Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest narzedzie do prasy krawedziowej przylaczane do zmieniarki narzedzi zamontowanej na robocie, które umozliwia latwe i szybkie chwytanie i przemieszczanie róz- nych rodzajów narzedzi do giecia krawedziowego za pomoca zmieniarki zamontowanej na robocie, z wykorzystaniem wykonanego w nich wtórnie zlacza. Jednym z istotnych elementów procesu obróbki blach jest wybór odpowiedniego górnego i dol- nego narzedzia do giecia krawedziowego oraz umieszczenie i zamocowanie ich w uchwycie narzedzia, które to operacje w wysokowydajnych systemach produkcyjnych celowym jest prowadzic za pomoca robota. Oprzyrzadowanie opracowane dla wymiany narzedzi do giecia krawedziowego w zrobotyzowa- nych prasach krawedziowych nie umozliwiaja obecnie mozliwosci zastosowania ich równiez dla dostep- nych komercyjnie narzedzi do giecia krawedziowego o róznych typach i systemach montowania. Dwie trzecie wprowadzanych na swiecie do obrotu pras krawedziowych posiada system narzedzi typu US (Standard Europejski), dla którego nie mozna zastosowac rozwiazania zrobotyzowanego, a podobna sytuacja wystepuje równiez w przypadku innych typów narzedzi do giecia krawedziowego. Tym samym znaczna grupa uzytkowników jest wylaczona z automatyzacji. Znana z aktualnego stanu techniki specyfikacja amerykanskiego patentu o numerze US 7,632,224 B2 opisuje wymienne narzedzie skladajace sie z korpusu narzedzia z koncówka przylaczeniowa, gdzie kon- cówka przylaczeniowa sluzy do zamocowania narzedzia w przylaczanym urzadzeniu. W korpusie narzedzia rozmieszczone sa takie elementy laczace, które zapewniaja utworzenie nieobracajacego sie polaczenia z manipulatorem, który narzedzie wklada lub wyjmuje z konstrukcji uchwytu narzedzia. Dokument patentowy o numerze US 6,656,099 B1 prezentuje prase krawedziowa, która wyposa- zona jest w narzedzie do giecia krawedziowego oraz w urzadzenie do zmieniania narzedzia wyposa- zone w zaczep zawierajacy hak i jezyk. Narzedzie do giecia krawedziowego wyposazone jest w rygiel z elementem mocujacym. Prasa krawedziowa stanowi jedna calosc z dolnym i górnym magazynkiem narzedzi, które wykonuja równiez przemieszczanie narzedzia do giecia. Zmieniarka przemieszcza na- rzedzia do giecia do uchwytów narzedzi. Rózne konstrukcje dostepnych na rynku narzedzi do giecia mozna znalezc w Internecie pod ad- resami URL https://gordiuszalfa.hu/termek/rolleri-elhajlito-szerszamok/ oraz https://www.toolsys- tems24.de/en/, gdzie widac, ze na korpusach narzedzi nie ma takich rozwiazan mocujacych, które umozliwialoby podlaczenie do zrobotyzowanego chwytaka. Takie znane ze stanu techniki rozwiazanie zilustrowano na figurze rysunku oznaczonej pos, gdzie korpus narzedzia do giecia krawedziowego 1 posiada czolo oparcia 1 o uchwyt narzedzia, rowek uchwytu narzedzia 1 i rowek zaciskowy 1, które to elementy konstrukcyjne potrzebne sa do zamontowania narzedzia do giecia 1 w uchwycie na- rzedzia. Jednakze, opisane i uzywane w praktyce narzedzia nie zapewniaja uzytecznego rozwiazania w odniesieniu do tego, jakiego rodzaju modyfikacje powinien wykonac uzytkownik na surowym narze- dziu do giecia po to, aby mozliwe bylo bezpieczne uchwycenie i przemieszczenie narzedzie za pomoca zmieniarki zamontowanej na ramieniu robota. Na pos rysunku widac, ze narzedzie do giecia krawe- dziowego 1 nie posiada