Pierwszenstwo: 17 grudnia 1935 r. (Wielka Prvtania).Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia hamulcowego pracujacego czynnikiem roboczym, znajdujacym sie pod cisnieniem, i nalezacego do typu urzadzen, w których doplyw czynnika roboczego, znajdujacego sie pod cisnieniem, do cylindra lub cylin¬ drów hamulcowych wzglednie odplyw wzmiankowanego czynnika z tego cylindra lub tych cylindrów jest rozrzadzany od¬ powiednio do zmian cisnienia w glównym przewodzie hamulcowym urzadzenia; wy¬ nalazek ma na celu utworzenie udoskona¬ lonego zaworu rozrzadczego, przeznaczo¬ nego do zastosowania w urzadzeniach wzmiankowanego wyzej rodzaju.Dzialanie niektórych zaworów rozrzad- czych znanej juz budowy tego rodzaju jest uzaleznione od cisnienia, wytwarzajacego sie w komorze rozrzadczej lub zbiorniku rozrzadczym, które jest utrzymywane na pewnej normalnej lub przepisanej wysoko¬ sci i oddzialywa na ruchomy narzad wbrew dzialaniu na ten narzad cisnienia, panuja¬ cego w glównym przewodzie hamulcowym i cisnienia panujacego w cylindrze hamul¬ cowym, przy czym wzmiankowany narzad ruchomy steruje zawory, rozrzadzajace (zamykajace lub otwierajace wzglednie regulujace) polaczenie zródla czynnika ro¬ boczego, znajdujacego sie pod cisnieniem, z cylindrem hamulcowym oraz polaczenie cylindra hamulcowego z atmosfera w celu hamowania lub odhamowania pojazdu.Nalezyte dzialanie zaworu rozrzadcze-go te^o Rodzaju wyms^a utrzymywania ci¬ snienia w komorze rozrzadczej na pewnej pozadanej stafej wysokosci we wszelkich warunkach, przy czym W praktyce natrafia sie na znaczne trudnosci przy zapobieganiu uchodzeniu czynnika roboczego z tej komo¬ ry, powodujacemu zmniejszenie sie cisnie¬ nia w tej komorze rozrzadczej, W niektórych odmianach urzadzenia powyzszego komora rozrzadcza jest zasta¬ piona sprezyna rozrzadcza. Konstrukcja ta¬ ka wykazuje jednak te wade, ze sprezy¬ na musi byc zmieniana lub nastawiana pod wzgledem jej mocy, jezeli zamierza sie zmienic normalne wzglednie przepisane ci¬ snienie robocze urzadzenia hamulcowego.Zgodnie z glówna cecha znamienna wy¬ nalazku niniejszego zawór rozrzadczy jest wyposazony w narzad przesuwny, wysta¬ wiony z jednej strony na dzialanie cisnie¬ nia rozrzadczego, np, cisnienia panujacego w glównym przewodzie hamulcowym urza¬ dzenia, a z drugiej strony — cisnienia pa¬ nujacego w komorze rozrzadczej, przy czym przesuw tego narzadu, zachodzacy wtedy, gdy cisnienie rozrzadcze zostaje zmienione w celu hamowania lub odhamo¬ wywania, samoczynnie powoduje odpo¬ wiednia zmiane cisnienia w komorze roz¬ rzadczej, wskutek czego narzad ten nie porusza sie, gdy te dwa cisnienia sa mniej wiecej równe sobie, tak iz polozenie narza¬ du przesuwnego jest zalezne we wszelkich warunkach tylko od zmian cisnienia roz¬ rzadczego i od tego polozenia (lacznie z cisnieniem w cylindrze hamulcowym) uza¬ lezniony jest odplyw czynnika roboczego z cylindra hamulcowego. Polozenie narzadu przesuwnego moze byc równiez wyzyskiwa¬ ne w pewnych przypadkach, lacznie z ci¬ snieniem w cylindrze hamulcowym, do roz¬ rzadu doplywu czynnika roboczego do cy¬ lindra hamulcowego, W razie zyczenia ja¬ ko cisnienie rozrzadcze moze byc stosowa¬ ne cisnienie, panujace w glównym przewo¬ dzie hamulcowym podczas dzialania ha¬ mulców, a podczas odhamowywania — ci¬ snienie w zbiorniku pomocniczym, który sluzy jako zródlo zasilajace cylinder ha¬ mulcowy, W przypadku, w którym przedmiotowi wynalazku niniejszego nadana jest postac zaworu odhamowywania o dzialaniu stop¬ niowym, sluzacego do rozrzadzania odply¬ wu czynnika roboczego z cylindra lub cy¬ lindrów hamulcowych urzadzenia przez zawór rozrzadczy trójdrogowy lub zawór innego rodzaju odpowiednio do zmian ci¬ snienia w glównym