Przedmiotem wynalazkujestgórnicze urzadzenie wydo¬ bywcze z urabiarka, prowadzona wzdluz przodka wybier¬ kowego, zaopatrzona w co najmniej jedno przestawialne urzadzenie odluzniajace lub temu podobne, zwlaszcza strug prowadzony po szynie prowadzacej.Urabiarki, jak strugi lub wrebiarki, majaceprzestawial¬ ne urzadzenia odluzniajace, jak na przyklad dajace sie podnosic i opuszczac bebny wrebowe, dluta stropowe i spagowe lub inne przestawialne nabudówki i elementy wydobywcze, znane sa w rozmaitych wykonaniach. Znane urzadzenia strugowe maja strug, który prowadzony jest, przy prowadzeniu rampowym, przybudowynym do lancu¬ chowego przenosnika zgrzeblowego po stronie przodka wybierakowego. Znane jest równiez zaopatrzenie tego ro¬ dzaju struga weglowego w wysiegnice bramowa, która obejmuje przenosnik oraz prowadzona jest po szynie kie¬ rujacej, umieszczonej z boku przy przenosniku, jak rów¬ niez wsparta jest na niej.Aby urabiac do glebi poklady wegla mozliwie na calej grubosci zloza, przyjeto ogólnie zaopatrzeniezasadniczego korpusu struga w nabudówke struga, która sklada sie na przyklad z umieszczonych pietrowo nad soba korpusów warstwowych, wyposazonych w narzedzia odluzniajace.Znane sa równiez dluta stropowe, które mozna wystawic az do stropu, oraz przestawialne dluta spagowe.Znane jest wreszcie równiez umieszczanie prowadzenia struga w sposób przestawialny, aby móc dostosowywac polozenie i przebieg prowadzonego wzdluz przodka wy¬ bierkowego struga do uksztaltowania i przebiegu przodka wybierkowego. Stosuje sie w tym celu urzadzenia podno- szace, za pomoca których mozna przestawiac w plaszczyz¬ nie pionowej wzglednie przechylac cale prowadzenie stru¬ ga, a przez to równiez prowadzone przy nim przymusowo strugi.Zadaniem wynalazku jest przede wszystkim uksztalto¬ wanie urzadzenia wydobywczego wspomnianego rodzaju, a zwlaszcza wysokowydajnego urzadzenia strugowego, w taki sposób, zeby przy daleko idacym dostosowaniu sprzetu wydobywczego do kazdorazowegouksztaltowania przodka wybierkowego orazdozmiennych grubosci pokla¬ du mozna bylo urabiac zloze w sposób jaknajbardziej celowy i ewentualnie na calej grubosci. Celem wynalazku jest zwlaszcza sterowanie urzadzeniem odluzniajacym, umieszczonym na urabiarce, które moze skladac sie na przyklad z nabudówki struga, narzedzi wrebowych, szar- paka stropowego, lub z innych elementów urabiarki, wy¬ posazonych w sprzet wydobywczy.Wynalazek odznacza sie tym, ze przestawialne urzadze¬ nie odluzniajace lub temu podobne mozna przestawiac za pomoca nastawialnej szyny sterujacej, rozciagajacej sie w kierunku przesuwu urabiarki, poprzez prowadzony wzdluzszynysterujacej organprzestawiajacy lub stykowy.Wymieniony organ stykowy lubprzestawiajacymozeskla¬ dac sie z popychacza wspierajacego sie na szynie steruja¬ cej, z dzwigni prowadzonej przy szynie sterujacej, z ele¬ mentu slizgowego posuwajacego sie wzdluz szyny steruja¬ cej, lub z innego mechanizmu przestawiajacego, poprzez który urzadzenie odluzniajace zostaje uruchamiane odpo¬ wiednio do kazdorazowego ustawienia szyny sterujacej.Poleca sie umieszczenie szyny sterujacej po stronie podsa- 85 83685 836 3 dzkowej przenosnika, tworzacego prowadzenie maszyny lub zwiazanego z nia w przenosna jednostke konstrukcyj¬ na. Szyna sterujaca moze byc przestawialna tylko w jed¬ nym kierunku lub takze w kilku kierunkach, aby przy jezdzie wydobywczej sterowac w predystynowany sposób na przyklad kilkoma urzadzeniami odluzniajacymi ura- biarki lub kilkoma przestawialnymi urzadzeniami, umie¬ szczonymi na urabiarce. Urabiarka jest celowo uksztalto¬ wana wtaki sposób, ze obejmuje onaprzenosnik naksztalt bramy, oraz prowadzona