Przedmiotem wynalazku jest sposób uszlachetniania przec iwmnacego i jednoczesnego trwalego barwienia wyrobów z wlókien celulozowych. Dotychczas znane sposoby uszlachetniania przeciwmnacego i jednoczesnego trwalego barwienia wyrobów z wlókien celulozowych, zwlaszcza tkanin, polegaja na zastosowaniu w kapieli napawajacej prekondensatów metylolowych lub reaktantów metylolowych obok znanych barwników reaktywnych, które w procesie dogrzewa¬ nia w srodowisku kwasnym reaguja miedzy soba i w ten sposób zmodyfikowany barwnikiem prekondensat lub reaktant reaguje z grupami hydroksylowymi celulozy. Sposoby takie znane sa z opisu patentowego Belgii pr 573126, oraz czasopisma „American Dyestuff Reporter" nr 5,41, (1959). Znany jest takze z czasopisma „Textile Research Journal", nr 2, 131, (1975), sposób uszlachetniania przeciwmnacego z jednoczesnym barwieniem tkaniny z wlókien celulozowych, który polega na stosowaniu zwiazków modyfikujacych celuloze w srodowisku kwasnym oraz na poddaniu zmodyfikowanej celulozy procesowi barwienia barwnikami kwasowymi posiadajacymi grupy sulfonamidowe, w srodowisku zasadowym. Jako zwiazek modyfikujacy celuloze wlókna jest wymieniony N-metyloloamid kwasu akrylowego. W procesach uszlachetniania przeciwm nacego z równoczesnym barwieniem tkanin z wlókien celulozowych, których proces dogrzewania wykonuje sie w srodowisku kwasnym, wystepuje duze oslabienie tkaniny dochodza¬ ce w niektórych przypadkach nawet do 50% w stosunku do wytrzymalosci surowej tkaniny. Sposób uszlachetniania przeciwmnacego i jednoczesnego trwalego barwienia wyrobów z wlókien celulozo¬ wych wedlug wynalazku wykonuje sie w srodowisku zasadowym przy zastosowaniu metyleno-bis-winylokarba- midu oraz ureaktywnionych barwników azowych tworzonych bezposrednio na wlóknie o wzorze ogólnym 1, w którym Ar oznacza benzen, azobenzen, dwufenyloeter, naftalen, antrachinon lub dwufenyloamine, X oznacza H,CI,Br, R,OR,S02N=(R)2, NHCOAr2, przy czym R oznacza H lub CH3, C2 H5, zas Y oznacza sulfonamidy wy¬ stepujace jako skladniki bierne przedstawione ogólnymi wzorami 2 i 3, w których Art oznacza naftalen, antracen karbazol lub 1,2-benzokarbazol, Ar2 oznacza benzen lub naftalen, Z oznacza H, Cl, Br, N02 R lub OR, n oznacza liczbe 1 lub 2, zas R ma wyzej podane znaczenie.2 94105 Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze wyroby z wlókien celulozowych napawa sie dwukrotnie dwumetyloformamidowym roztworem metyleno-bis-winylokarbamidu oraz suszy w temperaturze 80°C w czasie minut. Nastepnie ponownie dwukrotnie napawa sie wyrób wodnym zasadowym roztworem zwiazku posiadajacego grupy sulfonamidowe, stanowiace skladniki bierne o wzorach ogólnych 2 i 3, w których wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie. Tak napojony wyrób poddaje sie procesowi suszenia w temperaturze 80°C w czasie 15 minut oraz dogrzewania w temperaturze 150°C w czasie 6—10 minut. W procesie dogrzewania nastepuje chemiczne powiazanie skladnika biernego poprzez metyleno-bis-winylokarbamid z wlóknem celulozo* wym. Po zakonczeniu procesu dogrzewania w celu wytworzenia barwnika azowego na wlóknie, wyrób poddaje sie procesowi napawania wodnym roztworem stabilizowanej soli dwuazoniowef trwalej soli dwuazoniowej lub zdwuazowanej zasady naftoelanowej. Otrzymana w ten sposób uszlachetniona i zabarwiona tkanine poddaje sie plukaniu, intensywnemu praniu w srodowisku zasadowym, ponownie plukaniu i suszeniu. W sposobie wedlug wynalazku metyleno-bis-winylokarbamid, jako dwufunkcyjny zwiazek posiadajacy uklady reaktywne, spelnia role srodka sieciujacego celuloze i reagujacego ze skladnikiem biernym. Sposób wedlug wynalazku zapewnia wykonczonym wyrobom z wlókien celulozowych uzyskanie wzrostu kata odprezenia w stosunku do surowych wyrobów o 90%. Zapewnia takze dobre trwalosci wyrobów barwio¬ nych na pranie, tarcie suche i mokre oraz bardzo dobre trwalosci na rozpuszczalniki organiczne. Stosowanie w procesie wedlug wynalazku srodowiska zasadowego powoduje