Pierwszenstwo: Opublikowano: 14. VII. 1964 48292 KI. 12 o 11 MKP C 07 «J */0G UKD BIBLIOTEKA Urzedu ta rentowego Wspóltwórcy wynalazku: Janina Kolesinska, Franciszek Ulak, Tadeusz^bafekl ™ "^ Wlasciciel patentu: Instytut Antybiotyków, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania o -laktonu kwasu laktobionowego Dotychczas stosowane sposoby wytwarzania g-laktonu kwasu laktobionowego polegaja na pod¬ dawaniu laktonizacji oczyszczonych roztworów kwasu laktobionowego, otrzymywanych przez utlenienie laktozy bromem lub solami kwasów zawierajacych brom w obecnosci weglanu wa¬ pniowego, badz kwasu laktobionowego otrzyma¬ nego przez rozklad soli wapniowej kwasem szczawiowym, i w koncu krystalizowaniu otrzy¬ manego laktonu.Proces laktonizacji prowadzi sie zwykle na drodze wielokrotnej destylacji roztworu kwasu laktiobionowego z dioksanem i toluenem pod zmniejszonym cisnieniem, w temperaturze okolo 60°C, albo na drodze suszenia rozpylowego kwa¬ su laktobionowego w wysokiej temperaturze.Wada tych sposobów jest stosowania kosztow¬ nych urzadzen oraz bardzo trudne otrzymywanie wyjsciowej soli wapniowej, dlugotrwala 'destyla¬ cja posrednich produktów reakcji i utrudniona krystalizacja gotowego produktu, trwajaca kilka tygodni.Sposób otrzymywania S-laktonu kwasu lakto¬ bionowego wedlug wynalazku pozbawiony jest wyzej wymienionych wad, jest krótki i latwy w wykonaniu, nie wymaga kosztownej aparatury, umozliwia otrzymywanie produktu o wysokim stopniu czystosci, a sam proces laktonizacji i kry¬ stalizacji przebiega szybko w pokojowej tempe¬ raturze.Wedlug wynalazku wodny roztwór czystego kwasu laktobionowego o gestosci 1, 1—1,5, ewen¬ tualnie odbarwiony weglem aktywowanym, trak¬ tuje sie stezonym kwasem octowym o gestosci 5 1.055 — 1,070 i powstajacy przy tym osad 8-lakto- nu kwasu laktobionowego oddziela i poddaje oczyszczaniu na 'drodze rekrystalizacji z kwasu octowego lub alkoholu np. metylowego, etylowe¬ go itp. Korzystne przy tym jest przemywanie io osadu laktonu zwiazkiem o charakterze eteru, zwlaszcza eterem dwuetylowym lub dioksanem.Ponizsze przyklady wyjasniaja blizej istote wy¬ nalazku. 15 Przyklad I. 500 ml 15%-wego kwasu laktobio¬ nowego zageszcza sie pod zmniejszonym cisnie¬ niem w temperaturze 40°C do ciezaru wlasciwego 1,1 i znanym sposobem odbarwia sie weglem aktywowanym w ilosci od 1 — 2%. 20 Odbarwiony i odsaczony koncentrat zadaje sie 10-krotna objetoscia lodowatego kwasu octowego.W trakcie mieszania wytraca sie krystaliczny osad g-laktonu kwasu laktobionowego, który w celu oczyszczenia po odsaczeniu poddaje sie re- 25 krystalizacji z 5-krotnej ilosci 10%-wego kwasu octowego, nastepnie odsacza sie, przemywa diok¬ sanem i podsusza. Gotowy produkt w ilosci 20 g posiada temperature topnienia 187 — 190°C i skre- . 20° 3o calnosc [a] D = 47°.48 2^2 3 4 Przyklad II. 350 ml 18,5%-wego roztworu kwa¬ su laktobionowego zageszcza sie pod zmniejszo¬ nym cisnieniem w temperaturze okolo 35°C do ciezaru wlasciwego 1,35 i odbarwia weglem akty¬ wowanym w ilosci 2%. Po odsaczeniu, przesacz zadaje isie 12-krotna objetoscia stezonego kwasu octowego.W trakcie mieszania wytraca sie krystaliczny 8-lakton kwasu laktobionowego, który po odsa¬ czeniu i przemyciu kwasem octowym, a nastepnie eterem, poddaje sie rekrystalizacji z 5-ferotnej ilosci metanolu.Przekrystalizowany 8-lakton odsacza sie, prze¬ mywa eterem i podsusza w eksykatorze próznio¬ wym. Otrzymane drobne biale krysztaly gotowe¬ go produktu w ilosci 18,5 g posiadaja temperature 20° topnienia 193 — 195°C skrecalnosc [a] D = 48° w 5%-wym roztworze wodnym.Przyklad III. 250 ml 16% roztworu kwasu laktobionowego zageszcza sie do ciezaru wlasci¬ wego 1,5 odbarwia weglem aktywowanym w ilosci 3% i saczy. Uzyskany przesacz zadaje sie lO^krotna objetoscia 80%-wego kwasu octowego, nastepnie miesza sie i pozostawia w spokoju. W tych warunkach laktonizacja iz wytraceniem kry¬ sztalów 8-laktonu kwasu laktobionowego, prze¬ biega w temperaturze pokojowej w ciagu 1—3 godzin. Otrzymane krysztaly w celu oczyszczenia 5 rozpuszcza sie w 4-krotnej ilosci etanolu, naste¬ pnie wytraca i przemywa eterem. Otrzymany bezpostaciowy bialy osad w ilosci 10 g posiada temperature topinienia 190 — 193°C i skrecalnosc 20° 10 f«] D = 47°. PL PL