PL227523B1

PL227523B1 - Napój aroniowy z zawartością ekstraktu z liści morwy białej oraz sposób wytwarzania napoju aroniowego z zawartością ekstraktu z liści morwy białej

Info

Publication number: PL227523B1
Application number: PL411188A
Authority: PL
Inventors: Joanna Kobus-Cisowska; Ewa Flaczyk; Magdalena Jeszka-Skowron; Józef Korczak
Original assignee: Univ Przyrodniczy W Poznaniu
Priority date: 2015-02-06
Filing date: 2015-02-06
Publication date: 2017-12-29
Also published as: PL411188A1

Description

Przedmiotem wynalazku jest napój owocowy aroniowy z zawartością ekstraktu z liści morwy białej oraz sposób wytwarzania napoju owocowego aroniowego z zawartością ekstraktu z liści morwy białej.

Morwa biała należy do roślin z rodziny morwowate (Moraceae) rodzaj morwa (Morus L). Rośnie w różnym klimacie (tropikalnym, subtropikalnym, umiarkowanym), w szerokim zakresie warunków topograficznych i glebowych. Z tego względu jest uprawiana w wielu krajach Europy, Azji i Ameryki. W Chinach i Indiach jest wykorzystywana jako pasza w hodowli jedwabników (Bombyx mori L.) Tam produkcja morwy koncentruje się głównie na odmianach zawierających większą ilość liści, w przeciwieństwie do krajów europejskich, na przykład Turcja, Grecja, gdzie uprawa nastawiona jest głównie na pozyskiwanie owoców.

W Polsce uprawiana jest odmiana „Wielkolistna żółwińska”, której pędy i liście zaczynają rosnąć w maju, stając się zielone i lśniące, w październiku stają się intensywnie żółte i opadają. Owoce morwy białej mają barwę od białej do różowej i przypominają kształtem maliny. Dojrzewają w lipcu, co objawia się ich opadaniem. Drzewo morwowe żyje od 200-300 lat.

W liściach morwy białej zawarte są duże ilości białek (bogatych głównie w metioninę, treoninę, lizynę, histydynę, leucynę, tryptofan, argininę, prolinę i kwas asparaginowy), tłuszczów, błonnika oraz składników mineralnych (żelazo, cynk, wapń, fosfor) oraz witamin (C, B1, B2, B6, D, E, kwas foliowy, PP). W liściach, obecne są też naturalne substancje przeciwutleniające głównie związki fenolowe, w tym flawonoidy oraz związki o działaniu hipoglikemicznym.

Liście morwy nie posiadają właściwości toksycznych, są pożywne i smaczne, szczególnie dla larw jedwabnika. Wykorzystano je również do karmienia zwierząt hodowlanych, aby podwyższyć jakość mleka.

Z uwagi na wysoką zawartość związków biologicznie aktywnych liście morwy stają się coraz bardziej docenianym i cennym składnikiem diety. Przeprowadzono wiele badań odnośnie wpływu składników zawartych w liściach i owocach morwy białej na zdrowie człowieka. Wykazano między innymi, iż polifenole zawarte w tej części rośliny jak i owocach, oprócz właściwości przeciwutleniających działają też antymutagennie i mogą uczestniczyć w prewencji nowotworów, związane jest to także z wysoką zawartością niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, głównie linolenowego, linolowego i oleinowego w owocach morwy białej.

Dowiedziono także leczniczy wpływ naparów z liści, które mogą przyczynić się do zapobiegania wielu chorobom dietozależnym, między innymi chorobom nowotworowym, układu krążenia, cukrzycy, chorobom układu nerwowego. Z uwagi na tłumienie aktywności mediatorów zapalnych mogą działać także antyalergicznie.

Liście morwy jako źródło wielu związków bioaktywnych mogą hamować produkcję tlenków azotu, czyli związków które mogą uszkadzać tkanki. Zaobserwowano, że metanolowy ekstrakt z liści morwy i jego frakcje - chloroformowa, butanolowa i wodna, oprócz powyższych działań, wywołują zmniejszenie produkcji czynnika martwicy nowotworu typu a (TGF) w makrofagach RAW264.7. linii komórkowych myszy. Jednocześnie ekstrakty metanolowe z fermentowanych liści morwy w stężeniu 1,00 mg/ml redukują proliferację komórek ludzkiego raka żołądka.

