PL 71 943 Y1 2 Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest zespól wielozadaniowych walów zebatych, w szczególnosci strunowych, przeznaczony do obróbki gleby. Konstrukcja poszczególnego walu stosowana jest jako zawieszane narzedzie rolnicze podczepiane za posrednictwem ramy nosnej do ciagnika rolniczego. Z powszechnej wiadomosci znane sa narzedzia rolnicze podczepiane za posrednictwem ramy nosnej do ciagnika rolniczego, o róznym przeznaczeniu w rozumieniu sposobu i przyczyny ingerencji w glebe. Sa to wiec przykladowo narzedzia przeznaczone dla orki, bronowania, wygladzania, ugniatania gleby, zasiewania jej uprawami, a dalej: pielegnacji tych upraw, w tym pielenia i podlewania, wreszcie zbioru upraw. Niektóre z nich, jako narzedzia funkcyjne dla róznych celów, zestawiane sa ze soba dzieki mocowaniu do jednej ramy, która z kolei jest podczepiana do ciagnika rolniczego, a ten jednoprzebie- gowo wykonuje dzieki temu kilka odmiennych czynnosci rolniczych. Dazeniem dla nowoczesnej uprawy jest skomasowanie narzedzi, a wiec i metod obróbki gleby, mogacych nastepowac w takim jednym prze- biegu. Dazeniem jest z drugiej strony takze umozliwienie obróbki jak najszerszego pasa gleby w takim jednym przebiegu maszyny rolniczej. Laczenie tych funkcji powoduje pewne konsekwencje, a mianowi- cie: rozrastanie sie sumarycznej powierzchni i masy narzedzia zlozonego z poszczególnych sekcji funk- cyjnych, a to prowadzi do zwiekszenia nacisku na glebe, a przez to prowadzi do zwiekszania wnikania narzedzia w glab gleby, co nie zawsze jest pozadane – nastepuje obnizenie poziomu wody i nadmierne wysuszanie wierzchniej warstwy gleby. Odmiennego rodzaju konsekwencja jest natomiast trudnosc logi- styczna, czyli ewidentny klopot w transporcie zbyt szerokiego i nie dostosowanego do przepisów o ruchu drogowym narzedzia wielosekcyjnego. Istnieje wiec splot pewnych uwarunkowan, które nie pozwalaja na optymalne dla obróbki rolnej stosowanie sekcji narzedziowych, wsród których szczególnie przydatnym narzedziem okazuje sie byc rolniczy wal zebaty strunowy, który korzystnie wspólpracuje z szeregiem innych urzadzen rolniczych, np. z plugiem, z siewnikiem. Wiadomym jest, ze najczesciej zadaniem takiego walu jest wzruszenie warstwy wierzchniej gleby z wyrównaniem jej po takim wzruszeniu i jednoczesnym utwardzeniem na nieznacznej glebokosci, co jak wspomniano moze korzystnie wplywac na ilosc gromadzonej wody w wierzchnich warstwach gleby. Wal taki nie powinien z kolei wnikac zbyt gleboko, czy to z powodu nacisku ramy nosnej na wal, czy tez z powodu zbyt bliskiej obecnosci innych narzedzi. Zadaniem walu strunowego jest bowiem takze bardzo dokladne i równomierne rozdrobnienie gleby na jak najwiekszym obszarze roli, uprzednio przygotowanej wstepnie. Z tych kilku wskazanych przyczyn mozna stosowac tego rodzaju narzedzie w formie zestawu podczepianego od przodu ciagnika, co jest szczególnie ko- rzystne. Nie neguje to jednak mozliwosci uzycia zestawu podczepianego jako urzadzenia ciagnionego. Kluczowe jest dla urzadzenia tego typu, aby odpowiednio dopasowac glebokosc wnikania zebów i gle- bokosc opierania sie strun w glebi gleby, a niezaleznie tak samo waznym aspektem funkcjonalnym jest wspólpraca zebów ze strunami, aby caly obszar pasa obrabianej ziemi zostal równomiernie potrakto- wany. Stad waznym jest, aby w trakcie obróbki wyrównywac rozprowadzajac wzruszona glebe takze poprzecznie do kierunku poruszania sie ciagnika z podczepiona maszyna. Majac te wszystkie uwarun- kowania, jasno widac, ze nie wystarczy jedynie zadbac o szerokosc uprawionego pasa gleby i nie wystarczy zadbac o kompleksowosc uprawy poprzez dobór odmiennych funkcjonalnie elementów przeznaczanych do poszczególnych prac rolniczych, ale waznym jest szczególne ulozenie elementów jednego narzedzia wzgledem siebie, wazne sa rozmiary tych elementów, odleglosci pomiedzy nimi, sposób osadzenia itp. W przypadku walu zebatego strunowego przeklada sie to na