Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.X.1972 66113 KI. 16e, 1/00 MKP C05g 1/00 l UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jerzy Wojcieszek, Jerzy Dankiewicz, Witold Janiczek, Bronislaw Lubelski, Józef Ganszczyk Wlasciciel patentu: Instytut Nawozów Sztucznych, Pulawy (Polska) Sposób wytwarzania zlozonego nawozu typu NPK Przedmiotem patentu nr 65 934 jest sposób wyt¬ warzania nawozu typu NPK, w którym superfos- fat prosty o wilgotnosci powyzej 10% laczy sie z mocznikiem dla uzyskania zwiazku — Ca(H2P04)2 • • 4 CO(NH2)2, do przereagowanej, pólplynnej masy wprowadza sie okreslone ilosci soli potasowych, np. KC1 lub K2S04, dokladnie ujednoradnia calosc i nie przerywajac intensywnego mieszania ogrzewa mieszanine do temperatur 110—130°C. Nastepnie usuwa sie z reaktora bezwodny, neutralny stop, któ¬ ry po ochlodzeniu i samorzutnym zestaleniu roz¬ drabnia sie, wysiewa wymagane frakcje ziaren jako zasadniczy produkt koncowy, natomiast ziar¬ na nie odpowiadajace wymogom zwraca do ponow¬ nego kruszenia wzglednie po przemiale skierowuje razem z nowa nadawa mocznika i superfosfatu do poczatkowego stadium procesu. Poprzez takie pos¬ tepowanie otrzymuje sie nawóz zlozony typu NPK w postaci mechanicznie odpornych „granul-lup- ków" o lacznej zawartosci skladników odzywczych do 40%, przy czym P2Os zawarty w nawozie jest srednio w 50% rozpuszczalny w wodzie, a w calosci w neutralnym cytrynianie amonu.Celem wynalazku jest wytwarzanie trójsklad¬ nikowego nawozu w postaci pelnego granulatu i o wiekszej koncentracji wodorozpuszczalnego P2C5, np. do 95% ogólnej ilosci. Nalezy przy tym zaznaczyc, ze dobrze uksztaltowane, kuliste gra¬ nule wybitnie ulatwiaja mechaniczny wysiew na¬ wozu do gleby oraz, ze wysoka wodorozpuszczal- 15 25 30 nosc P205 w nawozie NPK gwarantuje jego sku¬ tecznosc nawet na glebach alkalicznych.Sposób wedlug wynalazku polega na wstepnym odwodnieniu superfosfatu prostego w okreslonych temperaturach i do ustalonego doswiadczalnie pozio¬ mu wilgotnosci, co zapewnia pelna reaktywnosc fos¬ foranu jednowapniowego w superfosfacie w odnie¬ sieniu do mocznika i wytwarzanie przereagowa- nych mas o konsystencjach nadajacych sie dobrze do granulacji. Sposób polega równiez na przesu¬ szaniu i utwardzaniu zatoczonych juz granul w ok¬ reslonym zakresie temperatur i przy ustalonych czasach suszenia, od których to czynników zalezy bezposrednio dalszy kierunek reakcji miedzy sklad¬ nikami: superfosfatu, mocznika i soli potasowych, stopien neutralizacji koncowego produktu oraz roz¬ puszczalnosc P205 zawartego w tymze produkcie.Sposób wedlug wynalazku przesusza sie w ciagu 1—2 godzin w temperaturach 90—110°C „dojrzaly" superfosfat prosty o zawartosci np.: 17—20% Ps05 oraz 10—15% HzO-adhezyjnej do wilgotnosci w gra¬ nicach 4—8% a nastepnie rozdrabnia do ziaren 0max=O,5—1,0 mm. Przesuszony bez strat wody hydratacyjnej i rozdrobniony superfosfat miesza sie intensywnie z drobnoziarnistym mocznikiem do momentu wytworzenia wyraznie wilgotnej mie¬ szaniny, wprowadza nastepnie sól potasowa, np.KC1 lub K2S04, i ujednoradnia calosc masy dok¬ ladnie przez dalsze mieszanie. 66 11366 3 Wilgotna, dzieki reakcji fosforanu jednowapnio¬ wego z mocznikiem, mase rozbija sie najpierw np. w urzadzeniu-rozrzutniku superfosfatu, przesiewa przez sita o srednicy oczek 2—6 mm, a po tym granuluje w urzadzeniach „bebnowych" lub „ta¬ lerzowych" przy czym dla zapobiezenia sklej a- nia-zbrylania surowych granul przesypuje sie je w trakcie zataczania niewielkimi ilosciami pylu fosforytowego, 20—40 kg/l t nadawy, który powsta¬ je zwykle przy przemiale surowców fosforanowych.Pokryte warstewka pylu fosforytowego o mini¬ malnej grubosci surowe granule nawozu NPK, nie wykazujace zadnych tendencji do samorzutnego zbrylania i mechanicznie dostatecznie odporne dzieki