Podczas gdy w obecnosci kwasów pierwszorzedowe aminy aromatyczne two¬ rza z iloscia aldehydu mrówkowego, prze¬ wyzszajaca 1 mol, zaleznie od rodzaju i ilosci kwasu oraz od warunków reakcji, zywice kompleksowe, które sa czesciowo utwardzalne, czesciowo nietopliwe i ter¬ moplastyczne, to dotychczas przy przepro¬ wadzaniu reakcji w srodowisku obojetnem albo alkalicznem wyosobniano jedynie zwiazki, zawierajace co najmniej 1 mol aldehydu mrówkowego na 1 mol aminy. Z aniliny i aldehydu mrówkowego otrzymy* wano w ten sposób anhydro-formaldehy- do-aniline CQH5N : CH2 oraz metyleno-bis* aniline C6H.NH . CH2 . NH . C6H5 w posta¬ ciach polimerycznyeh. Zwiazki te zawieraja 1 mol wzglednie xk mola aldehydu mrów¬ kowego na 1 mol aniliny, zwiazanej bardzo trwale. Zwiazki te nadaja sie bardzo do¬ brze do wprowadzania reszty R — NH — — CH2 — do amin aromatycznych i fenoli, a odszczepianie od nich wolnego aldehy¬ du mrówkowego nastepuje równiez w o- becnosci substancyj, wiazacych aldehyd mrówkowy, lecz dopiero w wyzszych tem¬ peraturach z wydzieleniem aniliny. Wy¬ twarzanie zywic z pierwszorzedowych a- min aromatycznych i nadmiaru aldehydu mrówkowego az do mniej wiecej 1V2 mola jest juz opisane, zywice te jednak otrzy¬ muje sie przez -ogrzewanie mieszaniny re-akcyjnej w prózni i oddestylowanie sklad- ** ników lotnych, tak iz o ilosci aldehydu mrówkowego, istotnie wchodzacej w reak¬ cje, nie mozna hic okreslonego powiedziec.Zywice te nie sa równiez zdolne do od- szczepiania aldehydu mrówkowego.Obecnie wykryto, ze zwiazki, istotnie bogatsze w aldehyd mrówkowy i oddajace juz w warunkach zupelnie lagodnych po¬ lowe zawartego w nich aldehydu mrów¬ kowego, mozna otrzymywac, jezeli pierw- szorzedowemi aminami aromatycznemi dziala sie na nadmiar aldehydu mrówko¬ wego, z korzyscia w ilosci, przekraczaja¬ cej 3 mole, w nieobecnosci kwasów albo w obecnosci zasad, jak np, sody, przyczem amine wkrapla sie, bardzo energicznie mieszajac, do mozliwie stezonego aldehy¬ du mrówkowego. Przez rozcienczenie ami¬ ny rozpuszczalnikami, nierozpuszczalne- mi w wodzie, jak benzenem, eterem, chlo" rowanemi weglowodorami i srodkami po- dobnemi, latwiej unika sie reakcyj ubocz¬ nych. Jezeli np*. aniline, rozpuszczona w podwójnej ilosci benzenu, wkrapla sie do nadmiaru 40% -owego wodnego roztworu aldehydu mrówkowego, a po skonczonej reakcji rozdzieli sie obie warstwy, to war¬ stwa benzenowa zawiera (praktycznie) wszystek wytworzony produkt kondensa¬ cji obok malej ilosci wolnego aldehydu mrówkowego, warstwa zas wodna zawiera niezuzyty aldehyd mrówkowy w postaci technicznie czystej i zdatnej do uzytku ponownego. Roztwór benzenowy mozna oddzielic od wolnego aldehydu mrówko¬ wego przez wstrzasanie z zimnym roztwo¬ rem siarczynu sodowego. Po wysuszeniu, np. nad odwodnionym siarczanem sodo¬ wym, i odparowaniu w prózni w tempera¬ turze 30 — 40°C produkt reakcji pozosta¬ je w postaci syropu gestego. Z oznaczenia ilosci wolnego aldehydu mrówkowego w warstwie wodnej i w roztworze benzeno¬ wym wynika, ze na kazdy mol aniliny