takiego miejsca mocowania, które pozwoliloby na pewne uchwycenie przez urzadzenie zmieniajace. W zwiazku z zaobserwowanym niedociagnieciem, za zadanie wyznaczylismy sobie skonstruo- wanie na znanym z aktualnego stanu techniki narzedziu do giecia takiego punktu mocowania, który pozwoli na bezpieczne chwytanie i przemieszczanie narzedzia za pomoca znanej, zamontowanej na ra- mieniu robota zmieniarki. Kolejnym zadaniem naszego wzoru uzytkowego jest opracowanie takiego narzedzia do giecia, do którego wtórnie moze byc wykonane mocowanie w sposób oplacalny, a narzedzie takie bedzie latwe w uzyciu i utrzymaniu. W toku eksperymentów przeprowadzonych podczas tworzenia naszego wzoru uzytkowego doszlismy do wniosku, ze narzedzie do giecia krawedziowego moze byc pewnie uchwycone przez robota i precyzyjnie przemieszczane za pomoca sterowania robotem wtedy, kiedy w narzedziu do giecia krawedziowego skon- struujemy taki otwór umozliwiajacy jego uchwycenie, w którym element konstrukcyjny chwytaka zmieniarki moze oprzec sie o powierzchnie oparcia na narzedziu, a za pomoca drugiego elementu konstrukcji mozliwe bedzie docisniecie narzedzia do giecia krawedziowego do powierzchni dajacej oparcie. Podczas eksperymentów wykorzystano zamontowana na ramieniu robota zmieniarke, której ele- mentem konstrukcyjnym do zaciskania i zwalniania narzedzia do giecia jest trzpien zaciskowy, który moze byc przesuwany liniowo do przodu i do tylu sprezonym powietrzem Majac na uwadze wyznaczone zadanie, przedmiotem naszego wzoru uzytkowego jest takie na- rzedzie do giecia, które mozna bezpiecznie przylaczyc do zmieniarki narzedzi zamontowanej na ramie- niu robota. Na korpusie dostepnych w handlu „surowych" narzedzi do giecia krawedziowego, w celu ich zamontowania w uchwycie prasy krawedziowej, znajduja sie czolo oparcia, rowek uchwytu narzedzia i rowek zaciskowy. W celu umozliwienia przylaczenia do zmieniarki w narzedziu do giecia krawedzio- wego wykonane zostalo takie miejsce umozliwiajace uchwycenie, które ponizej czola oparcia narzedzia posiada owalny otwór przechodzacy przez korpus narzedzia. Z boku korpusu narzedzia od strony rowka uchwytu narzedzia znajduje sie owalne gniazdo zachodzace na owalny otwór przelotowy, którego ko- niec w glebi korpusu narzedzia posiada kolnierz oporowy otwierajacy sie w kierunku do góry poza owalny otwór przelotowy. Na korpusie narzedzia od strony rowka zaciskowego znajduje sie zachodzace na owalny otwór przelotowy stozkowe gniazdo z cylindrycznymi koncami, którego os przecina skraj powyzej górnej krawedzi owalnego otworu przelotowego. Zmieniarka wyposazona jest w cylindryczny trzpien zaciskowy ze stozkowym koncem i trzpien chwytaka do uchwycenia i zamocowania narzedzia do giecia krawedziowego. Do konca trzpienia chwy- taka przymocowana jest owalna glowica chwytaka do ujecia narzedzia do giecia krawedziowego, która opiera sie o kolnierz oporowy owalnego gniazda w narzedziu do giecia krawedziowego, w czasie podejmowania narzedzia przez robota. Za pomoca sprezonego powietrza trzpien zaciskowy mozna przesuwac liniowo do przodu i do tylu, dzieki czemu wysuwa sie on z urzadzenia lub chowa sie do urza- dzenia. Kiedy glowica chwytaka wskoczy na kolnierz owalnego gniazda i stozkowa koncówka trzpienia zaciskowego zostanie docisnieta do stozkowego gniazda na narzedziu do giecia krawedziowego, to