przewodzie hamulco¬ wym, to od polozenia wzmiankowanego narzadu przesuwnego uzalezniona jest pod¬ czas odhamowywania regulacja wysokosci cisnienia w cylindrze hamulcowym, przy której odplyw czynnika roboczego z cylin¬ dra hamulcowego przerywa sie samorzut¬ nie, co prowadzi do stopniowego zwalnia¬ nia hamulców w miare ponownego wzrostu cisnienia w glównym przewodzie hamulco¬ wym lub zbiorniku pomocniczym i zbliza¬ nia sie tych cisnien do ich przepisanych wysokosci.Zgodnie z inna cecha wynalazku niniej¬ szego przestrzen lub komora, znajdujaca sie po tej stronie narzadu przesuwnego, na która dziala cisnienie panujace w komorze rozrzadczej, stanowi znaczna czesc obje¬ tosci komory rozrzadczej, tak iz przesuw narzadu tego, powodowany odchylaniem sie cisnienia rozrzadczego od jego wyso¬ kosci normalnej, wywoluje samoczynnie odpowiednia zmiane calkowitej objetosci komory rozrzadczej i tym samym zmiane wysokosci cisnienia w komorze rozrzad¬ czej. Narzad przesuwny bedzie wiec przy kazdej wysokosci cisnienia w komorze roz¬ rzadczej ustawial sie w takie polozenie, przy którym cisnienia, dzialajace na obie strony tego narzadu, beda równe sobie, wskutek czego usunieta zostaje wszelka o- bawa o niepozadany doplyw czynnika ro¬ boczego do komory rozrzadczej lub od¬ plyw czynnika roboczego z tej komory*Przyklad wykonania wynalazku jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie przekrój za¬ woru odhamowywania o dzialaniu stop¬ niowym, zbudowanego wedlug wynalazku niniejszego i przystosowanego do regulo¬ wania odplywu czynnika roboczego z cy¬ lindra lub cylindrów urzadzenia hamulco¬ wego, pracujacego czynnikiem roboczym znajdujacym sie pod cisnieniem, przez za¬ wór trójdrogowy lub zawór rozdzielczy in¬ nego typu; fig. 2 — podobny przekrój za¬ woru rozrzadczego, równiez wykonanego wedlug wynalazku niniejszego i przystoso¬ wanego do regulowania doplywu czynnika roboczego pod cisnieniem do cylindra ha¬ mulcowego lub odplywu czynnika robocze¬ go z tego cylindra, przy czym cisnieniem rozrzadczym jest w tej odmianie wykona¬ nia urzadzenia we wszelkich warunkach pracy cisnienie panujace w glównym prze¬ wodzie hamulcowym. Fig. 3 i 4 przedsta¬ wiaja schematycznie przekroje nieco od¬ miennie wykonanego zaworu, przeznaczo¬ nego do uzycia lacznie z zaworem rozrzad¬ czym, uwidocznionym na fig. 2, i przystoso¬ wanego do samoczynnego wywolywania zmiany cisnienia panujacego w glównym przewodzie hamulcowym podczas hamowa¬ nia na cisnienie panujace w zbiorniku po¬ mocniczym podczas hamowania* Z bardziej szczególowego rozpatrzenia fig. 1 rysunku wynika, ze zawór odhamo¬ wywania o dzialaniu stopniowym przed¬ stawiony na tej figurze posiada cylinder 1, zawierajacy narzad przesuwowy, wykonany w postaci tloka 2, nazywanego ponizej tlo¬ kiem rozrzadczym, przy czym jeden koniec 3 cylindra 1 jest polaczony bezposrednio z komora 4, laczaca sie kanalem 5 z prze¬ wodem hamulcowym lub zbiornikiem po¬ mocniczym urzadzenia hamulcowego, a drugi koniec 6 cylindra 1 w podobny spo¬ sób laczy sie za pomoca rury 7 z komora rozrzadcza lub zbiornikiem 8.Tlok rozrzadczy 2 jest sprzezony me¬ chanicznie za pomoca odpowiedniego lacz¬ nika lub przymocowanego do tloka przegu¬ bowo tloczyska 9 z dluzszym ramieniem 10 dwuramiennej dzwigni wahliwej, której ramie krótsze // jest zaopatrzone w czop lub wystep 12, mogacy sie przesuwac w o- tworze podluznym 13, wykonanym w ]ed- nym koncu dzwigni 14, której przeciwlegly koniec jest polaczony z narzadem zamyka¬ jacym zaworu 15, nazywanego ponizej za¬ worem wypustowym, czyli zaworem odha¬ mowywania.Dzwignia wahliwa oraz jej os obrotu 16 sa wykonane i rozmieszczone tak, iz ruchy dluzszego ramienia 10 tej dzwigni zostaja przekazane krótszemu