zo¬ staly uzyte 2 mole aldehydu mrówkowe¬ go, których obecnosci w roztworach bada¬ nych nie mozna juz wykryc; odpowiada temu równiez wydajnosc, wykazujaca, ze nastapilo przylaczenie 2 moli aldehydu mrówkowego do 1 mola aniliny bez od- szczepienia wody. Podczas stania otrzyma¬ nego zwiazku w powietrzu wilgotnem i podczas jego ogrzewania odszczepia sie aldehyd mrówkowy; przy dluzszem sta¬ niu wodno-alkoholowego roztworu tego zwiazku albo szybciej przy lagodnem o- grzewaniu powstaly produkt kondensacji rozpada sie na wolny aldehyd mrówkowy, krystaliczna anhydroformaldehydo-aniline i wode.W kwasach rozcienczonych zwiazek o- trzymany rozpuszcza sie na zimno poczat¬ kowo z wytworzeniem roztworu bezbarw¬ nego, wkrótce jednak powstaly roztwór barwi sie n& kolor zólty (do pomaranczo¬ wego), przyczem produkt kondensacji ule¬ ga zmianie. Sadzac z ogólnego zachowania sie tej substancji, ma sie do czynienia ze zwiazkiem typu: ,CH2OH CH2OH Zwiazki, otrzymane wedlug wynalazku niniejszego, powinny znalezc zastosowanie w przemysle mas sztucznych oraz w prze¬ mysle farmaceutycznym, jako srodki,, od¬ szczepia jace aldehyd mrówkowy, i jako produkty posrednie. W przypadku zastoso¬ wania tych zwiazków, jako srodków u- twardzajacych, jest rzecza szczególnie po* zadana, azeby po odszczepieniu aldehydu mrówkowego pozostawal produkt bezbarw¬ ny, staly i nielotny, mianowicie anhydro- formaldehydo-anilina, która wtedy, o ile to jest pozadane, moze w warunkach je¬ szcze ostrzejszych oddawac zawarty w niej aldehyd mrówkowy z wydzieleniem anili¬ ny. - 2 -Przyklad L 800 czesci wagowych mniej wiecej 40%-owego (objet.) roztworu aldehydu mrówkowego zadaje sie 5 cze¬ sciami wagowemi sody i 300 czesciami wa- gowemi benzenu, poczem do mieszaniny tej, energicznie mieszajac, wkrapla sie 279 czesci wagowych aniliny w 300 czesciach wagowych benzenu. Mieszanina reakcyjna rozgrzewa sie do mniej wiecej 40°C. Po kilkogodzinnem mieszaniu pozostawia sie mieszanine w spokoju. Nastepnie oddziela sie warstwe benzenowa, wstrzasa ja z nad¬ miarem zimnego roztworu siarczynu sodo¬ wego, suszy zapomoca potazu i oddesty- lowuje benzen w prózni w temperaturze 30 — 40°C. Otrzymany syrop, przechowy¬ wany w prózni przez dluzszy przeciag czasu, zostaje uwolniony od resztek ben¬ zenu. Otrzymano 430 czesci wagowych przezroczystego, prawie bezbarwnego sy¬ ropu, który po dluzszem staniu nieco zmet¬ nial. W benzenie jest on latwo rozpu¬ szczalny z wytworzeniem roztworu prze¬ zroczystego, w alkoholu absolutnym roz¬ puszcza sie powoli równiez z wytworze¬ niem zupelnie przezroczystego roztworu.Jezeli taki roztwór przezroczysty zadac woda az do zmetnienia, to wydzielaja sie szybko piekne krysztaly anhydroformal- dehydo-aniliny, przyczem uwalnia sie od¬ powiednia ilosc aldehydu mrówkowego.Przyklad II. Jezeli zamiast aniliny za¬ stosowac p-toluidyne, to otrzymuje sie w taki sam sposób z 1 mola toluidyny 160 g zupelnie podobnego syropu, który w alko¬ holu rozwodnionym rozpada sie na alde¬ hyd mrówkowy i anhydro-formaldehydo- p-toluidyne. PL PL