konkretna ilosc tarcz zebatych w wale, ich wzajemne ulozenie, nastawa katowa zebów, osadzenie miedzy tarczami strun, linia biegu strun. Ze znanych przykladowych opracowan inzynierskich, które staly sie rozwiazaniami swego czasu innowacyjnymi zglaszanymi do ochrony prawnej, mozna przytoczyc te szczególnie nastawione na wie- lozadaniowosc, a jednoczesnie przewidujace potrzebe odmiennej konstrukcyjnej postaci dla trybu pracy, jak i dla trybu transportu pomiedzy miejscem pracy a stacjonowaniem urzadzenia pomiedzy okre- sem uprawy, w szczególnosci posiadajace sekcje z walem zebatym strunowym. Tak wiec z patentu polskiego o numerze Pat.188251 znane jest narzedzie uprawowe, zawieszane na przednim, trzypunktowym ukladzie zawieszenia ciagnika, skladajace sie z ramy, walu, wlóki i bala- stów. Na wybranych pierscieniach walu ma osadzone wymiennie tarcze tnace, natomiast wokól strun walu ma osadzone wymiennie, parami naprzeciw siebie, stopki, zas na belce wlóki rozgarniacze albo wymiennie w ich miejsce – grabie. Znane narzedzie przeznaczone jest do wspomagania pracy agregatów uprawowych lub uprawowo-siewnych oraz kultywatorów podorywkowych, zawieszanych z tylu ciagnika. PL 71 943 Y1 3 Z wynalazku polskiego o numerze Pat.216124 znany jest agregat uprawowy z wymiennymi ele- mentami roboczymi, przeznaczony do przedsiewnego doprawiania gleby po orce i po uprawie bezorko- wej. Sklada sie z ramy, wlók, sekcji spulchniajacych i walów strunowych, przy czym sekcje spulchnia- jace: pierwsza i druga zamontowane sa przed walami strunowymi, odpowiednio pierwszym i drugim, na belkach narzedziowych sekcji spulchniajacych pierwszej i drugiej, ale zamontowane sa przesuwnie w podzialce poprzecznej B sprezyny. Waly strunowe, pierwszy i drugi posiadaja struny, które sa faliscie wygiete w podzialce poprzecznej B/2, przy czym struny w wale strunowym pierwszym sa przyspawane odwrotnie niz w wale strunowym drugim, przez co slady tych strun falistych krzyzuja sie. Kazda struna falista, na szerokosci poszczególnego walu, jest nalozona zasadniczo poprzecznie tak, aby skladala sie z co najmniej kilku dlugosci fal, biegnacych jedna za druga wzdluz struny. Agregat ma jednak trzy waly strunowe ulozone w linii, jeden za drugim, wzdluz kierunku pracy agregatu, z czego trzeci, jako wal swiadomie i niezaleznie od dwóch poprzednich dociskany do gleby, jest ostatnia sekcja agregatu. Niestety oba wskazane, znane rozwiazania nie obrabiaja wiecej niz pojedyncza szerokoscia walu, stad nie sa takze skladane. Z patentu polskiego o numerze Pat.222024 znany jest agregat z rama stala, na której od strony zaczepu, w dwóch rzedach naprzemiennie, rozmieszczone sa zeby kultywatora. Agregat ma takze rame podnoszona, na której umieszczona jest w dwóch rzedach brona talerzowa. Na koncu agregatu, takze na ramie podnoszonej, zamocowane sa segmentami podwójne waly strunowe, dla jednego walu po trzy segmenty jeden obok drugiego w linii. Ramy okalajace poszczególnego segmentu korzystnie maja ukosnie sciete boki i sa tym scieciem dopasowane do sasiedniej ramy kolejnego w sekwencji segmentu. Poszczególne segmenty moga byc nieznacznie unoszone ponad obrabiana glebe, badz delikatnie do niej dociskane. Agregat jest dosc skomplikowany w zakresie mozliwych do uzyskania kombinacji aktywnych w danym momencie narzedzi, czyli sekcji. Co do zasady jest jednak agregatem, w którym sekcje o odmiennych funkcjach sa ulozone jedna za druga, a wiec niestety nie obrabia znacz- nej szerokosci pola. Podobnie jak uprzednie przyklady, choc tym razem agregat ma mozliwosc unoszenia sekcji, to ruchomosc tego rodzaju nie jest przeznaczona do tego, aby zmniejszac rozmiar urzadzenia na czas transportu. Ruchomosci wg podobnej zasady posiada takze rozwiazanie ujawnione we wzorze uzytkowym PL61248Y1 oraz we wzorze uzytkowym PL 065632Y1 lub PL68126Y1. Rozwiazaniem znacznie bardziej funkcjonalnym jest natomiast to ujawnione w patencie polskim o numerze Pat.178922. Jest nim rama