełnia kwas mrówkowy.

Claims (18)

1. Urządzenie do zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu składające się z podłużnego uchwytu, szpikulca, kolistego wycinaka, sprężyny śrubowej i materiału chłonnego, znamienne tym, że do podłużnego uchwytu (1) jest przymocowany na sztywno szpikulec (3), a wokół szpikulca (3) do podłużnego uchwytu (1) przytwierdzona jest sprężyna śrubowa (2) posiadająca na wolnej krawędzi umocowany kolisty wycinak (4), a wewnątrz sprężyny (2) umocowany jest ściśliwy materiał chłonny (5), przy czym sprężyna (2) z kolistym wycinakiem (4) jest krótsza niż szpikulec (3).

2. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że podłużny uchwyt (1) ma możliwość regulacji długości w celu jej dostosowania do wysokości użytkownika.

3. Urządzenie według zastrz. 1 lub 2, znamienne tym, że podłużny uchwyt (1) jest wyposażony w podłokietnik (7).

4. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że szpikulec (3) ma długość 5-20 cm, korzystnie 15 cm, i średnicę 8-12 mm.

5. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że szpikulec (3) jest wykonany ze sztywnego, twardego materiału, korzystnie ze stali.

6. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że szpikulec (3) ma spiralne lub wzdłużne żłobienia na całej swojej długości.

7. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że szpikulec (3) ma końcówkę (6) wzmocnioną spiekanymi węglikami.

8. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że sprężyna (2) ma 4-6 cm długości i 2-5 cm średnicy.

9. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że kolisty wycinak (4) ma średnicę równą średnicy sprężyny.

10. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że materiał chłonny (5) stanowi gąbka.

11. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że do materiału chłonnego (5) jest doprowadzony przewód doprowadzający (8) herbicyd do materiału chłonnego (5), przy czym ujście przewodu doprowadzającego (8) powinno mieć średnicę zapobiegającą niekontrolowanemu cieknięciu herbicydu.

12. Urządzenie według zastrz. 11, znamienne tym, że na przewodzie doprowadzającym (8) herbicyd jest zamontowany zawór (9) dozujący herbicyd do materiału chłonnego (5).

13. Sposób zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu z podaniem dostępnego i skutecznego herbicydu bezpośrednio do rośliny i jej mechanicznemu uszkodzeniu, znamienny tym, że po zlokalizowaniu egzemplarzy barszczu wyszukuje się od wiosny przede wszystkim rośliny drugoroczne i starsze o wysokości 0,5+1 m i urządzeniem według zastrzeżenia 1 nakłuwa się roślinę pionowo tak, aby szpikulec wbił się 10+20 cm poniżej poziomu gleby w korzeń rośliny poprzez szyjkę korzeniową przy czym w czasie nakłuwania kolistym wycinakiem tnie się pęd (łodygę i ogonki liściowe) uszkadzając go, a wskutek ucisku sprężyny na materiał chłonny zadaje się herbicyd, którym wcześniej nasączono ten materiał, zarówno na części nadziemne bezpośrednio i za pośrednictwem wycinaka, jak i do korzenia za pośrednictwem wyżłobień w szpikulcu; czynności powtarza się przez okres 4-5 lat aż do usunięcia wszystkich egzemplarzy roślin w danym stanowisku, pilnując aby ani jedna roślina nie wydała nasion.

14. Sposób według zastrz. 13, znamienny tym, że materiał chłonny urządzenia według zastrzeżenia 1 umieszcza się w naczyniu z herbicydem przed wkłuciem w celu nasączenia herbicydem.

15. Sposób według zastrz. 13, znamienny tym, że materiał chłonny urządzenia według zastrzeżenia 1 nasącza się herbicydem za pośrednictwem przewodu doprowadzającego.

16. Sposób według zastrz. 13 i 15, znamienny tym, że herbicyd w przewodzie doprowadzającym wprowadza się pod ciśnieniem 0,3 MPa.

17. Sposób według zastrz. 13, znamienny tym, że rośliny wyższe niż jeden metr należy przed wkłuciem mechanicznie złamać zachowując środki ostrożności.

18. Sposób według zastrz. 13, znamienny tym, że jako herbicydu używa się 5:65%, korzystnie 15% roztwór kwasu mrówkowego.