jest po obustronach przenosnika, przy czym szyna sterujaca umieszczona jest w sposób korzystny powyzej znajdujacego sie po stroniepodsadzko¬ wej prowadzenia maszyny.W przypadku struga majacego wysiegnice bramowa, wspólpracujacy z szyna sterujaca organ przestawiajacy moze byc umieszczony nawet na wysiegnicybramowej. Na wysiegnicy bramowej moze byc umieszczony uruchamiany przez szyne sterujaca mechanizm wychylny dzwigni, popy- chacz, organ stykowy lub jakies inne urzadzenie do prze¬ stawiania narzedzi.Za pomoca urzadzenia sterujacego wedlug wyrtalazku mozna sterowac na przyklad wystawialnymi az do stropu narzedziami odluzniajacymi stropowymi i/lub przesta- wialnym nozem spagowym lub temu podobnymi narze¬ dziami wtaki sposób, ze strug urabia doglebi wystepujacy na powierzchnie wegiel na okreslonym z góry poziomie skrawania i przewaznie na calej grubosci pokladu.Wedlug wynalazku istnieje równiez mozliwosc urucha¬ miania przestawialnego urzadzenia odluzniajacego za po¬ moca sterowanego przez maszyne sterujaca hydrauliczne¬ go urzadzenia przestawiajacego. Przestawianie szyny ste¬ rujacej moze nastepowac recznie, za pomoca mechanicz¬ nych urzadzen przestawiajacych, lub, w wykonaniuuprzy¬ wilejowanym, za pomoca hydraulicznych cylindrów prze¬ stawiajacych.Wynalazek obejmuje poza tym uklad, w którym strug prowadzony jest po obejmujacej przenosnik na ksztalt bramy prowadnicy wysiegnicy, która jest przestawialna w celu nastawiania przestawialnego.urzadzenia odluznia¬ jacego. Prowadnica wysiegnicy umieszczona jest przy tym celowo w poblizu przodka wybierkowego, nieco powyzej prowadzenia spagowego struga, na wysiegniku, który wsparty jest po stronie podsadzkowej przenosnika na przyklad w lozysku wahliwym lub w prowadzeniu slizgo¬ wym albo temu podobnym. Dla wynalazku istotne jest tutaj równiez to, ze prowadnica wysiegnicy steruje, jako szyna sterujaca, umieszczonym na urabiarce i przestawial- nym w stosunku do niej elementem w postaci urzadzenia odluzniajacego wzglednie uchwytu narzedziowego lub te¬ mu podobnego urzadzenia.Wynalazek objasniony jest blizej na przykladach wyko¬ nania na podstawie poszczególnych zastrzezen patento¬ wych oraz na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia umieszczone w przekroju sciany ubierkowej urza¬ dzenie wydobywcze wedlug wynalazku, w widoku bocz¬ nym, przy czym prowadzony przyprowadzeniuspagowym strug ma wysiegnice bramowa, fig. 2- zmieniony przyklad wykonania wynalazku, w ukladzie jak na fig. 1, fig. 3 - trzeciprzykladwykonania wynalazku, w przekroju, fig. 4 - czwarty przyklad wykonania wynalazku, w takim samym przekroju, fig. 5 - nóz stropowy, przewidziany w urzadze¬ niu z fig. 4, w róznych polozeniach wychylenia, fig. 6 - dalszy przyklad wykonania wynalazku, w przekroju, fig. 7 - podstawe prowadzaca zastosowana w urzadzeniu wydo¬ bywczym z fig. 6, w przekroju, fig. 8 - szczegól urzadzenia 4 wydobywczego z fig. 6, w widoku w kierunku strzalki A z fig. 6, fig. 9- widok na szyne sterujacaiwspólpracujace organy przestawiajace, w kierunku strzalki C z fig. 10, fig. - uklad wedlug fig. 9, wkierunku strzalki B z fig. 6, fig. 11 - schemat sterowania w urzadzeniu wydobywczym, wedlug urzadzenia sterujacego, przewidzianego w fig. 6 - , fig. 12- inna postac wykonania urzadzenia wydobyw¬ czego wedlug wynalazku, w widoku z boku, a fig. 13 - przyklad wykonania wynalazku, zmieniony w stosunku do io postaci wykonania z fig. 12.Na rysunku jako 10 oznaczono przodek wybierkowy, jako 11 - spag, a jako 12- strop sciany wydobywczej.Urzadzenie urabiajace wedlug fig. 1 ma lancuchowy przenosnik zgrzeblowy w znanym wykonaniu, na którym od strony przodka wybierkowego