skladanego do transportu agregatu uprawowego o zmiennej szerokosci roboczej majaca segment srodkowy i polaczone z nim przegubami segmenty boczne takie, ze belki podluzne segmentów bocznych maja na koncach przytwierdzone do nich poprzeczne plyty mocujace usytuowane przy wewnetrznych sciankach belek poprzecznych segmentów bocznych, a przy zewnetrznych sciankach tych belek usytuowane sa plyty czolowe polaczone za pomoca srub z plytami mocujacymi. Konstrukcja unoszonych obrotowo do kierunku pionowego sekcji bocznych na czas trans- portu nie wyklucza niezaleznego docisku i unoszenia sekcji tylnej z walami strunowymi, nawet tej usta- wionej za sekcja boczna, prawa badz lewa, w czasie prowadzenia uprawy. Agregat uprawny z taka rama ustawiona wznoszaco na czas transportu nie sprawia juz bardzo znacznej niedogodnosci w tym transporcie, za wyjatkiem widocznosci, która jest ograniczona az do wysokosci co najmniej dwóch me- trów, przy czym dotyczy to pola widzenia za ciagnikiem, bo agregat jest agregatem ciagnionym. Ulep- szeniem takiego rozwiazania moze byc szczegól konstrukcyjny w postaci listwowego rygla laczacego obie uniesione sekcje boczne, aby w czasie transportu nie otwieraly sie i nie przechylaly sie z powodu sily odsrodkowej. Tego rodzaju zapiecie opisane jest w polskim wzorze uzytkowym o numerze PL68172Y1. Kolejnym, ale innym ulepszeniem sa drobne elementy konstrukcyjne patentu polskiego o numerze Pat.229313, z którego znany jest dzwigniowy mechanizm skladania szerokich maszyn. Znany mechanizm posiada srodkowa rame, do której dolega rama prawego skrzydla i po przeciwnej stronie rama lewego skrzydla. Do srodkowej ramy sa przymocowane pionowe slupy z poprzeczkami, majacymi na koncach otwory, a w tych otworach sa umiejscowione sworznie mocowania dzwigni uno- szacej skrzydla boczne. Kazda dzwignia ma poprzecznie usytuowana tuleje, na której sa umieszczone zewnetrzne ramiona, a pomiedzy nimi dwa wewnetrzne ramiona. Konce zewnetrznych ramion sa zao- patrzone w otwory do montowania sworzni laczacych laczniki z trójkatnymi wspornikami, polaczonymi z ramami bocznymi. Silowniki po przeciwnej stronie glówki maja otwory do ich osadzenia w kieszeniach w srodkowej ramie. Rama prawego skrzydla i rama lewego skrzydla sa polaczone ze srodkowa rama PL 71 943 Y1 4 za pomoca sworzni, zamontowanych w otworach biegnacych wspólnie przez nie. Pionowe slupy ula- twiaja zaciagniecie skrzydel do pionu, w tryb transportu. Sa one jednak powodem ograniczenia ruchu dla skrzydel, które niestety jak we wczesniejszym omawianym rozwiazaniu ograniczaja widocznosc uzytkownikom dróg. Urzadzenie do uprawy znacznej szerokosci pasa roli znane jest natomiast z patentu polskiego o numerze Pat.198760. Urzadzenie to posiada mozliwosc rozkladania par ramion bocznych wieloseg- mentowego walu uprawowego. Sklada sie z: pierwszego ramienia bocznego drugiego ramienia bocz- nego, ciegna glównego, lacznika ramowego, lacznika widelkowego, ucha zaczepowego, preta gwinto- wanego, nakretki i silownika hydraulicznego, przy czym wystepuje tylko jeden silownik hydrauliczny oraz jeden uklad mechaniczny, skladajacy sie z ciegna i dwóch laczników na kazda pare ramion bocznych wielosegmentowego walu. Urzadzenie funkcjonuje tak, ze przy jednym skrajnym polozeniu tloczyska silownika hydraulicznego w pozycji transportowej zlozonej walu, kazde ramie boczne jest usytuowane wzdluznie do kierunku jazdy, a przy drugim skrajnym polozeniu tloczyska silownika hydraulicz- nego w pozycji pracy rozlozonego walu, kazde ramie boczne jest usytuowane poprzecznie do kierunku jazdy. Mozliwosc skladania i rozkladania czterosegmentowego walu powoduje, ze w pozycji zlozonej urzadzenie jest bardzo waskie, zasadniczo ma szerokosc czterech srednic poszczególnych sekcji walu, a w pozycji rozlozonego walu urzadzenie obrabia czterema sekcjami walu sumaryczna szerokosc roli wynoszaca tyle co suma dlugosci wszystkich walów. Niestety taki rodzaj skladania w tym konkretnym