jedynie minimalne oslabienie tkaniny uszlachet¬ nionej przeciwmnaco i trwale zabarwionej. Nizej podane przyklady blizej wyjasniaja istote wynalazku nie ograniczajac jego zakresu. W ponizszych przykladach czesci wagowe oznaczaja gramy, a czesci objetosciowe mililitry. Przyklad I. W celu nadania tkaninie celulozowej wlasciwosci przec iwmnacyeh i równoczesnego jej . zabarwienia poddano ja dwukrotnemu procesowi napawania kapiela zawierajaca 160 czesci wagowych metyleno- bis-winylokarbamidu, rozpuszczonego w 840 czesciach objetosciowych dwumetyloformamidu w temperaturze °C stosujac po kazdym napojeniu od zecie. Napojona i odzeta tkanine poddano procesowi suszenia w tempera¬ turze 80°C w czasie 5 minut. Po wysuszeniu tkanine poddano ponownie dwukrotnemu napawaniu kapiela napawajaca, zawierajaca 11,2 czesci wagowych 2-hydroksynaftaleno-6-sulfonamidu, 150 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, rozpuszczonych w 818,8 czesciach objetosciowych wody, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Nastepnie tkanine poddano procesowi suszenia w temperaturze 80°C w czasie 15 minut, po czym poddano ja procesowi dogrzewania w temperaturze 150° w czasie 6 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano obróbce wodnym roztworem zawierajacym 15 czesci wagowych stabilizowanego zwiazku 2-metoksy-4-nitrofenylodwuazoniowego rozpuszczonego w 985 czesciach objetosciowych wody w celu wytworzenia barwnika azowego na wlóknie. Po zakonczeniu procesu sprzegania tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie oraz suszeniu. Przyklad II. W celu nadania tkaninie celulozowej wlasciwosci przeciwmnacych i równoczesnego jej zabarwienia, poddano ja dwukrotnemu procesowi napawania kapiela zawierajaca 160 czesci wagowych metyleno- -bis-winylokarbamkJu, rozpuszczonego w 840 czesciach objetosciowych dwumetyloformamidu w temperaturze °C, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Napojona i odzeta tkanine poddano procesowi suszenia w tempera¬ turze 80°C w czasie 5 minut. Po wysuszeniu tkanine poddano ponownie dwukrotnemu napojeniu kapiela napawajaca , zawierajaca 12,0 czesci wagowych 2-hydroksynaftaleno-5-sulfonmetyloamidu/ 250 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, rozpuszczonych w 718 czesciach objetosciowych wody, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Nastepnie tkanine poddano procesowi suszenia w temperaturze 80°C w czasie 15 minut oraz procesowi dogrzewania w temperaturze 150°C w czasie 10 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano obróbce wodnym roztworem zawierajacym 15 czesci wagowych stabilizowanego zwiazku 2-metylo-5-chlorofenylodwuazoniowego, rozpuszczonego w 985 czesciach objetoscio¬ wych wody, w celu wytworzenia barwnika azowego na wlóknie. Po zakonczeniu procesu sprzegania tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie oraz suszeniu. Przyklad III. W celu nadania tkaninie celulozowej wlasciwosci przeciwmnacych i równoczesnego jej zabarwienia poddano ja dwukrotnemu procesowi napawania kapiela zawierajaca 160 czesci wagowych metyleno- bis-winylokarbamidu, rozpuszczonego w 840 czesciach objetosciowych dwumetyloformamidu, w temperaturze °C, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Napojona i odzeta tkanine poddano procesowi suszenia w tempera¬ turze 80°C w czasie 5 minut. Po wysuszeniu tkanine poddano ponownie dwukrotnemu napojeniu kapiela napawajaca, zawierajaca 15,2 czesci wagowych 2-hydroksynaftaleno-3,6-dwusulfonamidu, 150 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, rozpuszczonych w 814,8 czesciach objetosciowych94105 3 wody, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Nastepnie tkanine poddano procesowi suszenia w temperaturze 80°C w czasie 15 minut oraz procesowi dogrzewania w temperaturze 150°C w czasie 6 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano obróbce wodnym roztworem zawierajacym 15 czesci wagowych stabilizowanego zwiazku azobenzeno-2,3'-dwumetylo-4'-dwuazoniowego