dobudowane jest prowa¬ dzenie 14 struga w znanym "wykonaniu. Wspiera sie ono blacha rampowa 15 ospagima dwa umieszczonejeden nad drugim kanaly lancuchowe 16 i 17 dla napedzajacego lancucha bezkonca. Kanaly lancuchowe 16 i 17 sa przykry- te od zewnatrz blacha nakrywajaca 18 o ksztalcie rampy, wychylna dokola osi 19 przegubu walcowego. Miedzy ka¬ nalami lancuchowymi 16 i 17 umieszczone sa odstepowe elementy slizgowe 20.Strug ma korpus zasadniczy 21, który siega za pomoca prowadzacego skobla 22 do wnetrza dolnego kanalu lancu¬ chowego 17 i tutaj powiazany jest z napedzanym dolnym odcinkiem lancucha. Z prowadzonym przymusowo przy prowadzeniu 14 spagowym korpusem zasadniczym 21 struga polaczona jest nabudówka 23 struga poprzez prze- gub 24, którego os przegubowa przebiega mniej wiecej równolegle do przodka wybierkowego. Nabudówka 23 struga, która wspiera sie na korpusie zasadniczym 21 struga, ma ze swojej strony na sobie uchwyt 25 dluta stropowego, który jest prowadzony w prowadnicy 26 kor- pusu 23 struga i który mozna wysuwac w kierunkustrzalki *. S az do stropu.Jako 27 oznaczono podstawe prowadzaca, która opiera sie o spag 11 poprzez stope 28, obejmujaca przenosnik 13, oraz która zaopatrzona jest w siegajace az do podsadzki 40 belki prowadzace 29, sluzace do bocznego prowadzenia kozlów obudowy lub innych elementów obudowy. Na fig. 1 stojaki kozla obudowy oznaczono jako 30. Stojaki te opie¬ raja sie stopami o plyte spagowa 31, prowadzona po bo¬ kach przy dwóch sasiednich równoleglych belkachprowa- 45 dzacych 29. Jako 32 oznaczono dzwigana przez stojaki stropnice, a jako 33 - polaczona z nia przegubowo stropni¬ ce wysiegajaca, wychylna w stosunku do stropu za pomoca cylindra wychylnego 34. Poszczególne elementy obudowy sa polaczone z podstawa prowadzaca 27 poprzez cylindry 50 zwrotne 35 w taki sposób, ze przy wysuwaniu tloczysk ulega przesunieciu do przodu podstawa prowadzaca wraz z prowadzeniem struga i przenosnikiem, a przy przeciw¬ nym zasilaniu cisnieniem cylindrów zwrotnych zostaja dociagniete kozly obudowy. 55 • Podstawa prowadzaca 27 ma wznoszacy sie w góre wspornik 36, do którego ponad przenosnikiem 13 zamoco¬ wana jest szyna prowadzaca 37, rozciagajaca sie równiez równolegle do przodka wybierkowego. Na tej szynie pro¬ wadzacej 37 wspiera sie wysiegnica bramowa 38 struga 60 i jest przez nia prowadzona. Wysiegnica 38 jest przylaczo¬ na do nabudówki 23 struga. Strug prowadzony jest zatem z jednej stronyprzy prowadzeniu 14 spagowym, a zdrugiej strony przy znajdujacym sie powyzej i za nim prowadzeniu 37. 05 Z podstawa prowadzaca 27 zwiazanesacylindry podno-85 836 szace 39, których tloczyska 40 zamocowane saprzegubowo na przenosniku 13, z boku. Przez wysuniecie tloczysk przenosnik 13 moze byc zatem wraz z prowadzeniem 14 i korpusemzasadniczym21 strugawychylony w plaszczyz¬ nie pionowej dokola przedniej krawedzi czolowej blachy 5 rampowej 15, przy czym korpus zasadniczy 21 struga wychyla sie dokola przegubu 24 i przez to nóz spagowy21', umieszczony na korpusie zasadniczym struga, ulega pod¬ noszeniu i opuszczeniu, azeby przez to nastawiac poziom - pracy struga w odniesieniu do przebiegu spagu. 10 Na wsporniku 36 podstawyprowadzacej 27 umieszczona jest powyzej szyny prowadzacej 37 szyna sterujaca 41, rozciagajaca sie równiez przez cala dlugosc sciany. Szyna sterujaca 41 jest zamocowananatlokachpodnoszacych42, prowadzonych w cylindrach 43 wspornika 36. Przez zasila- 15 nie cisnieniem tych cylindrów podnoszacych 43 mozna przeto podnosic lub opuszczac szyne sterujaca 41 w kie¬ runku strzalki S. Szyna sterujaca 41 sklada sie celowo z pojedynczych odcisków szyny, które moga byc na koncu polaczone miedzy soba przegubowo. 