rozwiazaniu, choc nie powoduje juz ograniczenia widocznosci, to z drugiej strony jest powodem innej wady urzadzenia, a mianowicie braku ciaglosci walu zlozonego z sekcji, co powoduje podczas trybu pracy pozostawianie nieobrobionych waskich przestrzeni gleby pozostawianej w szczelinie pomiedzy przemieszczajacymi sie po roli sekcjami walów. Wspomnianej przed chwila wady braku obróbki szerokiego pasa roli pozbawione jest rozwiazanie adekwatne co do sumarycznej duzej szerokosci obróbki gleby, jednak na skutek zmian w konstrukcji, umozliwiajace obróbke sekcjami walów ustawionych na zaklad. Zasada skladania jest podobna, jednak bardziej skomplikowana technicznie. Dodatkowo w patencie polskim o numerze Pat.231982 ujawniony jest piaty wal jako szersza sekcja srodkowa, a sekcje boczne, kazda posiadajaca dwa wezsze waly usta- wione wzgledem siebie i wzgledem sekcji srodkowej na zaklad, w trybie transportowym skladaja sie pod rame, ale jednoczesnie jeden ukosnie nad drugim. W szczególach opisano to jako system mocowania i zmiany polozenia segmentów rolniczego przyczepianego walu uprawowego skladajacego sie z: ramy dyszla, ramion bocznych, dodatkowych ramion, zawieszanych segmentów, silowników, osi zawiesze- nia, kól jezdnych, mechanizmów sterujacych, elementów blokujacych. W polozeniu transportowym ob- rotowo mocowany srodkowy segment znajduje sie pod dyszlem, natomiast na kazdym boku dyszla w plaszczyznie do niego równoleglej znajduje sie boczne ramie z zamocowanym wahliwie bocznym segmentem, którego obejma jest dodatkowo przytrzymana sprezystym elementem, po przeciwnej stro- nie bocznego ramienia przy dyszlu znajduje sie wychylny segment z obejma, która jest zamocowana wahliwie do dodatkowego ramienia i jest na nim zakleszczona zaczepem klamrowym, przy czym dodat- kowe ramie jest równoczesnie wsparte czopami na kotwiacych gniazdach plytowych wsporników przy- twierdzonych do poziomej belki bocznego ramienia, a kazde z bocznych ramion jest zabezpieczone przed przypadkowym zsunieciem sie z zaczepu za pomoca elementu blokujacego, zas wychylny seg- ment jest unieruchomiony i zablokowany przed przypadkowym wysunieciem bocznych czopów z ko- twiacych gniazd – elementem przytrzymujacym zamocowanym do dolnej belki dyszla oraz belka i za- strzalem bocznego wspornika. Wreszcie z patentu polskiego o numerze Pat.231301 znana jest rama skladana urzadzen upra- wowych i wysiewajacych. Rama jest utworzona ze srodkowego segmentu oraz z polaczonych z nim zawiasowo bocznych skrzydel, prawego skrzydla i lewego skrzydla, rozmieszczonych symetrycznie po obu stronach srodkowego segmentu. Na przedzie prawe skrzydlo i lewe skrzydlo sa zaopatrzone w pod- porowe kola, polaczone z przednim segmentem podwieszania urzadzen spulchniajacych, laczacym sie z tylnym segmentem podwieszania urzadzen spulchniajacych. Pomiedzy przednim segmentem podwie- szania urzadzen spulchniajacych a tylnym segmentem podwieszania urzadzen spulchniajacych jest za- mocowane tylne boczne, wydzwigowe kolo. Tylna czesc bocznych skrzydel, prawego skrzydla i lewego skrzydla stanowi tylny segment podwieszania urzadzen rozdrabniajaco-dogniatajacych, w formie zeba- tego walu strunowego. Majac na uwadze wczesniej przytoczone ogólne uwagi zwiazane z budowa zebatych walów stru- nowych, mozna przytoczyc dla przykladu szczególy znanych konstrukcji. Ze wzoru uzytkowego polskiego PL 71 943 Y1 o numerze PL69698Y1, znany jest wal rolniczy kruszaco-ugniatajacy. Znany wal zaopatrzony jest w tar- cze, na których osadzone sa noze kruszaco-ugniatajace w ksztalcie wycinka pólksiezyca. Przedzielone sa one na przemian listwami gladkimi i listwami zebatymi. Listwy ulozone sa wzgledem siebie równolegle i jednoczesnie równolegle takze do osi walu. Z patentu polskiego o numerze Pat.204830 znany jest na- tomiast pierscien walu do kruszenia gleb, zwlaszcza do gleb wilgotnych. Pierscien jest tarcza, która na obwodzie ma uksztaltowane zeby, do których przytwierdzone sa klinowe