ramieniu 11 dzwi¬ gni, które znajduje sie w komorze 17 oslo¬ ny zaworu, oddzielonej od komory 4 tak, iz uchodzenie czynnika roboczego z komo¬ ry 4 do komory 17 jest uniemozliwione.Zawór odhamowywania, jak przedsta¬ wiono na rysunku, jest wykonany w posta¬ ci zaworu grzybkowego, którego grzybek miesci sie w otworze przeplywowym 18 zaworu, wykonanym posrodku tloka 19, nazywanego ponizej tlokiem odhamowy¬ wania i umieszczonego w cylindrze odha¬ mowywania 20, którego os jest równolegla do osi cylindra 1.Komora 17, w której znajduje sie dzwi¬ gnia 14, jest polaczona kanalem 21 z ka¬ nalem wypustowym zaworu trój drogowego lub zaworu rozrzadczego innego typu u- rzadzenia; komora ta ponadto laczy sie bezposrednio z przylegajacym do niej kon¬ cem 22 cylindra 20, którego koniec prze¬ ciwlegly 23 jest polaczony z atmosfera po¬ przez otwór 24 i zawiera rozrzadcza spre¬ zyne srubowa 25, dazaca do utrzymywania tloka 19 w koncu 22 cylindra 20.Dzialanie tej odmiany urzadzenia jest nastepujace.Podczas odhamowywania tlok rozrzad¬ czy 2 jest przytrzymywany w prawym, czyli przyleglym do komory rozrzadczej koncu cylindra i, jak to uwidoczniono na — 3 —rysunku, a komora rozrzadcza 8 Jest przy tym ladowana z przeciwleglego konca 3 cylindra / poprzez rowek zasilajacy 26, który jest odsloniety, gdy tlok 2 zajmuje wymienione polozenie. Tlok odhamowy- wania 19 jest przytrzymywany w swym le¬ wym polozeniu krancowym, jak uwidocz¬ niono na rysunku, wewnatrz cylindra 20 dzialaniem sprezyny rozrzadczej 25, a czop 12 krótszego ramienia 11 dzwigni wahli- wej styka sie z lewym brzegiem otworu podluznego 13 dzwigni 14, przez co zawór odhamowywania jest otwarty.Jest rzecza oczywista, ze w tych wa¬ runkach cisnienie panujace w obydwóch koncach 3 i 6 cylindra rozrzadczego / oraz w komorze rozrzadczej 8 jest normalne, czyli równe przepisowemu cisnieniu w glównym przewodzie hamulcowym lub w zbiorniku pomocniczym, podczas gdy dzie¬ ki temu, ze zawór 15 jest otwarty, istnieje polaczenie poprzez ten zawór pomiedzy kanalem wypustowym zaworu trój drogowe¬ go (prowadzacym do cylindra hamulcowe¬ go) i atmosfera, a mianowicie poprzez ka¬ nal 21, komore 17, cylinder 20 i otwór 24.Skoro cisnienie w glównym przewodzie hamulcowym lub zbiorniku pomocniczym zmniejszy sie wskutek uruchomienia ha¬ mulców, to cisnienie w komorze 4 i lewym koncu 3 cylindra 1 równiez sie zmniejszy odpowiednio i tlok 2 przesunie w lewo za¬ slaniajac rowek 26, przy czym nastapi roz¬ prezenie sie czynnika roboczego, zawarte¬ go w komorze 8 i przeplywajacego do przestrzeni tworzacej sie w koncu 6 cylin^ dra 1 po prawej stronie tloka rozrzadcze¬ go 2 wskutek przesuwu tego tloka w lewo.Wskutek tego cisnienie w komorze 5 zmniejsza sie, przy czym tlok 2 posuwa sie w dalszym ciagu az do chwili zrównania sie cisnienia w komorze 8 z cisnieniem w koncu 3 cylindra 1 i komorze 4 po prze¬ ciwleglej stronie tloka 2, tak, iz polozenie* które zajmie ewentualnie tlok 2, bedzie sci¬ sle odpowiadalo zmniejszeniu sie cisnienia w glównym przewodzie hamulcowym lub w zbiorniku pomocniczym.Nalezy zaznaczyc, ze poniewaz cisnie¬ nia po obydwóch stronach tloka 2, znajdu¬ jacego sie w polozeniu zajetym przezen o- statecznie, sa zasadniczo równe sobie, jak to mialo miejsce i przed tym przesuwem tloka, wiec nie wystepuje daznosc czyn¬ nika roboczego do przedostawania sie z ko¬ mory rozrzadczej 8 dookola tloka 2 do ko¬ mory 4. Przesuw tloka rozrzadczego 2, przeniesiony za posrednictwem dluzszego ramienia 10 i krótszego ramienia 11 dzwi¬ gni wahliwej, spowoduje przesuw czopa 12 ramienia krótszego 11 te] dzwigni w otwo¬ rze podluznym 13 dzwigni 14 ku prawemu koncowi tego otworu, wobec czego zawór 15 pozostaje otwarty. Dzieki jednak temu, ze