20 Na wysiegnicy bramowej 38 struga umieszczony jest organ przestawczy w postaci dwuramiennej dzwigni 44, wychylnej dokola przegubu 45, którego os przegubowa przebiega mniej wiecej równolegle do przodka wybierko¬ wego 10. Jedno ramie 46 dzwigni 44 ma na koncu glówke 25 kulista 47, która wchodzi w sposób pozwalajacy na ruch przegubowy w wyciecie 48, majace ksztalt czaszy kulistej, wykonane w uchwycie 25 dluta stropowego. Drugie ramie 49 dwuramiennej dzwigni wchodzi swym koncem 50 w prowadzenie jarzmowe 51 szyny sterujacej 41. Widac,ze 30 przy podnoszeniu i opuszczaniu szyny sterujacej 41 za pomoca urzadzenpodnoszacych42,43 dzwignia 44 wychy¬ la sie dokola przegubu 45, przez co uchwyt 25 dluta stropowego zostaje wysuniety az do stropu wzglednie cof¬ niety w przeciwnym kierunku. Przez nastawianie szyny 35 sterujacej 41 mozna przeto sterowac uchwytem 25 dluta stropowego i umieszczonym na nim dlutem stropowym 52, nastawiajac je odpowiednio do uksztaltowania zloza, na przyklad w taki sposób, ze przy zmiennych grubosciach pokladu nóz stropowy 52 kraje stale na stropie. Dlatego 40 tez, w polaczeniu z opisanym powyzej nastawianiem dluta spagowego 21', mozliwe jest calkowite urabianie do glebi pokladu „na miare".Postac wykonania wedlug fig. 2 odpowiada w znacznym stopniu postaci wykonania z fig. 1. Wprawdzie tutaj z tlo- 45 kami podnoszacymi 42 jest polaczona skladajaca sie z rury lub temu podobnego materialu szyna sterujaca 60, po której prowadzony jest otaczajacy ciasno rure element slizgowy, zamocowany na swobodnym koncu ramienia 49 dwuramiennej dzwigni 44. Zamiast prowadzenia jarzmo- 50 wego 41, 51 z fig.l przewidziano tutaj zatem prowadzenie walcowe. Zreszta równiez i tutaj szyna sterujaca 60sklada sie z pojedynczych odcinków podluznych, które moga byc na koncach polaczone miedzy soba przegubowo, tak ze strug przyprzejsciu przez sciane jeststerowanyodpowied- 55 nio do profilu pokladu tak, ze nóz stropowy 52 pracuje zawsze przy stropie.Fig. 3 przedstawia podobne urzadzenie wydobywcze, w którym przy wysiegnicy bramowej 38 struga jako me¬ chanizm przestawczy dla uchwytu 25 dluta stropowego 60 przewidziano mechanizm dzwigniowy, sterowany takze przez szyne sterujaca 70, przestawialna za pomoca urza¬ dzenia podnoszacego. Mechanizm przestawczy sklada sie tutaj z dwóch dzwigni 71 i 72, które sa ulozyskowane kazdorazowo miedzy swymi koncami w lozysku obroto- 65 wym 73 wzglednie 74 wychylnie dokola poziomej osi, a w punkcie 75 polaczone miedzy soba przegubowo. Dzwi¬ gnia 71 wchodzi glówka kulista 76wwyciecie 77 w uchwy¬ cie 25 dluta stropowego, podczas gdy dzwignia 72 prowa¬ dzona jest swym swobodnym koncem 78 po szyniesteruja¬ cej 70 i wspiera sie na niej. Szyna sterujaca jestzamocowa¬ na na organach podnoszacych 79, które slizgaja sie w pro¬ wadnicach wspornika 36 podstawy prowadzacej 27.W osiowych otworach tych organów podnoszacych 79 sa osadzone hydrauliczne cylindry podnoszace 80, za pomoca których szyna sterujaca 70 moze byc przeto podnoszona i opuszczana równolegle do lekko nachylonego przodku wybierkowego. Przy tym przestawianiu szyny sterujacej uchwyt 25 dluta stropowego ulega, poprzez uklad dzwigni 71,72, przestawieniu równolegle do przodka wybierkowe¬ go (kierunek strzalki S na fig. 1).W postaci wykonania wedlug fig. 3 napedzajacy strug lancuch bez konca zaczepia sie w punkcie 81 o skobel prowadzacy wysiegnicy bramowej 38, prowadzony w ka¬ nale prowadzacym w górnej czesciwspornika36 podstawy kierujacej. Jako 82 oznaczono kanal lancuchowydla ruchu powrotnego odcinka lancucha bez konca. Jako 25* i 25" oznaczono na fig. 3 uchwyt 25 dluta