palce, których to szerokosc jest znacznie wieksza niz grubosc tarczy. Obwodowy promien (R) klinowych palców zawarty jest w stosunku do obwodowej podzialki klinowych palców w przedziale od 1,2 do 1,7, a ponadto powierzchnie natarcia zebów sa styczne do okregu tarczy o promieniu (r) zawartym w przedziale od 0,5 do 0,65. Zeby i klinowe palce maja wierzcholkowy kat (alpha) zawarty od 50° do 90°. Z wzoru uzytkowego o numerze PL55025Y1 znane jest urzadzenie do doprawiania roli, które to ma wal strunowy sprzezony z glebogryzarka. Wal strunowy ma struny usytuowane równolegle do osi walu, co jest wraz ze sprzezeniem z narzedziem glównym roboczym, najczestsza i najbardziej znana cecha tego typu urzadzen. Z przedstawionych przykladów wynika takze, ze pogodzenie w jednej konstrukcji wielu zaleznosci technicznych dla wspólnego pogodzenia przynajmniej dwóch celów technicznych, jakimi sa: duza mo- bilnosc w trybie transportu, znaczna powierzchnia obróbcza w trybie pracy, nie idzie w parze z niska masa zestawów rolniczych do tych celów przeznaczanych. Tym bardziej mase taka podwyzsza dodat- kowo wielosc elementów potrzebnych w kazdym funkcjonalnym urzadzeniu zestawu rolniczego, aby obróbka gleby byla dokladna, czyli gesto wykonywana. Niedogodnosci te sa powszechne, jednak zo- staly zniwelowane w rozwiazaniu wedlug wzoru uzytkowego. Celem rozwiazania wedlug niniejszego wzoru uzytkowego jest bowiem uzyskanie takiej kon- strukcji dla walu zebatego wielozadaniowego, a takze takie konkretne zestawienie konstrukcyjne dwóch walów ze soba, aby umozliwialy one poprawna obróbke szerokiego pasa roli w zakresie wzru- szania jej, napowietrzania, utwardzania i wygladzania na odpowiednich poziomach wnikania, a dodat- kowo aby mozliwe to bylo we wspólpracy z innym narzedziem rolniczym, dla jednego przebiegu obu typów maszyn podczepianych do jednego ciagnika w tym samym czasie, przy czym dla kazdej ma- szyny umozliwione winno byc niezalezne sterowanie, a dodatkowo zestaw walów wielozadaniowych winien zapewniac duza latwosc transportu na miejsce docelowej obróbki gleby i jednoczesnie podczas transportu winien nie zaklócac poprawnej widocznosci i nie utrudniac manewrowania. Co do zasady kazdy wal winien byc lekki, pomimo ze winien byc takze dosc gesto obsadzony, aby dokonywac jak najdokladniejszej obróbki, co wydaje sie byc sprzeczne, jednak okazalo sie byc mozliwe do zestawie- nia dzieki niniejszemu rozwiazaniu. Zespól wielozadaniowych walów zebatych wedlug wzoru uzytkowego, w szczególnosci struno- wych, przeznaczony jest do obróbki gleby. Kazdy z walów przesunietych w linii jeden za drugi, stosowany jest do kruszenia, rozdrabniania, ugniatania i wyrównywania, jako zawieszane narzedzie rolnicze pod- czepiane za posrednictwem ramy nosnej do ciagnika rolniczego. Kazdy wal zaopatrzony jest w pierscie- nie z równomiernie obwiedniowo rozmieszczonymi zebami, pomiedzy którymi biegna od pierscienia do pierscienia pretowe struny. Rama zespolu wielozadaniowych walów zebatych jest skladana i jest utwo- rzona ze srodkowego segmentu oraz z polaczonych z nim zawiasowo, poprzez obrót na osiach zawie- szenia, bocznych skrzydel, prawego skrzydla i lewego skrzydla, rozmieszczonych asymetrycznie po obu stronach srodkowego segmentu ramy, który polaczony jest takze z kazdym skrzydlem poprzez nieza- lezne silowniki z mechanizmem sterujacym. Skrzydla posiadaja wsporniki jako elementy blokujace przy- twierdzone do poziomej belki skrzydla, które to wsporniki blokuja skrzydla w pozycji trybu pracy i w po- zycji trybu transportu, a kazde z bocznych skrzydel jest zabezpieczone przed przesunieciem sie takze za pomoca zastrzalu belki, do której przyczepiony jest wal, kazdorazowo na zawiesiu poprzez pólobejme. Wzór uzytkowy charakteryzuje sie tym, ze przedni silownik polaczony jest jednym koncem, tubowym, ze srodkowym segmentem ramy do jej przedniej listwy, a tylny silownik polaczony jest jednym koncem, takze tubowym, ze srodkowym segmentem ramy