Metanolowy ekstrakt z liści morwy, a w szczególności flawonoidy z niego wyizolowane, wykazują działanie cytotoksyczne wobec linii komórkowych raka szyjki macicy (HeLa) (IC50 0,64 pM przeciwko komórkom HeLa), raka piersi (MCF-7) oraz raka wątroby (Hep3B). Moracyny V-Y i N działają cytotoksycznie wobec linii komórkowych raka płuc (A549), raka wątroby (BEL7402), raka okrężnicy (F1CT8), raka żołądka (BGC823) i raka jajników (A2780).

Przeciwmiażdżycowe działanie naparów z liści morwy białej wynika głównie z zawartości związków przeciwutleniających, które hamują utlenianie frakcji cholesterolu o niskiej gęstości (LDL). Badania na królikach karmionych dietą wysokotłuszczową z dodatkiem 1% ekstraktu z liści morwy dowiodły, że wodny ekstrakt z liści morwy spowodował obniżenie cholesterolu we krwi tych zwierząt o 53%, a także zawartość triacylogliceroli spadła do poziomu bliskiego normy, tj. o ok. 56%.

Działanie przeciwcukrzycowe wynika z obecności w liściach alkaloidów, które mają zdolność do redukcji absorpcji glukozy z pożywienia i tym samym obniżania jej absorpcji z krwi. Jednym z bardziej istotnych alkaloidów jest 1,5- dideoksy-1,5-imino-D-sorbitol (DNJ), którego działanie polega na hamowaniu enzymów, takich jak sacharaza, izomaltaza, glikoamylaza, które powodują rozkład cukrów do cukrów prostych i umożliwiają wchłonięcie ich w jelitach.

PL 227 523 B1

Ekstrakt z liści morwy białej może odgrywać także istotną rolę w zapobieganiu chorobie Alzheimera. Dowiedziono bowiem, iż hamuje on tworzenie się związków odpowiedzialnych za powstawanie tej choroby, głównie białka β-amyloidu 1-42.

Ekstrakty z liści morwy białej oraz jej owoce są bardzo popularne, głównie w krajach azjatyckich, w Chinach i Japonii, gdzie znane są już od wieków, a produkty z ich udziałem chętnie stosowane przez tamtejszą ludność w celach leczniczych. Tradycyjnymi produktami w Turcji są miedzy innymi pekmez - syrop otrzymany po kondensacji soku z owoców morwy, czy też pestil - rodzaj ciastka z pulpy z owoców morwy z miodem i mlekiem. W kraju tym owoce spożywane są także w postaci wysuszonej lub marmolad.

Ze względu na wykorzystanie liści morwy jako środka medycyny chińskiej leczącego zapalenia jamy ustnej wykazano ich aktywność antybakteryjną wobec takich ziarniaków jak: Staphylococcus aureus, Staphylococcus paratyphi, Staphylococcus dysenteriae.

Właściwości przeciwwirusowe liści morwy wykazano dla DNJ, a hamowanie odwrotnej transkryptazy wirusa HIV przypisano flawonoidom. Właściwości przeciwwirusowe liści morwy wykazano dla DNJ, a hamowanie odwrotnej transkryptazy wirusa HIV przypisano flawonoidom.

Na rynku polskim produkty zawierające morwę białą, to głównie herbatki, suszone owoce oraz preparaty farmakologiczne, takie jak tabletki czy kapsułki. Brak jest natomiast produktów spożywanych przez konsumentów w normalnej, codziennej diecie, dlatego też jest to roślina mało znana i polscy konsumenci nie mogą w pełni korzystać z jej zdrowotnych właściwości.

Z koreańskiego zgłoszenia patentowego nr KR 2012 0 017 106 znana jest metoda produkcji ekstraktu z jagód aronii. Metoda produkcji wyciągu z owoców aronii zawiera następujące etapy: rozdrabnianie jagód aronii za pomocą kruszarki po ich umyciu, mieszanie rozgniecionych owoców aronii z cukrem w celu uzyskania pierwszej mieszaniny, mieszanie pierwszej mieszanki z wodą i octem jabłkowego w celu uzyskania drugiej mieszaniny, ogrzewania drugiej mieszaniny do uzyskania ekstraktu i pakowanie próżniowe ekstraktu.

Z koreańskiego zgłoszenia patentowego nr KR 2011 0 04 0013 znany jest ekstrakt z aronii i żywność funkcjonalna z udziałem owoców aronii. Z owoców aronii uzyskuje się wyciąg etanolowy, który po odparowaniu rozpuszczalnika liofilizuje się.