stropowego wrozmai¬ tych polozeniach podniesienia.Fig. 4 przedstawia strug 90, który prowadzony jest przymusowo w punkcie 91 przy prowadzeniu spagowym, umieszczonym po stronie przodka wybierkowego lancu¬ chowego przenosnika zgrzeblowego 13. Strug 90 ma nóz stropowy 92, wycnylny dokola osi przegubowej 93. Do wychylania noza stropowego sluzy równoleglobokowy uklad dzwigni, skladajacy siez dwóch równoleglych dzwi¬ gni 94 i 95, które poprzez przeguby 96 i 97 zamocowane sa przegubowo na dzwigni katowej 98. Dzwignia 94 polaczo¬ na jest poprzez przegub 93 z nozem stropowym 92,podczas gdy dzwignia 95 polaczona jest poprzez przegub 99 z uchwy¬ tem dluta stropowego. Uklad jest dobrany tak, ze przy wychylaniu dzwigni 98 w kierunku strzalki R nóz stropowy 92 ulega wychylaniudokola swej osi przegubowej 93 w kie¬ runku strzalki R\ Wychylanie nastepuje za pomoca popy- chacza 100, który prowadzony jest w prowadnicy 101 popychacza wysiegnicy bramowej 102 w sposób pozwala¬ jacy na swobodne przesuwanie sie. Popychacz 100 opiera sie swoja glówka 103 o dzwignie 98, a swymprzeciwleglym zakonczeniem glówkowym 104 o szynesterujaca 105, która mozna przesuwac po wsporniku 106 wkierunku strzalki T, co moze nastepowac za pomoca urzadzen przestawiaja¬ cych mechanicznych lub hydraulicznych. Szyna sterujaca 105 sklada sie znowu z pojedynczych, wzajemnie przesta- wialnych odcinków.Widac, ze nastawienie szyny sterujacej 105 wywiera wplyw na polozenie popychacza 100, a przez to na poloze¬ nie dzwigni 98, przy czym poprzez dzwignie 98 ulega przestawianiu nóz stropowy 92. Dlatego tez mozliwe jest, za pomoca szyny sterujacej 105 przy zalaczaniu popycha¬ cza 100 oraz za pomoca ukladu dzwigni, sterowanie nozem stropowym 92 w sensie jego wystawiania ku stropowi.Fig. 5 przedstawia nóz stropowy 92 w jego normalnym polozeniu, w którym ustawionyon jest pod katem okolo 45° do stropu, oraz slizga sie wzdluz stropu swa górna, wypu¬ kle sklepiona plaszczyzna slizgowa 92'.Srodkowy obraz fig. 5 przedstawia nóz stropowy 92 w polozeniu wychylonym ku dolowi, podczas gdy na pra¬ wym obrazie widzimy nóz stropowy wychylony w góre.W kazdym wychylonym polozeniu górna plaszczyzna grzbietowa 92' noza stropowego 92 opierasieo strop. Przez85 836 7 wystawianie noza stropowego mozna dokladnie sterowac skrawaniem struga na stropie.Wedlug fig. 4 nóz stropowy 92 z mechanizmem dzwi¬ gniowym jest umieszczony na elemencie 107 struga, który jest ruchomy w stosunku do zasadniczego korpusu 90 struga w kierunku ku stropowi. Mozna przewidziec urza¬ dzenia sprezynowe 108 lub temu podobne, które dociskaja wysuwamy element 107 struga do stropu.Z fig. 4 widac nastepnie, ze wysiegnica 102 ma wychyl- ne w punkcie 109 ramie wysiegnikowe 110, które w kanale prowadzacym 112 prowadzone jest za pomoca skobla rjro- wadzacego 111 powyzej lancuchowego przenosnika zgrzeblowego. O skobel prowadzacy zahacza odcinek na¬ pedowy 113 lancucha bez konca, podczas gdy odcinek biegupowrotnego tego lancucha prowadzonyjestwkanale lancuchowym 115, umieszczonym w poblizu spagu.Sterowania plaszczyzna skrawania struga w stosunku do stropu 11 nastepuje tutaj poprzez zasuwe klinowa 116, która swa glowica klinowa 117 przylega do dolnej strony nachylonej powierzchni rampowej 118 prowadzenia 91 struga. Zasuwa klinowa 110jestprzestawialnaw kierunku strzalki Q, co nastepuje za pomoca dzwigni przegubowej 119, na której zamocowane jest przegubowo tloczysko 121 cylindra zwrotnego 120. Dzwignie przegubowa mozna ry¬ glowac w rozmaitych polozeniach wychylenia za pomoca sworznia lub temu podobnego. Przez wychylanie dzwigni 119 ulega przestawianiu zasuwa klinowa 116, przy czym prowadzenie 91 