Opublikowano: 20.K.1964 48560 KI. 12 o, 10 MKP C 07 c UKD ^/?6 Wspóltwórcy wynalazku: doc. mgr inz. Wlodzimierz Daniewski, mgr inz. Teresa Strojny.Wlasciciel patentu: Instytut Chemii Ogólnej, Warszawa (Polska).Sposób oczyszczania metylo-/?-naftyloketonu Wynalazek dotyczy sposobu oczyszczania rnety- lo-/?-maftyloketonu, który otrzymuje sie w reakcji Friedla-Crafts'a z naftalenu i chlorku acetylu i jest zanieczyszczony izomerycznym metylo-a-naftylo- ketonem.Dotychczasowe, znane z literatury, sposoby oczy¬ szczania polegaly na krystalizacji surowego keto¬ nu z lodowatego kwasu octowego lub eteru, lub tez oczyszczaniu go przez wytworzenie zwiazku addycyjnego z kwasem pilkrynowyrn. Oczyszczanie tymi metodami wymagalo koniecznosci operowania w fabryce wiekszymi ilosciami niebezpiecznych i niepozadanych zwiazków, jakimi sa eter i kwas pikryncwy. Poza tym metylo-/?-naftyloketon otrzy¬ many przez krystalizacje z kwasu octowego posia¬ dal zapach tego kwasu, a koniecznosc intensywne¬ go suszenia komplikowala proces. Wedlug zródel literaturowych wydajnosc otrzymanej tymi meto¬ dami czystej /^-pochodnej w przeliczeniu na suro¬ wa produkt wynosi okolo 50%.Ckazalo sie, ze mozna uniknac wymienionych niedogodnosci, jesli surowy produkt reakcji Fried- la-Crafts'a, po odsaczeniu a-pochodnej, podda sie krystalizacji z benzyny ekstrakcyjnej wrzacej w granicach temperatur 80 — 120°C, a nastepnie celem pozbycia sie resztek benzyny otrzymamy pro¬ dukt przekrystalizuje sie z alkoholu etylowego, otrzymujac okolo 6C°/o wydajnosci czystego pro¬ duktu. 15 20 25 30 Lugi pokrystaliczne, benzynowy i alkoholowy, zawieraja jeszcze sporo produktu, który jest takze rozpuszczony w odcisnietym mechanicznie oleju cieklej a-pochodnej. Laczac ten olej z benzynowym lugiem pokrystalicznym i porcja czystej benzyny a nastepnie zlewajac z naid oleju roztwór /?-ipochod- nej, po zatezeniu roztworu uzyskuje sie jeszcze okolo 5% produktu. Z lugu poikrystalicznego alko¬ holowego wytraca sie ^-metylonaftyloketon woda, takze w ilosci okolo 5%. Te 10% produktu o nieco nizszej temperaturze to;pnienia, jednak odpowiada¬ jacego wymaganiom pod wzgledem jakosci zapa¬ chowej, mozna zuzyc do perfumowania mydel.Sumaryczna wydajnosc otrzymanego tym sposo¬ bem metylo-/?-naftyloketonu wynosi okolo 70%.Przyklad: Do krystalizacji wzieto 60 g suro¬ wej mieszaniny a i ^-metylonaftyldketonu i odsa¬ czono na saczku z bibuly silna pompa, ciekla mie¬ szanine obu izomerów bogata w pochodna a, w ilo¬ sci okolo 15 g. Pozostale 45 g surowego rnety- lo-/?-naftyloketonu rozpuszczono na goraco w 225 ml benzyny ekstrakcyjnej. (Nastepnie dodano okolo 10 g wegla aktywnego i gotowano mieszajac okolo 5 min. Wegiel odsaczono na goraco wymy¬ wajac z niego na lejku produkt trzykrotnie 20 ml goracej benzyny. Przesacz odstawiono do krystali¬ zacji do nastepnego dnia. Po odsaczeniu krystalicz¬ nego produktu przemyto go dwukrotnie 10 ml zim¬ nej benzyny i po wysuszeniu na powietrzu krysta- 4856048560 3 4 lizowano z 90 ml bezwodnego alkoholu etylowego z dodatkiem 5 g wegla aktywnego, postepujac tak jak przy pierwszej krystalizacji. Po odsaczeniu i wysuszeniu czystego produktu na powietrzu, otrzymano 36 g czyli 60% metylo-/?-naftyloketonu o temperaturze topnienia 54—55°C i dobrej jakosci zapachowej. Lug pokrystaliczny alkoholowy wyla¬ ny do dwukrotnej objetosci wody -pozwala na odzy¬ skanie 3 g preparatu o temperaturze topnienia 50 — 53qC. Benzynowy lug pokrystaliczny, mocno zatezony w czasie saczenia na goraco, zmieszano, z odcisnieta uprzednio oleista a-pochodna, w której jest rozpuszczona pewna ilosc pochodnej /? i doda¬ no okolo 100 ml czystej benzyny, cc-metylonaftylo- keton trudniej rozpuszczalny w benzynie od cennej /^-pochodnej, zbiera sie na dnie naczynia w postaci oleju. Rozpuszczony w benzynie /?-metylonaftylo- keton zlewa sie z nad oleju i zatezajac roztwór do 1/3 objetosci krystalizuje sie w niskiej tempera¬ turze, otrzymujac 3 g preparatu o temperaturze topnienia 50 — 53°C. Lacznie wiec z lugów pokry- stalicznych otrzymuje sie 6 g /?-metylonaftyloke- tonu co stanowi okolo 10%. PL PL