zawór trój drogowy jest ustawiony w po¬ lozenie robocze (hamowania), czynnik ro¬ boczy, rzecz jasna, nie moze uchodzic z cy¬ lindra hamulcowego do atmosfery przez kanal wypustowy 21 zaworu trójdrogowe- Gdy zamierza sie przeprowadzic stop¬ niowe odhamowanie, to cisnienie w glów¬ nym przewodzie hamulcowym i zbiorniku pomocniczym, a poprzez przewód 5 i w komorze 4, zwieksza sie w sposób zwykly, wskutek czego tlok rozrzadczy 2 przesunie sie w prawo, powodujac przez to wzrost cisnienia w komorze rozrzadczej 8 az do chwili ponownego zrównania sie. cisnienia, w tej komorze ze zwiekszonym cisnieniem w glównym przewodzie hamulcowym lub z cisnieniem panujacym w zbiorniku pomoc¬ niczym i dzialajacym na przeciwlegla stro¬ ne tloka 2 w komorze 3, przy czym tlok ten zatrzyma sie w polozeniu odpowiada¬ jacym wytworzonemu ponownie cisnieniu w glównym przewodzie hamulcowym.Wzmiankowany wyzej wzrost cisnienia w glównym przewodzie hamulcowym spo¬ woduje w zwykly sposób przestawienie sie zaworu trój drogowego w polozenie odha- mowania, przy którym cylinder hamulcowy — 4 —jest polaczony z kanalem wypustowym cy¬ lindra hamulcowego, tak iz cylinder ha¬ mulcowy jest wtedy polaczony poprzez przewód 21 z komora 17.Cisnienie wytworzone w komorze 17 o- raz koncu 22 cylindra 20 i odpowiadajace cisnieniu panujacemu w cylindrze hamul¬ cowym spowoduje samoczynne zamknie¬ cie otworu 18 zaworem 15; zamkniecie sie zaworu 15 zostaje umozliwione dzieki te¬ mu, ze czop 12 nie styka sie z lewym brze¬ giem otworu 13 dzwigni 14.Cisnienie panujace w koncu 22 cylin¬ dra 20 bedzie równiez dzialalo na lewa strone tloka odhamowywania 19 zmusza¬ jac tlok ten do przesuniecia w prawo wbrew oporowi sprezyny rozrzadczej 25. Tlok od¬ hamowywania 19 podczas tego ruchu be¬ dzie pociagal za soba narzad zamykajacy zaworu 15 az do chwili, w której przesuw tego narzadu zostanie powstrzymany wskutek zetkniecia sie lewego brzegu o- tworu 13 dzwigni 14 z czopem 12, osadzo¬ nym w ramieniu krótszym 11 dzwigni wah- liwej. Tlok odhamowywania 19 bedzie je¬ dnak posuwal sie w dalszym ciagu w pra¬ wo pod dzialaniem cisnienia panujacego w cylindrze hamulcowym i w koncu 22 cylin¬ dra 20, wskutek czego otwór 18 tloka 19 zostaje odsloniety i czynnik roboczy, znaj¬ dujacy sie pod cisnieniem, bedzie przeply¬ wal z cylindra hamulcowego przez wzmian¬ kowany otwór do prawego konca 23 cylin dra odhamowywania 20, a stad do atmo¬ sfery przez otwór 24. W ten sposób czyn¬ nik roboczy odplywa z cylindra hamulco¬ wego az do chwili takiego zmniejszenia sie cisnienia w cylindrze hamulcowym, które umozliwiloby przesuw tloka odhamowywa¬ nia 19 w lewo pod dzialaniem sprezyny rozrzadczej 25, tak iz zawór 15 zamyka sie ponownie, co uniemozliwia dalszy od¬ plyw czynnika roboczego z cylindra ha¬ mulcowego, A wiec jest rzecza jasna, ze cisnienie, utrzymywane nastepnie w cylin¬ drze hamulcowym, bedzie zalezalo od po¬ lozenia tloka rozrzadczego 2 i dzwigni wah- liwej, okreslonego przez stopien odtworze¬ nia normalnego cisnienia w glównym prze¬ wodzie hamulcowym. Przy dalszym wzro¬ scie cisnienia w glównym przewodzie ha¬ mulcowym opisane powyzej czynnosci zo¬ stana powtórzone, przy czym tlok rozrzad- czy 2 zajmie nowe polozenie, przesuniete jeszcze nieco dalej w prawo, powodujac przez to ponowne otwarcie sie zaworu 15 i umozliwiajac dalszy odplyw czynnika ro¬ boczego pod cisnieniem z cylindra hamul¬ cowego az do zmniejszenia sie cisnienia w tym cylindrze do wysokosci umozliwiaja¬ cej przesuw tloka odhamowywania 19 w lewo w celu ponownego zamkniecia zawo¬ ru 15.Stopniowe wypuszczanie czynnika ro¬ boczego pod cisnieniem z cylindra hamul¬ cowego oczywiscie moze byc w opisany po¬ wyzej sposób osiagane przez odpowiednie