struga, a przez to nóz spagowy 122 struga, zostaja albo podnoszone albo opuszczane. W ten sposób mozliwe jest nastawianie noza spagowego, a przez to sterowanie strugiem przy spagu.Na fig. 6 do 11 przedstawiono inny jeszcze przyklad wykonania. Równiez tutaj strug ma korpus 130 struga, wyposazony w narzedzia odluzniajace, który prowadzony jestprzyprowadzeniu 131 spagowym podstawy prowadza¬ cej 132 (fig. 7). Podstawa prowadzaca 132 tworzy zarazem tor rowkowy lancuchowego przenosnika zgrzeblowego 133. Jako 134 oznaczono szyne sterujaca, skladajaca sie z rury lub temu podobnego materialu, która umieszczona jest na'wsporniku 135 podstawy prowadzacej 132 w taki sposób, ze szyna sterujaca jest przestawialna zarówno w plaszczyznie poziomej, to znaczy w kierunku strzalki X, jak równiez w plaszczyznie pionowej, to znaczy w kierun¬ ku strzalki Y. Przestawianie szyny sterujacej moze naste¬ powac tutaj równiez za pomoca mechanicznych lub hy¬ draulicznych urzadzen przestawiajacych.Strug 130 ma wysiegnice bramowa 136, która jest pro¬ wadzona w kanale prowadzacym 138 (fig. 7) podstawy prowadzacej za pomoca skobla prowadzacego 137, o który zahacza odcinek ciagnacy napedowego lancucha bez kon¬ ca. Jako 139 oznaczono odcinek biegu powrotnego lancu¬ cha podstawy prowadzacej.Jak widac z fig. 8, strug 130 jest zaopatrzony w uchwyt 140 noza stropowego, wysuwalny az/io stropu 12. Wysu¬ wanie i wsuwanie uchwytu 140 noza stropowego moze nastepowac za pomoca hydraulicznego cylindra 141, który umieszczony jest na strugu i celowo znajduje sie we wne¬ trzu uchwytu 140 noza stropowego.Ponadto strug ma nóz spagowy 142 (fig. 6), który jest umieszczony na korpusie struga wychylnie lub przesuwal- nie w taki sposób, ze mozna go wystawiac bardziej lub mniej daleko w kierunku spagu.Urzadzenie sterujace sluzy do sterowania uchwytem noza,stropowego oraz nozem spagowym. Po szynie steruja¬ cej 134 slizga sie element slizgowy 143 (fig. 9 i 10), majacy 8 z boku glówke kulista 144, na której osadzona jest czasza kulista 145, ruchoma przegubowo na wszystkie strony.Czasza kulista 145 jest umieszczona na koncudzwigni 146, która mozna wychylac dokola sworzniowego przegubu walcowego 147 o pionowej osi przegubowej. We wnetrzu wysiegnicy 136 struga slizga sie popychacz 148, który w pewnym miejscu opiera sie swa glówka o dzwignie 146, \ znajdujaca sie miedzy przegubem kulowym 144,145 i swo¬ rzniowym przegubem walcowym 147. Na koncu, przeciw- leglym do przegubu kulowego 144, 145, dzwignia 146 polaczona jest ze sworzniem obrotowym 149, który jest takze ulozyskowany na wysiegnicy struga.Jezeli szyna sterujaca 134 zostanie przestawiona w kie¬ runku strzalki X, to z fig. 10 wynika, ze dzwignia 146 wychyli sie przy tym w kierunku strzalki X', przez co popychacz 148ulegnie przestawieniu. Jezeli z drugiej znów strony szyna sterujaca 134 zostanie przesunieta w kierun¬ ku strzalki Y, wówczas dzwignia 146 wychyli sie, wedlug fig. 9, w kierunku strzalki Y', przy czym sworzen obrotowy 149? zwiazany z dzwignia od strony konca, obraca sie dokola swej^osi. Ruch posuwisty popychacza 148 i ruch obro¬ towy sworznia obrotowego 149 mozna wykorzystac do \ sterowania nozem stropowym oraz nozem spagowym \ struga. \ Nóz spagowy 142 mozna uruchamiac na przyklad po¬ przez popychacz 148, przy czym popychacz 148 polaczony jest z wysuwalnym nozem spagowym 142 poprzez prze¬ kladnie mechaniczna. Zamiast przekladni mechanicznej mozna przewidziec jednak równiez hydrauliczny naped dzwigowy. Mozna na przyklad tak nastawic uklad, ze popychacz 148 przy wsuwaniu i/lub wysuwaniusiewypie¬ ra ciecz, doprowadzona do hydraulicznego tloka, przypo¬ rzadkowanego do noza