rozpuszczonego w 985 czesciach obje¬ tosciowych wody w celu wytworzenia barwnika azowego na wlóknie. Po zakonczeniu procesu sprzegania, tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym,ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie oraz suszeniu. Przyklad IV. W celu nadania tkaninie celulozowej wlasciwosci przeciwmnacych i równoczesnego jej zabarwienia poddano ja dwukrotnemu procesowi napawania kapiela o skladzie podanym w przykladzie III. Po wysuszeniu tkanine poddano ponownie dwukrotnemu napojeniu kapiela napawajaca zawierajaca 17,2 czesci wagowych 4'-sulfonamidofenyloamidu kwasu 2-hydroksynaftaleno-3-karboksylowego, 250 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, rozpuszczonych w 712,8 czesciach objetosciowych wody, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Nastepnie tkanine poddano procesowi suszenia w temperaturze 80°C w czasie 15 minut oraz procesowi dogrzewania w temperaturze 150°C w czasie 10 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano obróbce wodnym roztworem zawierajacym 15 czesci wagowych stabilizowanego zwiazku 2-metoksy-5-sulfondwuetyloamidofenylodwuazoniowego rozpuszczonego w 985 czesciach objetosciowych wody, w celu wytworzenia barwnika azowego na wlóknie. Po zakonczeniu procesu sprzegania tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie oraz suszeniu. Przyklad V. W celu nadania tkaninie celulozowej wlasciwosci przeciwmnacych i równoczesnego jej zabarwienia poddano ja procesowi napawania kapiela o skladzie podanym w przykladzie III. Po wysuszeniu tkanine poddano ponownie dwukrotnemu napojeniu kapiela napawajaca, zawierajaca 19,1 czesci wagowych 4'-su|fonopropylofenyloamidu kwasu 2-hydroksynaftaleno-3-karboksylowego, 150 czesci wagowych mocznika, czesci wagowych wodorotlenku sodowego, rozpuszczonych w 810,9 czesciach objetosciowych wody, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Nastepnie tkanine poddano procesowi suszenia w temperaturze 80°C w czasie 15 minut oraz procesowi dogrzewania w temperaturze 150°C w czasie 6 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano obróbce wodnym roztworem zawierajacym 15 czesci wagowych stabilizowanego zwiazku 2,5-dwuchlorofenylodwuazoniowego rozpuszczonego w 985 czesciach objetosciowych wody, w celu wytworze¬ nia barwnika azowego na wlóknie. Po zakonczeniu procesu sprzegania tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie oraz suszeniu. Przyklad VI. W celu nadania tkaninie celulozowej wlasciwosci przeciwmnacych i równoczesnego jej zabarwienia poddano ja procesowi napawania kapiela o skladzie podanym w przykladzie III. Po wysuszeniu, tkanine poddano ponownie dwukrotnemu napojeniu kapiela napawajaca, zawierajaca 19,9 czesci wagowych 3'-chloro-5'-sulfonamidofenyloamidu kwasu 2-hydroksynaftaleno-3-karboksylowego, 250 czesci wagowych mocz¬ nika, 20 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, rozpuszczonych w 711 czesciach objetosciowych wody, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Nastepnie tkanine poddano procesowi suszenia w temperaturze 80°C w czasie 15 minut oraz procesowi dogrzewania w temperaturze 150°C w czasie 10 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano obróbce wodnym roztworem zawierajacym 15 czesci wagowych stabilizowanego zwiazku azobenzeno-4-nitro-2',5'-dwuetoksy-4'-dwuazoniowego rozpuszczonego w 985 czesciach objetosciowych wody, w celu wytworzenia barwnika azowego na wlóknie. Po zakonczeniu procesu sprzegania, tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie oraz suszeniu. Przyklad VII. W celu nadania tkaninie celulozowej wlasciwosci przeciwmnacych i równoczesnego jej zabarwienia poddano ja procesowi napawania kapiela o skladzie podanym w przykladzie III. Po wysuszeniu tkanine poddano ponownie dwukrotnemu napojeniu kapiela napawajaca zwierajaca 20 czesci wagowych 4'-sulfonamidofenyloamidu kwasu 2-hydroksyantraceno-3-karboksylowego, 250 czesci wagowych mocznika 20 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, rozpuszczonych