Opublikowano: 20.XII.1968 56636 KI. 22 a ,*V5/W MKP C09b kjl OK CZYTEUMa Urzedu Pa*v.^-* ¦ ! fHHH) LttiHHyn i} t- ., j Twórca wynalazku: Edward Kubicki Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób otrzymywania kobaltokompleksowych barwników formazylowych Przedmiotem wynalazku jest sposób' wytwarza¬ nia kobaltokompleksowych barwników formazylo¬ wych, przeznaczonych do barwienia wlókien pro¬ teinowych i poliamidowych z kapieli obojetnej lub slabo kwasnej.Dotychczas znane sa metalokompleksowe barw¬ niki formazylowe oparte na zwiazkach o wzorach 1 i 2, w których Art i Ar2 oznaczaja reszty aroma¬ tyczne posiadajace w polozeniu orto do wiazania azowego kompleksotwórcza grupe Zt lub równo¬ czesnie druga grupe kompleksotwórcza Z2 w po¬ lozeniu orto do wiazania hydrazonowego, przy czym Zt i Z2 sa korzystnie grupami hydroksylo¬ wymi a X oznacza grupe fenylowa, naftylowa, acylowa lub inna.Stwierdzono, ze kobaltokomplesowe barwniki formazylowe typu 1 :2 o wzorze 3, w którym Y oznacza atom wodoru lub chloru albo podstaw¬ niki takie jak grupa nitrowa lub metylowa, a K+ oznacza kation metalu alkalicznego, otrzymuje sie przez sprzeganie w srodowisku zasadowym zdwu- azowanego o-aminofenolu lub jego pochodnych z p-sulfonanilidofenylohydrazonem aldehydu mrów¬ kowego o wzorze 5 i nastepne poddanie otrzy¬ manego zwiazku o wzorze 4, w którym Y ma wy¬ zej podane znaczenie, metalizowaniu solami ko¬ baltu w temperaturze 20—60°C w srodowisku za¬ sadowym od wodorotlenków alkalicznych.Ilosc uzytej do reakcji metalizowania soli ko¬ baltu odpowiada 1 molowi na 2 mole zwiazku for- 15 25 30 mazylowego o wzorze 4. Wytworzone kobalto- kompleksowe formazylowe barwniki o wzorze 3 sa solami alkalicznymi jednozasadowego komplek¬ sowego kwasu barwnikowego. Dzieki obecnosci w czasteczce grup sulfonanilidowych odznaczaja sie one rozpuszczalnoscia w wodzie i dobra roz¬ puszczalnoscia w alkoholach, estrach i acetonie.Sposobem wedlug wynalazku p-sulfonanilidofe- nylohydrazon aldehydu mrówkowego otrzymuje sie przez reakcje kondensacji aldehydu mrówko¬ wego z p-sulfonanilidofenylohydrazyna. Otrzyma¬ ny produkt poddaje sie sprzeganiu w srodowisku zasadowym w temperaturze 0—10°C na przyklad ze zdwuazowanym o-aminofenolem, 4-chloro-ami- nofenolem, 4-nitro-2-aminofenolem, 5-nitro-2-ami- nofenolem, 4-metylo-2-aminofenolem itd. Utwo¬ rzony w ten sposób zwiazek formazylowy poddaje sie bez wyosobniania kobaltowaniu dzialaniem wodnych roztworów soli kobaltu, takich jak chlo¬ rek, azotan lub siarczan kobaltawy. Gotowe barw¬ niki wydziela sie z roztworu po zakonczeniu re¬ akcji metalizowania przez wysalanie i odsacza¬ nie. Po wysuszeniu i zmieleniu przedstawiaja one soba czarne proszki rozpuszczalne w wodzie i do¬ brze rozpuszczalne w alkoholach, estrach i aceto¬ nie z ciemnym kolorem czerwonawo-blekitnym lub szaro-fioletowym. Posiadaja zdolnosc barwie¬ nia wlókien bialkowych i poliamidowych w gle¬ bokich odcieniach granatowych i czarnych o wy¬ sokich trwalosciach uzytkowych. 56 63656 636 W ponizszych przykladach czesci wagowe ozna¬ czaja gramy, a czesci objetosciowe — mililitry.Przyklad I. Zawiesine 26,3 czesci wagowych p-sulfonanilidofenylohydrazyny w 250 czesciach objetosciowych wody poddaje sie w temperatu¬ rze 40—60°C reakcji z 10 czesciami wagowymi 30% wodnego roztworu aldehydu mrówkowego.Utworzony hydrazon rozpuszcza sie z dodatkiem 40 czesci wagowych 30% roztworu wodorotlenku sodu, oziebia do temperatury 0—5°C i sprzega z zawiesina dwuazozwiazku otrzymanego przez zdwuazowanie 14,4 czesci wagowych 4-chloro-2- -aminofenolu. Po zakonczeniu sprzegania dodaje sie roztwór 11,9 czesci wagowych chlorku kobal- tawego szesciowodnego rozpuszczonego w 100 cze¬ sciach objetosciowych wody, ogrzewa sie roztwór reakcyjny do 60° i miesza w tej temperaturze w ciagu 2 godzin. Ciemno fioletowo-blekitny roz¬ twór przesacza sie i wytraca barwnik dodatkiem soli kuchennej, obnizajac jednoczesnie lekko za¬ sadowosc srodowiska dodatkiem rozcienczonego kwasu octowego. Po odsaczeniu, przemyciu pasty barwnika 15% roztworem soli kuchennej, wysu¬ szeniu w temperaturze 60—80° i zmieleniu barw¬ nika otrzymuje sie czarny proszek, rozpuszczalny w wodzie z kolorem szaro-fioletowym, barwiacy welne, jedwab naturalny i wlókno poliamidowe z obojetnej lub slabo kwasnej kapieli farbiar- skiej w trwalych odcieniach granatowych.Przyklad II. p-sulfonanilidofenylohydrazon aldehydu mrówkowego utworzony z 26,3 czesci wagowych p-sulfonanilidofenylohydrazyny sprzega sie w wodnym srodowisku zasadowym z dwuazo- zwiazkiem otrzymanym przez zdwuazowanie 15,4 czesci wagowych 4-nitro-2-aminofenolu. Utworzo¬ ny zwiazek formazylowy kobaltuje sie w tempe¬ raturze 20—60°C roztworem 11,9 czesci wagowych chlorku kobaltawego. Otrzymany barwnik barwi wlókna proteinowe i poliamidowe na kolory czar¬ ne. PL PL