spagowego 142. Tlok podnoszacy 148 tworzy w tym przypadku pompe, która zasila cylinder nastawczy noza 142.Cylinder nastawczy 141 uchwytu 140 dluta stropowego mozna odpowiednio zasilac przez to, ze przy sworzniach obrotowych lub tlokach obrotowych 149 zasila sie srod¬ kiem cisnieniowym cylinder 146. Mozna równiez w korpu- 40 sie struga lub w wysiegnicy bramowej struga przewidziec zasobnik hydrauliczny, sterowany tylko przez organy przestawiajace 148 i 149, do tego stopnia, ze poprzez zasobnik cisnieniowy uruchamiane sa hydrauliczne cylin¬ dry nastawcze noza spagowego i/lub noza stropowego. 45 Fig. 11 przedstawia schemat sterowania. Jako 134 ozna¬ czono szyne sterujaca w polozeniu srodkowym; szyne te mozna przestawiac w kierunku strzalek X i Y. Cztery polozenia przestawienia szyny sterujacej oznaczono jako 134', 134", 134"' i 134"". Jezeli szyne sterujaca wprowadzi 50 sie z polozenia neutralnego w polozenie 134', wówczas nóz stropowy wsuwa sie (zmniejszajaca sie grubosc pokladu), a nóz spagowy wysuwa sie, przez co strug uzyskuje sklon¬ nosc do wcinania sie w spag. W polozeniu 134" nóz stropo¬ wy wysuwa sie (wzrastajaca grubosc pokladu), a nóz spa- 55 gowy wysuwa sie równiez. Wpolozeniu 134'" nóz stropowy wysuwa sie, natomiast nóz spagowy wsuwa sie, przez co strug uzyskuje sklonnosc do wspinania sie ku górze. W po¬ lozeniu 134"" jest wsuniety zarówno nóz stropowy jak i nóz spagowy, co ma miejsce w przypadku zanikajacej grubosci 60 pokladu i sterowania struga ku spagowi.Wpostaci wykonania wedlug fig. 12 strugwykonany jest trzyczesciowo. Sklada sie on z zasadniczego korpusu 200, który kierowany jest przy prowadzeniu 14 i za pomoca skobla prowadzacego 201 wchodzi do dolnego kanalu 65 lancuchowego 17, gdzie jest polaczony z napedzanym od-85 836 9 cinkiem lancucha. Na korpusie zasadniczym 200 struga spoczywa nabudówka struga, skladajaca sie z korpusu202 struga i uchwytu 203 dluta stropowego. Korpus 202 struga polaczony jest z zasadniczym korpusem 200 struga poprzez przegub 204, którego os przegubowa przebiega mniej wie¬ cej równolegle do przodka wybierkowego 10. Uchwyt 203 dluta stropowego prowadzony jest na korpusie 202 struga, wzglednie w nim, przesuwnie w kierunku strzalki S, przy czym moze onbyc zaopatrzonywnasadke prowadzaca 205, prowadzona w prowadnicy korpusu 202 struga. Korpus zasadniczy 200 struga i nabudówka 202 i 203 struga sa wyposazone kazdorazowo w narzedzia odluzniajace 206, skladajace sie z dlut. Korpus zasadniczy 200 struga ma nóz spagowy 207, podczas gdy uchwyt 203 dluta stropowego wyposazony jest w nóz stropowy 208. Za pomoca tego struga mozna urabiac na miare poklad do glebi na calej grubosci.Jako209 oznaczono podstaweprowadzaca, która rozcia¬ ga sie poprzez cala dlugosc sciany i celowo sklada sie z pojedynczych odcinków, polaczonych miedzy soba w sposób pozwalajacy na ruch przegubowy. Podstawa prowadzaca wspiera sie za pomoca konsoli 210 na spagu 11, przy czym na konsoli ulozyskowanyjest przenosnik 13.W kierunku ku podsadzce wspiera sie na spagu podstawa prowadzaca poprzez belki prowadzace 211. Te belki pro¬ wadzace sluza zarazem do prowadzenia kozlów obudowy, które sa polaczone z podstawa prowadzaca poprzez cylin¬ dry zwrotne 212. Koziol obudowy sklada sie tutaj równiez z co najmniej jednego stojaka 30, ukladu stropnic 32 - 34 oraz spagnicy 31.Podstawa prowadzaca 209 ma wspornik 225, na którym sa ulozyskowane dzwignie katowe 213, wychylne dokola osi przegubowej 214, któraprzebiega równolegledo przod¬ ka wybierkowego. Na siegajacych az do spagu ramionach 215 dzwigni katowych zamocowane sa przegubowo tloczy- ska 216 hydraulicznych cylindrów wahliwych 217, które wspieraja