stopniowe zwiekszanie cisnienia w glów¬ nym przewodzie hamulcowym az do chwili calkowitego osiagniecia przez to cisnienie jego wysokosci normalnej, w której tlok rozrzadczy 2 znajdzie sie znowu w swym krancowym polozeniu prawym, a zawór 15 bedzie utrzymywany stale otwartym.Wysokosc cisnienia, zachowanego w cy¬ lindrze hamulcowym przy kazdym kolej¬ nym stopniu odtworzenia normalnego ci¬ snienia w glównym przewodzie hamulco¬ wym lub w zbiorniku pomocniczym, moze byc oczywiscie nastawiana przez odpowie¬ dnie nastawianie napiecia sprezyny roz¬ rzadczej 25. Jest rzecza zrozumiala, ze za¬ wór odhamowywania o dzialaniu stopnio¬ wym, wykonany wedlug wynalazku niniej¬ szego, bedzie dzialal zadowalajaco przy dowolnym pozadanym normalnym cisnie¬ niu w glównym przewodzie hamulcowym w odróznieniu od urzadzen proponowanych juz poprzednio i zawierajacych sprezyny rozrzadcze, które musza byc wymieniane lub ponownie dostosowywane kazdorazowo do kazdego normalnego lub przepisowego — 5 —cisnienia roboczego urzadzenia hamulcowe¬ go, podczas gdy, jak to wyjasniono powy¬ zej, wynalazek niniejszy usuwa niedogod¬ nosci i wady znanych urzadzen przez wy¬ zyskanie cisnienia panujacego w komorze rozrzadczej jako czynnika rozrzadczego pod wzgledem mozliwosci uchodzenia czyn¬ nika roboczego z tej komory, które wply¬ waloby szkodliwie na nalezyte dzialanie u- rzadzenia.Na fig. 2 rysunku przedstawiona jest nastepna odmiana wykonania zaworu roz¬ rzadczego, która jak to wyjasniono juz po¬ wyzej, jest przystosowana do regulowania doplywu czynnika roboczego, znajdujacego sie pod cisnieniem, do cylindra hamulcowe¬ go lub odplywu czynnika tego z cylindra hamulcowego. Ta odmiana wykonania za¬ woru rozrzadczego zawiera cylinder 1, tlok rozrzadczy 2, komory 3, 4 i 6, kanaly 5 i 7 oraz rowek zasilajacy 26, jak w odmianie uwidocznionej na fig. 1, przy czym takie same czesci urzadzenia sa zaopatrzone w takie same oznaczenia cyfrowe. Kanal 5 jest jednak polaczony w tej odmianie wy¬ konania z glównym przewodem hamulco¬ wym urzadzenia, a nie ze zbiornikiem po¬ mocniczym. Tlok 2 jest równiez polaczony za pomoca lacznika 9 z dwuramienna dzwi¬ gnia 10, 11, która jest umieszczona tak, jak opisano powyzej.W odmianie, przedstawionej na fig. 2, ramie krótsze 11 wzmiankowanej dzwigni jest polaczone za pomoca odpowiedniej dzwigni 27 ze srodkiem dzwigni zawieszo¬ nej, umieszczonej w komorze 17, nazywa¬ nej ponizej komora cylindra hamulcowego, laczaca sie kanalem 29 z cylindrem hamul¬ cowym urzadzenia.Koniec górny 30 dzwigni zawieszonej jest polaczony przegubowo z wrzecionem zaworu zasilajacego 31 typu zaworu grzyb¬ kowego, zaopatrzonego w sprezyne roz- rzadcza 32 i polaczenie komory 17 z komo¬ ra 33, polaczona kanalem 34 ze zródlem czynnika roboczego pod cisnieniem, np. zbiornikiem, który moze byc zasilany czyn¬ nikiem roboczym z glównego przewodu ha¬ mulcowego, podczas gdy koniec dolny 35 dzwigni zawieszonej jest w podobny sposób polaczony z wrzecionem zaworu odhamo¬ wywania 15. Zawór odhamowywania jest podobny do zaworu grzybkowego, jaki u- widoczniono na fig. 1, i jest umieszczony w otworze przeplywowym 18, wykonanym posrodku tloka 19, nazywanego ponizej tlokiem odhamowywania, mogacym prze¬ suwac sie w cylindrze 20, którego os jest równolegla do osi cylindra 1. Tlok odha¬ mowywania 19 jest wykonany tak samo, jak tlok odhamowywania, uwidoczniony na fig. 1, dziala w taki sam sposób, przy czym ta¬ kie same czesci sa zaopatrzone w jednako¬ we oznaczenia.Dzialanie tej odmiany urzadzenia jest nastepujace.Podczas odhamowywania tlok 2 jest przytrzymywany w prawym koncu cylin¬ dra 1 i komora rozrzadcza lub zbiornik po¬ mocniczy jest zasilany czynnikiem robo¬ czym pod cisnieniem z glównego przewo¬ du hamulcowego, jak w odmianie, uwidocz¬ nionej na fig. 1. Tlok odhamowywania 19 jest równiez utrzymywany w jego kranco¬ wym polozeniu lewym, jak uwidoczniono na rysunku, dzialaniem sprezyny rozrzad¬ czej 25, przy czym grzybek zaworu 15 jest utrzymywany w pewnej odleglosci od swe¬ go gniazda w otworze 18 tloka 19 za po¬ moca dzwigni zawieszonej, która w tych warunkach umozliwia utrzymywanie za¬ woru 31 w stanie zamknietym dzialaniem sprezyny 32, W celu uruchomienia hamul¬ ców i zahamowania pojazdu lub pociagu cisnienie w glównym przewodzie hamulco¬ wym zmniejsza sie w zwykly sposób, rów¬ niez zmniejsza sie odpowiednio cisnienie w komorze 4 po lewej stronie tloka 2, wsku¬ tek czego tlok 2 przesuwa sie w lewo za¬ slaniajac rowek zasilajacy 26 i umozliwia¬ jac rozprezanie sie czynnika roboczego, za¬ wartego w komorze rozrzadczej, do prze-atrzent-6f zoe^&uJf^osf /sier p^ prawejstro¬ nie tloka 2, przy, czym: objeibsc tej prze* sfcrzcni zwieksza sie wskirtek wzmiankowa¬ negoprzesmrtt tloka 2. Cisnienie w komo¬ rze rozrzadczej zostaje w ten spo*ób zmniejszone^ przy czym tlok 2 posuwa sie w dalszym ciagu, az to cisnienie stanie sie równe zmniejszonerair crsnientn,. p&msfa- eerau w Równym przewodzie haiimlcowym i dzialajacemu w przestrzeni 4 po przeciw¬ leglej stronie tloka 2, tak iz polozenie za¬ jete ewentualnie tym tlokiem bedzie scisle odpowiadalo zmniejszanemu cisnienia w glównym przewodzie hamulcowym. Prze¬ suw tloka 2 na dlugosci jego* skoku calko¬ witego moze byc wywolywany przez zmniejszenie cisnienia w glównym przewo¬ dzie hamtdcowymf odpowiadajace zastoso¬ waniu hamotleów z. maksymalna sila hamo¬ wania, przy czym pojemnosc komory roz¬ rzadczej i cylindra 1 dobiera sie przy jej projektowaniu odpowiednio do tego celu.Przesuw tlokas 2 w lewo powoduje od- powiedm ruch dzwigni wahliwej, który zo¬ staje przekazany dzwigni zawieszonej za posrednictwem ramienia krótszego 11 dzwigni wahiiwej. Odpowiednio do powyz¬ szego dzwignia zawieszona zostaje nap- pierw obrócona w prawo dookola jej kort* ca 30, polaczonego z wrzecionem zawora 31, jako osi obrotu. Koniec przeciwlegly 35 dzwigni zawieszonej dociska grzybek za¬ woru 15 doJ jego gniazda w otworze 1$ tlo¬ ka odhamowywttfria 19, tak iz grzybek ten przerywa polaczenia komory 17 t atmosfe¬ ra. Fo zamknieciu zaworu /5 dalszy ruch dzwigni wahllwej pfcwodufe obrót dzwigni zawieszonej dookofe jef konca 35, pola¬ czonego z wrzecionem zaworu 15. Drugi koniec 30 dzwigfei wahliwej otworzy przy tym zawór zasilajacy $/, po Czym czynnik roboczy pod cisnieniem? zacznie doplywac przez ten zawflr t komory 34 do* komory 17, a sta$ —^ do^ cylindra hamuliGOwego w celu uruchomienia hwtmte^Wr Cisnienie, panujace w cylindrze hamukemytft i dzia¬ lajace w komocze i7 orito wr kotóctitfl&sjr? lmdrav2£ nia;/o^lpowieiyria strajpe tloka i9r, przeauniB tlok ten w prawo wbrew dziala¬ niu' sprezyny:!rozfczadczej: 2$, przy? czyni wrai z. tlokiem 1& podczas tego ruchu przef sanie sie: zamkniety zawór 15 i koniec 35 dzwigni zawieszonej, przylaczony do tego zawwu. Dzwignia zawieszona zostaje ob? rócona dookola jej; przegubu srodkowego 2fy polaczonego z ramieniem krótszymi // dzwigni wahltwej r która fest w danej- ekwi- K nieruchoma, wskutek czego grzybek zar- woru zasilajacego 1/ moze stopniowo po^ suwac sie ku swemu gniazdu w celu zar mkniecia tego zaworu, a gdy tlok 19 prza* sunie sie fmk. w prawo na dostateczna odle¬ glosc^ zawór 31 zostaje zamkniety calko¬ wicie i dalszy doplyw czynnika roboczego db cylindra hamulcowego zostaje przerwa¬ ny. Natezy przyjac pod uwage, ze- cisnien nie w~ cylindrze hamulcowymi, przy którym zachodzi powyzsze dzialanie przy danym poszczególnym polozeniu tloka 2, zalezy od sily sprezyny