do jej tylnej listwy, oba poprzecznie i przeciwsobnie, natomiast drugimi koncami, tloczyskowymi, kazdy silownik polaczony jest z osia swego nozycowego lacznika, który swymi koncami polaczony jest obrotowo ze wspornikiem belki i odpowiadajacym mu wspornikiem srodkowego segmentu ramy tworzacymi pare wsporników trybu pracy jednego skrzydla. Wspornik trybu transportu skrzydla jest wypustem dystansowym ustawionym po przeciwleglej stronie belki, a belka kazdego skrzydla ma ruchomosc w zakresie 180° zapewniona silownikiem i nozycowym lacznikiem. Odleglosc kazdych dwóch sasiadujacych pierscieni zebatych w jednym wale przybiera war- tosc z zakresu od 100 mm do 180 mm, jednak sasiadujace pierscienie zebate sa wzgledem siebie zro- towane ustawieniem zebów o kat ALPHA przyjmujacy wartosc 360°/(3*N) biegnac od boków do srodka PL 71 943 Y1 6 walu tak, ze w wyniku zrotowania zebów dokladnie naprzeciwlegle i równolegle do siebie ustawione sa zeby co czwartej tarczy zebatej, a tarcza zebata jednoczesnie ustawiona jest prostopadle do osi walu, co oznacza, ze zeby tej samej tarczy posadowione sa na niej co 360°/N. Dla takiego ulozenia zebów, pretowa struna w kazdej polówce walu biegnie od boku walu wyprzedzajaco i ukosnie jako cwiartka spi- ralnej fali w gleboko osadzonych na pierscieniu zebatym, wezlach zebów, po czym wraca opózniajaco jako cwiartka spiralnej fali do drugiego boku walu. Pierscienie zebate poprzez zaledwie jedna ploze cen- tralnie nawiercona, biegnaca wzdluz srednicy pierscienia sa osadzone na rdzeniu walu. N oznacza ilosc zebów i przyjmuje ona wartosc calkowita z zakresu od 8 do 12. Sekcja srodkowa w trybie transportu ma na sobie od górnej strony ulozone, poprzecznie do kierunku obróbki gleby, dwa waly w sposób równole- gly, a w trybie pracy sekcja srodkowa jest obsadzona co najwyzej jednym z tych walów. Korzystnie ilosc zebów w kazdym pierscieniu zebatym wynosi N = 10. Korzystnie zeby pierscieni zebatych maja ksztalt zblizony do trójkatów równobocznych, które u szczytu sa zaoblone. Korzystnie pierscienie zebate, za wyjatkiem wewnetrznie biegnacej plozy, sa puste w srodku. Korzystnie plozy dwóch sasiadujacych ze soba pierscieni zebatych sa ustawione wzgledem sie- bie, na rdzeniu walu, prostopadle. Korzystnie pólobejma kazdego z walów niezaleznie, jest wraz z trwale zamocowanym do obejmy zawiesiem, zamocowana do belki skrzydla rozlacznie. Korzystnie szerokosc walu osadzonego w obejmie ma rozmiar zawierajacy sie w przedziale od 1,5 m do 2,5 m. Korzystnie najwieksza srednica pierscienia zebatego, mierzona pomiedzy szczytami zebów naprze- ciwlegle w niej lezacych, ma rozmiar zawierajacy sie w przedziale od 50 cm do 70 cm, korzystnie 60 cm. Korzystnie najmniejsza srednica pierscienia zebatego, mierzona pomiedzy naprzeciwlegle w niej lezacymi wezlami zebów, ma rozmiar zawierajacy sie w przedziale od 30 cm do 70 cm, minimalnie cm mniej i maksymalnie 20 cm mniej od najwiekszej srednicy pierscienia zebatego, mierzonej po- miedzy szczytami zebów naprzeciwlegle w niej lezacych. Korzystnie jeden z walów zawieszony jest na belce jednego ze skrzydel w trybie pracy, a drugi z walów ulozony jest na sekcji srodkowej ramy i podparty jest na wsporniku trybu transportu skrzydla wypustem dystansowym. Zaleta rozwiazania wedlug wzoru uzytkowego jest mozliwosc stosowania go z innym narzedziem rolniczym podczepianym do ciagnika, a to w taki sposób, ze zestaw wielozadaniowych walów roboczych jest mocowany na przedniej windzie ciagnika, czyli od przodu, a na przyklad agregat do orki na tylnej windzie ciagnika, dzieki czemu przy rozlozonych obu skrzydlach zestawu, w wolnej przestrzeni pomie- dzy nimi, w jednym przebiegu roboczym, doprawiana jest gleba doglebnie, a w kolejnym, gdy ciagnik nawróci, ten akurat pas gleby jest doprawiany walem prawym badz lewym, w zaleznosci od kierunku nawrotu ciagnika, w lewo, czy w prawo. Niezalezna zaleta rozwiazania wedlug wzoru uzytkowego jest to, ze jeden z walów zespolu