Pierwszenstwo: Opublikowano: 21.1.1974 68416 KI. 53g,3/01 MKP A33k 1/22 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Franciszek Horszczaruk, TadeuszPopielarski, Daniela Szymczak, Jerzy Tylianowski Wlasciciel patentu: Zjednoczenie Przemyslu Paszowego „Bacutil", Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania paszowego koncentratu bialkowo-moczn&owego zwlaszcza dla przezuwaczy 1 Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania paszo¬ wego koncentratu bitlkowo-mocznikowego dla przezuwaczy.Dla uzyskania syntezy bialka w organizmie przezuwaczy nie¬ zbedne jest dodawanie do pasz azotu w stanie proteinowym lub azotu nieproteinowego jako zródla protein zdolnych do $ asymilacji przez przezuwacze.Znanym zródlem azotu nieproteinowego stosowanego teko dodn.ok do pasz jest mocznik. Stosowanie mocznika do pasz wytwarzanych zn&nymi dotychczas sposobami wymag& karmienia zwierzat wedlug okreslonej diety polegajacej na io stopniowym podawaniu dawki paszy zawierajacej mocznik po uprzednim skarmieniu paszy nie zawierajacej mocznika, przez co flora bakteryjna zwaesa przystosowuje sie do ja¬ kosci zródla azotu.Tego rodzaju dieta powoduje koniecznosc scislego prze* is strzegania kolejnosci karmienia, a ponadto nie pozwala na stosowanie ilosci mocznika wiekszej od 2% masy dawki pa¬ szowej. Próby zwiekszenia ilosci mocznika w dawce powodo¬ waly zatrucia bydla. Powodem tego jest rozklad mocznika na amoniak, który w przypadku wystapienia duzej jego kon- 20 centrali w zwaczu jest substancja trujaca.Znane sa pasze zawierajace mocznik w ilosci nawet po¬ wyzej 10%. Jednym z niezbednych skladników tych pasz, pozwalajacym na asymilacje przez bydlo azotu nieproteino¬ wego, zawartego w moczniku, jest produkt biologiczny za- 25 wiórujacy drozdze górnej fermentacji, drozdze wysuszono, drobnoustroje czepca, drobnoustroje zwacza, fermenty mle¬ czne oraz jodek potasowy.Sposób wytwarzania produktu biologicznego dodawanego do pasz jest skomplikowany, gdyz wymaga pobierania zawar- 30 tosci pierwszej czesci zoladka zwierzat i wyciagu z czepca, z których rozwija sie sztuczna uprawe w pozywkach.Celem wynalazku jest dodawanie do pass azotu niepro¬ teinowego w postaci mocznika, w ilosci co najmniej 10% ma¬ sy paszy, bez dodawania do paszy produktu bfologfcsAego umozliwiajacego asymilacje azotu nieproteinowego przez przezuwacze.Cel ten osiagnieto przez wytwarzanie passy granulowanej powodujacej spowolnienie wydzielania nieproteinowego aso* tu mocznika, zawierajacej skladniki przyspieszajace rotwój mikroorganizmów przyswajajacych i neutralizujacych amo¬ niak.Istota wynalazku polega na tym, ze skladniki passy w po¬ staci mocznika, sruty poekstrakcyjnej, sussu roslinnego, ziar¬ nazbóz, surowców mineralnych i witaminowych oraz miesza* n^y melasy cukrowniczej i odcieku po zdrozdzowaniu mela¬ sy, rozdrabnia sie tak, aby co najmniej 90% masy skladników przechodzila przez sito o oczkach kwadratowych IX 3 mm.Rozdrobnione skladniki paszy miesza sie w luieszarce porcjo¬ wej przez okolo 6 min, po czym tak otrzymana mieszanke podaje sie do mieszarki przelotowej o czasie przelotu 00 naj¬ mniej 3 min, jednoczesnie dodajac do mieszanki pare wodna 0 temperature 180°C i cisnieniu najkorzystniej 0,5 atn w ilo¬ sci potrzebnej do uzyskania przez mie* inke temperatury 70°C, oraz podgrzana do temperatury 90°C mieszanine w stosunku 1 :1 melasy cukrowniczej i zageszczonego do zawartosci 40% suchej masy odcieku po zdrozdzowaniu mela¬ sy w ilosci 3%-4% masy mieszanki. Nastepnie mieszanke gra- 1 uluje sie tak, aby granulki posiadaly srednice 7-11 mm i dlugosc 10-12 mm. 68416f 3 Otrzymany granulat chlodzi sie do temperatury 28°-30°C i suszy do zawartosci wilgoci okolo 14% tak, aby granulki w procesie suszenia nie podlegaly silom sciskajacym do momentu wystepowania krystalizacji mocznika. Ochlodzony i wysuszony granulat napyla sie glina kaolinowa w ilosci 0,2% masy granulatu, nastepnie granulat oddziela sie przez odsta¬ nie od czesci pokruszonych, które z powrotem zawraca sie do procesu.Odmiana sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze zamiast