na- stepuje pewne zamocowanie narzedzia do giecia krawedziowego do zmieniarki. Majac na uwadze zmie- niarke poruszana przez robota, przelotowy otwór owalny, gniazdo stozkowe i gniazdo owalne w miejscu uchwytu na narzedziu do giecia krawedziowego, zostaly zwymiarowane i rozmieszczone tak, aby paso- waly do przylaczanych elementów konstrukcyjnych zmieniarki. Zaleta rozwiazania wedlug wzoru uzytkowego jest to, ze na dostepnych w obrocie handlowym „surowych" narzedziach do giecia krawedziowego oferuje takie miejsce mocowania, które umozliwia bezpieczne zamocowanie i przemieszczanie narzedzia do zmieniarki zamocowanej na ramieniu robota wyposazonej w sztywny trzpien chwytaka i liniowo poruszany trzpien dociskowy. Na narzedziu do giecia krawedziowego miejsce mocowania mozna wtórnie wykonac w sposób oplacalny, a narzedzie takie bedzie latwe w uzyciu i utrzymaniu. Rozwiazanie wedlug wzoru uzytkowego zostalo szczególowo przedstawione w zalaczonym ry- sunku, na którym fig. 1 przedstawia narzedzie do giecia krawedziowego z miejscem do mocowania, wedlug wzoru, fig. 2 przedstawia polaczenie zmieniarki montowanej na ramieniu robota i narzedzia do giecia krawedziowego przed zamocowaniem, a fig. 3 przedstawia narzedzia do giecia krawedzio- wego zamocowane do zmieniarki montowanej na ramieniu robota. Fig. 1 w wielu rzutach przedstawia narzedzie do giecia krawedziowego wedlug wzoru i konstrukcje miejsca do mocowania na korpusie narzedzia. Ponizej czola oparcia 1 narzedzia do giecia krawedzio- wego 1 o danej szerokosci L, zasadniczo w czesci srodkowej korpusu narzedzia znajduje sie przelotowy owalny otwór 1 o osi x2, o danej szerokosci a1 i wysokosci a2. Wymiary szerokosci a1 i wysokosci a2 nalezy ustalic w taki sposób, aby trzpien 2 zmieniarki 2 wyposazony w glowice 2 (patrz figury 2 i 3) bez przeszkód przechodzil przez otwór owalny 1 z luzem nie mniejszym niz 1 mm. Korpus narzedzia do giecia krawedziowego 1 od strony rowka uchwytu narzedzia 1 posiada owalne gniazdo 1, które zachodzi do wnetrza przelotowego otworu owalnego 1. Owalne gniazdo 1 sluzy do przyjecia glowicy utrzymujacej 2 zamontowanej na trzpieniu chwytaka 2 zmieniarki 2, a jego ksztalt dopasowany jest do glowicy podtrzymujacej 2. Na koncu owalnego gniazda 1, wewnatrz korpusu narzedzia znajduje sie oporowy kolnierz 1, który stanowi oparcie dla glowicy podtrzymuja- cej 2 zamontowanej na trzpieniu chwytaka 2 zmieniarki 2, wprowadzonej do owalnego gniazda 1. Glebokosc l2 owalnego gniazda 1 jest równa dlugosci wchodzacej do niego glowicy podtrzymuja- cej 2. Tylna wysokosc l3 miejsca mocowania narzedzia do giecia krawedziowego 1 nalezy ustalic w taki sposób, aby wysokosc kolnierza 1 otwierajacego sie w kierunku do góry ponad owalny otwór przelotowy 1 wynosila co najmniej 8 mm. Korpus narzedzia od strony rowka dociskowego 1 posiada stozkowe gniazdo 1, o cylindrycz- nych koncach 1, 1, osi x1, kacie stozka -, danej srednicy D, które czesciowo zachodzi na owalny otwór przelotowy 1. Os x1 stozkowego gniazda 1 jest równolegla do osi x2 owalnego otworu przelo- towego 1, ale ich wzajemne polozenie jest ekscentryczne. Stozkowe gniazdo 1 sluzy do przyjecia koncówki trzpienia dociskowego 2 (patrz figury nr 2 i 3) zmieniarki narzedzi 2 i dopasowuje sie do ksztaltu, dlatego jego kat stozkowy - jest zgodny z katem stozka koncówki trzpienia dociskowego 2, ale jego