rozrzadczej 25, która jest dobierana lub nastawiana tak, aby przy da¬ nym zmniejszeniu sie cisnienia w glównym przewodzie hamulcowym w cylindrze ha¬ mulcowym wytwarzalo sie cisnienie poza¬ dane.Cisnienie hamulcowe mofze byc podwyz^ szane jeszcze bardziej w razie zyczenia przez* dalszef obnizanie cisnienia w glów nyim przewodzie hamulcowym, przy czym urzadzenie to bedzie dzialalo w sposób po¬ dobny do opisanego powyzej; a mianowicie tlok 2 zostaje przesuniety jeszcze dalej w lewo i spowoduje za posrednictwem dzwi¬ gni wahliwej i dzwigni zawieszonej pono¬ wne otwarcie zaworu zasilajacego 31, któ¬ ry zostaje nastepnie zamkniety ponownie wskutek przesuniecia sie tloka 19 w pra¬ wo, skoro tylko w cyKndrze hamulcowym powstanie wyzsze cisnienie czynnika robo¬ czego.Gdy zamierza s«e wywolac stopniowe odhamowanie, to cisnienie w glównym _ 7 ^przewodzie hamulcowytn podwyzsza sie w kierunku jego wysokosci normalnej w stop¬ niu zaleznym od pozadanego stopnia od- hamowania. Wskutek tego tlok 2 przesu¬ wa sie w prawo i za posrednictwem dzwi¬ gni wahliwej otwiera zawór odhamowania 15 przez obrócenie dzwigni zawieszonej dookola jej konca 30, polaczonego z wrze¬ cionem zaworu zasilajacego 31, utrzymy¬ wanego w polozeniu zamkniecia za pomo¬ ca sprezyny 32. Wskutek tego czynnik ro¬ boczy moze uchodzic z cylindra hamulco¬ wego do atmosfery poprzez kanal 29 i ko¬ more 17 oraz otwarty zawór 15 az do chwi¬ li, w której wskutek obnizki cisnienia w cylindrze hamulcowym tlok odhamowywa¬ nia 19 przesunie sie w lewo pod dzialaniem sprezyny rozrzadczej 25 na odleglosc wy¬ starczajaca do docisniecia gniazda, znaj¬ dujacego sie w otworze 18, do grzybka za¬ woru 15 i do uniemozliwienia przez to dal¬ szego odplywu czynnika roboczego z cy¬ lindra hamulcowego.Dalsze kolejne zabiegi obnizania cisnie¬ nia w cylindrze hamulcowym moga byc do¬ konywane w podobny sposób przez odpo¬ wiednie podwyzszanie cisnienia w glównym przewodzie hamulcowym az do chwili, w której po przywróceniu calkowitej jego wysokosci normalnej tlok 2 znajdzie sie w swym skrajnym polozeniu prawym, a tlok odhamowywania znajdzie sie w swym skrajnym polozeniu lewym, przy czym za¬ wór 15 jest stale otwarty, jak uwidocznio¬ no na rysunku.Z powyzszego opisu wynika, ze urza¬ dzenie rozrzadcze wedlug wynalazku u- mozliwia scisle stopniowanie sily hamowa¬ nia i odhamowywania odpowiednio do wy¬ sokosci cisnienia w glównym przewodzie hamulcowym, przy czym cisnienie normal¬ ne lub przepisowe w tym przewodzie oraz cisnienie w komorze rozrzadczej moga po¬ siadac dowolne pozadane wysokosci nie¬ zbedne do zadoscuczynienia danym warun¬ kom pracy urzadzenia.Pomocnicze przyrzady kontrolnej' jalk np. szybko dzialajace zawory lub zawory reagujace na wytwarzanie sie cisnienia mi¬ nimalnego, i podobne, skojarzone zwykle z zaworem trój drogowym lub zaworem roz¬ dzielczym innego rodzaju, równiez moga byc zastosowane w razie zyczenia w urza¬ dzeniu wedlug wynalazku, W pewnych okolicznosciach moze oka¬ zac sie pozadane wyzyskanie cisnienia panujacego w zbiorniku pomocniczym, po¬ laczonym z kanalem 34 (fig. 2) i sluzacym jako zródlo zasilajace cylinder hamulco¬ wy (zamiast cisnienia w glównym przewo¬ dzie hamulcowym) jako cisnienia rozrzad- czego podczas odhamowywania; w tym ce¬ lu dowolny z zaworów pomocniczych, uwi¬ docznionych na fig. 3 i 4, moze byc skoja¬ rzony z urzadzeniem uwidocznionym na fig. 2.Zgodnie z fig. 3 zawór pomocniczy za¬ wiera cylinder, podzielony na trzy przedzia¬ ly 41, 42 i 43 za pomoca dwóch polaczo¬ nych ze soba tloków 44 i 45. Przedzial 41 jest polaczony kanalem 46 ze zbiornikiem pomocniczym (nie uwidocznionym na ry¬ sunku); przedzial 43 jest polaczony kana¬ lem 47 z glównym przewodem hamulco¬ wym, a