Z chińskiego patentu nr CNI 02 356 909 znany jest napój z liści morwy i sposób jego wytwarzania. Sposób przygotowania obejmuje konwersję ultradźwiękową liści morwy. Napój z liści morwy zachowuje bogate wartości odżywcze.

Zgłoszenie patentowe nr CN 1 507 811 ujawnia fermentowany napój z liści morwy. Wynalazek wykorzystuje liście morwy jako główny surowiec oraz dziki kwiat chryzantemy, owoce głogu, lukrecji i jagód kolcowoju jako materiał pomocniczy. Sposób obejmuje następujące kroki: proszkowanie, moczenie w wodzie, ekstrakcja alkoholem, zagęszczanie, odzyskiwania alkoholu, fermentację alkoholową, a następnie dodanie tauryny i bakterie kwasu octowego do fermentacji octowej oraz filtrację.

Chińskie zgłoszenie patentowe nr CN 1195 490 przedstawia napój zawierający cukier trzcinowy, sok i tonik. Tonik odżywczy zawiera jeden lub kilka n astępujących rodzajów surowców lub produktów jak nasiona lotosu, migdały orzechy, pasty, krem kasztanowy grzyba, korzeń lotosu, lukrecji, miód, figi, rdest kwiecisty i morwę.

Napój owocowy aroniowy z zawartością ekstraktu z liści morwy białej według wynalazku zawiera: ekstraktu z liści morwy białej od 0,5% do 1,5% w przeliczeniu na suchą masę ekstraktu, aromatu miętowego od 10 mg/kg napoju do 80 mg/kg napoju oraz korzystnie suklarozę w ilości od 60 mg/kg napoju do 100 mg/kg napoju, oraz koncentrat soku aroniowego w ilości 13% do 17%, uzupełnione wodą do 100%. Korzystnie, gdy koncentrat soku aroniowego jest świeżym sokiem z aronii zmieszanym z wodą w stosunku 1:1. Ekstrakt z liści morwy białej uzyskany jest korzystnie w drodze ekstrakcji wodnej lub etanolowej.

Sposób wytwarzania napoju owocowego aroniowego z zawartością ekstraktu z liści morwy białej polega na tym, że otrzymuje się ekstrakt z liści morwy białej: w procesie ekstrakcji, a następnie dodaje się go do soku aroniowego lub koncentratu soku z aronii zmieszanego z wodą w stosunku 1:1 (świeży sok) lub 1:6 (1:5,25 do 1:5,75).

Korzystnie, gdy dodatkowo do mieszaniny dodaje się sukralozę w ilości 60-100mg/kg oraz aromat miętowy wilości 10-80 mg/kg napoju.

Korzystnie, gdy gotowy napój dodatkowo pasteryzuje się w temperaturze 70 ± 2°C, przez okres 5-30 min., w zależności od objętości napoju.

Korzystnie jest, gdy skład surowcowy napoju odpowiada przedstawionemu w tabeli.

PL 227 523 B1

Woda	Koncentrat aroniowy lub świeży' sok	Ekstrakt z liści morwy	Aromat miętowy'	Sukraloza
83,4%	15,5%	0,6%	60mg/kg	80mg/kg
49,4%	49,4%	0,6%	60mg/kg	SOmg/kg

W przypadku zastosowania w sposobie ekstrakcji wodnej prowadzi się ją tak, że 1 część wagową proszku suszonych liści morwy białej zalewa się 10 częściami wagowymi wrzącej wody destylowanej, całość utrzymuje we wrzeniu przez okres co najmniej 5-15 minut. Osad liści oddziela się przez wirowanie i ponownie ekstrahuje 4 częściami wrzącej wody przez okres co najmniej 5-15 minut. Połączone ekstrakty zagęszcza się i suszy rozpyłowo (temp wlotu 90 ± 2°C, temperatura wylotu 60 ± 2°C).

W innym przykładzie wykonania trzykrotną ekstrakcję prowadzi się z użyciem 60-65% wodnego roztworu alkoholu etylowego, w temperaturze 63-65°C, przy stosunku wagowym liści morwy do rozpuszczalnika jak 1:20, a przy drugiej i trzeciej ekstrakcji jak 1:15. Każdorazowo proces ekstrakcji prowadzi się 15-30 min, po czym łączy się ekstrakty i zatęża je do momentu całkowitego usunięcia rozpuszczalnika. W ten sposób otrzymuje się koncentrat.

