PL243027B1 - Narzędzie do zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu i metoda - Google Patents

Abstract

Narzędzie do zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu składające się z podłużnego trzonu charakteryzuje się tym, że na końcu trzonu uchwytu (1) umieszczona cylindryczna końcówka (2), której górny koniec jest połączony sztywno z trzonem uchwytu (1), a dolny koniec (3) jest ścięty pod kątem ostrym i jest zaostrzony tworząc ostrze (4), ponadto w połowie długości końcówki (2) jest owalny otwór (5) zlokalizowany nad ostrzem (4), przy czym w końcówce (2) jest umocowany walec (6), którego dalszy koniec jest ścięty pod takim samym kątem jak ostrze (4), przy czym dalszy koniec walca (6) jest nad otworem (5).

Description

Przedmiotem wynalazku jest narzędzie do zwalczania inwazyjnych gatunków: barszczu Sosnowskiego, olbrzymiego (Mantegazziego) i/lub perskiego oraz metoda zwalczania tych roślin.

Wszystkie trzy gatunki barszczu (barszcz Sosnowskiego - Heracleum sosnovskyi, barszcz olbrzymi - Heracleum mantegazzianum, barszcz perski - Heracleum persicum) są roślinami silnie inwazyjnymi, obcymi dla flory Europy, wypierającymi rodzimą florę w opanowanych przez siebie miejscach. Barszcz olbrzymi i perski zostały sprowadzone jako ciekawostki botaniczne w XIX wieku do ogrodów. Rozprzestrzeniają się błyskawicznie w Europie i Ameryce Północnej. Barszcz Sosnowskiego rozpowszechnił się w Polsce, państwach nadbałtyckich, wschod nich Niemczech, na Węgrzech po rekomendacjach naukowców radzieckich zalecających w latach 50 ubiegłego wieku tę roślinę w żywieniu bydła domowego. W latach 60-90 ubiegłego wieku roślinę wprowadzono do hodowli w Państwowych Gospodarstwach Rolnych. Hodowli rośliny zaniechano, ale dzięki wyjątkowej plenności (uzyskiwano 25 q nasion z ha, co pozwala obsiać 100-200 ha) i korzystnym warunkom rozwoju roślina zaczęła opanowywać nowe siedliska. Osiąga znaczne rozmiary (wysokość ponad 3 metry) [Wojtkowiak R., Kawalec H., Dubowski A. P.: Heracleum Sosnowskyi Mandel L. Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering 2008, Vol. 53(4) str. 137-142; EPPO data sheet on Invasive Alien Plants: Heracleum mantegazzianum, Heracleum sosnowskyi and Heracleum persicum. Bulletin OEPP/EPPO Bulletin 2009, 39, str. 489-499]. Barszcz Sosnowskiego jest trudno laikowi odróżnić od barszczu olbrzymiego. Barszcz olbrzymi osiąga większe rozmiary (do 5 m wysokości), który również występuje w Polsce. Barszcz perski jest bardzo podobny do barszczu olbrzymiego, prawdopodobnie w Polsce jeszcze nie występuje [EPPO dat a sheet on Invasive Alien Plants: Heracleum mantegazzianum, Heracleum sosnowskyi and Heracleum persicum. Bulletin OEPP/EPPO Bulletin, 2009, 39, str. 489-499]. Ich inwazyjność stanowi na tyle znaczący problem, że Komisja Europejska sfinansowała projekt Giant Alient Project, co zaowocowało m.in. wydaniem wytycznych The Giant Hogweed Best Practice Manual. Guidelines for the management and control of an invasive weed in Europe wydanych w 2005. Rośliny te wypierają lokalne gatunki roślin zarastając znaczne obszary, stwarzając duże zagrożenie nie tylko dla bioróżnorodności, ale bezpośrednie dla ludzi. Zawarte w roślinach furanokumaryny powodują pod wpływem promieniowania ultrafioletowego bardzo niebezpieczne poparzenia człowieka [Jakubowicz O., Żaba C., Nowak G., Jarmuda S., Żaba R., Marcinkowski J. T.: Heracleum sosnowskyi Manden. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 2012; 19(2), str. 327-328]. Obecnie stanowi to poważny problem parków narodowych (Ojcowski, Tatrzański, Biebrzański) zarówno pod względem ochrony roślinności, ale też dla turystyki. Zwalczanie inwazyjnych gatunków barszczu jest prowadzone wieloma sposobami (mechanicznymi i/lub chemi cznymi) z różnym skutkiem, natomiast zwalczanie rośliny w parkach narodowych, rezerwatach czy terenach chronionych jest problematyczne w związku z obowiązkiem ochrony roślin rosnących wokół barszczu [Wróbel L: Barszcz Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi MANDEN.) w Pieninach. Pieniny - Przyroda i Człowiek 2008, vol 10, str. 37-43]. Skuteczność dostępnych herbicydów zalecanych w zwalczaniu roślin dwuliściennych też jest różna. Helena Żurek [Helena Żurek: Metoda i technika zwalczania barszczu Sosnowskiego. Wydawnictwo IMUZ, Falenty 2002, str. 11] stwierdza, że jedynym skutecznym herbicydem jest produkt biobójczy Roundup 360 S zawierający jako substancję czynną glifosfat. Obecnie kolejne kraje zakazują stosowania tej substancji w związku z doniesieniami o szkodliwym wpływie na zdrowie ludzi i niszczenie środowiska naturalnego.