w 710 czesciach objetosciowych wody, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Nastepnie tkanine poddano procesowi suszenia w temperaturze 80°C w czasie 15 minut, oraz procesowi dogrzewania w temperaturze 150°C w czasie 10 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania, tkanine poddano obróbce wodnym roztworem zawierajacym 20 czesci wagowych stabilizowanego zwiazku 2,5-dwuetoksy-4-benzoiloaminofenyloazoniowego rozpuszczonego w 980 czesciach objetosciowych wody, w celu wytworzenia barwnika azowego na wlóknie. Po zakonczeniu procesu sprzegania, tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie oraz suszeniu. Przyklad VIJI. W celu nadania tkaninie celulozowej wlasciwosci przeciwmnacych i równoczesnego jej4 94105 zabarwienia, poddano ja procesowi napawania kapiela o skladzie podanym w przykladzie III. Po wysuszeniu tkanine poddano ponownie dwukrotnemu napojeniu kapiela napawajaca, zawierajaca 22,8 czesci wagowych 3'-chloro-5'-sulfonetylofenyloamidu kwasu 2-hydroksyantraceno-3-karboksylowego, 250 czesci wagowych mocz¬ nika, 20 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, rozpuszczonych w 707,2 czesciach objetosciowych wody, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Nastepnie tkanine poddano procesowi suszenia w temperaturze 80°C w czasie 15 minut oraz procesowi dogrzewania w temperaturze 150°C w czasie 10 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania, tkanine poddano obróbce wodnym roztworem zawierajacym 20 czesci wagowych stabilizowanego zwiazku 4-nitrofenyJodwuazoniowego, rozpuszczonego w 980 czesciach objetosciowych wody, w celu wytworze¬ nia barwnika azowego na wlóknie. Po zakonczeniu procesu sprzegania, tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie oraz suszeniu. Przyklad IX. W celu nadania tkaninie celulozowej wlasciwosci przeciwmnacych i równoczesnego jej zabarwienia poddaje sie ja procesowi napawania kapiela o skladzie podanym w przykladzie Ml. Po wysuszeniu tkanine poddano ponownie dwukrotnemu napojeniu kapiela napawajaca,zawierajaca 21,6 czesci wagowych 4"-sulfonamidofenyloamidu kwasu 2-hydroksy-1',2'-benzokarbazolo-3-karboksylowego, 250 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, rozpuszczonych w 708,4 czesciach objetosciowych wody, stosuja po kazdym napojeniu odzecie. Nastepnie tkanine poddano procesowi suszenia w temperaturze 80°C w czasie 15 minut oraz procesowi dogrzewania w temperaturze 150°C w czasie 10 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano obróbce wodnym roztworem zawierajacym 25 czesci wagowych trwalego zwiazku 4-metoksydwufenyloamino-4'-dwuazoniowego, rozpuszczonego w 975 czesciach objetosciowych wody, w celu wytworzenia barwnika azowego na wlóknie. Po zakonczeniu procesu sprzegania tkanine poddano - procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie oraz suszeniu. Przyklad X. W celu nadania tkaninie celulozowej wlasciwosci przeciwmnacych i równoczesnego jej zabarwienia poddano ja procesowi napawania kapiela o skladzie podanym w przykladzie III. Po wysuszeniu tkanine poddano ponownie dwukrotnemu napojeniu kapiela napawajaca, zawierajaca 23,3 czesci wagowych 2"-chloro-5"-sulfonamidofenyloamidu kwasu 2-hydroksy-1',2'-benzokarbazolo-3-karboksylowego, 250 czesci wa¬ gowych mocznika, 20 czesci wagowych wodorotlenku sodowego, rozpuszczonych w 706,7 czesciach objetoscio¬ wych wody, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Nastepnie tkanine poddano procesowi suszenia w temperatu¬ rze 80°C w czasie 15 minut oraz procesowi dogrzewania w temperaturze 150°C w czasie 10 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano obróbce wodnym roztworem zawierajacym 25 czesci wagowych trwalego zwiazku dwufenyloamino-4-dwuazoniowego, rozpuszczonego w 975 czesciach objetoscio¬ wych wody, w celu wytworzenia barwnika azowego na wlóknie. Po zakonczeniu procesu sprzegania tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie oraz suszeniu. PL