Napój aroniowy z zawartością ekstraktu z liści morwy białej posiada korzystne cechy smakowe, a ponadto pozwala na przyjmowanie w codziennej diecie funkcjonalnych składników zawartych w ekstrakcie z liści morwy białej.

Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykładach wykonania.

Parametry organoleptyczne napoju według wynalazku poddano ocenie porównawczej po sporządzeniu napojów kontrolnych (z świeżego soku aronii - kontrolny 1 i koncentratu aronii - kontrolny 2) oraz napojów opisanych w przykładach (napój 3, 4), a wyniki przeprowadzonej analizy przedstawiono w poniższej tabeli. Oceny wyróżników jakości napojów dokonano na niestrukturyzowanej skali liniowej, przy maksymalnej nocie 10 punktów i minimalnej 0 punktów.

Cecha	Napój kontrolny 1	Napój kontrolny 2	Napój 3	Napój 4
Klarow - ność	8,43	9,29	8,00	5,29
Barwa	9,00	8,27	8,71	7,71
Zapach	8,00	9,29	7,29	8,14
Smak	7,86	9,14	7,57	8,29
Jakość ogólna	9,14	9,29	7,29	8,14

Napój według wynalazku przedstawiono w przykładach wykonania.

P r z y k ł a d I

Napój owocowy aroniowy zawiera ekstrakt z liści morwy białej od 0,5% w przeliczeniu na suchą masę ekstraktu, aromat miętowy w ilości 10 mg/kg napoju, suklarozę w ilości 60 mg/kg napoju, świeży sok aroniowy w ilości 48,2% uzupełnione wodą do 100%.

PL 227 523 B1

Ekstrakt z liści morwy białej może być uzyskany przez ekstrakcję wodną lub 60-65% wodnym roztworem etanolu. W procesie ekstrakcji wodnej 1 część wagową proszku suszonych liści morwy białej zalewa się 10 częściami wagowymi wrzącej wody destylowanej, całość utrzymuje we wrzeniu przez okres co najmniej 5-15 minut. Osad liści oddziela się przez wirowanie i ponownie ekstrahuje 4 częściami wrzącej wody przez okres co najmniej 5-15 minut.

Połączone ekstrakty zagęszcza się i suszy rozpyłowo (temperatura wlotu 90 ± 2°C, temperatura wylotu 60 ± 2°C). Ekstrakt etanolowy z suszu liści morwy białej otrzymuje się na drodze trzykrotnej ekstrakcji związków aktywnych z liści morwy wodnym roztworem alkoholu etylowego o stężeniu 6065%, w temperaturze 63-65°C, przy stosunku wagowym liści morwy do rozpuszczalnika jak 1:20 (dla pierwszej ekstrakcji) i 1:15 (dla drugiej i trzeciej ekstrakcji). Każdorazowo proces ekstrakcji trwa 15-30 min. Połączone ekstrakty zatęża do momentu całkowitego usunięcia rozpuszczalnika i i suszy rozpyłowo (temperatura wlotu 90 ± 2°C, temperatura wylotu 60 ± 2°C).

Sposób wytwarzania napoju aroniowego z zawartością ekstraktu z liści morwy białej polega na wymieszaniu ekstraktu z wodą w stosunku 1:10 i połączeniu z pozostałymi składnikami recepturowymi, a następnie pasteryzacji napoju w temperaturze 70 ± 2°C, prze czas 5-30 min.

P r z y k ł a d II

Napój owocowy aroniowy z zawartością ekstraktu z liści morwy białej według wynalazku zawiera: ekstraktu z liści morwy białej w ilości 1,5% w przeliczeniu na suchą masę ekstraktu, aromat miętowy w ilości 80 mg/kg napoju, suklarozę w ilości 100 mg/kg napoju, koncentrat soku aroniowego w ilości 17% uzupełnione wodą do 100%

Ekstrakt z liści morwy białej uzyskany jest przez ekstrakcję 60-65% wodnym roztworem etanolu w temperaturze 63-65°C, przy stosunku wagowym liści morwy do rozpuszczalnika jak 1:20 (dla pierwszej ekstrakcji) i 1:15 (dla drugiej i trzeciej ekstrakcji). Każdorazowo proces ekstrakcji trwa 15-30 min. Połączone ekstrakty zatęża do momentu całkowitego usunięcia rozpuszczalnika i suszy rozpyłowo (temperatura wlotu 90 ± 2°C, temperatura wylotu 60 ± 2°C).