sie na podstawie prowadzacej. Drugie ramiona 218 dzwigni katowych obejmuja na ksztalt bramyprzenos¬ nik 13; maja one prowadzenie slizgowe 219 dla prowadnicy 220 wysiegnicy, która prowadzona jest przeto na ramieniu 218 dzwigni jako przesuwna w kierunku strzalki T. Do przesuwania prowadnicy wysiegnicy sluza cylindry prze¬ suwajace 221, które sa wsparte na ramionach 218 dzwigni i których tloczyska zamocowane sa przegubowo na ele¬ mentach prowadzenia prowadnicy wysiegnicy.Prowadnica 220 wysiegnicy, sluzaca zarazem jako szyna sterujaca, sklada sie z prowadzenia rurowego lub walco¬ wego, które rozciaga sie poprzez calkowita dlugosc przod¬ ka wybierkowego i zlozone jest celowo z pojedynczych odcinków, polaczonych ze soba przegubowo. Uchwyt 203 dluta stropowego struga ma od tylu wyciecie prowadzace 222, za pomoca którego strug opiera sie o prowadnice 220.Strug wspiera sie przeto z jednej stronynaprowadzeniu 14 spagowym, a z drugiej strony na prowadnicy 220wysiegni¬ cy i jest przez nie prowadzony.Przez zasilanie cisnieniem dzialajacym dwustronnie cy¬ lindrów przesuwajacych 221 nabudówka 202, 203 struga moze byc wychylana dokola przegubu 204 w plaszczyznie pionowej w stosunku do zasadniczego korpusu 200 struga oraz przyciskana z pewnym naciskiem do przodkawybier¬ kowego. Odpowiednio mozliwe jest tez wychylanieprowa¬ dzenia 14 spagowego w stosunku do nabudówki struga, aby nastawiac plaszczyzne pracy struga przy spagu. Moze to nastepowac za pomoca cylindrów podnoszacych 223, które wsparte sa na podstawie prowadzacej i których tloczyska zamocowane sa przegubowo, z boku, w miejscu 224 na przenosniku 13.Przez wysuwanie tloczysk 216 cylindrów wahliwych 217 moga ulegac wychyleniu w plaszczyznie pionowej dzwi- gnie katowe 213, przez co uchwyt 203 dluta stropowego struga zostaje poprzez prowadnice 220 wysiegnicy wysu¬ niety bardziej lub mniej daleko z korpusu 202 struga w kierunku strzalki S. Dlatego tez przez wychylanie pro¬ wadnicy wysiegnicy mozliwe jest nastawianie struga na io zmienne grubosci pokladu i urabianie zloza zawsze do glebi na calej grubosci.W postaci wykonania odpowiadajacej fig. 13 strug ma równiez korpus zasadniczy 200, który prowadzony jest przy prowadzeniu 14 spagowym. Korpus zasadniczy stru- ga ma nabudówke 250, wysuwalna az do stropu, która prowadzona jest w korpusie zasadniczym ksztaltowo i od stronytylnej wsparta jestprzegubowo poprzez prowadnice 251 wysiegnicy. Prowadnica wysiegnicy umieszczona jest na obejmujacej przenosnik 13 na ksztaltbramywysiegnicy 252, która ma skierowane ku spagowi 11 ramie253, prowa¬ dzone w skosnej prowadnicy 254 podstawy prowadzacej 255, Za pomoca cylindrów wysuwajacych 256 mozna za¬ tem przestawiac prowadnice 251 wysiegnicywraz zwysie¬ gnica 252 w kierunku strzalki P, przez co nabudówka 250 struga moze byc wyciagana z korpusu zasadniczego struga bardziej lub mniej daleko. Równiez i tutaj mozliwe jest przeto przestawianie i sterowanie struga poprzez przesta¬ wianie prowadnicy wysiegnicy.Podstawa prowadzaca 255 ma skierowane w strone podsadzki elementy wysiegnika 257, prowadzone w pro¬ wadnicachslizgowych 258na ksztalt teleskopu. Prowadni¬ ce slizgowe polaczone sa z przesuwnymi elementami obu¬ dowy sciany poprzez cylindry podnoszace 259. Przez zasi¬ lanie cisnieniem cylindrów podnoszacych moze ulec prze- chyleniu cala podstawa prowadzaca 255 wraz zprzenosni¬ kiem 13 i prowadzeniem 14,251, aby dzieki temu nastawic „poziom pracy struga w stosunku do spagu. Za pomoca cylindrów zwrotnych 260 moze byc cofnieta podstawa prowadzaca 255, przy czym elementy wysiegnika 257 sliz- 40 gaja sie w prowadnicach teleskopowych 258. PL PL PL PL PL PL PL PL