glinki kaolinowej stosuje sie podgrzany do tempera¬ tury 60°C tluszcz o temperaturze krzepniecia nie mniejszej niz 28°C, w ilosci 2-6% masy granulatu, a nastepnie napylony tluszczem granulat miesza sie w woinoobrotowym* lopatko¬ wym przenosniku slimakowym, przedmuchujac jednoczesnie powietrzem o temperaturze nie wyzszej niz 25°C.Stosowanie paszy w postaci granulek otoczonych tlusz¬ czem lub glinka kaolinowa o dlugosci 10*12 mm i srednicy 7-11 mm powoduje, ze przezuwacz nie rozgryza, a polyka granule, które w zwaczu powoli pecznieja i uwalniaja zawarty w nich mocznik tak, ze czas rozkladu mocznika do amoniaku jest znacznie dluzszy niz przy karmieniu pasza stanowiaca mieszanke sypka. W wyniku tego, po skarmieniu ilosc wy¬ dzielonych lotnych kwasów tluszczowych powstajacych w zwaczu wskutek fermentacji paszy jest proporcjonalna do ilosci wydzielanego z mocznika amoniaku, któryjest neutrali¬ zowany przez kwasy, co zapobiega zatruciu amoniakiem.Intensywnosc procesu fermentacji zwiekszaja takze zawarte w paszy: sruta poekstrakcyjna, susze roslinne i melasa, które jednoczesnie wplywaja na intensywny rozwój bakterii zwa- czowych niezbednych do przyswajania mocznika.Przez dodawanie paty wodnej do suchej mieszanki mocz¬ nik zostaje rozpuszczony i wchloniety przez porowate sklad¬ niki mieszanki, ajednoczesne dodawanie goracej mieszaniny melasy z odciekiem powoduje skielkowanie skrobi zawartej w rozdrobnionych ziarnach zboza. W wyniku tego w procesie granulowania porowate czastki paszy wysycone mocznikiem zostaja sklejone skielkowana skrobia zawarta w zbozu i mie¬ szanina melasy z odciekiem, dajac granulki o duzej spoistosci . Napylanie granulatu glinka kaolinowa zapobiega sklejaniu sie granulek. Napylanie tluszczem zwieksza wartosci zywie¬ niowe paszy i jednoczesnie zapobiega sklejaniu sie granulek.Przeprowadzone doswiadczenia wykazaly, ze krowy kar¬ mione pasza wedlug wynalazku przez okres dwóch lat wyka* zaly zwiekszona wydajnosc mleka, normalnie cielily sie, a ponadto nie stwierdzono u nich zadnych objawów zwiaza¬ nych z zatruciem amoniakiem, zas opasy uzyskiwaly przy¬ rosty powyzej 1 kg dziennie.Nizej podany przyklad wyjasnia blizej wynalazek nie ograniczajacjego zakresu: Przyklad. Podane nizej skladniki suchej paszy w ilosci: - mocznik - 12% - sruta poekstrakcyjna -31% - suszeroslinne - 35,5% - ziarnozbóz - 6% - surowce mineralne iwitaminowe - 12% rozdrabnia sie przy pomocy rozdrabniaczy bijakowych tak, aby co najmniej 90% rozdrobnionych surowców przechodzlo przez sito o oczkach kwadratowych 3x 3 mm. Rozdrobnione Prac. Repr. UP PRL. 416 4 skladniki paszy wsypuje sie do mieszarki porcjowej i miesza sie przez okolo 6 min, po czym mieszanke wsypuje sie do mieszarki przelotowej, o czasie przelotu jednej porcji mie* szanki wynoszacej co najmniej 3 minuty, podajac jednoczes- $ nie pare wodna przegrzana do temperatury 180°C o cisnieniu najkorzystniej 0,5 atn w ilosc! niezbednej do utrzymywania mieszanki w temperaturze 70* C oraz podgrzana do tempera¬ tury 90°C mieszanine w stosunku 1 :1 melasy cukrowniczej i zageszczonego do zawartosci 40% suchej masy odcieku po 10 zdrozdzowaniu melasy w ilosci 3,5% masy mieszanki Po wymieszaniu mieszanki w mieszarce przelotowej mie¬ szanke poddaje sie granulowniu tak aby granulki posiadaly dlugosc rzedu 10-12 mm i srednice 7-11 mm. Otrzymany granulat chlodzi sie i suszy przez okres czasu niezbedny do is uzyskania przez granulat wilgotnosci rzedu 14% i tempera* tury 28-30° C, najkorzystniej w chlodnicy kaskadowej lub kask&dowo-przenosmkowej tak aby granulki podczas suszenia nie podlegaly silom sciskajacym do momentu dopóki nie nastapi w nich krystalizacja mocznika. 20 Po wysuszeniu i ochlodzeniu granulatu napyla sie go, w zaleznosci od przeznaczenia, glinka kaolinowa w ilosc? 0,2% masy granulatu lub podgrzanym do temperatury 60°C tluszczem o temperaturze krzepniecia nit mniejszej niz 28* C w ilosci 2-6% masy •granulatu. 2s Przy napylaniu tluszczem granulat ponownie miesza sie w lopatkowym, wolnoobrotowym przenosniku slimakowym i przedmuchuje powietrzem o temperaturze 25°C. ? PL PL PL