znacznej wiskozie wytworzonego, nasycone¬ go roztworu fosforanu mocznikowo-jednowapnio¬ wego, spajajacego silnie w zatoczonych granulach ziarna fazy stalej, suszy sie i utwardza w tempe¬ raturach do 130°C w suszarniach.Granulowany produkt schodzacy z suszarn selek¬ cjonuje sie wedlug znanych sposobów, odbiera ziarna o wymaganych srednicach jako gotowy na¬ wóz typu NPK, natomiast frakcje nieodpowiadaja* ce wymogom kruszy sie i zawraca, jako dodatek swiezej nadawy, do poczatkowego stadium pro¬ cesu. Najkorzystniej wedlug wynalazku jest sto¬ sowac nastepujace ilosci skladników nawozu: 510 czesci wagowych superfosfatu prostego, 240 czesci wagowych mocznika oraz 250 czesci wagowych siar¬ czanu potasu.W zaleznosci od czasu przebywania surowych granul w przestrzeniach ogrzewanych w granicach 10—60 minut otrzymac mozna produkty koncowe zawierajace: 0—2,5% H20-adhezyjnej, 0—0,5% wol¬ nego kwasu fosforowego, oraz 60—95% ogólnego P2O5 w formie rozpuszczalnej w wodzie, przy lacz¬ nej ilosci podstawowych skladników odzywczych — N, P2Os, K20 — w granicach 36^10%.Odczyny wodne wytwarzanych w podany sposób nawozów NPK o uproszczonym stosunku masowym skladników N : P205: K20= 1: 0,8—1,0 : 1—1,2, wa¬ haja sie w granicach pH=3,5—7, przy czym naj¬ wieksza rozpuszczalnoscia P205 w wodzie wykazuja sie produkty zawierajace jeszcze sladowe ilosci wolnego kwasu fosforowego oraz wody adhezyjnej.Przyklad. 1000 kg prostego superfosfatu o zawartosci 18,5% P205 i 14% H20-adhezyjnej, przysusza sie w tem¬ peraturze 105°C w ciagu 1,5 godz. do wilgotnosci 5%, a nastepnie rozdrabnia w dezyntegratorze za¬ opatrzonym w sito obwodowe o srednicy oczek 1 mm. Rozdrobniony superfosfat laczy sie w mie¬ szalniku z 450 kg krystalicznego mocznika o za¬ wartosci 44—45% N; intensywnie miesza az do wy¬ tworzenia wyraznie wilgotnej masy, wprowadza 500 kg K2S04 0 zawartosci 52% K20 i ujednoradni'i calosc tak, by pobierane z dowolnych miejsc prób¬ ki masy wykazywaly jednakowy sklad jakosciowo- ilosciowy. Ujednorodniona mase przekazuje sie 113 4 z mieszalnika do rozrzutnika stosowanego przy pro¬ dukcji superfosfatu i rozbija wstepnie te mase, a potem przesiewa ja przez sito wibracyjne o sred¬ nicy oczek 4 mm. Rozbita, wilgotna mase podaje 5 sie systematycznie na granulator talerzowy i po zatoczeniu granul „przypudrowuje" je przed opu¬ szczeniem granulatora maczka-pylem fosforytowym o uziarnieniu 0max=O,O6 mm- Ilosc wprowadzonej do pudrowania maczki wy- 10 nosi 30 kg w odniesieniu do 1000 kg nadawy.„Opudrowane" granule wprowadza sie równomier¬ na warstwa do suszarni, przestrzegajac by tempe¬ ratura mierzona w warstwie przesuwajacych sie granul nie przekroczyla 120°C. Czas przemieszania 15 materialu reguluje sie tak, by po osiagnieciu w/w temperatury material ten opuszczal suszarnie po uplywie 15 min. Otrzymuje sie wówczas produkt o zawartosci 0,1—0,2% wolnego kwasu fosforowego, 1—1,5% H20-adhezyjnej, oraz 80—90% ogólnego P205 rozpuszczalnego w wodzie. Przesuszony, zgra- nulowany produkt segreguje sie na sitach wibra¬ cyjnych odbierajac frakcje ziaren w granicach 0 = 1,5—4 mm, natomiast pozostale ziarna roz¬ drabnia sie dodatkowo i wprowadza równomiernie do nadawy poczatkowej zlozonej z superfosfatu, mocznika i soli potasowej. W ten sposób z nadawy wynoszacej lacznie 1000 kg otrzymuje sie 930 kg koncowego produktu o zawartosci: 11,7% N, 10,4% P205 oraz 14,0% K20, w postaci latwych do wysie¬ wu granul i zawierajacego wylacznie wysoce ce¬ niona forme anionowa — siarczany.Wprowadzenie w miejsce siarczanu potasu jego soli chlorkowych-KC1, które wykazuja sie koncen¬ tracja K20 srednio do 62%, powieksza ogólna ilosc skladników odzywczych w koncowym produkcie — nawozie NPK — do okolo 40%, przy jednoczes¬ nym zachowaniu uproszczonego stosunku masowe¬ go: N : P205: KzO=l : 0,8—1,0 :1,0—1,2. PL PL PL