Znanych jest wiele rozwiązań do zwalczania indywidualnych egzemplarzy barszczu. Znane jest rozwiązanie z rosyjskiego zgłoszenia patentowego nr RU2011101134, w którym używa się rodzaju strzykawki do wstrzykiwania herbicydu w łodygę barszczu. Także jest znane rozwiązanie znane z opisu patentowego PAT.220254 i EP2943062. Tak rosyjskie, jak i polskie rozwiązanie nie zapewnia precyzyjnego dozowania herbicydu, co jest niezmiernie istotne z punktu widzenia ochrony środowiska. Swobodne, ściekanie herbicydu może powodować jego pozostawanie nie tylko w szczątkach zwalczanego egzemplarza rośliny, ale w otaczającym gruncie. Ograniczenie ilości użytego herbicydu stanowi o poziomie ochrony środowiska. Rozwiązanie według PAT.220254 i EP2943062 polega na użycia urządzenia składającego się ze szpikulca, wycinaka osadzonego na sprężynie, materiału chłonnego wewnątrz sprężyny. Elementy są osadzone na uchwycie a do materiału chłonnego jest dostarczany herbicyd. W rozwiązaniu opisanym w zgłoszeniu patentowym nr P.4306256 dołączony jest system kontroli ilości herbicydu dostarczanego do materiału chłonnego. Wszystkie te metody zakładają działanie herbicydu w połączeniu z mechanicznym uszkadzaniem pędu barszczu. Barszcz ginie, ale jego martwe, twarde tkanki długo nie ulegają rozkładowi. W turystycznych regionach nie jest to korzystne, psując pejzaż.

Nieoczekiwanie proste narzędzie odpowiednio zastosowane według metody według niniejszego wynalazku prowadzi do eliminacj i barszczu oraz do jego szybkiego całkowicie naturalnego rozpadu.

Narzędzie do zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu według niniejszego wynalazku składające się z podłużnego trzonu charakteryzuje się tym, że na końcu trzonu uchwytu umieszczona cylindryczna końcówka, której górny koniec jest połączony sztywno z trzonem uchwytu, a dolny koniec jest ścięty pod kątem ostrym i jest zaostrzony tworząc ostrze. Ponadto w połowie długości końcówki jest owalny otwór zlokalizowany nad ostrzem. W końcówce jest umocowany walec, którego dalszy koniec jest ścięty pod takim samym kątem jak ostrze, przy czym dalszy koniec walca jest nad otworem. Korzystnie, gdy końcówka jest wykonana ze stali. Korzystnie gdy średnica cylindrycznej końcówki jest mniejsza od średnicy łodygi niszczonego barszczu.

Metoda zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu według niniejszego wynalazku charakteryzuje się tym, że narzędziem według wynalazku nakłuwa się łodygę barszczu tuż nad ziemią jednak nie odcinając jej od części podziemnej rośliny, przy czym wybiera się egzemplarze roślin z zawiązanymi pędami kwiatowymi i niedojrzałymi ('zielonymi') nasionami; zabieg powtarza się do 5. sezonów na jednym stanowisku wobec wszystkich owocujących roślin w celu pełnej eradykacji barszczu w danej lokalizacji.

Przedmiot wykonania wynalazku uwidoczniono w przykładzie wykonania na rysunku, gdzie fig. 1 przedstawia schematyczny przekrój narzędzia, a fig. 2 przedstawia przez końcówkę.