przedzial srodkowy 42 jest pola¬ czony kanalem 48 z komora 4 centralnego zaworu, uwidocznionego na fig. 2, za pomo¬ ca kanalu 5 tego zaworu, który byl opisany powyzej jako polaczony bezposrednio z glównym przewodem hamulcowym.Podczas odhamowywania polaczone ze soba tloki 44 i 45 znajduja sie w swych lewych polozeniach^ jak uwidoczniono na fig. 3; przy tym zbiornik pomocniczy jest polaczony z komora 4 zaworu, przedsta¬ wionego na fig. 2, poprzez kanal 46, prze¬ dzial 41, rowek 49 omijajacy tlok 44, prze* dzial 42, kanal 48 i kanal 5; Jezeli jednak cisnienie w glównym przewodzie hamulcowym zmnie j szy sie wskutek uruchomienia hamulców, to cisnie¬ nie panujace w zbiotniku pdmocniezym i wprzedziale 41 przesunie tloki 44 i 45 w ich skrajne polozenie prawe, w którym pola¬ czenie pomiedzy zbiornikiem pomocniczym i komora 4 (fig. 2) poprzez rowek 49 jest przerwane, a wytworzone jest polaczenie pomiedzy glównym przewodem hamulco¬ wym i komora 4 poprzez rowek 50, omija¬ jacy tlok 45.Zastepowanie cisnienia panujacego w glównym przewodzie hamulcowym cisnie¬ niem panujacym w zbiorniku pomocniczym i odwrotnie moze byc dokonywane na prze¬ mian za pomoca szybko dzialajacego za¬ woru, zasilajacego zbiornik pomocniczy, przystosowanego do tego celu i uwidocz¬ nionego na fig. 4.Ten szybko dzialajacy zawór zawiera cylinder, podzielony za pomoca tloka 51 na komore tlokowa 52 i komore suwakowa 53. Komora tlokowa 52 jest polaczona ka¬ nalem 54 z glównym przewodem hamulco¬ wym, a komora suwakowa jest polaczona kanalem 55 ze zbiornikiem pomocniczym, stanowiacym zródlo, zasilajace czynnikiem roboczym cylinder hamulcowy.Podczas odhamowywania czyli ladowa¬ nia zbiornika pomocniczego tlok 51 jest przytrzymywany w jego lewym polozeniu, jak uwidoczniono na fig; 4, cisnieniem pa¬ nujacym w glównym przewodzie hamulco¬ wym i dzialajacym w komorze 52; zbiornik pomocniczy jest ladowany czynnikiem ro¬ boczym z glównego przewodu hamulcowe¬ go poprzez rowek 46, omijajacy tlok 51.Gdy cisnienie w glównym przewodzie hamulcowym zmniejsza sie wskutek uru¬ chomienia hamulców, wzmiankowany tlok zostaje przesuniety w jego prawe poloze¬ nie, przy którym przerwane jest polacze¬ nie pomiedzy glównym przewodem hamul¬ cowym i zbiornikiem pomocniczym poprzez rowek 56, podczas gdy szybkie uruchomie¬ nie hamulców zostaje zapewnione przez po¬ laczenie glównego przewodu hamulcowego z atmosfera lub odpowiednia komora w zwykly sposób poprzez odpowiednie otwo¬ ry i kanaly oraz wydrazenie (nie uwi¬ docznione na rysunku), wykonane w suwa¬ ku 57, poruszanym za pomoca tloczyska tloka 51.W celu umozliwienia samoczynnej zmia¬ ny cisnienia rozrzadczego w komorze 4 za¬ woru, przedstawionego na fig. 2, przez za¬ stapienie cisnienia panujacego w glównym przewodzie hamulcowym podczas dziala¬ nia hamulców cisnieniem panujacym w zbiorniku pomocniczym podczas odhamo¬ wywania, w suwaku 57 wykonane jest wy¬ drazenie 58, które normalnie podczas od- hamowywania laczy, jak to przedstawiono na fig. 4, zbiornik pomocniczy z komora 4 (fig. 2) poprzez kanal 55, wydrazenie 59 i kanal 60, polaczony z kanalem 5 (fig. 2).Podczas dzialania hamulców, gdy tlok 51 znajdzie sie w swym polozeniu prawym, wydrazenie 58 suwaka 57 laczy glówny przewód hamulcowy z komora 4 zaworu, uwidocznionego na fig. 2, poprzez kanaly 61 i 60, podczas gdy polaczenie zbiorni¬ ka pomocniczego z komora 4 jest przer¬ wane.Nalezy zaznaczyc, ze wynalazek nie jest ograniczony do pewnej poszczególnej po¬ staci urzadzenia i rozmieszczenia jego cze¬ sci opisanych powyzej i przedstawionych tytulem przykladu na rysunku, poniewaz w tym przykladzie mozna dokonac licznych zmian w rozmaitym kierunku bez wykro¬ czenia poza zakres wynalazku niniejszego, PL