Wynalazek niniejszy dotyczy srodka do tepienia szkodników, który mozna stoso¬ wac w postaci proszku, w postaci masy plastycznej, np. pasty, lub jako cieczy.Wedlug wynalazku niniejszego srodek ten zawiera jako skladnik dodatkowy czwarto¬ rzedowa sól amonowa o ciezarze czastecz¬ kowym co najmniej 200.Tego rodzaju sole amonowe o duzym ciezarze czasteczkowym mozna otrzymac np. w ten sposób, ze trzeciorzedowe aminy poddaje sie reakcji z jednoalkylowymi estrami kwasu siarkowego lub ich solami w temperaturze podwyzszonej i pod ci¬ snieniem podwyzszonym tak, iz nastepuje przeksztalcenie wewnatrz czasteczki, przy czym alkyl reszty kwasu siarkowego we¬ druje do azotu aminy. Zamiast kwasów alkylosiarkowych mozna równiez stoso¬ wac skladniki, z których one powstaja, to jest mieszaniny alkoholi ze srodkami sul¬ fonujacymi, takimi jak kwas siarkowy, trójtlenek siarki albo kwasy chlorowco- sulf omowe.Zamiast amin trzeciorzedowych mozna stosowac równiez aminy drugorzedowe, zwiekszajac ilosc kwasu alkyloisiarkowego o taka ilosc, jaka jest potrzebna do prze¬ prowadzenia aminy drugorzedowej w trze¬ ciorzedowa.Jako materialy wyjsciowe moga sluzyc aminy typu alifatycznego, cyklo-alifatycz- nego, aromatycznego, alifatyczno-aroma- tycznego lub heterocyklicznego. Zwlasz¬ cza do wytwarzania czwartorzedowych zwiazków amonowych nadaja sie: pirydy-na, chinolina i izochinolina lub homologi wzglednie pochodne tych zwiazków. O ile juz sama amina trzeciorzedowa, stosowana jako produkt wyjsciowy lub otrzymywana jako produkt posredni, nie wykazuje cie¬ zaru czasteczkowego 120 lub wyzszego, to nalezy uzyc estru kwasu siarkowego, za¬ wierajacego co najmniej 8 atomów wegla w czasteczce, w innych przypadkach moz¬ na do reakcji stosowac równiez estry kwa¬ su siarkowego lub ich sole o mniejszym cie¬ zarze czasteczkowym. Reakcje mozna przeprowadzac równiez w obecnosci roz¬ puszczalników, np. weglowodorów i in¬ nych obojetnych cieczy organicznych.Wedlug opisanych sposobów otrzymuje sie czwartorzedowe sole amonowe o duzym ciezarze czasteczkowym i o wzorze ogól¬ nym R'R"R"'NR""HSOl, w którym ozna¬ czenia i?'i?M/?'" okreslaja jedno-dwu- albo trójwartosciowy rodnik weglowodorowy szeregu alifatycznego, cyklo-alifatyczne- go, aromatycznego, alifatyczno-aroma¬ tycznego lub heterocyklicznego.Czwartorzedowe sole amonowe o du¬ zym ciezarze czasteczkowym sa rozpusz¬ czalne w wodzie, nie wytracaja sie i nie wysalaja z roztworów ani za pomoca soli metali lekkich, ani nawet za pomoca soli metali ciezkich, bez wzgledu na ich ste¬ zenie. Sa one bardzo odporne na dzialanie srodków utleniajacych, stezonych roztwo¬ rów zasadowych i stezonych kwasów.Zwiazki wyzej opisane rozpuszczaja sie w stezonych kwasach i w takich roztworach, jak równiez w roztworze wodnym, wyka¬ zuja w wysokim stopniu wlasciwosc dy¬ spersyjne.Zwiazki powyzsze w roztworach wod¬ nych posiadaja dodatnie jony wplywajace na zmiane napiecia powierzchniowego w przeciwienstwie do wszystkich praktycz¬ nie biorac znanych srodków wplywaja¬ cych na zmiane napiecia powierzchniowe¬ go cieczy.Wlasciwosc czasteczek i jonów pole¬ gajaca na tym, ze wplywaja one na zmiane napiecia powierzchniowego, zalezy od jednoczesnej obecnosci grupy hydrofobo¬ wej z jednej strony i grupy hydrofilowej z drugiej strony. Hydrofobowa grupe sta¬ nowi tu grupa Cn H2n + 1, grupe zas hydrofilowa — grupa (porówn. np. Journal of the American Chemical Society, tom 39 (1917) str. 354 i nastepne, str, 541 i nastepne oraz str. 1848 i nastepne).Przez dodanie wspomnianych zwiaz¬ ków o kationach wplywajacych ns. zmiane napiecia powierzchniowego do srodków sluzacych do tepienia szkodników zwiek¬ sza sie zdolnosc dyspersyjna i zdolnosc zwilzania substancji czynnych wchodza¬ cych w sklad tych srodków, ponadto po¬ lepsza sie ich zdolnosc przywierania do podloza, jesli laduje sie ono ujemnie w ze¬ tknieciu sie z roztworami wodnymi, jak to z reguly bywa, np. przy obróbce nasion.Poza tym zwieksza sie równiez znacznie trwalosc zawiesin, o ile zawieraja one np. sole metali wielowartosciowych lub barwniki zasadowe. Za pomoca substan¬ cji, które w wodnych roztworach posiada¬ ja aniony zmniejszajace napiecie po¬ wierzchniowe, tego rodzaju sole metali i barwniki zasadowe zostaja wytracone, a wskutek tego staja sie nieczynne. Nato¬ miast substancje, które posiadaja kationy wplywajace na zmiane napiecia powierzch¬ niowego, utrwalaja tego rodzaju zawiesiny.Przyklad. Wytwarza sie w sposób znany ciecz bordoska z 1 kg siarczanu miedzi, rozpuszczonego w 50 1 wody, i mle¬ ka wapiennego, otrzymanego z 0,5 kg swie¬ zo wypalonego wapna, zawieszonego w 50 1 wody. Roztwór siarczanu miedzi wle¬ wa sie do mleka wapiennego i do mieszani¬ ny tej dodaje 250 g 40*Vo-owego roztworu siarczanu dodecylopirydynowego (wytwo-rzanego za pomoca reakcji pirydyny z mie¬ szanina alkoholu dodecylowego i kwasu siarkowego). W sposób podobny mozna równiez stosowac wedlug wynalazku ni¬ niejszego czwartorzedowe sole amonowe jako dodatek do innych, zawierajacych sole metali ciezkich, srodków do tepienia szkodników, np. do cieczy, zawierajacych arsenian miedzi. Czwartorzedowe sole amonowe mozna równiez stosowac jako dodatek do krezolu, roztworów mydla lub roztworów zawierajacych alkaloidy, jak np. do wyciagów, zawierajacych niko¬ tyne, rzedowa sól amonowa posiada duzy ciezar czasteczkowy, co najmniej równy 200. 2. Srodek do tepienia szkodników wedlug zastrz. i, znamienny tym, ze zawie¬ ra czwartorzedowa sól amonowa o duzym ciezarze czasteczkowym i o wzorze ogól¬ nym X^NRHSO^ w którym litera X= oznacza badz trzy jednowartosciowe, badz jeden jednowartosciowy i jeden dwuwar- tosciowy, badz wreszcie jeden trójwarto¬ sciowy rodnik weglowodorowy szeregu alifatycznego, cyklo-alifatycznego, aroma¬ tycznego, alifatyczno-aromatycznego lub heterocyklicznego. PL PL