srednica D powinna byc co najmniej o 1 mm wieksza od srednicy trzpienia dociskowego 2. Przednia wysokosc l2 miejsca mocowania narzedzia do giecia krawedziowego 1 jest ustalona tak, aby os x1 stozkowego gniazda 1 przecinala kolnierz 1 co najmniej 3 mm powyzej górnej krawedzi owalnego otworu przelotowego 1, przez co mozna zapewnic, ze trzpien dociskowy 2 wcisniety w stozkowe gniazdo 1 docisnie glowice utrzymujaca 2 zamontowana na trzpieniu chwytaka 2 do kolnierza 1. Na fig. 2 przedstawiono urzadzenie do zmieniania narzedzi 2 oraz narzedzie do giecia krawe- dziowego 1 przed ich polaczeniem. Narzedzie do giecia krawedziowego 1 jest zawieszone w uchwycie narzedziowym 3 i zamocowane zaciskiem narzedzia 4. Zakonczony stozkowa koncówka trzpien doci- skowy 2 jest wciagniety do urzadzenia zmieniajacego narzedzia 2, a trzpien chwytaka 2 jest wysu- niety z urzadzenia zmieniajacego narzedzia 2 i jego koncówka jest wprowadzona do narzedzia do giecia krawedziowego 1. Na koncu trzpienia chwytaka 2 zamocowana jest, za pomoca sruby 2 o wpusz- czonym lbie, glowica podtrzymujaca 2, która jest ustawiona na styk z kolnierzem 1 owalnego gniazda 1 narzedzia do giecia krawedziowego 1 (patrz figura nr 1). Na fig. 3 przedstawiono urzadzenie do zmieniania narzedzi 2 oraz narzedzie do giecia krawe- dziowego 1 w stanie ostatecznego polaczenia. Sprezone powietrze wprowadzone do urzadzenia do zmieniania narzedzi 2 wypycha z urzadzenia trzpien dociskowy 2 i wciska go do stozkowego gniazda 1 narzedzia do giecia krawedziowego 1 w sposób zamykajacy polaczenie ksztaltem (patrz figura nr 1), a poprzez to narzedzie do giecia krawedziowego 1 zostaje obustronnym dociskiem pewnie uchwycone przez urzadzenie do zmieniania narzedzi 2. Przy wymianie narzedzi na prasie krawedziowej, dla zrobotyzowanego przemieszczania narzedzia do giecia krawedziowego 1 nalezy na ramieniu robota zamontowac urzadzenie do zmieniania narzedzi 2. Trzpien chwytaka 2 urzadzenia do zmieniania narzedzi 2, z zamontowana glowica utrzymujaca 2 nalezy wprowadzic do owalnego otworu przelotowego 1 narzedzia do giecia krawedziowego 1, który dzieki swojej konstrukcji prowadzi trzpien chwytaka 2. Nastepnie, glowice utrzymujaca 2 nalezy wprowadzic do owalnego gniazda 1 narzedzia do giecia krawedziowego 1 do oporu, do powierzchni oparcia kolnierza 1. Nastepnie za pomoca pneumatyki urzadzenia do zmieniania narzedzi 2 nalezy docisnac trzpien dociskowy o stozkowej koncówce 2 do stozkowego gniazda 1 narzedzia do giecia krawedziowego 1 i docisnac narzedzie do giecia krawedziowego 1 do docisnietej do kolnierza 1 glo- wicy podtrzymujacej 2. Wtedy urzadzenie do zmieniania narzedzi 2 pewnie trzyma narzedzie do giecia krawedziowego 1. Nastepnie, sterujac robotem, urzadzeniem do zmieniania narzedzi 2 mozna pobrac narzedzie do giecia krawedziowego 1 z wieszaka narzedzia 3 i przemiescic go do uchwytu narzedzia prasy krawedziowej w taki sposób, aby rowek wieszaka 1 narzedzia do giecia krawedziowego 1 ustawic w pozycji roboczej w uchwycie narzedzia. Po zamocowaniu narzedzia do giecia krawedziowego 1 w uchwycie narzedzia, za pomoca pneumatyki trzpien dociskowy 2 urzadzenia do zmieniania narze- dzi 2 nalezy wycofac, a glowice utrzymujaca 2 wyprowadzic z owalnego gniazda 1 narzedzia do gie- cia krawedziowego 1, i wyciagnac z narzedzia do giecia krawedziowego 1 trzpien chwytaka 2. PL