moze byc uzywany w trybie pracy, czyli jest aktywnym walem, a drugi wal w tym czasie jest pasywny i spo- czywa na srodkowym segmencie ramy. Co wazne, wal pasywny nie zaklóca pracy walu aktywnego, a w szczególnosci nie powoduje pogorszenia widocznosci z kabiny operatora ciagnika. Nawet jesli ze- staw podczepiony jest od przodu ciagnika. Dodatkowo mozna zauwazyc, ze wal pasywny ulozony na ramie dociska ciagnik, najczesciej jego przód. Kolejna zaleta jest fakt, ze dla dwóch walów zestawu pracujacych w trybie pracy, czyli rozlozo- nych na boki, tym bardziej nie jest zaklócona widocznosc w przód, bo rama w swym srodkowym seg- mencie jest wtedy pusta, co daje bardzo duza przeziernosc zestawu. Nader cenna zaleta zestawu o podwójnych rozlozonych na boki walach wielozadaniowych jest mozliwosc szybkiej podmiany walów na inne o potrzebnych dla danej roli parametrach, czyli srednicach maksymalnych pierscieni, srednicach minimalnych wrebów zebowych, o zrotowanym przesunieciu ze- bów w kolejnych sekwencyjnie ulozonych pierscieniach jednego walu itp. Daje to mozliwosc optymal- nego doboru obróbki gleby, w tym takze mozliwosc doboru linii spiralnej pretów strunowych, dzieki czemu rozróznia sie odmienne rozprowadzanie gleby na boki, szybsze badz wolniejsze. Jeszcze ciekawsza zaleta rozwiazania jest mozliwosc szczególnego zastosowania zestawu do obróbki roli na zboczach górskich, gdzie na kilku zaledwie metrach dlugosci roli zmienia sie jej nachy- lenie do poziomu. Zestaw moze dzieki systemowi sterowania dobrac kat natarcia skrzydla, a wiec i walu tego skrzydla, co daje mozliwosc jednostronnej obróbki gleby plaskiej, a drugostronnie obróbki wznie- sienia, czy wzgórza. Funkcja zróznicowania nachylenia skrzydel do poziomu daje szczególnie dobre PL 71 943 Y1 7 wyniki dla obszarów z rowami, gdzie ciagnik przemieszcza sie rowem, a oba skrzydla sa nachylone wzgledem srodkowej sekcji ramy i ciagnika jednoczesnie. Zestaw moze obrabiac przykladowo w ten sposób zbocza cieków wodnych, strumieni górskich itp. Jak widac uzytecznych funkcji zestawu jest bardzo wiele. Przyklad realizacji wzoru uzytkowego przedstawiony jest na rysunku, na którym Fig. 1 przedsta- wia zespól wielozadaniowych walów zebatych z jednym walem w trybie pracy i z jednym zlozonym w tryb transportu, z perspektywy, Fig. 2 przedstawia ten zespól w widoku, od bocznej strony, Fig. 3 przedstawia rzut perspektywiczny na zespól walów w trybie transportu, Fig. 4 przedstawia rzut od bocznej strony na zespól walów w trybie transportu, Fig. 5 przedstawia pojedynczy wal w perspektywie, Fig. 6 przedstawia pojedynczy wal zawieszony na pólobejmie i zawiesiu, a Fig. 7 przedstawia rzuto- wanie boczne na pierscienie zebate, w ustawieniu, jakie przybieraja jeden za drugim na wale, wraz z rzutowaniem walu i jego pretów. Przykladowy zespól wielozadaniowych walów 1 zebatych, strunowych, przeznaczony jest do ob- róbki gleby. Kazdy z walów 1 przesunietych w linii jeden za drugi, stosowany jest do kruszenia, rozdrab- niania, ugniatania i wyrównywania, jako zawieszane narzedzie rolnicze podczepiane za posrednictwem ramy 2 nosnej do ciagnika rolniczego. Kazdy wal 1 zaopatrzony jest w pierscienie 3 z równomiernie obwiedniowo rozmieszczonymi zebami 4, pomiedzy którymi biegna od pierscienia 3 do pierscienia 3 pretowe struny 5. Rama 2 zespolu wielozadaniowych walów 1 zebatych jest skladana i jest utworzona ze srodkowego segmentu 6 oraz z polaczonych z nim zawiasowo, poprzez obrót na osiach zawiesze- nia 7, bocznych skrzydel 8, prawego skrzydla 8’ i lewego skrzydla 8’’, rozmieszczonych asymetrycznie po obu stronach srodkowego segmentu 6 ramy 2, który polaczony jest takze z kazdym skrzydlem 8’, 8’’ poprzez niezalezne silowniki 9’, 9’’ z mechanizmem sterujacym. Skrzydla 8’, 8’’ posiadaja wsporniki 10 jako elementy blokujace przytwierdzone do poziomej belki 11 skrzydla 8, które to wsporniki 10 blokuja skrzydla 8 w pozycji trybu pracy i w pozycji trybu transportu, a kazde z