Przykład

Jak przedstawiono na fig. 1 urządzenie składa się z trzonu uchwytu 1 w postaci rury o długości około 120 cm (długość do dostosowania do wzrostu dla docelowego użytkowania). Na jednym końcu jest uchwyt o dowolnym kształcie (kula, poprzeczny drążek). Rura trzonu uchwytu 1 może mieć również wygięcie pod kątem rozwartym w 1/3 górnej zamiast uchwytu. Na drugim końcu jest przymocowana na sztywno końcówka 2. Końcówka 2 ma ostrze 4 na wolnej krawędzi, która jest w formie skosu pod kątem ostrym. Nad ostrzem jest owalny otwór 5. Wewnątrz końcówki 2 jest walec 6 o skosie równoległym do skosu ostrza 4. Skos walca 6 jest nad otworem 5. Walec 6 zamyka światło końcówki 2. Średnica końcówki 2, otwór 5 mają średnicę korespondującą ze średnicą łodygi barszczu.

Zwalczanie barszczu polega na wyszukaniu na stanowisku egzemplarzy barszczu z pędem kwiatowym oraz niedojrzałymi ('zielonymi') nasionami. Odpowiednio przygotowany człowiek (ubrany w sposób zabezpieczający przed poparzeniem barszczem) podchodzi do takich roślin i silnym pchnięciem wbija narzędzie w łodygę barszczu, tuż nad glebą. Czynność kontynuować należy wobec wszystkich owocujących egzemplarzy nadających się do uszkodzenia według metody, monitorując stanowisko należy potraktować nowe dorastające egzemplarze w identyczny sposób po osiągnięciu przez nie odpowiedniego etapu rozwoju. Konsekwen tne postępowanie w jednym stanowisku do 5 lat prowadzi do pełnej eradykacji barszczu, o ile nie będą docierały nasiona z odległych stanowisk (zawleczone na stanowisko). Prowadzi to do tego, że przekłute egzemplarze bardzo szybko zaczynają się w naturalny sposób rozkładać, nie zdążą wytworzyć dojrzałych nasion. Tym samym przerywamy cykle wysiewów.

Narzędzie i metoda pozwalają ekologicznie likwidować ze 100% skutecznością stanowiska barszczu w ciągu pięciu lat. Najważniejsze, że można to wykonać w obszarach chronionej przyrody (rezerwaty, parki narodowe, lasy itd.) bez zagrożenia dla innych roślin. Może to wykonywać jedna osoba na danym stanowisku wyposażona wyłącznie w narzędzie według wynalazku. Oznacza to, że pozostałe rośliny zostaną nie uszkodzone. A najważniejsze - nie używając żadnych związków chemicznych. I niemniej ważne - współpracując z ekosystemem wszystkie te egzemplarze barszczu znikają do następnego sezonu wegetacyjnego, nie strasząc ususzonymi 'badylami' jak ma to miejsce w metodach z aplikowaniem herbicydów. Ważne, że biodegradacji ulega cały egzemplarz barszczu - część nadziemna i część podziemna.

Claims (4)

1. Narzędzie do zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu składające się z podłużnego trzonu, znamienne tym, że na końcu trzonu uchwytu (1) umieszczona cylindryczna końcówka (2), której górny koniec jest połączony sztywno z trzonem uchwytu (1), a dolny koniec (3) jest ścięty pod kątem ostrym i jest zaostrzony tworząc ostrze (4), ponadto w połowie długości końcówki (2) jest owalny otwór (5) zlokalizowany nad ostrzem (4), przy czym w końcówce (2) jest umocowany walec (6), którego dalszy koniec jest ścięty pod takim samym kątem jak ostrze (4), przy czym dalszy koniec walca (6) jest nad otworem (5).

2. Narzędzie według zastrz. 1, znamienne tym, że końcówka (2) jest wykonana ze stali.

3. Narzędzie według zastrz. 1, znamienne tym, że średnica cylindrycznej końcówki (2) jest mniejsza od średnicy łodygi niszczonego barszczu.

4. Metoda zwalczania inwazyjnych gatunków barszczu, znamienna tym, że narzędziem według zastrzeżenia 1 nakłuwa się łodygę barszczu tuż nad ziemią jednak nie odcinając jej od części podziemnej rośliny, przy czym wybiera się egzemplarze roślin z zawiązanymi pędami kwiatowymi i niedojrzałymi ('zielonymi') nasionami; zabieg powtarza się do 5. sezonów na jednym stanowisku wobec wszystkich owocujących roślin w celu pełnej eradykacji barszczu w danej lokalizacji.