Sposób wytwarzania napoju aroniowego z zawartością ekstraktu z liści morwy białej polega na wymieszaniu ekstraktu z wodą w stosunku 1:10 i połączeniu z pozostałymi składnikami recepturowymi, a następnie pasteryzacji napoju w temperaturze 70 ± 2°C, przez czas 5-30 min, przy czym ekstrakcję prowadzi się z użyciem 60-65% wodnego roztworu alkoholu etylowego, w temperaturze 6365°C, przy stosunku wagowym liści morwy do rozpuszczalnika jak 1:20, a przy drugiej i trzeciej ekstrakcji jak 1:15. Każdorazowo proces ekstrakcji prowadzi się 15-30 min, po czym łączy się ekstrakty i zatęża je do momentu całkowitego usunięcia rozpuszczalnika i otrzymuje się koncentrat.

Claims

1. Napój owocowy aroniowy z zawartością ekstraktu z liści morwy białej, znamienny tym, że zawiera: ekstrakt z liści morwy białej w ilości od 0,5% do 1,5% w przeliczeniu na suchą masę ekstraktu, aromat miętowy w ilości od 10 mg/kg napoju do 80 mg/kg napoju, korzystnie suklarozę w ilości od 60 mg/kg napoju do 100 mg/kg napoju oraz koncentrat soku aroniowego w ilości 13% do 17% uzupełnione wodą do 100% lub świeży sok aroniowy.

2. Napój według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera świeży sok aroniowy zmieszany z wodą w stosunku wagowym 1:1.

3. Napój według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że ekstrakt z liści morwy białej uzyskany jest w drodze ekstrakcji wodnej

4. Napój według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że ekstrakt z liści morwy białej uzyskany jest w drodze ekstrakcji etanolowej.

5. Sposób wytwarzania napoju owocowego aroniowego z zawartością ekstraktu z liści morwy białej, jak określono w zastrz. 1-4, znamienny tym, że ekstrakt z liści morwy białej otrzymuje się w procesie ekstrakcji wodnej lub etanolowej, a następnie uzyskany ekstrakt dodaje się do aromatu miętowego w ilości od 10 mg/kg napoju do 80 mg/kg napoju oraz koncentratu soku aroniowego w ilości 13% do 17% uzupełnionego wodą do 100%.

6. Sposób według zastrz. 5, znamienny tym, że ekstrakt z liści morwy uzyskuje się w procesie ekstrakcji wodnej tak, że 1 część wagową proszku suszonych liści morwy białej zalewa się 10 częściami wagowymi wrzącej wody destylowanej, całość utrzymuje we wrzeniu przez okres co najmniej 5-15 minut, a osad liści oddziela się przez wirowanie i ponownie ekstrahu6

PL 227 523 B1 je 4 częściami wrzącej wody przez okres co najmniej 5-15 minut, połączone ekstrakty zagęszcza się i suszy rozpyłowo (temperatura wlotu 90 ± 2°C, temperatura wylotu 60 ± 2°C).

7. Sposób według zastrz. 5, znamienny tym, że ekstrakt z liści morwy uzyskuje się w procesie ekstrakcji etanolowej poprzez trzykrotną ekstrakcję z użyciem 60-65% wodnego roztworu alkoholu etylowego, w temperaturze 63-65°C, przy stosunku wagowym liści morwy do rozpuszczalnika jak 1:20, a przy drugiej i trzeciej ekstrakcji jak 1:15, każdorazowo proces ekstrakcji prowadzi się 15-30 min, po czym łączy się ekstrakty i zatęża je do momentu całkowitego usunięcia rozpuszczalnika do uzyskania koncentratu.

8. Sposób według zastrz. 5 albo 6, albo 7, znamienny tym, że po zmieszaniu składników prowadzi się pasteryzację w temperaturze 70 ± 2°C, przez okres 5-30 min., w zależności od objętości napoju.

9. Sposób według zastrz. 5 albo 6, albo 7, albo 8, znamienny tym, że do mieszaniny surowcowej dodaje się suklarozę w ilości od 60 mg/kg napoju do 100 mg/kg napoju.