bocznych skrzydel 8’, 8’’ jest zabezpieczone przed przesunieciem sie takze za pomoca zastrzalu 12 belki 11, do której przyczepiony jest wal 1, kazdorazowo na zawiesiu 13 poprzez pólobejme 14. Przedni silownik 9’ polaczony jest jed- nym koncem, tubowym, ze srodkowym segmentem 6 ramy 2 do jej przedniej listwy 15’, a tylny silow- nik 9’’ polaczony jest jednym koncem, takze tubowym, ze srodkowym segmentem 6 ramy 2 do jej tylnej listwy 15’’, oba poprzecznie i przeciwsobnie, natomiast drugimi koncami, tloczyskowymi, kazdy silow- nik 9’, 9’’ polaczony jest z osia 16 swego nozycowego lacznika 17, który swymi koncami 18 polaczony jest obrotowo ze wspornikiem 10 belki 11 i odpowiadajacym mu wspornikiem 10 srodkowego seg- mentu 6 ramy 2 tworzacymi pare wsporników 10 trybu pracy jednego skrzydla 8. Wspornik 10’ trybu transportu skrzydla 8 jest wypustem dystansowym ustawionym po przeciwleglej stronie belki 11, a belka 11 kazdego skrzydla 8 ma ruchomosc w zakresie 180° zapewniona silownikiem 9 i nozyco- wym lacznikiem 17. Odleglosc kazdych dwóch sasiadujacych pierscieni 3 zebatych w jednym wale 1 przybiera wartosc z zakresu od 100 mm do 180 mm, tym razem 145 mm, jednak sasiadujace pierscienie 3 zebate sa wzgledem siebie zrotowane ustawieniem zebów 4 o kat ALPHA przyjmujacy wartosc 360 ?/(3 *N), tym razem 12° biegnac od boków do srodka walu 1 tak, ze w wyniku zrotowania zebów 4 dokladnie naprzeciwlegle i równolegle do siebie ustawione sa zeby 4 co czwartej tarczy 3 zebatej, a tar- cza 3 zebata jednoczesnie ustawiona jest prostopadle do osi 19 walu 1, co oznacza, ze zeby 4 tej samej tarczy 3 posadowione sa na niej co 360 ?/N, tym razem co 36°. Dla takiego ulozenia zebów 4, pretowa struna 5 w kazdej polówce walu 1 biegnie od boku walu 1 wyprzedzajaco i ukosnie jako cwiartka spiral- nej fali w gleboko osadzonych na pierscieniu 3 zebatym, wezlach 20 zebów 4, po czym wraca opóznia- jaco jako cwiartka spiralnej fali do drugiego boku walu 1. Pierscienie 3 zebate poprzez zaledwie jedna ploze 21 centralnie nawiercona, biegnaca wzdluz srednicy pierscienia 3 sa osadzone na rdzeniu 19’ walu 1. N oznacza ilosc zebów 4 i przyjmuje ona wartosc calkowita z zakresu od 8 do 12, tym razem N = 10. Sekcja srodkowa 6 w trybie transportu ma na sobie od górnej strony ulozone, poprzecznie do kierunku obróbki gleby, dwa waly 1 w sposób równolegly, a w trybie pracy sekcja srodkowa 6 jest ob- sadzona co najwyzej jednym z tych walów 1. Zeby 4 pierscieni 3 zebatych maja ksztalt zblizony do trójkatów równobocznych, które u szczytu sa zaoblone. Pierscienie 3 zebate, za wyjatkiem wewnetrznie biegnacej plozy 21, sa puste w srodku. Plozy 21 dwóch sasiadujacych ze soba pierscieni 3 zebatych sa ustawione wzgledem siebie, na rdze- niu 19’ walu, prostopadle. Pólobejma 14 kazdego z walów 1 niezaleznie, jest wraz z trwale zamocowa- nym do obejmy zawiesiem 13, zamocowana do belki 11 skrzydla 8 rozlacznie. Szerokosc walu 1 osa- dzonego w pólobejmie 14 ma rozmiar zawierajacy sie w przedziale od 1,5 m do 2,5 m, tym razem 2 m. Najwieksza srednica pierscienia 3 zebatego, mierzona pomiedzy szczytami zebów 4 naprzeciwlegle PL 71 943 Y1 8 w niej lezacych, ma rozmiar zawierajacy sie w przedziale od 50 cm do 70 cm, tym razem 60 cm. Naj- mniejsza srednica pierscienia 3 zebatego, mierzona pomiedzy naprzeciwlegle w niej lezacymi we- zlami 20 zebów 4, ma rozmiar zawierajacy sie w przedziale od 30 cm do 70 cm, tym razem 45 cm, czyli cm mniej od najwiekszej srednicy pierscienia 3 zebatego, mierzonej pomiedzy szczytami zebów 4 naprzeciwlegle w niej lezacych. Co przeklada sie na 7,5 cm wnikania w glab gleby podczas jej obróbki. Jeden z walów 1 zaleznie od potrzeby, w czasie pracy, zawieszony moze byc na belce 11 jednego ze skrzydel 8 w trybie, pracy, a dragi z walów 1 ulozony moze byc na sekcji srodkowej 6 ramy 2 i podparty wtedy na wsporniku 10’ trybu transportu skrzydla 8 jako wypustem dystansowym. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL